HAGB Yargıtay Kararları (2026): CMK m.231, 7589 Sayılı Kanun, Anayasa Mahkemesi İptalleri, Zararın Giderilmesi, Denetim Süresi ve Tazminata Etkisi Üzerine 15 Karar

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), CMK m.231’de düzenlenen ve sanık hakkında kurulan mahkûmiyet hükmünün beş yıllık denetim süresi boyunca hukuki sonuç doğurmamasını sağlayan kurumdur. Bugün yürürlükte olan metin, 31.07.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanıp aynı gün yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle yeniden yazılmıştır: hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa; sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm edilmemişse, mahkeme yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varırsa ve suçun yol açtığı zarar tamamen giderilirse HAGB kararı verilebilir. Denetim süresi kasıtlı suç işlenmeden ve yükümlülüklere uyularak geçirilirse dava düşer; aksi hâlde hüküm açıklanır. Kararlara karşı istinaf yolu açıktır. Yeni metin, Anayasa Mahkemesinin iptal gerekçesi doğrultusunda işkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçlarında HAGB’yi yasaklar. Bu sayfada Anayasa Mahkemesi, Yargıtay Ceza ve Hukuk Genel Kurulları ve Dairelerinin 15 kararını; kurumun geçirdiği değişiklik, şartlar, zararın giderilmesi, denetim süresi, kanun yolu ve HAGB’nin tazminat davalarına etkisi başlıkları altında kanun maddeleriyle birlikte topladık.

İçindekiler

• Kanun ne diyor? 7589 sonrası CMK m.231
• Anayasa Mahkemesi ve kurumun yeniden düzenlenmesi
• Şartlar: önceki mahkûmiyet ve eski HAGB kararları
• Zararın giderilmesi şartı
• Denetim süresi ve ikinci HAGB yasağı
• Sanığın kabulü ve geçiş dönemi
• HAGB’nin tazminat davalarına etkisi
• 15 kararın özet tablosu
• Kararları kendi dosyanızda nasıl kullanırsınız?
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kanun Ne Diyor? 7589 Sonrası CMK m.231

HAGB, mahkemenin sanık hakkında mahkûmiyet hükmü kurduğu ama bu hükmü açıklamadığı, yani hükmün hukuki sonuç doğurmasını beş yıl ertelediği bir kurumdur. Cezanın ertelenmesinden (TCK m.51) farkı, ertelemede mahkûmiyet hükmünün açıklanmış ve sicile işlenmiş olmasıdır. Aşağıdaki tablo, 7589 sayılı Kanunla yeniden yazılan CMK m.231’in fıkralarını ve geçiş hükmünü özetler.

Kurumun şartları ve sonuçları için HAGB Nedir? CMK 231 Rehberi, erteleme ile farkı için Cezanın Ertelenmesi ile HAGB Arasındaki Fark, kendi durumunuzu görmek için HAGB değerlendirme aracımıza bakabilirsiniz. 7589 sayılı Kanun’un Resmî Gazete metni: Lexpera; m.231/14 hakkında bir değerlendirme: Hukuki Haber.

Anayasa Mahkemesi ve Kurumun Yeniden Düzenlenmesi

HAGB son dört yılda Anayasa Mahkemesinin üç önemli kararına konu oldu: önce bireysel başvuruda kurumun yapısal sorunlarına dikkat çekildi, ardından madde iki kez iptal edildi. Her iptalden sonra kanun koyucu maddeyi yeniden yazdı. Bugünkü metni anlamak için bu sırayı bilmek gerekir.

Şartlar: Önceki Mahkûmiyet ve Eski HAGB Kararları

CMK m.231/6-a’ya göre sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm edilmemiş olması gerekir. Uygulamada en çok tartışılan sorular; eski ceza kararnameleriyle verilen mahkûmiyetlerin ve sicildeki önceki HAGB kararlarının bu şartı ortadan kaldırıp kaldırmadığıdır.

Zararın Giderilmesi Şartı

CMK m.231/6-c’ye göre suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın tamamen giderilmesi gerekir. Zarar derhal giderilemiyorsa, denetim süresince taksitle ödenmesi koşuluyla HAGB verilebilir (m.231/9). Yargıtay, mahkemenin zararın varlığını ve miktarını somut olarak araştırmasını bekler.

Denetim Süresi ve İkinci HAGB Yasağı

HAGB kararı verilen sanık beş yıl denetim süresine tabidir. Bu süre içinde kasıtlı bir suç işlenirse hüküm açıklanır. Ayrıca denetim süresi içinde kasıtlı bir suç nedeniyle yeniden HAGB kararı verilemez. Ceza Genel Kurulu, bu yasağın hangi tarihe göre uygulanacağı konusundaki tartışmayı iki kararla çözmüştür.

Sanığın Kabulü ve Geçiş Dönemi

7499 sayılı Kanun’dan önce HAGB kararı verilebilmesi için sanığın bunu kabul etmesi gerekiyordu. 1.6.2024’ten itibaren bu şart kalktı ve HAGB kararlarına karşı itiraz yerine istinaf yolu getirildi. 7589 sayılı Kanunla yeniden yazılan m.231/6 metninde de sanığın kabulü şartı yer almamaktadır. Geçiş döneminde ise Daireler arasında farklı yaklaşımlar ortaya çıkmıştır.

HAGB’nin Tazminat Davalarına Etkisi

HAGB kararı CMK m.223 anlamında bir hüküm değildir. Bu nedenle tazminat davasına bakan hukuk hâkimi kusur oranı ve zarar miktarı konusunda HAGB kararıyla bağlı değildir (TBK m.74). Ancak ceza dosyasında toplanan deliller ve tespit edilen maddi olaylar hukuk davasında göz ardı edilemez.

15 Kararın Özet Tablosu

Bu Kararları Kendi Dosyanızda Nasıl Kullanırsınız?

1. Cezanın sınırını kontrol edin. HAGB yalnızca iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası için mümkündür; suç m.231/14’teki işkence, eziyet veya kamu görevlisinin kötü muamele suçlarından biriyse HAGB uygulanmaz.
2. Sicilinizi öğrenin. Önceki mahkûmiyetlerin kasıtlı suça ilişkin olup olmadığını, ceza kararnamesiyle verilip verilmediğini ve eski HAGB kararlarının kesinleşme tarihini belirleyin.
3. Zararı karar öncesinde giderin. Mağdurun zararını belgeleyip ödeyin veya taksitle ödeme önerisini yazılı olarak sunun; “hukuk davası var” savunması yeterli değildir.
4. Duruşmadaki tutumunuza dikkat edin. Mahkeme yeniden suç işlemeyeceğiniz kanaatine, kişilik özellikleriniz ve duruşmadaki tutum ve davranışlarınıza göre varır.
5. Uzlaşmayı önce değerlendirin. Suç uzlaştırma kapsamındaysa uzlaşma hükümleri saklıdır; uzlaşma sağlanırsa HAGB’ye gerek kalmadan dosya kapanabilir. Ayrıntı için uzlaştırma ve HAGB yazımıza bakın.
6. Kanun yolunu doğru seçin. 1.6.2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarına karşı istinaf yolu açıktır; daha önce verilmiş kararlarda itiraz yolu devam eder.
7. Denetim süresini titizlikle geçirin. Beş yıl boyunca kasıtlı suç işlememek ve verilen yükümlülüklere uymak gerekir; bu süre içinde başka bir dosyada hüküm kurulursa yeniden HAGB alınamayabilir.
8. Dilekçenizi hazırlayın. HAGB talebi için HAGB talebi dilekçesi örneğimizi, katılan olarak istinaf için HAGB kararına karşı istinaf dilekçesi örneğimizi kullanabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• “HAGB kaldırıldı” sanmak. Kurum iki kez iptal edildi ama 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlendi ve yürürlüktedir.
• HAGB’yi beraat gibi görmek. HAGB’de mahkûmiyet hükmü kurulmuştur; denetim süresinde kasıtlı suç işlenirse hüküm açıklanır.
• Zararı gidermeden HAGB beklemek. Zararın tamamen giderilmesi veya taksitle ödenmesi şarttır.
• Eski sicil kaydını tek başına engel saymak. Ceza kararnamesiyle verilen mahkûmiyetler ve 28.06.2014’ten önce kesinleşen HAGB kararları engel değildir.
• Dosyaların karar sırasını gözden kaçırmak. İkinci HAGB yasağında ikinci hükmün tarihi esas alınır.
• Yanlış kanun yoluna başvurmak. Kararın 1.6.2024’ten önce mi sonra mı verildiğine göre itiraz veya istinaf yolu değişir.
• Tazminat davasında HAGB’yi kesin delil saymak. HAGB hukuk hâkimini kusur oranı yönünden bağlamaz; ayrı kusur raporu gerekebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

HAGB kaldırıldı mı?

Hayır. Anayasa Mahkemesi CMK m.231’i 2023 ve 2025’te iki kez iptal etmiştir; ancak kanun koyucu 7589 sayılı Kanunla (Resmî Gazete 31.07.2026) maddenin beşinci ilâ on dördüncü fıkralarını yeniden düzenlemiştir. HAGB yeni metinle yürürlüktedir.

HAGB hangi cezalarda verilir?

Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa HAGB verilebilir (CMK m.231/5). İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçlarında HAGB uygulanmaz (m.231/14).

HAGB’nin şartları nelerdir?

Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm edilmemiş olması, mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve suçun yol açtığı zararın tamamen giderilmesi gerekir (m.231/6). Zarar derhal giderilemiyorsa denetim süresince taksitle ödenmesi koşuluyla karar verilebilir (m.231/9).

HAGB için sanığın kabul etmesi gerekir mi?

1.6.2024’ten itibaren gerekmez. 7499 sayılı Kanunla kaldırılan bu şart, 7589 sayılı Kanunla yeniden yazılan m.231/6 metninde de yer almamaktadır. Daha önceki dosyalarda bu değişikliğin etkisi konusunda Yargıtay Daireleri farklı sonuçlara ulaşmıştır.

Denetim süresi ne kadar?

Beş yıldır (m.231/8). Mahkeme bu sürede bir yıla kadar denetimli serbestlik yükümlülükleri belirleyebilir; denetim süresince dava zamanaşımı durur.

Denetim süresinde yeni suç işlersem ne olur?

Denetim süresinde kasıtlı bir suç işlenirse veya yükümlülüklere aykırı davranılırsa hüküm açıklanır (m.231/11). Ayrıca Ceza Genel Kurulu’na göre ikinci dosyada hüküm denetim süresi içinde kurulursa, ikinci suç daha önce işlenmiş olsa bile yeniden HAGB verilemez.

Daha önce HAGB aldım; yeniden HAGB alabilir miyim?

Önceki HAGB kararının denetim süresi içinde kasıtlı bir suç nedeniyle yeniden HAGB verilemez. Ancak Yargıtay 6. Ceza Dairesi’ne göre 28.06.2014’ten önce kesinleşmiş HAGB kararları yeni bir HAGB’ye engel değildir.

Sicilimde eski bir mahkûmiyet var; HAGB alamaz mıyım?

Kasıtlı bir suçtan önceki mahkûmiyet kural olarak engeldir. Ancak Ceza Genel Kurulu, ceza kararnamesiyle verilen eski mahkûmiyetlerin HAGB’ye engel olmadığını kabul etmiştir. Mahkûmiyetin niteliği ve kesinleşme durumu ayrıca incelenmelidir.

HAGB kararına karşı nereye başvurulur?

1.6.2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarına karşı istinaf yoluna gidilir; karar ilk derece sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmişse temyiz yolu açıktır (m.231/12). Bu tarihten önce verilen kararlarda itiraz yolu devam eder (CMK geçici m.6/2).

HAGB adli sicile işlenir mi?

HAGB kararı mahkûmiyet olarak adli sicile geçmez; bunlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenirse kullanılabilir (m.231/13).

Karşı tarafa HAGB verildi; tazminat davasını kazanır mıyım?

Kendiliğinden kazanmazsınız. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre HAGB bir hüküm değildir ve hukuk hâkimini kusur oranı yönünden bağlamaz; ancak ceza dosyasındaki deliller ve tespit edilen maddi olaylar tazminat davasında değerlendirilir.

HAGB ile cezanın ertelenmesi arasındaki fark nedir?

Ertelemede mahkûmiyet hükmü açıklanır ve infazı ertelenir; HAGB’de ise hüküm hiç açıklanmaz. HAGB verilen hükümde ayrıca erteleme veya seçenek yaptırım uygulanamaz (m.231/7).

Uzlaşma ile HAGB birlikte uygulanır mı?

CMK m.231/5’e göre uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır. Suç uzlaştırma kapsamındaysa önce uzlaşma yolu işletilir; uzlaşma sağlanırsa dosya HAGB’ye gerek kalmadan sonuçlanabilir.