İşçilik alacağı davalarında en sık başvurulan belge ücret bordrosudur. Ancak bir bordronun ispat gücü; imzalı olup olmamasına, ihtirazi kayıt içerip içermemesine ve tahakkukların gerçekçi olup olmamasına göre değişir. Bu rehberde ücret bordrosunun ispat değerini sade bir dille açıklıyoruz.
İmzalı ve İhtirazi Kayıtsız Bordro
İşçinin imzasını taşıyan ücret bordrosu, sahteliği ispatlanıncaya kadar kesin delil niteliğindedir. Bordroda fazla mesai, hafta tatili veya genel tatil ücreti gibi bir tahakkuk görünüyor ve işçi ihtirazi kayıt koymadan imzalamışsa, bu tutarların ödendiği varsayılır. İşçi, bordroda yazılandan daha fazla çalıştığını artık ancak eşdeğer yazılı bir belgeyle (işyeri giriş-çıkış kayıtları, puantaj, iç yazışma gibi) ispatlayabilir; tanık beyanı bu durumda yeterli olmaz.
İhtirazi Kayıt veya İmzasız Bordro
Buna karşılık işçi bordroyu ihtirazi kayıt koyarak imzalamışsa ya da bordro imzasızsa, bordroda görünenden daha fazla çalıştığını her türlü delille (tanık dâhil) ispatlayabilir. İmzasız bordroda tahakkuk varsa, ilgili dönemin banka ve ödeme kayıtları getirtilir; ödendiği tespit edilen tutarlar hesaplamadan mahsup edilir.
“Bordro Hilesi” Hâlleri
Uygulamada bazı işverenlerin, ispat gücünden yararlanmak için bordroya sembolik (maktu) tahakkuklar koyduğu ya da işçinin ücretini gerçeğinden düşük gösterdiği görülür. Yargıtay bu durumları “bordro hilesi” olarak değerlendirir: bordro imzalı ve ihtirazi kayıtsız olsa bile, işçi gerçek durumu tanık dâhil her türlü delille ispatlayabilir. Bu hâlde ödenen tutarlar tamamen dışlanmaz, hesaplanan alacaktan mahsup edilir.
Ücret Bordrosu ile Ücret Hesap Pusulası Farkı
Ücret bordrosu ile ücret hesap pusulası (İş Kanunu m. 37) karıştırılmamalıdır. Hesap pusulası; ödemenin dönemini, asıl ücrete yapılan eklemeleri ve kesintileri ayrı ayrı göstererek işçiyi aydınlatmaya yöneliktir ve işverenin işçiye verme zorunluluğu vardır. Her iki belgenin de düzgün tutulması, olası bir uyuşmazlıkta belirleyici olur.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
