Şirketin Yurt Dışı Transferi Muhabir Bankada veya MASAK Kararıyla Durduruldu 2026: Ödeme Nerede Bekliyor (UETR), Muhabirin Bilgi Talebi, Blokaj ile İade, Temerrüt ve İmkânsızlık (TBK m.89, 116-120, 136-138), CISG m.54-79-80, Akreditif ve Tahsil — Gönderen ve Alıcı Şirket İçin Rehber ve Örnek Metinler

Şirketinizin yurt dışına gönderdiği yüksek tutarlı ödeme yola çıktı ama karşı tarafa ulaşmadı; ya da yurt dışından beklediğiniz bedel günlerdir “yolda”. Banka “muhabir banka ek bilgi istiyor” diyor, karşı taraf temerrüt ihtarı çekiyor, kur her gün değişiyor. Bu rehber, gönderen ve alıcı şirketler için yazılmıştır: ödeme zincirinin hangi halkasında durduğu nasıl tespit edilir (UETR ve ödeme takip sistemi), durdurma Türkiye’deki bankanın uyum tedbiri mi, MASAK ertelemesi mi, muhabir bankanın kendi ülkesindeki yaptırım rejimi mi, yoksa savcılık elkoyması mı; muhabir bankanın bilgi talebine hangi dosyayla cevap verilir; blokaj ile iade arasındaki fark nedir; para borcu hangi anda ifa edilmiş sayılır (TBK m.89, m.116); temerrüt, faiz ve kusursuzluk (TBK m.117, m.118, m.120; 3095 m.4/a); geçici ve sürekli imkânsızlık (TBK m.136-138); uluslararası satımda CISG m.54, m.79 ve m.80; akreditif ve teminat mektubunda durdurma; alacaklının tahsil yolları. Yazının sonunda bankaya bilgi talebi, karşı tarafa bildirim ve alacaklı ihtarı için üç örnek metin yer alır.

Ödeme Durdu: Beş Olası Durdurma Noktası

Sınır ötesi bir kurumsal ödeme en az üç bankadan geçer: gönderen banka, bir veya birkaç muhabir banka ve alıcı banka. Her biri ödemeyi kendi mevzuatına göre inceler ve her biri durdurabilir. Şirketin yaptığı ilk hata, durdurmanın tek bir sebepten kaynaklandığını varsaymaktır. Doğru soru “ödeme durdu mu” değil, “hangi halkada, kimin kararıyla, hangi hukuka göre durdu” sorusudur. Aşağıdaki beş ihtimal, her biri farklı süre, farklı muhatap ve farklı başvuru yolu anlamına gelir.

İlk iki ihtimalde ödeme henüz Türkiye’dedir ve hukuki mücadele Türk hukukuna göre yürür; bunlar için şirketler için ilk yedi iş günü rehberi yazılmıştır. Üçüncü ve dördüncü ihtimalde ödeme yurt dışındadır; Türk bankası aracıdan ibarettir ve kararın sahibi yabancı bir bankadır. Beşinci ihtimalde dosya ceza muhakemesine geçmiştir. Kararın kimin olduğunu tespit etmeden yapılan her başvuru, yanlış muhataba gider; bu tespit için blokeyi kimin koyduğunu öğrenme rehberi de kullanılabilir.

Ödeme Zincirinin Anatomisi

Bir şirketin dolar veya avro cinsinden yurt dışı ödemesi, çoğunlukla iki mesajla yürür. Birincisi müşteri ödeme mesajıdır: gönderen şirketin ve alıcı şirketin adını, hesabını, ödeme amacını taşır. İkincisi, bankalar arasında fonun fiilen aktarılmasını sağlayan kapak mesajıdır; bu mesaj, ödemenin geçtiği muhabir bankalara gider. Uluslararası bankacılık uygulamasında kapak mesajının da gönderen ve alıcı bilgisini taşıması zorunlu hâle getirilmiştir; bu sayede muhabir banka, kendi hesabından geçen ödemenin arkasındaki şirketleri görür ve kendi yaptırım ve aklama taramasını yapar. Sınır ötesi ödeme mesajlarının ISO 20022 standardına taşınmasıyla bu bilgiler daha yapılandırılmış hâle gelmiş, tarama daha ayrıntılı yapılır olmuştur. Türk mevzuatında elektronik transferlerde gönderen ve alıcı bilgisinin mesajda yer alması Tedbirler Yönetmeliği m.24’te, muhabirlik ilişkisinde bankanın alacağı tedbirler m.23’te düzenlenmiştir.

Muhabirlik ilişkisinin bankalar açısından yükümlülükleri, yurt dışı muhabirlerin risk azaltma amacıyla ilişki sonlandırması ve bunun Türk şirketlerine etkisi muhabir bankacılık ve de-risking rehberinde ayrıca anlatılmıştır; bu yazı, o ilişkinin içinde takılan tek bir kurumsal ödemenin hukukuna odaklanır.

Ödemenin Nerede Beklediğini Öğrenmek

Şirketin elindeki en somut araç, ödemeye ait UETR numarasıdır. Bu numarayla gönderen banka, ödemenin zincirin hangi halkasına ulaştığını, orada hangi durum koduyla beklediğini ve varsa iade edilip edilmediğini görür. Bankanın bu bilgiyi vermesi, şüpheli işlem bildirimi yasağıyla (5549 m.4/2) çatışmaz: yasak, bankanın MASAK’a bildirimde bulunduğunu açıklamasını yasaklar; ödemenin muhabirde beklediğini, muhabirin bilgi istediğini veya ödemenin iade edildiğini söylemesini yasaklamaz. Bu ayrım, bankayla yazışmanın çerçevesini belirler.

Bu yazışma sözlü değil yazılı yürütülmelidir. Şube yetkilisinin telefonda verdiği bilgi, karşı tarafa karşı temerrüt ve kusursuzluk tartışmasında delil değeri taşımaz; bankanın yazılı cevabı ise hem karşı tarafa hem gerektiğinde MASAK’a ve hâkimliğe sunulabilecek belgedir. Örnek bilgi talebi yazısı rehberin sonundadır.

Muhabir Bankanın Bilgi Talebi: Cevap Dosyası

Muhabir bankanın durdurması en sık bir bilgi talebiyle başlar. Muhabir, kendi ülkesinin mevzuatına göre, hesabından geçen ödemenin arkasındaki ticari ilişkiyi anlamak ister. Talep Türk bankasına iletilir, Türk bankası şirkete sorar, şirketin cevabı aynı yoldan geri döner. Bu zincirde her gün kaybedilir; eksik cevap ikinci bir talebe, ikinci talep çoğunlukla iadeye yol açar. Bu yüzden ilk cevap, soruların tamamını ve sorulmamış ama sorulacak olanları karşılayan tek bir dosya olmalıdır.

Blokaj ile İade: Muhabirin Kendi Ülkesindeki Yaptırım Rejimi

Muhabir banka ödemeyi yalnızca bekletmekle kalmayabilir. Ödeme, muhabirin ülkesindeki bir yaptırım listesindeki kişiye veya kurala temas ediyorsa, muhabir iki şeyden birini yapar: fonu bloke eder veya ödemeyi reddedip geri gönderir. İki sonuç şirket için tamamen farklıdır. İadede fon, masraflar ve varsa kur farkı düşülerek gönderen bankaya döner; şirket parasına kavuşur ve yeni bir ödeme yolu arar. Blokajda ise fon muhabirin ülkesinde, o ülkenin makamının izni olmadan çözülemeyecek biçimde dondurulmuştur; Türk mahkemesinin kararı, Türk bankasının talebi veya şirketin itirazı bu blokajı kaldırmaz. Blokajın kaldırılması, o ülkenin yaptırım otoritesine yapılacak izin başvurusuyla ve o ülke hukukuna göre yürür.

İade edilen ödemenin aynı güzergâhla tekrar gönderilmesi, ilk iadenin sebebi giderilmeden yapılırsa ikinci iadeye veya bu kez blokaja yol açar. Aynı ödemenin başka bir para birimiyle, başka bir aracı bankayla veya üçüncü bir ülke üzerinden gönderilmesi ise yaptırımdan kaçınma görünümü doğurur; bu görünüm, hem yabancı yaptırım rejiminde ağır yaptırımlara hem Türkiye’de şüpheli işlem bildirimine konu olur. Yaptırım listelerinin Türk hukukundaki karşılığı ve malvarlığının dondurulması için yaptırımlar ve dondurma uyumu rehberi, yaptırım kaynaklı ödeme engellerinin sözleşmeye etkisi için uluslararası yaptırımlar ve TBK m.136-138 rehberi vardır.

Türkiye’deki Halka: Banka Tedbiri, Erteleme ve Elkoyma

Ödeme Türkiye’den hiç çıkmamışsa, durdurma Türk hukukunun alanındadır. Burada üç ayrı rejim vardır ve her birinde şirketin konumu farklıdır. Tedbirler Yönetmeliği m.22, kimlik tespitinin yapılamadığı veya iş ilişkisinin amacı hakkında yeterli bilgi edinilemediği durumlarda işlemin gerçekleştirilmeyeceğini ve bu hâlin şüpheli işlem olup olmadığının ayrıca değerlendirileceğini düzenler; bankanın “belgeler tamamlanmadan işlemi yapamayız” demesinin dayanağı budur. Bu tedbirin kanuni süresi yoktur ve belgeler tamamlandığında kalkar. İkinci rejim MASAK’ın yedi iş günlük ertelemesidir; üçüncüsü dosyanın savcılığa gitmesiyle başlayan elkoymadır. Erteleme ve elkoymanın bütün ayrıntıları, takvimi ve itiraz yolu ilk yedi iş günü rehberinde, ödemenin bir türev işlemin bacağı olması hâlinde ek riskler swap ve forward rehberinde anlatılmıştır.

Türk bankası açısından bir güvence hükmü daha vardır: 5549 m.10, kanunla getirilen yükümlülüklerini yerine getiren gerçek ve tüzel kişiler hakkında hukuki ve cezai sorumluluk doğmayacağını düzenler. Bu hüküm, bankanın uyum tedbiri veya erteleme kararı nedeniyle ödemeyi gerçekleştirmemesinden doğan zarar için bankaya karşı dava yolunu büyük ölçüde kapatır; bankaya karşı talep, ancak bankanın kanuni dayanak dışında hareket ettiği hâllerde gündeme gelir.

Ödeme yurt dışından Türkiye’ye geliyorsa, aynı üç rejim alıcı şirketin bankasında işler. Gelen yüksek tutarlı ödemenin kaynağının sorulması ve belge süreci için yurt dışından gelen para rehberi, bankanın kaynak sorusunun dayanağı için yüksek tutarlı giriş rehberi vardır.

Para Borcu Ne Zaman ve Nerede İfa Edilmiş Sayılır

Karşı tarafla ilişkinin bütün tartışması tek bir soruya dayanır: şirket borcunu ödemiş midir? Türk Borçlar Kanunu m.89’a göre, aksine sözleşme yoksa para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilir; para borcu götürülecek borçtur. Bunun anlamı şudur: ödeme talimatının verilmesi, fonun hesaptan çıkması veya muhabir bankaya ulaşması borcu sona erdirmez; borç, fonun alacaklının tasarrufuna girdiği anda ifa edilmiş olur. Gönderen banka, muhabir banka ve alıcı banka bu yolculukta borçlunun ifa araçlarıdır. TBK m.116, borçlunun borcun ifasını bıraktığı yardımcı kişilerin işin görülmesi sırasında verdiği zarardan sorumlu olduğunu düzenler; öğretide ve uygulamada ödemeye aracılık eden bankalar bu kapsamda değerlendirilir. Dolayısıyla ödemenin yolda kalma riski, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça borçlunun üzerindedir.

Sözleşmede ödeme yerinin veya ödeme anının farklı tanımlanması bu dengeyi değiştirir. “Ödeme talimatının bankaya verildiği tarih ödeme tarihidir” gibi bir hüküm, riski alacaklıya kaydırır; uluslararası sözleşmelerde bu tür hükümler nadirdir. Sözleşmenin uygulanacak hukuku yabancı hukuksa, ifa anı o hukuka göre belirlenir; 5718 sayılı MÖHUK m.24 tarafların hukuk seçimini esas alır, seçim yoksa sözleşmeyle en sıkı ilişkili hukuku uygular.

Temerrüt, Kusursuzluk ve Faiz

Muaccel bir para borcunun borçlusu, alacaklının ihtarıyla, belirli vade kararlaştırılmışsa vadenin geçmesiyle temerrüde düşer (TBK m.117). Temerrüt için kusur aranmaz. Kusurun rolü, temerrüdün sonuçlarında ortaya çıkar: TBK m.118’e göre borçlu, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat etmedikçe geç ifadan doğan zararı gidermekle yükümlüdür. Temerrüt faizi ise TBK m.120 uyarınca kusur aranmaksızın işler; kusursuzluk savunması faizi değil, faizi aşan zararı (TBK m.122) karşılar.

Kusursuzluk savunmasının en güçlü hâli, durdurmanın şirketin kendi eksikliğinden kaynaklanmadığının gösterilmesidir. Muhabir banka, ödeme mesajındaki eksik bilgi yüzünden ödemeyi durdurduysa ve bu eksiklik şirketin eksik talimatından doğduysa, kusursuzluk savunması zayıflar. Aynı şekilde, şirketin bankaya gerekli belgeleri geç vermesi, TBK m.118 savunmasını şirketin aleyhine çevirir. Bu yüzden durdurmanın ilk gününden itibaren “ne zaman hangi belgeyi kime verdik” kronolojisi tutulmalıdır.

Geçici İmkânsızlık, Sürekli İmkânsızlık ve Aşırı İfa Güçlüğü

Borçlu şirketlerin sık başvurduğu savunma, ödemenin “mücbir sebeple” imkânsızlaştığıdır. Türk Borçlar Kanunu bu savunmayı üç ayrı kurumla düzenler ve her birinin sonucu farklıdır. TBK m.136’ya göre borcun ifası borçlunun sorumlu tutulamayacağı sebeplerle imkânsızlaşırsa borç sona erer; karşılıklı sözleşmede borçlu, karşı taraftan aldığını sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri verir. TBK m.137, kısmi imkânsızlığı düzenler. TBK m.138 ise sözleşmenin yapıldığı sırada öngörülemeyen olağanüstü bir durumun ifayı aşırı ölçüde güçleştirmesi hâlinde hâkimden uyarlama, bu mümkün değilse dönme hakkı tanır.

Uygulamada en çok yapılan hata, yedi iş günlük bir ertelemeyi veya bir bilgi talebini imkânsızlık olarak nitelendirip karşı tarafa “sözleşme sona erdi” bildirimi göndermektir. Bu bildirim, karşı tarafa sözleşmeyi borçlunun ağır ihlali olarak sona erdirme ve tazminat isteme imkânı verir. Doğru bildirim, engelin geçici olduğunu, borçlunun ifa iradesini koruduğunu ve engelin kalkmasını sağlamak için yaptıklarını anlatan bildirimdir.

Uluslararası Mal Satımında CISG: Dört Kritik Madde

Türkiye, Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması’na (CISG) 5870 sayılı Kanun’la katılmayı uygun bulmuştur; antlaşma Türkiye bakımından 1 Ağustos 2011’de yürürlüğe girmiştir. Taraflar açıkça dışlamadıkça, işyerleri farklı akit devletlerde bulunan taraflar arasındaki mal satımına CISG uygulanır; kanunlar ihtilafı kuralları bir akit devletin hukukuna götürdüğünde de uygulanır (CISG m.1). Türk ihracatçı veya ithalatçının uluslararası satım sözleşmesinde ödeme durduğunda tartışma çoğunlukla Türk Borçlar Kanunu’na göre değil CISG’ye göre yürür ve sonuçlar belirgin biçimde farklıdır.

CISG m.79’un beşinci fıkrası, muafiyetin tarafların tazminat dışındaki haklarını kullanmasını engellemediğini söyler. Bu yüzden m.78’deki faiz talebi, engel süresince de tartışma konusu olmaya devam eder; satıcı, m.63 uyarınca ek süre verip bu süre içinde ödeme yapılmazsa m.64 uyarınca sözleşmeyi sona erdirebilir. Alıcının savunması, durdurmanın kendi alanı dışında kaldığını ve m.54’teki formaliteleri eksiksiz yerine getirdiğini göstermekten geçer. Uluslararası satımda alacaklının tahsil, yetki ve tahkim yolları için uluslararası alacak tahsili rehberi ayrıca yazılmıştır.

İhracat ve İthalat Bedellerinde Ek Katman: Kambiyo Süreleri

Durdurulan ödeme bir ihracat bedeliyse, şirketin karşı tarafa karşı konumunun yanında kambiyo mevzuatına karşı konumu da etkilenir. İhracat bedellerinin yurda getirilmesi 32 sayılı Karar ve ihracat genelgesiyle belirlenen sürelere bağlıdır; bedelin yolda veya yurt dışında blokede kalması bu süreleri kendiliğinden durdurmaz. Süre aşımı 1567 sayılı Kanun kapsamında idari para cezası tartışmasını açar. Bu yüzden ihracatçı, bedelin kendi iradesi dışında bir bankacılık tedbiriyle durduğunu gösteren belgeleri (banka yazısı, UETR takip çıktısı, muhabirin bilgi talebi, iade bildirimi) ilk günden itibaren saklamalı ve aracı bankasıyla yazışmayı süre işlemeden kayda almalıdır. İthalat bedelinde ise transferin durması, gümrük ve dış ticaret işlemlerinde ödeme şeklinin değiştirilmesini gerektirebilir; ödeme yolunun değiştirilmesi de kambiyo mevzuatına uygun olmalıdır.

İhracat bedellerinin yurda getirilme süreleri ve satış yükümlülüğü için ihracat bedelleri rehberi, 1567 sayılı Kanun’a göre idari para cezası ve itiraz için kambiyo cezaları rehberi, yurt dışına transferde bankanın isteyebileceği belgeler için yurt dışına para transferi rehberi vardır.

Akreditif ve Teminat Mektubunda Durdurma

Ödeme bir akreditif veya teminat mektubu altında yapılıyorsa, durdurmanın sonuçları sözleşme ilişkisinden bağımsız bir ikinci ilişkide ortaya çıkar. Uluslararası uygulamada akreditifler, ICC’nin Belgeli Krediler İçin Tek Tip Kurallar ve Uygulamaları (UCP 600) ile düzenlenir. UCP 600 m.4, akreditifin dayandığı satım sözleşmesinden ayrı bir işlem olduğunu; m.5, bankaların malla değil belgelerle ilgilendiğini düzenler. Bu bağımsızlık, bir yandan satıcıyı alıcının itirazlarından korur; öte yandan akreditif bankasının aklama ve yaptırım yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Uygun belgelerin ibrazına rağmen banka, kendi tabi olduğu aklama veya yaptırım mevzuatı nedeniyle ödemeyi durdurabilir; UCP 600 m.36 ise bankanın kendi kontrolü dışındaki sebeplerle faaliyetinin kesintiye uğramasından doğan sonuçlardan sorumlu olmadığını düzenler. Son yıllarda akreditif metinlerine eklenen yaptırım kayıtları, bankaya belirli durumlarda ödememe yetkisi tanır; bu kayıtların kapsamı akreditif açılırken incelenmelidir.

Gönderen Şirket (Borçlu) Ne Yapmalı

Alıcı Şirket (Alacaklı) Ne Yapmalı

Alacaklı şirketin önceliği, ödemenin durmasına kendi tarafının sebep olmadığını ve borçlunun gecikmesinin hukuki sonuçlarını korumaktır. İlk adım, borçludan UETR ve banka yazısını istemektir; borçlunun “gönderdik” beyanı delil değildir. İkinci adım, kendi bankasına gelen bir ödeme olup olmadığını ve bankasının bir bilgi talebi bulunup bulunmadığını sormaktır; durdurma alacaklının kendi bankasında ise CISG m.80 ve TBK’daki alacaklı temerrüdü ilkeleri alacaklının aleyhine işler. Üçüncü adım, sözleşmeye uygun ihtar ve gerekiyorsa ek süre vermektir (TBK m.123; CISG m.63). Karşılıklı sözleşmede alacaklı, kendi edimini karşı edim ifa edilene veya ifası önerilene kadar ifadan kaçınabilir (TBK m.97); malı henüz teslim etmemiş satıcı için bu, en etkili korumadır.

Borçlunun hesabı savcılık elkoyması altındaysa, alacaklının haczi ile elkoymanın ilişkisi ve öncelik sırası için MASAK blokesi ile icra haczi farkı rehberi vardır.

Üçüncü Kişiden veya Farklı Güzergâhtan Ödeme Teklifi

Ödeme durduğunda karşı taraftan veya aracılardan en sık gelen teklif, ödemenin başka bir şirket, başka bir ülke, başka bir para birimi veya kripto varlık üzerinden yapılmasıdır. TBK m.83’e göre para borcu kural olarak üçüncü bir kişi tarafından da ifa edilebilir; yani teklif borçlar hukuku bakımından yasak değildir. Tehlike başka yerdedir. İlk ödeme bir aklama, yaptırım veya uyum şüphesiyle durdurulmuşsa, aynı bedelin ilgisiz bir üçüncü kişiden veya alışılmamış bir güzergâhtan gelmesi, alıcı bankada yeni ve daha ağır bir şüpheli işlem bildirimine yol açar; dosya savcılığa giderse, ilk durdurmayı bilerek alternatif yola başvurmak, kastın en güçlü delili olarak kullanılır.

Aklama suçunun unsurları ve üçüncü kişi ödemelerinin ceza dosyasındaki yeri için TCK m.282 rehberi vardır.

Masraf, Kur Farkı ve Zarar: Kim Üstlenir

İade edilen bir ödeme, gönderen şirkete çoğunlukla eksik döner: muhabir bankaların masrafları kesilmiş, ödeme bir para biriminden diğerine çevrilmişse kur farkı oluşmuştur. Bu kaybın kime ait olduğu üç soruya bağlıdır. Birincisi, durdurmanın sebebi hangi tarafın alanındadır; gönderenin eksik talimatı veya belgesi mi, alıcının yaptırımlı hesabı veya kendi bankasının tedbiri mi? İkincisi, sözleşme masrafları nasıl paylaştırmıştır; uluslararası ödemelerde masrafın gönderen, alıcı veya paylaşımlı olduğu ödeme talimatında belirtilir. Üçüncüsü, kayıp temerrüt faizini aşan bir zarar mıdır; öyleyse TBK m.122 çerçevesinde kusur ve illiyet tartışılır. Bankanın kendi tarife ve sözleşmesine göre kestiği masraf, kanuni yükümlülüğünü yerine getiren bankadan geri istenemez (5549 m.10); bankanın hatasıyla oluşan kayıp ise bankacılık sözleşmesi çerçevesinde bankadan istenebilir.

Durdurma süresince paranın nerede tutulduğu, faiz işleyip işlemediği ve döviz tutarların Türk lirasına çevrilip çevrilmediği için bloke edilen para rehberi, bankanın müşteri ilişkisini sonlandırması hâlinde hesap kapatma ve kara liste rehberi vardır.

Üç Örnek Metin

Aşağıdaki metinler, dosyanın en erken aşamasında gönderilecek yazılar için örnektir. Her dosyanın sözleşmesi, uygulanacak hukuku ve bildirim hükmü farklıdır; metinler bu hükümlere göre uyarlanmalı, uluslararası karşı tarafa gönderilecek bildirim sözleşme dilinde düzenlenmelidir.

Bugün Yapılacaklar ve Yapılmayacaklar

Şirketlerin Sık Yaptığı Yedi Hata

Birincisi, ödemenin nerede durduğunu öğrenmeden karşı tarafla tartışmaya girmek. İkincisi, bankanın uyum sorularını formalite sayıp eksik cevaplamak; CISG m.54 bu formaliteleri alıcının asli borcunun parçası sayar. Üçüncüsü, yedi iş günlük bir ertelemeyi veya bir bilgi talebini mücbir sebep sayıp sözleşmeyi sona erdirmeye kalkışmak. Dördüncüsü, iade edilen ödemeyi başka bir güzergâhla aceleyle yeniden göndermek. Beşincisi, karşı tarafın alternatif ödeme teklifini, ilk durdurmanın sebebini bilmeden kabul etmek. Altıncısı, ihracat bedelinde kambiyo süresinin işlediğini unutmak. Yedincisi, dosyayı finans biriminin operasyonel sorunu olarak yönetip hukuk birimini ve avukatı karşı taraf ihtar çektikten sonra devreye sokmak.

Hukukçular Evi Kurumsal Ekibi Ne Yapar

Durdurulan kurumsal transfer dosyasında avukatın işi, aynı anda üç ilişkiyi yönetmektir: banka ve muhabirle uyum ilişkisi, MASAK ve gerekirse savcılıkla kamu hukuku ilişkisi, karşı tarafla sözleşme ilişkisi. İlk gün ödemenin konumu UETR ve banka yazısıyla tespit edilir, durdurmanın hangi rejime girdiği belirlenir. Aynı gün muhabirin ve Türk bankasının sorularını karşılayan cevap dosyası hazırlanır; ödeme Türkiye’den çıkmamışsa dosya MASAK’a da sunulur. İkinci gün karşı tarafa sözleşmedeki bildirim hükmüne uygun yazı gönderilir; uygulanacak hukuk, CISG’nin uygulanıp uygulanmadığı ve imkânsızlık savunmasının sınırları değerlendirilir. Alacaklı müvekkillerde ihtar, ifadan kaçınma, ihtiyati haciz ve dava veya tahkim stratejisi kurulur. Blokajın yabancı bir ülkede olduğu dosyalarda, o ülke hukukundaki izin başvurusu gerektiğinde ilgili ülkedeki avukatlarla koordineli yürütülür; Türk hukuku yönü ve karşı tarafla ilişki aynı ekipte kalır.

Ücret, Avukatlık Kanunu ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi çerçevesinde dosyanın kapsamına göre belirlenir. Dosya meslek sırrı kapsamındadır. Kurumsal hat: 0554 648 37 15; banka yazıları ve sözleşme ilk görüşmeden önce WhatsApp üzerinden paylaşılabilir. Şirket hesabı elkoyması altında işletmenin devamı için şirket hesabı blokesi rehberi, MASAK’tan gelen bilgi talebine cevap için bilgi ve belge talebi rehberi vardır.

Sıkça Sorulan Sorular

Ödeme talimatını verdim; borcumu ödemiş sayılır mıyım?

Hayır. Aksine sözleşme yoksa para borcu alacaklının yerleşim yerinde ifa edilir (TBK m.89); borç, fon alacaklının tasarrufuna girdiğinde sona erer. Talimat ve dekont, ifa iradesinin ve kusursuzluğun delilidir, ifanın değil.

Ödemenin nerede beklediğini nasıl öğrenirim?

Bankanızdan ödemenin UETR numarasını ve takip kaydını isteyin. Bu kayıt, ödemenin hangi bankada ve hangi durumda beklediğini gösterir. Banka bu bilgiyi verebilir; yalnızca MASAK’a bildirimde bulunup bulunmadığını açıklayamaz (5549 m.4/2).

Muhabir banka neden bilgi istiyor?

Muhabir, kendi ülkesinin aklama ve yaptırım mevzuatına göre hesabından geçen ödemenin arkasındaki ticari ilişkiyi, malı, nihai kullanıcıyı ve alıcının gerçek faydalanıcısını görmek ister. Tek ve eksiksiz bir cevap dosyası, iadeyi önlemenin en etkili yoludur.

Ödeme iade edildi; aynı yoldan tekrar gönderebilir miyim?

İadenin sebebi giderilmeden aynı yoldan gönderilen ödeme çoğunlukla yeniden iade edilir veya bu kez bloke edilir. Başka bir güzergâh veya para birimiyle gönderme ise yaptırımdan kaçınma görünümü doğurur. Önce iadenin sebebi yazılı olarak öğrenilmelidir.

Fon yurt dışında bloke edildi; Türk mahkemesi bu blokajı kaldırabilir mi?

Hayır. Muhabirin ülkesindeki yaptırım rejimine göre konulan blokaj, o ülkenin yetkili makamının izniyle kaldırılır. Türk hukuku, karşı tarafla sözleşme ilişkisinde imkânsızlık ve temerrüt tartışmasının çerçevesini belirler.

MASAK ertelemesi mücbir sebep sayılır mı?

Yedi iş günlük erteleme geçici bir ifa engelidir; borcu sona erdirmez. Kusursuzluk savunması TBK m.118 çerçevesinde faizi aşan zararı karşılayabilir; temerrüt faizi ise kusur aranmaksızın işler (TBK m.120).

CISG uygulanıyorsa durum değişir mi?

CISG m.54, ödemenin yapılabilmesi için gereken formaliteleri alıcının borcunun parçası sayar; m.79 kontrol dışı engelde yalnızca tazminattan ve engel süresince muafiyet tanır ve bildirim ister; m.80, karşı tarafın kendi sebep olduğu aksaklığa dayanmasını engeller.

Karşı taraf başka bir şirket üzerinden ödeme yapmayı teklif ediyor; kabul etmeli miyim?

İlk ödeme bir uyum veya yaptırım şüphesiyle durdurulduysa, ilgisiz bir üçüncü kişiden gelecek ödeme alıcı bankada yeni bir bildirime ve ceza dosyasında kast deliline dönüşebilir. İlk durdurmanın sebebi bilinmeden bu tür teklif kabul edilmemelidir.

İhracat bedelim yolda kaldı; kambiyo süresi durur mu?

Süre kendiliğinden durmaz. Bedelin iradeniz dışında bir bankacılık tedbiriyle durduğunu gösteren banka yazısı, takip kaydı, bilgi talebi ve iade bildirimi, olası idari para cezası tartışmasında belirleyici delildir.

İade edilen ödemedeki masraf ve kur kaybını bankadan isteyebilir miyim?

Banka kanuni yükümlülüğünü yerine getirirken doğan kayıptan sorumlu değildir (5549 m.10). Kaybın kime ait olduğu, durdurmanın hangi tarafın alanında doğduğuna ve sözleşmenin masraf paylaşımına göre belirlenir; bankanın hatasıyla oluşan kayıp ise bankadan istenebilir.