Güncelleme — 31 Temmuz 2026: Süreç kapandı. 7589 sayılı Kanun 31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak CMK 231’in beşinci ilâ ondördüncü fıkralarını yeniden düzenledi. İptalin 30 Eylül 2026’da doğuracağı boşluk, tarih gelmeden giderildi.
Anayasa Mahkemesi, ceza yargılamasının en çok uygulanan kurumlarından hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını (HAGB) Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Bu, mahkemenin kuruma ilişkin ikinci iptal kararıydı. Bu sayfada kararın künyesi, gerekçesinin üç ekseni, devam eden dosyalara etkisi ve sürecin nasıl kapandığı yer alıyor.
Karar ve Künye
İptal kararı, Trabzon 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nin başvurusu üzerine verildi. Kararın konusu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinde HAGB’yi düzenleyen fıkralardır (5 ilâ 14; özellikle beşinci fıkranın birinci cümlesi ve buna bağlı olarak uygulama imkânı kalmayan hükümler).
| Karar | Künye | Resmî Gazete | Yürürlük |
|---|---|---|---|
| İkinci iptal | 10 Temmuz 2025 · E:2024/98, K:2025/149 | 31 Aralık 2025 | Yayımdan dokuz ay sonra — 30 Eylül 2026 |
| İlk iptal | 1 Haziran 2023 · E:2022/120, K:2023/107 | 1 Ağustos 2023 | Kurum sonrasında 7499 sayılı Kanunla yeniden düzenlendi |
Yürürlüğün ertelenmesi, Anayasa Mahkemesi’nin sık başvurduğu bir yöntemdir: iptalin doğuracağı hukuki boşluğun kanun koyucu tarafından giderilebilmesi için süre tanınır.
Gerekçenin Üç Ekseni
Mahkemenin değerlendirmesinde birbirine bağlı üç başlık öne çıktı.
- Kanun yolundan peşinen feragat: HAGB, sanığı fiilen istinaf kanun yolundan vazgeçmeye yönlendirebiliyordu.
- Mağdur bakımından etkisiz giderim: Kurum, mağdura yeterli ve etkili bir giderim sağlamıyordu.
- Cezasızlık sonucu: Özellikle kamu görevlilerinin görevi sebebiyle işlediği işkence, eziyet ve kötü muamele fiillerinde kurum cezasızlık sonucu doğurabiliyordu.
Mahkeme, bu sonucun Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında devletin etkili soruşturma yürütme, faile orantılı ceza verme ve mağdura uygun giderim sağlama yükümlülükleriyle bağdaşmadığını değerlendirdi. Üçüncü eksen, sonraki yasal düzenlemenin şeklini doğrudan belirledi.
HAGB eşiğindeki dosyanız için hukuki değerlendirme
Hukukçular Evi Ankara — ilk değerlendirme için hemen ulaşın.
Sürecin Kapanışı: 7589 Sayılı Kanun
İptal hükmü 30 Eylül 2026’da yürürlüğe girecek ve o tarihten sonra yeni HAGB kararı verilemez hâle gelecekti. Kanun koyucu bu tarihe yaklaşık iki ay kala düzenlemeyi yaptı: 7589 sayılı Kanunun 15’inci maddesi, CMK 231’in beşinci ilâ ondördüncü fıkralarını yeniden düzenledi (RG: 31 Temmuz 2026, sayı 33326).
Düzenleme, iptal gerekçesinin üçüncü eksenine birebir cevap veriyor. Yeni CMK m.231/14 uyarınca, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar bakımından HAGB hükümleri uygulanmaz. Yani mahkemenin işaret ettiği boşluk, açık bir kuralla kapatıldı.
Yürürlükteki metinde öne çıkan diğer başlıklar: zararı derhal gideremeyen sanık için denetim süresince aylık taksitle ödeme imkânı (m.231/9); yükümlülük ihlali hâlinde mahkemeye tanınan cezanın yarısına kadarını infaz etmeme, erteleme veya seçenek yaptırıma çevirme yetkisi (m.231/11); ve denetim süresi içinde dava zamanaşımının durması.
Ayrıntı için: HAGB kaldırıldı mı? Sürecin kapanışı.
Devam Eden Dosyalara Etkisi
Bu konuda yaygın bir yanlış anlama var: “İptalle birlikte tüm HAGB kararları kendiliğinden ortadan kalkar.” Bu doğru değildir.
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Daha önce verilmiş HAGB kararları | Geçerliliğini korur; kendiliğinden ortadan kalkmaz |
| Süren denetim süreleri | Yükümlülükler aynen devam eder; kasıtlı suç işlememe şartı sürer |
| Yeni verilecek kararlar | Yürürlükteki (7589 ile düzenlenen) metne göre verilir |
| m.231/14 kapsamındaki suçlar | HAGB uygulanamaz; erteleme (TCK 51) ve seçenek yaptırımlar değerlendirilir |
Her dosya kendi aşamasına göre (kesinleşme, denetim süresi, düşme kararı) ayrı ayrı değerlendirilir. Bu nedenle genel bir sonuç çıkarmak yerine dosyanın somut durumuna bakılmalıdır.
Sık Yapılan Üç Yanlış
- “HAGB kaldırıldı.” Kurum yürürlüktedir; iptal, yeni düzenlemeyle boşluk doğmadan karşılandı.
- “Mevcut kararlarım düşer.” Düşmez; verilmiş kararlar ve denetim süreleri geçerliliğini korur.
- “30 Eylül’e kadar acele karar aldırmalıyım.” Bu zamanlama baskısı ortadan kalkmıştır. Bugün belirleyici olan tarih değil, suçun niteliğidir.
Dosyanızda HAGB mi, erteleme mi? Birlikte hesaplayalım
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız.
📚 İlgili Rehberler
Sıkça Sorulan Sorular
Anayasa Mahkemesi HAGB’yi hangi kararla iptal etti?
10 Temmuz 2025 tarihli, E:2024/98 ve K:2025/149 sayılı kararıyla. Karar Trabzon 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nin başvurusu üzerine verildi, 31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı ve iptal hükmünün yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verildi.
İptal gerekçesi neydi?
Üç eksen öne çıktı: HAGB’nin sanığı kanun yolundan peşinen feragate yönlendirmesi, mağdur bakımından yeterli ve etkili giderim sağlamaması ve özellikle kamu görevlilerinin görevi sebebiyle işlediği işkence, eziyet ve kötü muamele fiillerinde cezasızlık sonucu doğurması. Mahkeme bunu Anayasa’nın 17. maddesindeki devlet yükümlülükleriyle bağdaşmaz buldu.
30 Eylül 2026’da HAGB yürürlükten kalktı mı?
Hayır. Kanun koyucu bu tarihe yaklaşık iki ay kala düzenleme yaptı: 7589 sayılı Kanunun 15’inci maddesi CMK 231’in beşinci ilâ ondördüncü fıkralarını yeniden düzenledi (RG: 31 Temmuz 2026, sayı 33326). Böylece boşluk doğmadan kapandı.
Yeni düzenleme AYM’nin aradığı istisnayı getirdi mi?
Evet. Yeni CMK m.231/14 uyarınca işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar bakımından HAGB hükümleri uygulanmaz. Bu, iptal gerekçesinin üçüncü eksenine doğrudan cevap niteliğindedir.
Hakkımda daha önce verilmiş HAGB kararı ne olacak?
Geçerliliğini korur. İptalle birlikte mevcut kararların kendiliğinden ortadan kalkacağı yönündeki yaygın kanı doğru değildir. Süren denetim süreleri ve yükümlülükler aynen devam eder; her dosya kendi aşamasına göre değerlendirilir.
Bu, AYM’nin HAGB’ye ilişkin ilk iptali mi?
Hayır, ikincisi. Anayasa Mahkemesi 1 Haziran 2023 tarihli, E:2022/120 ve K:2023/107 sayılı kararıyla da aynı maddeyi iptal etmiş (RG: 1 Ağustos 2023); kurum sonrasında 7499 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmişti.
Güncelleme Geçmişi
- 31 Temmuz 2026 — 7589 sayılı Kanun yayımlandı; iptalin doğuracağı boşluk giderildi. Sayfa güncellendi ve aynı konuyu işleyen ikinci sayfa (HAGB’nin İptali: Karar, Gerekçe ve Devam Eden Dosyalara Etkisi) bu sayfayla birleştirildi; oradaki karar künyesi, başvuru mahkemesi ve devam eden dosyalara ilişkin bölüm buraya taşındı.
- 12 Şubat 2026 — Sayfa yayımlandı.