Ekonomik kriz ya da deprem, salgın gibi zorlayıcı durumlarda işyeri faaliyetini azaltmak zorunda kaldığında, işçiler işsiz kalmadan korunabilir. Bu mekanizmanın adı kısa çalışma ve kısa çalışma ödeneğidir.
Yasal Dayanak
Kısa çalışma, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun Ek 2. maddesinde düzenlenmiştir. Amaç, kriz dönemlerinde işverenin işçi çıkarması yerine istihdamı korumasını sağlamaktır.
Hangi Durumlarda Uygulanır?
Genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz, genel salgın ile zorlayıcı sebeplerle; işyerinde haftalık çalışma süresinin geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılması veya faaliyetin en az dört hafta süreyle tamamen ya da kısmen durdurulması hâlinde uygulanabilir.
Başvuru ve İŞKUR Onayı
İşveren, gerekçesini belirterek İŞKUR’a yazılı başvuruda bulunur. Talebin uygunluğu İŞKUR tarafından (zorlayıcı sebep dışındaki krizlerde uygunluk tespiti yoluyla) değerlendirilir ve uygun bulunursa kısa çalışma uygulanır.
Ödeneğin Şartı ve Miktarı
İşçinin ödeneğe hak kazanması için, kısa çalışmanın başladığı tarih itibarıyla işsizlik ödeneğine hak kazanma koşullarını (çalışma süresi ve prim gün sayısı bakımından) taşıması gerekir. Ödenek, işçinin günlük ortalama kazancının %60’ı oranındadır ve tutarı, brüt asgari ücretin %150’sini geçemez.
Süre ve İşçi Güvencesi
Kısa çalışma ödeneğinin süresi, kısa çalışma süresi kadar olup kural olarak üç ayı aşamaz (Cumhurbaşkanı kararıyla uzatılabilir). Bu süreçte işveren, kısa çalışma gerekçesiyle işçi çıkaramaz. Alınan ödenek, sonradan hak edilecek işsizlik ödeneği süresinden düşülür.
Sıkça Sorulan Sorular
Ödeneği işveren mi öder? Hayır; ödenek İŞKUR (İşsizlik Sigortası Fonu) tarafından doğrudan işçiye ödenir.
Kısa çalışmada sigortam yatar mı? Kısa çalışma döneminde genel sağlık sigortası primleri Fondan karşılanır.
Başvuruyu işçi yapabilir mi? Hayır; kısa çalışma başvurusu işveren tarafından yapılır.
Kısa çalışma süreçlerinde işçi haklarının korunup korunmadığı dikkatle izlenmelidir. Tereddüt hâlinde profesyonel hukuki destek almak yararlı olur.
