Çocuk makyaj seti, oje, simli dudak parlatıcısı, yüz boyası ve oyuncak bebeklere yönelik “oyun kozmetikleri” aynı rafta satılsa da hukuken iki farklı rejime girebilir. Çocuğun cildine, dudağına veya tırnağına uygulanmak üzere hazırlanan ürün, Kozmetik Ürünler Yönetmeliği (RG 08/05/2023-32184, 1. mükerrer) anlamında kozmetik üründür (m.4/1-ö); sorumlu kişi atanması, güvenlilik değerlendirmesi, ürün bilgi dosyası, piyasaya arzdan önce Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna (TİTCK) bildirim ve Türkçe etiket gerekir. Oyuncak bebeğe uygulanan oyun kozmetiği ise Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği kapsamında bir “kozmetik oyuncak”tır ve Ek-2 III/9 uyarınca kozmetik mevzuatının bileşim ve etiketleme gerekliliklerine uymak zorundadır. Ticaret Bakanlığının listesinde “oyuncak bebeklere yönelik kozmetik” oyuncak grubunda Ticaret Bakanlığına, “kozmetikler” ise Sağlık Bakanlığına bağlıdır. Yaptırımlar ve dava yolları da rejime göre değişir.
Kısa cevap: Ürün kimin üzerine uygulanıyor? Çocuğun kendisine uygulanıyorsa kozmetik üründür; denetim TİTCK’dadır, yaptırımlar 5324 sayılı Kozmetik Kanunu ve Kozmetik Ürünler Yönetmeliğine dayanır. Oyuncak bebeğe veya oyuncağa uygulanıyorsa kozmetik oyuncaktır; CE işareti ve Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğine uygunluk gerekir, ayrıca bileşim ve etiket bakımından kozmetik mevzuatına uyulur (OGY Ek-2 III/9); denetim Ticaret Bakanlığındadır. Set hâlinde satılan ürünlerde her parça kendi rejimine göre değerlendirilir. 5324 sayılı Kanuna göre verilen idari para cezasına karşı, aynı işlemde idari yargıya tabi bir karar yoksa on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulur (Kabahatler Kanunu m.27/1, 27/8); 7223 sayılı Kanun kapsamındaki kararlara karşı ise altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılır (7223 m.22/2; İYUK m.7).
Çocuk makyaj seti veya oyuncak kozmetiği için TİTCK ya da Ticaret Bakanlığı yazısı mı geldi?
Ürünün Tebliğ ekindeki yerini, test raporunu, tedarik zincirindeki rolünüzü ve işleyen süreleri birlikte değerlendirmek için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.
Çocuk Makyaj Seti Oyuncak mı, Kozmetik mi?
Sorunun cevabı ürünün adına veya ambalajındaki çizgi karakterlere değil, ürünün nereye uygulanmak üzere hazırlandığına bağlıdır. Kozmetik Ürünler Yönetmeliği kozmetik ürünü, insan vücudunun dış kısımlarına (epiderma, tırnaklar, kıllar, saçlar, dudaklar ve dış genital organlar) veya dişler ile ağız mukozasına uygulanmak üzere hazırlanmış, tek veya temel amacı bu kısımları temizlemek, koku vermek, görünümünü değiştirmek, korumak, iyi durumda tutmak veya vücut kokularını düzeltmek olan madde veya karışım olarak tanımlar (m.4/1-ö). 5324 sayılı Kozmetik Kanunu da kapsamını aynı ölçütle belirler (m.2). Çocuk için üretilmiş bir ruj, oje, far, allık veya yüz boyası bu tanıma girer; çocuk için olması onu oyuncak yapmaz.
Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği ise özellikle oyunda kullanımının amaçlanmasına bakılmaksızın 14 yaş altı çocuklar tarafından oyunlarda kullanılan ürünleri kapsar (OGY m.2/1-a). Yönetmelik, oyuncak bebeklere yönelik oyun kozmetiklerini “kozmetik oyuncak” olarak anar ve bu ürünlerin kozmetik mevzuatındaki bileşim ve etiketleme gerekliliklerine uymasını ister (Ek-2 III/9). Yani oyuncak bebeğin tırnağına sürülen oje bir oyuncaktır; aynı ojenin çocuğun tırnağına sürülmek üzere satılması ise onu kozmetik ürün yapar.
Ürün türüne göre rejim
| Ürün | Nereye uygulanır? | Rejim | Yetkili kuruluş |
|---|---|---|---|
| Çocuk ojesi, çocuk rujı, simli dudak parlatıcısı | Çocuğun tırnağı veya dudağı | Kozmetik Ürünler Yönetmeliği; 5324 | TİTCK (Sağlık Bakanlığı) |
| Yüz boyası, vücut boyası, sim jel | Çocuğun cildi | Kozmetik Ürünler Yönetmeliği; 5324 | TİTCK |
| Oyuncak bebek için oje, ruj, saç boyası | Oyuncak bebek | OGY (kozmetik oyuncak) + Ek-2 III/9 uyarınca kozmetik bileşim ve etiket kuralları | Ticaret Bakanlığı |
| Makyaj çantası, ayna, fırça (içeriksiz) | Uygulanan madde değil | Oyuncaksa OGY; değilse genel ürün güvenliği | Ticaret Bakanlığı |
| Hem çocuğa hem bebeğe uygulanabilen set | Her ikisi | Her parça kendi rejimine; kozmetik parça için Kozmetik Ürünler Yönetmeliği | TİTCK ve Ticaret Bakanlığı |
| Geçici dövme çıkartması | Çocuğun cildi | Ticaret listesinde oyuncak grubunda (“dövme çıkartması”); kalıcı dövme mürekkebi için dövme mürekkebi rehberi | Ticaret Bakanlığı |
Sınıflandırma hatası, bu ürün grubundaki en pahalı hatadır: Oyuncak olarak CE işaretiyle piyasaya arz edilen ama çocuğun cildine uygulanmak üzere tanıtılan bir set, TİTCK’ye bildirilmemiş bir kozmetik ürün sayılabilir. Tersine, yalnızca oyuncak bebek için tasarlanmış bir ürünün kozmetik bildirimine konu edilmesi, oyuncak mevzuatındaki CE ve test yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Benzer “oyuncak mı, değil mi” tartışmaları için pelüş anahtarlık oyuncak mı ve çocuk kostümü ve saç aksesuarı rehberlerimize bakılabilir.
Ticaret Bakanlığı mı, TİTCK mı? Yetki Ayrımı
Ticaret Bakanlığının “Yetkili PGD kuruluşları ve sorumlu oldukları ürün grupları” sayfasında, Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğünün sorumlu olduğu “Oyuncaklar” grubunun açıklamasında “oyuncak bebeklere yönelik kozmetik” ve “dövme çıkartması” açıkça sayılır. Aynı sayfada “Kozmetikler, tıbbi cihazlar, biyosidal ürünler” Sağlık Bakanlığının sorumluluğunda gösterilir. 5324 sayılı Kanun da piyasaya arz edilen kozmetik ürünlerin üretim yerlerinin denetimini ve piyasa gözetim ve denetimini Sağlık Bakanlığına verir (m.3/3). Kozmetik Ürünler Yönetmeliğinde “Kurum” Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumudur (m.4/1-p).
Bu ayrım, hangi kurumun yazısının geldiğine bakarak dosyanın niteliğini anlamayı da sağlar. TİTCK’den gelen yazı ürünün kozmetik olarak değerlendirildiğini, Ticaret Bakanlığından gelen yazı ise oyuncak olarak değerlendirildiğini gösterir. Ürünün yanlış rejimde değerlendirildiği düşünülüyorsa, bu itiraz savunmanın ilk ve en önemli konusudur; çünkü uygulanacak gereklilikler, cezalar ve dava yolu buna göre değişir.
2005 tarihli yönetmeliğe yapılan atıflar: OGY Ek-2 III/9, 23/5/2005 tarihli ve 25823 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kozmetik Yönetmeliğine atıf yapar. Bu yönetmelik, Kozmetik Ürünler Yönetmeliğinin 38. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır ve mevzuatta ona yapılan atıflar Kozmetik Ürünler Yönetmeliğine yapılmış sayılır (m.38/2). Dolayısıyla kozmetik oyuncakların bugün uyması gereken bileşim ve etiketleme kuralları, 2023 tarihli Kozmetik Ürünler Yönetmeliğindeki kurallardır.
Kozmetik Ürünler Yönetmeliği: Çocuk Kozmetiğinde Temel Yükümlülükler
Kozmetik Ürünler Yönetmeliği 8/5/2023 tarihli ve 32184 sayılı Resmî Gazete’nin 1. mükerrerinde yayımlanmış, yayımından altı ay sonra yürürlüğe girmiştir (m.39). Dayanağı 7223 sayılı Kanun ve 5324 sayılı Kanunun 7. maddesidir (m.3). Yürürlükten kaldırılan yönetmeliğe uygun olarak piyasaya arz edilmiş ürünler, yeni Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden itibaren iki yıl süreyle piyasada bulundurulabilmiştir (geçici m.1/1); bu süre hesabımıza göre Kasım 2025’te dolmuştur.
Piyasada bulunan bir kozmetik ürün, normal veya makul öngörülebilir kullanım koşullarında insan sağlığı için güvenli olmalıdır; bu değerlendirmede ürünün sunumu, etiketlemesi ve kullanım talimatları dikkate alınır (m.5/1). Ürünün sunumu ayrıca 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 79. maddesine de uygun olmalıdır (m.5/1-a). Çocuk kozmetiklerinde “makul öngörülebilir kullanım”, çocuğun ürünü ağzına alması veya yutması ihtimalini de içerir; güvenlilik değerlendirmesi bu kullanıcı grubunu ayrıca dikkate almalıdır.
Kozmetik ürünlerde başlıca yükümlülükler
| Yükümlülük | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Sorumlu kişi | Ürün ancak yurt içinde yerleşik bir sorumlu kişi atanmışsa piyasaya arz edilir; ithal üründe sorumlu kişi ithalatçıdır (yazılı mutabakatla başkası atanabilir) | KÜY m.6 |
| Güvenlilik değerlendirmesi | Piyasaya arzdan önce yapılır; Ek I/B uyarınca güvenlilik değerlendirme raporu hazırlanır | KÜY m.13 |
| Ürün bilgi dosyası | Sorumlu kişi tarafından hazır bulundurulur | KÜY m.14 |
| Bildirim | Piyasaya arzdan önce ulusal elektronik veri tabanı aracılığıyla Kuruma; barkod, kategori, sorumlu kişi, menşe, nanomateryal ve CMR bilgileri, orijinal etiket ve Türkçe etiket | KÜY m.16; 5324 m.3 |
| Madde kısıtlamaları | Eklerde listelenen yasaklı ve kısıtlı maddeler, CMR maddeleri, nanomateryaller | KÜY m.17–20; 5324 m.4/e |
| Etiketleme | Sorumlu kişinin adı ve adresi, menşe, nominal miktar, dayanma süresi, uyarılar, parti numarası ve diğer bilgiler; dil gerekliliği | KÜY m.22 |
| Ürün iddiaları | Etiket ve tanıtımdaki iddialar | KÜY m.23 |
| Ciddi istenmeyen etki | Sorumlu kişi ve dağıtıcı derhal Kuruma bildirir | KÜY m.26 |
Dağıtıcı (örneğin oyuncakçı, kırtasiye veya marketler), ürünü piyasada bulundurmadan önce etiketleme bilgilerinin bulunduğunu, dil gerekliliklerinin yerine getirildiğini ve minimum dayanma tarihinin geçmediğini doğrular (m.9/2); uygun olmadığını değerlendirdiği ürünü uygun hâle getirilene kadar satmaz (m.9/3-a). Kozmetik mevzuatındaki güncel değişiklik taslakları için Kozmetik Yönetmeliği taslağı 2026 yazımıza bakılabilir.
Kozmetik Oyuncak: Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği ve Ek-2 III/9
Oyuncak bebeğe yönelik oje, ruj, saç boyası veya parfüm gibi ürünler, oyuncak olarak OGY’nin bütün gerekliliklerine tabidir: oyuncak m.11’deki genel güvenlik gerekleri ile Ek-2’deki özel güvenlik gereklerini karşılamalı, AT uygunluk beyanı hazırlanmalı (m.16) ve CE işareti taşımalıdır (m.17/1). Ek-2 III/9 bunlara ek olarak kozmetik oyuncakların kozmetik mevzuatında belirtilen bileşim ve etiketleme gerekliliklerine uymasını şart koşar. Bu atıf bütün kozmetik rejimini değil, bileşim ve etiketleme kurallarını kapsar; değerlendirmemize göre kozmetik oyuncak için TİTCK’ye bildirim ve sorumlu kişi atanması gibi idari yükümlülükler bu atıfla doğmaz, ancak ürünün içeriği yasaklı ve kısıtlı madde listelerine ve etiket kurallarına uygun olmalıdır.
OGY Ek-2 kimyasal özellikler bölümü ayrıca oyuncaklarda belirli alerjen koku maddelerinin bulunmamasını öngörür (Ek-2 III/10). Kokulu oyun kozmetiklerinde bu liste ile kozmetik mevzuatındaki alerjen etiketleme kuralları birlikte kontrol edilmelidir. Oyuncaklarda kimyasal sınırlar ve test raporuna itiraz konuları slime ve oyun hamuru ve ürünüm testten kaldı yazılarımızda ayrıntılıdır.
Kozmetik oyuncak ile kozmetik ürün karşılaştırması
| Konu | Kozmetik oyuncak (oyuncak bebeğe) | Kozmetik ürün (çocuğa) |
|---|---|---|
| Temel mevzuat | OGY; Ek-2 III/9 ile kozmetik bileşim ve etiket kuralları | Kozmetik Ürünler Yönetmeliği; 5324 sayılı Kanun |
| İşaret ve beyan | CE işareti ve AT uygunluk beyanı (OGY m.16, 17) | CE yok; sorumlu kişi, güvenlilik raporu, ürün bilgi dosyası |
| Piyasaya arz öncesi bildirim | Kozmetik bildirimi gerekmez (değerlendirmemiz) | Kuruma bildirim zorunlu (KÜY m.16; 5324 m.3) |
| Yetkili kuruluş | Ticaret Bakanlığı | TİTCK |
| İthalat denetimi | 2026/10 Ek-1’de 3304 pozisyonu yer almaz; oyuncak setin GTİP’ine göre | Sağlık mevzuatı ve ithalat düzenlemelerine göre ayrıca kontrol |
| Yaptırım dayanağı | 7223 sayılı Kanun | 5324 m.5–6; KÜY m.28–31, 35; ayrıca 7223 |
İthalat: Oyuncak Tebliği ve Kozmetik Sorumlu Kişi
Oyuncakların İthalat Denetimi Tebliği (2026/10), Ek-1’deki GTİP’lerin ithalatta OGY’ye uygunluğunu TAREKS üzerinden denetler (m.1/1). Ek-1’de 9503 pozisyonundaki oyuncaklar ile oyuncak benzeri kırtasiye ve bazı diğer ürünler sayılır; makyaj müstahzarlarının yer aldığı 3304 pozisyonu Ek-1’de bulunmaz. Bu nedenle oyuncak bebek kozmetiğinin TAREKS denetimine girip girmediği, ürünün veya setin hangi GTİP’te sınıflandırıldığına bağlıdır. Fiili denetime yönlendirilen oyuncakta AB uygunluk beyanı (Türkçe tercümesiyle), OGY ve KKDİK Ek-17 test raporları ve gümrüklü sahada çekilmiş görseller başvuru günü dâhil yirmi iş günü içinde yüklenir (2026/10 m.9/1, Ek-2).
Çocuğa uygulanan kozmetik ürün ithal ediliyorsa, Kozmetik Ürünler Yönetmeliğine göre sorumlu kişi ithalatçıdır (m.6/4); ithalatçı, yurt içinde yerleşik bir kişiyi yazılı mutabakatla sorumlu kişi olarak atayabilir. Bildirimde ithal ürünlerin menşei belirtilir (m.16/1-c) ve etikette de menşe gösterilir (m.22/1-a). Sorumlu kişi, Yönetmelik kapsamındaki yükümlülüklerine aykırı davranırsa 7223 sayılı Kanun kapsamında imalatçı veya ithalatçı gibi sorumlu tutulur (m.35/2). TAREKS’teki olumsuz sonuçlar için TAREKS’te olumsuz sonuç yazımıza bakılabilir.
Pazaryeri ve sosyal medya satışları: El yapımı veya yurt dışından getirilip küçük ambalajlara bölünen çocuk ojeleri ve sim jeller, satıcıyı kozmetik mevzuatı anlamında “imalatçı” ve “sorumlu kişi” konumuna getirebilir. 5324 sayılı Kanun, ürünü üreten, ambalajlayan veya ürüne kendi adını ya da markasını koyan kişiyi üretici sayar (m.4) ve bildirimsiz kozmetik ürün üretmeyi, ambalajlamayı veya ithalat müessesesi işletmeyi yasaklar (m.4/a).
Denetim ve Önlemler: TİTCK ve Ticaret Bakanlığı Süreçleri
TİTCK, piyasadaki kozmetik ürünlerin Yönetmeliğe uygunluğunu iç piyasa kontrolleri yoluyla izler; ürün bilgi dosyası incelemesi, fiziksel kontroller ve gerektiğinde laboratuvar testleri yapar (KÜY m.25/1). Sorumlu kişinin yükümlülüklerine aykırılıkta Kurum, risk ile orantılı makul bir süre vererek ürünü uygun hâle getirecek düzeltici önlemlerin, gerekirse piyasadan çekme veya geri çağırmanın yapılmasını ister (m.28/1). Bu aykırılıklar arasında güvenlilik değerlendirmesi, ürün bilgi dosyası, bildirim, madde kısıtlamaları, etiketleme ve ürün iddiaları sayılır (m.28/1-b, c, d, e, g, ğ).
Kurum, insan sağlığı bakımından ciddi risk hâlinde acilen veya sorumlu kişi verilen sürede önlem almazsa, masrafları işletmeciye ait olmak üzere piyasada bulundurmayı yasaklar veya kısıtlar, ürünü piyasadan çeker veya geri çağırır ve güvenli hâle getirilemeyen ürünlerin imhası için gerekli önlemleri alır (m.31/4). Ciddi risk nedeniyle acil önlem gereken durumlar dışında, karar alınmadan önce sorumlu kişiye görüş bildirmesi için makul bir süre verilir (m.31/2). 5324 sayılı Kanun da uygun olmayan kozmetik ürünlerle ilgili uyarı, toplatma ve imha işlemlerini Sağlık Bakanlığına bırakır; güvenli olmadığına dair kesin belirtiler varsa ürünün piyasaya arzı kontrol yapılıncaya kadar geçici olarak durdurulur (m.6).
İki kurumda önlem ve savunma
| Konu | TİTCK (kozmetik ürün) | Ticaret Bakanlığı (kozmetik oyuncak) |
|---|---|---|
| Görüş/savunma süresi | Makul süre (KÜY m.31/2) | En az on iş günü (7223 m.16/5); OGY m.43/3 en az on gün |
| Düzeltici önlem | Kurumun belirlediği makul sürede (KÜY m.28/1) | 7223 m.16/4, 16/6 |
| Piyasadan çekme, geri çağırma, imha | KÜY m.31/4; 5324 m.6 | 7223 m.16/6-d, 19 |
| Duyuru | İşletmeci 7223 m.18’e göre duyuru yapar (KÜY m.31/5) | 7223 m.16/8 (GÜBİS dâhil), m.18 |
| Masraflar | İşletmeciye ait (KÜY m.31/4; 5324 m.6) | Geri çağıran işletmeciye ait (7223 m.19/4) |
İlan kayıtlarımıza göre 05.05.2026–05.11.2026 döneminde GÜBİS’te yayımlanan 20 ilanın 12’si oyuncak grubundadır; bunların hiçbiri oyuncak kozmetiği olarak kaydedilmemiştir ve dönemde Sağlık Bakanlığına ait ilan yoktur. Güncel dağılım GÜBİS Rehberi sayfasındadır.
TİTCK’nin 2026 Kozmetik Denetim Verileri
TİTCK Kozmetik Denetim Dairesi Başkanlığı, kozmetik ürünlerde yürüttüğü piyasa gözetimi ve denetiminin sonuçlarını üç aylık dönemler hâlinde duyurmaktadır. Duyurulara göre tespit edilen uygunsuz ürünlere idari para cezası, ıslah, geri çekme ve imha gibi idari yaptırımlar uygulanmıştır. Aşağıdaki rakamlar çocuk ürünlerine özgü değildir; tüm kozmetik ürünleri kapsar. Duyurular yalnızca dönem toplamlarını verir; ürün başına veya aykırılık türüne göre ceza tutarı yayımlanmaz.
TİTCK 2026 kozmetik denetim verileri (tüm kozmetik ürünler)
| Dönem | TİTCK duyurusu | Denetlenen ürün | Uygunsuz ürün | Risk taşıyan | Teknik düzenlemeye aykırı | Toplam idari para cezası |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. çeyrek (Ocak–Mart) | 10.04.2026 | 886 | 684 | 16 | 668 | 33.521.611 TL |
| 2. çeyrek (Nisan–Haziran) | 10.07.2026 | 95 | 50 | 4 | 46 | 11.754.478 TL |
| 3. çeyrek (Temmuz–Eylül) | 09.10.2026 | 95 | 57 | 7 | 50 | 11.256.681 TL |
| Toplam (ilk dokuz ay, hesabımız) | — | 1.076 | 791 | 27 | 764 | 56.532.770 TL |
Duyurulara göre aynı dönemlerde mahkemeler, savcılıklar, kolluk ve diğer kamu kurumlarınca bildirilen ve Kurumca tespit edilen sahte veya kaçak parfümler (birinci çeyrekte 78.245, ikinci çeyrekte 83.755, üçüncü çeyrekte 40.679 adet) 5324 sayılı Kanun uyarınca güvensiz veya risk taşıyan ürün kapsamına alınmış ve üreticisi belli olmayan bu ürünler için imha kararı verilmiştir. Risk taşıyan ürünlere ilişkin bilgiler TİTCK’nin kozmetik güvensiz ürünler sayfasında yayımlanır; bu yazıda firma veya ürün adı verilmemiştir.
Rakamlar ne anlatır? Birinci çeyrekte denetlenen ürün sayısı sonraki iki çeyreğin yaklaşık dokuz katıdır; buna karşılık toplam ceza tutarı yalnızca yaklaşık üç katıdır. Toplam tutarlar farklı aykırılıklara verilen cezaların karışımı olduğundan, bu rakamlardan birim ceza tutarı çıkarılamaz. Denetimler risk esaslı yürütüldüğünden, denetlenen ürünlerdeki uygunsuzluk oranı piyasanın geneline genellenemez; ancak duyurular, uygunsuz bulunan ürünlerde idari para cezasının diğer yaptırımlarla birlikte uygulandığını göstermektedir.
İdari Para Cezaları: 5324 Sayılı Kanun ve 7223 Sayılı Kanun
5324 sayılı Kozmetik Kanunu (5728 sayılı Kanunla değişik m.5), bildirim yükümlülüğünü ihlal eden üreticiye yirmi bin, bildirimsiz üretim, ambalajlama veya ithalat müessesesi işletme yasaklarına uymayan üreticiye yirmi bin, sorumlu teknik eleman istihdam etmeyen veya ürün güvenlik bilgilerini Zehir Araştırma Merkezine bildirmeyen üreticiye on bin, insan sağlığına zarar vermeme yükümlülüğüne aykırı ürünün üreticisine elli bin Türk lirası idari para cezası öngörür. Hiç bulunmaması gereken madde içeren ürünü piyasaya arz edene yirmi bin, belirli limit ve şartlar dışında madde içeren ürünü arz edene on beş bin Türk lirası ceza verilir. Fiilin tekrarında cezalar iki kat uygulanır.
5324 sayılı Kanundaki idari para cezaları (Kanundaki tutarlar)
| Aykırılık | Dayanak | Kanundaki tutar |
|---|---|---|
| Piyasaya arzdan önce bildirim yapmama, değişikliği bildirmeme | m.3/1; m.5/a | 20.000 TL |
| Bildirimsiz üretim, ambalajlama veya ithalat müessesesi | m.4/a; m.5/b-1 | 20.000 TL |
| Sorumlu teknik eleman istihdam etmeme; Zehir Araştırma Merkezine bildirmeme | m.4/b, c; m.5/b-2 | 10.000 TL |
| İnsan sağlığına zarar veren ürün | m.4/d; m.5/b-3 | 50.000 TL |
| Yasaklı madde içeren ürün | m.4/e; m.5/b-4 | 20.000 TL |
| Limit ve şartlar dışında madde içeren ürün | m.4/e; m.5/b-4 | 15.000 TL |
| Üretim yeri esaslarına aykırılık | m.4/g; m.5/b-5 | 20.000 TL |
Tutarlar güncellenir: Tablodaki tutarlar Kanun metnindeki tutarlardır. Kabahatler Kanunu m.17/7 uyarınca maktu idari para cezaları her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. 2026 yılında uygulanacak tutarları resmî bir kaynaktan doğrulayamadığımız için burada vermedik. TİTCK birim ceza tutarlarını gösteren bir tablo yayımlamamaktadır; yeniden değerlemenin hangi yıldan başlatılacağına ilişkin kabule göre hesaplanan tutarlar farklılaşabilmektedir. Bu nedenle ceza kararındaki tutarın hesaplama yöntemi ayrıca kontrol edilmelidir.
Kozmetik Ürünler Yönetmeliği, Yönetmeliğe aykırılıklarda fiilin mahiyetine göre 5324 sayılı Kanun, 7223 sayılı Kanun ve Türk Ceza Kanununun uygulanacağını öngörür (m.35/1). 7223 sayılı Kanun ise özel kanunu bulunan ürüne, özel kanunda hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır (7223 m.2/3). Kozmetik oyuncakta ise yaptırımların dayanağı 7223 sayılı Kanundur: imalatçı ve ithalatçı için ürün güvenliğine ilişkin aykırılıkta 2026 aralığı 434.505 TL – 4.345.058 TL, güvenlik dışındaki hükümlere aykırılıkta 173.801 TL – 1.738.022 TL’dir (m.20/1-a, b; 2026/13 sayılı Tebliğ değerleri). Tekerrür için ürün güvenliği cezasında tekerrür yazımıza bakılabilir.
Dava Yolu: Sulh Ceza Mahkemesi mi, İdare Mahkemesi mi?
Bu ürün grubunda en kolay kaçırılan nokta, yargı yolunun ve sürenin kararın dayanağına göre değişmesidir. 7223 sayılı Kanun kapsamında verilen idari yaptırım kararlarına karşı İYUK hükümlerine göre idari yargı yolu açıktır (7223 m.22/2); dava süresi altmış gündür ve yazılı bildirimi izleyen günden başlar (İYUK m.7). Kozmetik oyuncakta Ticaret Bakanlığının verdiği kararlar bu yola tabidir.
5324 sayılı Kanunda idari para cezasına karşı ayrı bir yargı yolu düzenlenmemiştir. Kabahatler Kanunu m.27/1’e göre idari para cezası kararına karşı tebliğ veya tefhim tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir; süresinde başvurulmazsa karar kesinleşir. Ancak idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi hakkında idari yargının görev alanına giren kararlar da verilmişse (örneğin toplatma veya piyasaya arz yasağı), idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargıda görülür (m.27/8).
Karar türüne göre yargı yolu
| Karar | Yargı yolu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Ticaret Bakanlığının kozmetik oyuncak kararı (önlem ve ceza) | İdare mahkemesi | Altmış gün | 7223 m.22/2; İYUK m.7 |
| TİTCK’nin yalnız 5324 m.5 idari para cezası | Sulh ceza mahkemesi | On beş gün | Kabahatler K. m.27/1 |
| TİTCK’nin aynı işlemde toplatma veya yasak kararı ile birlikte verdiği ceza | İdare mahkemesi (birlikte) | Altmış gün | Kabahatler K. m.27/8; İYUK m.7 |
| TİTCK’nin yalnız toplatma, yasak veya imha kararı | İdare mahkemesi | Altmış gün | İYUK m.7 |
Süreyi kaçırmamak için: Kararın hangi yola tabi olduğu tartışmalıysa, kısa olan on beş günlük sürenin esas alınması ve görevli yargı yerinin dilekçede ayrıca tartışılması güvenli bir yaklaşımdır. İdari para cezasının ödenmesi, Kabahatler Kanunu m.17/6 uyarınca kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez. Dava açmak işlemin yürütülmesini durdurmaz; yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir (İYUK m.27). Ayrıntılı strateji için idari para cezasına itiraz yazımıza bakılabilir.
Çocuk Kozmetiğinde Sık Görülen Uygunsuzluklar
Çocuklara yönelik kozmetik ürünlerde denetim dosyalarında öne çıkabilecek uygunsuzluklar genellikle şu başlıklarda toplanır: Kuruma bildirim yapılmaması, sorumlu kişinin bulunmaması veya etiketinde gösterilmemesi, Türkçe etiket eksikliği, yasaklı veya kısıtlı madde içerdiğine ilişkin analiz sonucu, uyarıların eksikliği ve ürünün “oyuncak” gibi sunulmasına rağmen çocuğun cildine uygulanmak üzere satılması. Ürünün yiyecek veya şeker görünümünde ambalajlanması ise ayrıca yiyecek taklidi ürün kuralları bakımından sorun doğurabilir.
Uygunsuzluk türü ve ilgili hüküm
| Uygunsuzluk | Kozmetik ürün | Kozmetik oyuncak |
|---|---|---|
| Bildirim yok | KÜY m.16, 28/1-d; 5324 m.3, 5/a | Bildirim yükümlülüğü yok; CE ve AT uygunluk beyanı aranır |
| Türkçe etiket yok veya eksik | KÜY m.22, 28/1-g | OGY etiket/uyarı kuralları; Ek-2 III/9 uyarınca kozmetik etiket kuralları; 7223 m.9/1-e |
| Yasaklı veya kısıtlı madde | KÜY m.17–20; 5324 m.4/e, 5/b-4 | Ek-2 III/9 ve III bölümündeki kimyasal gerekler |
| Alerjen koku maddesi | Kozmetik etiket ve madde kuralları | OGY Ek-2 III/10 |
| Sınıflandırma hatası | Oyuncak diye satılan cilt ürünü | Kozmetik diye bildirilen bebek oyuncağı |
| Gıda görünümü | Sunum (KÜY m.5/1-a; TKHK m.79) | Yiyecek taklidi ürün kuralları: yiyecek taklidi ürün |
Kaza ve Zarar Hâlinde Sorumluluk
Bir çocuk kozmetiği alerjik reaksiyona veya yutma sonucu zehirlenmeye yol açarsa, ürünün imalatçısı veya ithalatçısı zararı gidermekle yükümlüdür (7223 m.6/1); zarar gören, zararı ve uygunsuzlukla zarar arasındaki nedensellik bağını ispat eder (m.6/2). Kozmetik Ürünler Yönetmeliği sorumlu kişiyi 7223 kapsamında imalatçı veya ithalatçı gibi sorumlu tutar (m.35/2). Ciddi istenmeyen etkiler sorumlu kişi ve dağıtıcı tarafından derhal Kuruma bildirilir (m.26/1). Zamanaşımı üç yıl ve her hâlde on yıldır (7223 m.6/6). Tazminat davasında savunma için güvensiz ürün nedeniyle tazminat davası, ceza sorumluluğu için imalatçı yöneticisinin ceza sorumluluğu yazılarımıza bakılabilir. 5324 m.6 da Türk Ceza Kanunu hükümlerinin saklı olduğunu belirtir.
Varsayımsal Örnekler, Sık Yapılan Hatalar ve Yol Haritası
Varsayımsal örnek 1 – “Oyuncak” etiketli çocuk ojesi: Bir ithalatçı çocuk ojesi setini CE işaretiyle ve “oyuncak” olarak piyasaya arz eder; ambalajda bir çocuğun kendi tırnaklarını boyadığı görsel vardır. TİTCK, ürünün çocuğun tırnağına uygulanmak üzere sunulduğunu, bu nedenle kozmetik ürün olduğunu ve bildirim yapılmadığını tespit eder. Savunmanın merkezinde ürünün sunumu ve hedef kullanımı yer alır; kozmetik olarak değerlendirilirse sorumlu kişi atanması, güvenlilik değerlendirmesi ve bildirim tamamlanmadan ürün satılamaz. Bu örnek varsayımsaldır.
Varsayımsal örnek 2 – Oyuncak bebek saç boyası: Yalnızca oyuncak bebeğin saçına uygulanmak üzere tasarlanmış bir renk spreyi, Ticaret Bakanlığı denetiminde etiketinde kozmetik mevzuatının gerektirdiği uyarıların bulunmadığı gerekçesiyle uygun bulunmaz. Dosya Ticaret Bakanlığındadır; Ek-2 III/9 nedeniyle kozmetik etiket kuralları uygulanır, ancak TİTCK’ye bildirim gerekmez. Bu örnek varsayımsaldır ve gerçek bir olaya dayanmaz.
Sık yapılan hatalar:
- Ürünün çocuğa yönelik olmasını, oyuncak sayılması için yeterli görmek.
- Kozmetik oyuncakta yalnızca CE işaretine güvenip kozmetik bileşim ve etiket kurallarını uygulamamak (OGY Ek-2 III/9).
- Çocuğa uygulanan üründe sorumlu kişi atamadan ve Kuruma bildirim yapmadan satışa başlamak (KÜY m.6, 16).
- Ambalajdaki görsellerin ve satış sayfasındaki tanıtımın ürünün rejimini belirlediğini gözden kaçırmak.
- Yurt dışından alınıp bölünerek satılan ürünlerde satıcının üretici sayılabileceğini düşünmemek (5324 m.4).
- Kozmetik cezasında on beş günlük sulh ceza süresini, oyuncak kararlarındaki altmış günlük süreyle karıştırmak.
- 2005 tarihli Kozmetik Yönetmeliğine göre hazırlanmış eski etiket ve dosyaları güncellememek.
Yol haritası:
- Ürünün çocuğa mı, oyuncağa mı uygulandığını ambalaj, talimat ve satış sayfasıyla birlikte belirleyin.
- Kozmetik ürünse sorumlu kişiyi, güvenlilik değerlendirmesini, ürün bilgi dosyasını ve Kuruma bildirimi kontrol edin.
- Kozmetik oyuncaksa OGY test raporlarını, AT uygunluk beyanını ve CE işaretini; ayrıca kozmetik bileşim ve etiket kurallarını kontrol edin.
- Set hâlindeki ürünlerde her parçayı ayrı ayrı sınıflandırın.
- Yazı geldiğinde hangi kurumdan geldiğini ve sürenin türünü (iş günü/gün, on beş/altmış gün) not edin.
- Sınıflandırma itirazınız varsa savunmanın ilk konusu yapın.
- Karar sonrasında yargı yolunu kararın dayanağına göre belirleyin; şüphede kısa süreyi esas alın.
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuk makyaj seti oyuncak mı, kozmetik mi?
Ürünün nereye uygulandığına bağlıdır. Çocuğun cildine, dudağına veya tırnağına uygulanmak üzere hazırlanan ürün Kozmetik Ürünler Yönetmeliği m.4/1-ö anlamında kozmetik üründür. Oyuncak bebeğe uygulanan oyun kozmetiği ise Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği kapsamında kozmetik oyuncaktır.
Oyuncak bebek kozmetiğini hangi kurum denetler?
Ticaret Bakanlığının yetkili PGD kuruluşları listesinde “oyuncak bebeklere yönelik kozmetik”, Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğünün sorumlu olduğu oyuncak grubunda sayılır. Kozmetik ürünler ise Sağlık Bakanlığının sorumluluğundadır ve Kozmetik Ürünler Yönetmeliğini TİTCK uygular.
Kozmetik oyuncak hangi kozmetik kurallarına uymak zorunda?
Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği Ek-2 III/9’a göre kozmetik oyuncaklar kozmetik mevzuatındaki bileşim ve etiketleme gerekliliklerine uyar. Atıf yapılan 2005 tarihli Kozmetik Yönetmeliği kaldırılmış olduğundan bu atıf Kozmetik Ürünler Yönetmeliğine yapılmış sayılır (m.38/2).
Çocuk kozmetiği için TİTCK’ye bildirim gerekir mi?
Evet. Sorumlu kişi, kozmetik ürünü piyasaya arz etmeden önce ulusal elektronik veri tabanı aracılığıyla Kuruma bildirir (Kozmetik Ürünler Yönetmeliği m.16; 5324 sayılı Kanun m.3). Değerlendirmemize göre oyuncak bebeğe yönelik kozmetik oyuncak için bu bildirim gerekmez.
İthal çocuk kozmetiğinde sorumlu kişi kimdir?
İthal edilen kozmetik ürünlerde sorumlu kişi ithalatçıdır; ithalatçı yurt içinde yerleşik bir kişiyi yazılı mutabakatla sorumlu kişi olarak atayabilir (Kozmetik Ürünler Yönetmeliği m.6/4). Sorumlu kişi yükümlülüklerine aykırı davranırsa 7223 sayılı Kanun kapsamında imalatçı veya ithalatçı gibi sorumludur (m.35/2).
Oyuncak bebek kozmetiği TAREKS’e tabi mi?
Oyuncakların İthalat Denetimi Tebliği (2026/10) Ek-1’de makyaj müstahzarlarının yer aldığı 3304 pozisyonu bulunmaz. TAREKS denetimi ürünün veya setin sınıflandırıldığı GTİP’e bağlıdır; 9503 pozisyonunda sınıflandırılan oyuncak setler Ek-1 kapsamında olabilir.
5324 sayılı Kanunda idari para cezaları ne kadar?
Kanundaki tutarlar; bildirim yapmamada 20.000 TL, insan sağlığına zarar veren üründe 50.000 TL, yasaklı madde içeren üründe 20.000 TL, limit dışı madde içeren üründe 15.000 TL’dir (m.5). Tutarlar Kabahatler Kanunu m.17/7 uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. TİTCK birim tutar tablosu yayımlamadığından ve hesaplama yöntemine göre sonuç değişebildiğinden 2026 tutarlarını vermedik; Kurumun çeyreklik duyurularında yalnızca toplam ceza tutarları yer alır.
Kozmetik idari para cezasına karşı nereye ve ne kadar sürede başvurulur?
5324 sayılı Kanunda ayrı yargı yolu bulunmadığından, yalnız idari para cezasına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulur (Kabahatler Kanunu m.27/1). Aynı işlemde toplatma gibi idari yargıya tabi bir karar da verilmişse ceza bu kararla birlikte idare mahkemesinde incelenir (m.27/8).
Kozmetik oyuncakta ceza ve dava süresi nedir?
Kozmetik oyuncakta yaptırımların dayanağı 7223 sayılı Kanundur; ürün güvenliğine ilişkin aykırılıkta 2026 aralığı 434.505 TL – 4.345.058 TL’dir (m.20/1-a). Kararlara karşı altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılır (m.22/2; İYUK m.7).
TİTCK karar vermeden önce savunma hakkı tanır mı?
Kozmetik Ürünler Yönetmeliği m.31/2’ye göre insan sağlığı bakımından ciddi risk nedeniyle acil önlem gereken durumlar dışında, karar alınmadan önce sorumlu kişiye görüşünü Kuruma bildirmesi için makul bir süre verilir.
Eski Kozmetik Yönetmeliğine göre etiketlenmiş ürünler hâlâ satılabilir mi?
Kozmetik Ürünler Yönetmeliğinin geçici 1. maddesi, eski yönetmeliğe uygun olarak piyasaya arz edilmiş ürünlerin yeni Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden itibaren iki yıl süreyle piyasada bulundurulabileceğini öngörmüştür. Yönetmelik yayımından altı ay sonra yürürlüğe girdiğinden bu süre hesabımıza göre Kasım 2025’te dolmuştur.
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Hukukçular Evi Ankara; çocuk makyaj seti, oyuncak kozmetiği ve diğer çocuk kozmetik ürünlerine ilişkin dosyalarında ürünün hangi mevzuata, hangi standarda ve hangi kuruma girdiğinin belirlenmesi, test raporu ve numune incelemesi, TAREKS başvurusu ve olumsuz sonuca karşı başvuru, savunma, düzeltici önlem planı, piyasaya arz yasağı, toplatma ve idari para cezasına karşı iptal davası ve yürütmenin durdurulması ile tedarik ve rücu sözleşmeleri konularında hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerinin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Savunma ve dava süreleriniz işliyor
Test raporunu, rolünüzü ve sürelerinizi birlikte değerlendirmek için: 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Piyasa Gözetimi ve Denetimi (PGD): Denetim Usulü, Yaptırımlar ve İtiraz YollarıÜrün güvenliği rehberlerinin tamamı
- GÜBİS Rehberi: Güvensiz Ürün Duyuruları, İtiraz Yolları ve İlan İstatistikleri
- Oyuncakta Toplatma Kararı: Piyasaya Arz Yasağı ve İtiraz
- Kozmetik Yönetmeliği Taslağı 2026: Hukuki Durum ve Yaptırımlar
- Slime ve Oyun Hamurunda Bor Sınırı ve Toplatma
- Yiyecek Taklidi Ürüne Toplatma Kararı
- Çocuk Kostümü ve Saç Aksesuarında Toplatma
- Dövme Mürekkebi ve Kalıcı Makyaj Boyası
- Diş Fırçası ve Çocuk Diş Fırçasında Ürün Güvenliği
- Ürün Güvenliği Savunma Yazısı Geldi
- Ürün Güvenliği İdari Para Cezasına İtiraz
- Güvensiz Ürün Nedeniyle Tazminat Davası
Bu içerik Ürün Güvenliği ve Piyasa Gözetimi alanındadır.
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi · Ticaret ve Şirketler Hukuku rehberleri · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: 5324 sayılı Kozmetik Kanunu (RG 30/03/2005-25771) m.2, 3, 4, 5 (5728 ile değişik), 6; Kozmetik Ürünler Yönetmeliği (RG 08/05/2023-32184, 1. mükerrer) m.3, 4/1-ö ve p, 5, 6, 8, 9, 13, 14, 16, 17–20, 22, 23, 25, 26, 28, 31, 35, 38, 39 ve geçici m.1; Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği (RG 04/10/2016-29847) m.2, 11, 16, 17, 43 ve Ek-2 III/9–10 (ek taranmış görüntüden okunmuştur); 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu m.2/3, 6, 16, 18, 19, 20, 22 ve 2026/13 sayılı Tebliğ ile belirlenen 2026 tutarları; Oyuncakların İthalat Denetimi Tebliği (2026/10) m.1, 9, Ek-1 ve Ek-2 (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer; ekler taranmış görüntüden okunmuştur); 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/6–7, 27; 2577 sayılı İYUK m.7, 27; Ticaret Bakanlığı “Yetkili PGD kuruluşları ve sorumlu oldukları ürün grupları” sayfası (erişim 09.11.2026); TİTCK “Kozmetik ürünlere ilişkin 2026 yılı birinci, ikinci ve üçüncü üç aylık dönem denetim verileri” duyuruları (10.04.2026, 10.07.2026, 09.10.2026). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyada hukuki değerlendirme yerine geçmez.


