Uyuşturucu Kullanma ve Ticareti Ayrımı Yargıtay Kararları (2026): TCK m.188 ve m.191, Miktar, Paketleme, Tanık Beyanı, 200 Metre Kuralı ve Etkin Pişmanlık Üzerine 16 Karar

Uyuşturucu dosyalarında cezayı belirleyen ilk soru, eylemin TCK m.188/3’teki uyuşturucu ticareti mi, yoksa TCK m.191’deki kullanmak için satın alma, kabul etme veya bulundurma mı olduğudur. Ticaret suçunun temel cezası on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmi bin güne kadar adli para cezasıdır; kullanmak için bulundurmanın cezası ise iki yıldan beş yıla kadar hapistir ve ilk kez işlendiğinde kamu davasının açılması beş yıl süreyle ertelenir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na göre ayrımda belirleyici olan bulundurmanın amacıdır; bu amaç dört ölçütle belirlenir: failin maddeyi satma, devretme veya tedarik etme davranışı, maddenin bulunduğu yer ve bulunduruluş biçimi (küçük paketler, hassas terazi, ambalaj malzemesi), maddenin çeşidi ve miktarı ile failin kullanıcı olduğunun tıbbi raporla tespit edilip edilmediği. Ticaret kastı kuşkuya yer bırakmayacak şekilde ispatlanamazsa şüpheden sanık yararlanır. Bu sayfada Ceza Genel Kurulu, Yargıtay Ceza Daireleri ve Anayasa Mahkemesinin 16 kararını; ayrımın ölçütleri, tanık ve alıcı beyanı, nitelikli hâller, erteleme ve etkin pişmanlık başlıkları altında kanun maddeleriyle birlikte topladık.

İçindekiler

• Kanun ne diyor? TCK m.188, m.191 ve m.192
• Ayrımın ölçütleri: miktar, paketleme ve amaç
• Tanık ve alıcı beyanı, şüpheden sanık yararlanır
• Nitelikli hâller: madde türü ve 200 metre
• TCK m.191: erteleme ve Anayasa Mahkemesi
• Etkin pişmanlık
• 16 kararın özet tablosu
• Kararları kendi dosyanızda nasıl kullanırsınız?
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kanun Ne Diyor? TCK m.188, m.191 ve m.192

Türk Ceza Kanunu uyuşturucu suçlarını iki ana gruba ayırır. Birincisi, maddenin başkalarına ulaşmasına yönelik imal ve ticaret suçlarıdır (m.188). İkincisi, kişinin yalnızca kendisi kullanmak için maddeyi satın alması, kabul etmesi, bulundurması veya kullanmasıdır (m.191). İki maddede de “satın alma” ve “bulundurma” fiilleri geçtiği için aradaki fark, fiilin hangi amaçla yapıldığına bağlıdır.

Uyuşturucu suçlarının bütünü için Uyuşturucu Suçları Rehberi, iki suç arasındaki farkın ayrıntılı anlatımı için Kullanma (TCK 191) ile Ticaret (TCK 188) Ayrımı, cezanın nasıl hesaplandığını görmek için uyuşturucu dosyasında ceza tayini yazılarımıza bakabilirsiniz.

Ayrımın Ölçütleri: Miktar, Paketleme ve Amaç

Ceza Genel Kurulu’nun yerleşik içtihadına göre tek başına miktar belirleyici değildir. Aşağıdaki kararlar bunu açıkça gösterir: 1,64 gram kokainin ticaret, 78 gram esrarın ise kullanma sayıldığı dosyalar vardır. Mahkeme; paketleme, hassas terazi, ambalaj malzemesi, maddenin saklandığı yer, satışa ilişkin tanık veya iletişim delilleri ve failin kullanıcı olup olmadığını birlikte değerlendirir.

Tanık ve Alıcı Beyanı, Şüpheden Sanık Yararlanır

Uyuşturucu ticareti dosyalarının önemli bir kısmında sanığın üzerinde madde çıkmaz; suçlama, kendisinde madde yakalanan kişilerin “bu maddeyi şu kişiden aldım” beyanına dayanır. Yargıtay, bu beyanların teşhis, iletişim kayıtları ve fiziki takip gibi başka delillerle desteklenip desteklenmediğine bakar. Kuşkuyu aşan kesin delil yoksa beraat gerekir.

Nitelikli Hâller: Madde Türü ve 200 Metre Kuralı

TCK m.188/4, maddenin türüne (bent a) veya suçun işlendiği yere (bent b) göre cezanın yarı oranında artırılmasını öngörür. Yargıtay; madde türünün uzmanlık raporuyla belirlenmesini, 200 metrelik mesafenin keşifle ve mutat ulaşım yolları esas alınarak ölçülmesini ve suçun “umumi veya umuma açık bir yerde” işlenmesini arar.

TCK m.191: Erteleme ve Anayasa Mahkemesi

Kullanmak için bulundurma suçunda ilk kez yakalanan kişi hakkında kamu davasının açılması beş yıl süreyle ertelenir ve bu sürede en az bir yıl denetimli serbestlik uygulanır. Yükümlülüklere uymamakta ısrar edilmesi veya erteleme süresinde yeniden madde satın alınması, bulundurulması ya da kullanılması hâlinde kamu davası açılır. Erteleme kararından sonra işlenen suçlarda yeniden erteleme imkânını sınırlayan m.191/6, Anayasa Mahkemesi önünde iki kez tartışılmıştır.

Etkin Pişmanlık

TCK m.192, uyuşturucu suçlarında suçun ortaya çıkmasına ve diğer faillerin yakalanmasına yardım eden kişiye ceza verilmemesi veya cezasında indirim yapılması imkânı tanır. Uygulamada en sık sorun, sanığın bildirdiği kişi hakkındaki soruşturma veya kovuşturmanın henüz sonuçlanmamış olmasıdır.

16 Kararın Özet Tablosu

Bu Kararları Kendi Dosyanızda Nasıl Kullanırsınız?

1. Arama ve el koyma tutanağını inceleyin. Maddenin nerede, kaç parça hâlinde, hangi ambalajda bulunduğu ve yanında terazi ya da paketleme malzemesi çıkıp çıkmadığı tutanakta nasıl yazılmış, kontrol edin.
2. Net miktarı ve madde türünü doğrulayın. Daralı ağırlık değil, uzmanlık raporundaki net miktar esas alınır; madde türü de cezayı yarı oranında artırabileceği için raporla belgelenmelidir.
3. Kullanıcı olduğunuzu belgeleyin. Kan ve idrar tahlili, tedavi kayıtları ve kullanıcılığınızı bilen tanıklar, kullanma savunmasının temelidir.
4. Satış delilini sorgulayın. Suçlama yalnızca istihbarata veya tek bir tanığa dayanıyorsa, bunun kuşkuyu aşan bir delil olmadığını ileri sürün; tanıklar hakkındaki dosyaların getirtilmesini isteyin.
5. Teşhis işlemlerini denetleyin. Fotoğraftan veya canlı teşhisin usulüne uygun yapılıp yapılmadığını ve tanıkların sizinle husumeti olup olmadığını araştırın.
6. 200 metre ve yer artırımına itiraz edin. Mesafenin keşifle ve mutat yoldan ölçülmesini, satış yerinin umumi veya umuma açık yer olup olmadığının tartışılmasını isteyin.
7. Etkin pişmanlığı değerlendirin. Suçun ortaya çıkmasına veya diğer faillerin yakalanmasına yardım ettiyseniz bunu dosyaya geçirin; ihbar ettiğiniz kişilerin dosyalarını takip edin.
8. Kanun yolu sürelerini kaçırmayın. İtirazlarınızın kararda cevaplanmaması bireysel başvuru konusu olabilir. Tutukluluk ve adli kontrol için uyuşturucu operasyonu sonrası tutuklama ve adli kontrol yazımıza bakın.

Sık Yapılan Hatalar

• “Az miktar, kesin kullanma sayılır” sanmak. 1,64 gram kokainin ticaret sayıldığı bir Ceza Genel Kurulu kararı vardır; paketleme ve tanık delili belirleyici olabilir.
• “Çok miktar, kesin ticaret sayılır” sanmak. 78 gram esrarın kullanma sayıldığı güncel bir Ceza Genel Kurulu kararı vardır; satış delili aranır.
• Kullanıcılığı belgelememek. Tahlil yaptırmamak veya negatif çıkan tahlili açıklayamamak savunmayı zayıflatır.
• Tanık dosyalarını istememek. Size karşı beyanda bulunan kişilerin kendi dosyaları, beyanlarının güvenilirliğini gösterir.
• 200 metre ölçümünü kabullenmek. Kuş uçuşu veya tutanağa dayalı ölçüm yeterli değildir; keşif isteyin.
• Erteleme yükümlülüklerini hafife almak. Uymamakta ısrar veya yeniden kullanma kamu davası açılmasına yol açar; m.191/6 da yeni erteleme imkânını sınırlar.
• Etkin pişmanlık fırsatını kaçırmak. İhbar ettiğiniz kişilerin dosyaları sonuçlandığında yargılamanın yenilenmesi yolunu değerlendirin.

Sıkça Sorulan Sorular

Uyuşturucu kullanma ile ticaret arasındaki fark nedir?

Kullanmak için satın alma, kabul etme veya bulundurma TCK m.191’de düzenlenir ve cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Satma, satışa arz etme, başkalarına verme veya bu amaçla bulundurma ise TCK m.188/3’teki ticaret suçudur ve cezası on yıldan az olmamak üzere hapis ve adli para cezasıdır. Fark, fiilin amacındadır.

Kaç gram uyuşturucu ticaret sayılır?

Kanunda bir gram sınırı yoktur. Yargıtay Ceza Genel Kurulu miktarı; paketleme, hassas terazi, ambalaj malzemesi, satış delili ve kullanıcılık raporuyla birlikte değerlendirir. 1,64 gram kokainin ticaret, 78 gram esrarın kullanma sayıldığı kararlar bulunmaktadır.

Esrarda kişisel kullanım sınırı nedir?

Ceza Genel Kurulu, Adli Tıp görüşlerine dayanarak esrar kullananların birkaç aylık ihtiyacını saklayabileceğini kabul etmekte, bu ihtiyacı aşan miktarları kişisel kullanım amacıyla bağdaştırmamaktadır. Sınır, somut olayın koşullarına göre belirlenir.

Üzerimde uyuşturucu çıkmadı ama biri benden aldığını söyledi; ceza alır mıyım?

Tek bir soyut beyan, kuşkuyu aşan kesin delil sayılmayabilir. Ancak Ceza Genel Kurulu 2024 tarihli kararında, farklı zamanlarda yakalanan tanıkların birbirini destekleyen beyanlarını ve teşhislerini mahkûmiyete yeterli görmüştür. Tanıkların dosyalarının getirtilmesini istemek önemlidir.

Kan ve idrar tahlilim negatif çıktı; bu aleyhime mi?

Ceza Genel Kurulu, failin kullanıcı olduğunun tıbbi raporla tespit edilip edilmediğini ayrımın ölçütlerinden biri saymaktadır. Negatif tahlil, diğer delillerle birlikte ticaret kabulünü güçlendirebilir; kullanıcıysanız bunu başka yollarla (tedavi kayıtları, tanıklar) belgelemeniz gerekir.

200 metre kuralı nedir?

Suçun okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi yerlerde ya da bunlara 200 metreden yakın umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır (TCK m.188/4-b). Yargıtay mesafenin keşifle ve mutat ulaşım yolları üzerinden ölçülmesini arar.

Araç içinde yapılan satışa 200 metre artırımı uygulanır mı?

Ceza Genel Kurulu 2021 tarihli kararında, park hâlindeki aracın içinde yapılan satışta aracın umumi veya umuma açık yer sayılamayacağını ve m.188/4-b artırımının uygulanamayacağını oy çokluğuyla kabul etmiştir.

Eroin veya kokainde ceza neden daha yüksek?

TCK m.188/4-a, maddenin kanunda sayılan türlerden (örneğin eroin, kokain, morfin, bazmorfin, sentetik kannabinoid) olması hâlinde cezanın yarı oranında artırılmasını öngörür. Madde türü uzmanlık raporuyla belirlenmelidir; madde türü ve 200 metre artırımı birlikte söz konusuysa iki ayrı yarı oranında artırım yapılamaz.

Kullanmaktan ilk kez yakalandım; dava açılır mı?

TCK m.191’e göre ilk kez yakalanan kişi hakkında kamu davasının açılması beş yıl süreyle ertelenir ve en az bir yıl denetimli serbestlik uygulanır. Yükümlülüklere uymamakta ısrar veya yeniden kullanma hâlinde dava açılır.

Erteleme süresinde tekrar yakalanırsam ne olur?

Erteleme süresinde yeniden satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma ayrı bir soruşturma konusu yapılmaz; ihlal sayılır ve kamu davası açılır. TCK m.191/6 ayrıca erteleme kararından sonra işlenen suçlarda yeniden erteleme imkânını sınırlar; Anayasa Mahkemesi bu kuralı Anayasa’ya aykırı bulmamıştır.

Uyuşturucu suçunda etkin pişmanlık nedir?

TCK m.192, suçun ortaya çıkmasına ve diğer faillerin yakalanmasına yardım eden kişiye ceza verilmemesi veya cezasında indirim yapılması imkânı tanır. Yargıtay, ihbar edilen kişi hakkındaki dosya sonuçlanmadıysa etkin pişmanlığın yargılamanın yenilenmesi yoluyla değerlendirilebileceğini kabul etmektedir.

11. Yargı Paketi uyuşturucu cezalarını değiştirdi mi?

25.12.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7571 sayılı Kanun, TCK m.188 ve m.191’in metnini değiştirmemiştir; değişiklikler infaz rejimine ilişkindir. Ceza ve infaz hesabı için güncel infaz hükümlerinin dosya bazında değerlendirilmesi gerekir.

Ticaretten verilen cezaya hangi kanun yolları var?

Ağır ceza mahkemesi kararlarına karşı istinaf, bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı temyiz yoluna gidilebilir. Savunmada ileri sürdüğünüz ve cezayı etkileyecek bir itiraz kararda cevaplanmamışsa, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru da gündeme gelebilir.