Orman yangını evinize, bağınıza, bahçenize veya aracınıza ulaştıysa zararınız için dört ayrı kapıya başvurabilirsiniz: devletin 7269 sayılı Kanuna göre yaptığı hasar tespiti ve yardım, yangını ana teminat olarak karşılayan konut, işyeri ve kasko sigortası, bağ ve bahçe için tarım sigortası ile yangını çıkaran kişiye, işletmeye veya görevini yapmayan idareye karşı tazminat davası. Yanan veya ağır hasar gören binada oturan malik aileler hak sahibi olmaları şartıyla konut veya kredi yardımından yararlanır (7269 m.29); sigortadan alınan tazminat bu yardımdan indirilmez. Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı olarak orman yangınına sebebiyet verenler üç yıldan on yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (6831 sayılı Orman Kanunu m.110). Bu rehber hakları, süreleri ve tazminat dava dilekçesini kanun metinleri üzerinden anlatır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Bu yazının dayanakları. 7269 sayılı Kanun m.1, 2, 13 ve 29; 6831 sayılı Orman Kanunu m.18, 19, 23, 68, 69, 74, 75, 76, 104, 105 ve 110; Anayasa m.125 ve 169; Yangın Sigortası Genel Şartları A.1, A.2, A.3, A.5, B.1, B.2, B.3 ve B.4; Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları A.1; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.49, 53, 56, 66, 71, 72, 74, 136 ve 305; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1409, 1420, 1446 ve 1472; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.66, 152, 170 ve 171; 2090 sayılı Kanun ve Yönetmeliği m.10/5; 5363 sayılı Kanun m.12 ve 17; 6100 sayılı HMK m.16, 109 ve 400; 2577 sayılı İYUK m.13; 213 sayılı VUK m.13, 15 ve 115; 5510 sayılı Kanun m.91.
Afetzedenin bütün hakları için Doğal Afet Hukuku Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
Orman Yangınından Sonra Haklarınız: Genel Çerçeve
Türkiye’de orman yangınları her yaz yerleşim yerlerine sıçrıyor. Basına yansıyan resmî açıklamalara göre Temmuz 2025’te sekiz ilde çıkan yangınlarda bin yüz altmış sekiz bina zarar görmüş, yalnızca İzmir’de iki yüz elli dört bina yıkık veya ağır hasarlı olarak tespit edilmiş, İzmir ve Bilecik’te etkilenen ilçeler afet bölgesi ilan edilmişti. 2021 yazında Manavgat ve çevresindeki yangınlardan sonra da etkilenen ilçeler genel hayata etkili afet bölgesi ilan edilmiş, evleri yanan vatandaşlar için konut inşası ve borçlandırma süreci başlatılmıştı. Bu örnekler, orman yangınının kırsal bir sorun olmaktan çıkıp doğrudan konut, işyeri ve geçim kaynağı kaybına dönüştüğünü gösteriyor.
Yangından zarar gören vatandaşın hakları tek bir kurumdan gelmez. Devlet yardımı, yangının genel hayata etkili sayılması ve hasar tespiti sonucuna bağlıdır. Sigorta, poliçenin kapsamına ve süresinde yapılacak ihbara bağlıdır. Tazminat ise yangının nereden ve kimin kusuruyla çıktığının ispatına bağlıdır. Bu yollar birbirinin yerine geçmez; aynı zarar için birlikte yürütülmeleri çoğu zaman gerekir. Aşağıdaki tablo, zarar türüne göre başvurulacak yolları özetler.
Orman yangınında zarar türüne göre başvurulacak yollar
| Zarar | Başvurulacak yol | Önemli şart | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Ev veya işyeri yandı, ağır hasar gördü | Valilik hasar tespiti; hak sahipliği; konut veya işyeri sigortası | Genel hayata etkililik kararı; tespit sonucuna 30 gün içinde itiraz | 7269 m.13, 29; Yangın GŞ A.1 |
| Ev eşyası yandı | Konut sigortası (eşya bedeli) | Eşyanın poliçede sigortalı olması; eksik sigorta kuralı | Yangın GŞ A.2, A.5 |
| Araç yandı | Kasko | Yanma kaskonun temel teminatıdır | Kasko GŞ A.1 |
| Bağ, bahçe, zeytinlik, ürün yandı | TARSİM; doğal nedenli yangında 2090 yardımı | Poliçe; 2090’da yangının doğal nedenli olması | 5363 m.12, 17; Yönetmelik m.10/5 |
| Sigortanın karşılamadığı zarar | Yangını çıkaran kişi veya işletmeye karşı tazminat davası | Kusur veya işletme tehlikesi ile illiyet | TBK m.49, 66, 71 |
| Söndürme ve önleme eksikliği | Orman idaresi veya ilgili idareye karşı tam yargı davası | Önce idareye başvuru | Anayasa m.125; 6831 m.69; İYUK m.13 |
| Can kaybı veya yaralanma | Destekten yoksun kalma, tedavi gideri ve manevi tazminat | Sorumlunun tespiti | TBK m.53, 54, 56 |
Devlet Yardımı: 7269 Sayılı Kanun Yangını da Kapsar
7269 sayılı Kanun deprem, yangın, su baskını, yer kayması, kaya düşmesi, çığ, tasman ve benzeri afetlerde, yapıların ve kamu tesislerinin genel hayata etkili olacak derecede zarar gördüğü veya görmesinin muhtemel olduğu yerlerde alınacak tedbirler ve yapılacak yardımlar hakkında uygulanır (7269 m.1). Mahalli şart ve özellikler nedeniyle yangın afetine uğraması muhtemel olan sahalar, şehir ve kasabalarda belediye meclisleri, köylerde ihtiyar heyetleri tarafından tespit edilir ve kaymakamın görüşü alındıktan sonra valinin onayıyla ilan olunur (7269 m.2). Ormana bitişik yerleşimlerde oturanların, yaşadıkları yerin böyle bir ilan kapsamında olup olmadığını öğrenmesi, yapı izinleri ve yangın önlemleri bakımından da önemlidir.
Yangından sonra yapılacak bütün işlemlere esas olmak üzere fen kurulları hasar tespit raporu düzenler. Hasar tespit raporlarına mahallî ilân tarihinden itibaren otuz gün içinde itiraz edilebilir; taşınmazı hasarsız tespit edilenler veya hasar tespiti hiç yapılmayanlar yargı yoluna gitmeden önce aynı süre içinde idareye başvurmak zorundadır (7269 m.13/a). Afete uğrayanların geçici barınması için baraka ve konutlar inşa edilebilir, kiralanabilir veya nakdi yardım yapılabilir; bu harcamalar ve ödemeler borçlandırmaya tabi tutulmaz (7269 m.13/d). Kalıcı yardımlar ise hak sahipliğine bağlıdır: yıkılan, yanan veya ağır hasara uğrayan ya da uğraması muhtemel olan binalarda oturan ailelere, hak sahibi olmaları şartıyla konut yaptırılır veya kredi verilir; dükkân ve fırın gibi işyerleri için de inşaat kredisi verilebilir (7269 m.29). Kanunun açıkça “yanan” binaları sayması, orman yangınından evi yananların bu kapsamda olduğunu gösterir.
Hak sahipliğinde iki kural yangın mağdurları için özellikle önemlidir. Birincisi, hasarlı bina veya işyeri sigortalıysa, yapılacak yardımdan sigorta tutarı indirilmez (7269 m.29). Konut poliçesinden yangın tazminatı alan aile, devlet yardımından da yararlanabilir. İkincisi, kalıcı konut için devlet tarafından yapılan konutlar bedelsiz değildir; hak sahiplerine borçlandırma yoluyla verilir. Basına yansıyan bilgilere göre Manavgat yangınından sonra evleri yeniden yapılan vatandaşlar için yirmi yıllık borçlandırma uygulanmıştı. Hak sahipliği şartları, komisyon süreci ve borçlandırma afet hak sahipliği (7269) rehberimizde, itiraz ve dava metni hasar tespitine itiraz dilekçesi örneğimizde anlatılmıştır.
Konut, İşyeri ve Kasko Sigortası: Yangın Ana Teminattır
Orman yangınından zarar gören ev sahibi için en hızlı yol çoğu zaman sigortadır. Konut ve işyeri sigortaları Yangın Sigortası Genel Şartlarına dayanır ve bu şartlara göre yangının, yıldırımın, infilakın veya yangın ve infilak sonucu meydana gelen duman, buhar ve hararetin sigortalı mallarda doğrudan neden olacağı maddi zararlar sigorta bedeline kadar teminat altındadır (Yangın Sigortası GŞ A.1). Sel, deprem veya fırtınadan farklı olarak yangın için ek kloz aranmaz. Genel şartlarda orman yangınını teminat dışında bırakan bir hüküm de yoktur. Yangın söndürmede, durdurmada veya söndürmenin ya da kurtarmanın gerektirdiği yıkma ve boşaltmalarda sigortalı şeylerin hasara uğramasından veya kaybolmasından doğan zararları da sigortacı karşılar (Yangın Sigortası GŞ B.2). Yani itfaiyenin suyu veya yangın koridoru açmak için yapılan yıkım da poliçe kapsamındadır.
Poliçenin kapsamı ise sınırlıdır ve afetten sonra sürpriz yaşamamak için bilinmesi gerekir. Bahçe ve çevre duvarları, teraslar, çeşmeler, havuzlar ve bina dışındaki benzeri şeyler ancak poliçede belirtilmişlerse kapsamdadır ve sigorta bedelinin tespitinde arsa kıymeti dikkate alınmaz (Yangın Sigortası GŞ A.2). Enkaz kaldırma masrafları ile kira kaybı ve intifadan mahrumiyet ancak ek sözleşmeyle ve sigorta bedelleri poliçede ayrıca belirtilerek teminata alınabilir (Yangın Sigortası GŞ A.3). Bahçedeki meyve ağaçları ve zeytinlikler konut poliçesinin konusu değildir; bunlar için tarım sigortası veya sorumluya karşı tazminat yolu gerekir. Poliçedeki sigorta bedeli, binanın veya eşyanın hasar anındaki değerinden düşükse sigortacı, aksine sözleşme yoksa, zararı sigorta bedelinin sigorta değerine oranı ölçüsünde öder (Yangın Sigortası GŞ A.5). Uzun yıllar yenilenmiş ama bedeli güncellenmemiş poliçelerde bu kural ciddi bir kesintiye yol açar.
Sigortalının yükümlülükleri de kısa sürelere bağlıdır. Rizikonun gerçekleştiğini öğrendiği tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde sigortacıya bildirimde bulunmak, zorunlu hâller dışında hasar yerinde değişiklik yapmamak ve sigortacının incelemesine izin vermek gerekir (Yangın Sigortası GŞ B.1). Sigortacı, hasar miktarına ilişkin belgelerin kendisine verilmesinden itibaren bir ay içinde incelemesini tamamlayıp hasar ve tazminat miktarını bildirmek zorundadır (Yangın Sigortası GŞ B.3). Zarar miktarında anlaşılamazsa taraflar hakem-bilirkişiye gitmeyi kararlaştırabilir (Yangın Sigortası GŞ B.4); uyuşmazlık Sigorta Tahkim Komisyonuna veya mahkemeye de götürülebilir (5684 m.30). Teminat dışılığı ispat yükü sigortacıdadır (TTK m.1409/2). Yanan araçlar için kasko, çarpışma, üçüncü kişilerin kötü niyetli hareketleri ve çalınma ile birlikte yanmayı da temel teminat olarak kapsar (Kasko GŞ A.1).
Yangından sonra sigorta kontrol listesi
| Konu | Ne yapılmalı? | Süre veya kural | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Hasar ihbarı | Sigortacıya yazılı bildirim; kayıt numarası alın | Öğrenmeden itibaren en geç 5 iş günü | Yangın GŞ B.1; TTK m.1446 |
| Hasar yerinin korunması | Fotoğraf ve video; zorunlu olmadıkça değişiklik yapmayın | Eksper incelemesine kadar | Yangın GŞ B.1 |
| Söndürme ve yıkım zararları | Bunları da hasar dosyasına ekleyin | Poliçe kapsamında | Yangın GŞ B.2 |
| Sigortacının incelemesi | Belgeleri eksiksiz verin; teslim tarihini kaydedin | Belgelerden itibaren 1 ay | Yangın GŞ B.3 |
| Eksik sigorta | Sigorta bedeli ile gerçek değeri karşılaştırın | Orantılı ödeme kuralı | Yangın GŞ A.5 |
| Enkaz kaldırma ve kira kaybı | Ek teminat var mı kontrol edin | Ek sözleşme gerekir | Yangın GŞ A.3 |
| Uyuşmazlık | Hakem-bilirkişi, Sigorta Tahkim Komisyonu veya dava | Zamanaşımı: muacceliyetten 2 yıl, her hâlde rizikodan 6 yıl | Yangın GŞ B.4; 5684 m.30; TTK m.1420 |
Sigortanız yangın hasarını eksik mi ödüyor?
Poliçenizi, eksik sigorta hesabını ve ek teminatları birlikte inceleyelim; tahkim veya dava yolunu süresinde kullanalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
Bağ, Bahçe, Zeytinlik ve Hayvanlar
Orman yangınlarının en ağır sonuçlarından biri, yıllar içinde yetiştirilmiş zeytin, meyve ve fıstık ağaçlarının yanmasıdır. Bu zarar için ilk başvuru yeri tarım sigortasıdır. Devlet destekli bitkisel ürün sigortasının temel paketi dolu, fırtına, hortum, sel ve deprem gibi risklerle birlikte yangını da kapsar ve tarım sigortası teminatları münhasıran Havuz tarafından verilir (5363 m.12, 14). Tarım sigortası yaptırılmamışsa devlet yardımı imkânı sınırlıdır: uygulama yılında kapsamda yer alan riskler için tarım sigortası yaptırmayan üreticiler 2090 sayılı Kanundan yararlanamaz (5363 m.17). Ayrıca 2090 sayılı Kanunun yönetmeliğine göre yangın afeti yalnızca doğal nedenlerden kaynaklanıyorsa yönetmelik kapsamında değerlendirilir (Yönetmelik m.10/5).
Bu iki kural birlikte, insan kaynaklı orman yangınlarında bahçesi yanan çiftçinin zararını büyük ölçüde yangını çıkaran kişiye veya işletmeye karşı açılacak tazminat davasıyla alabileceği anlamına gelir. Bu davada yanan ağaçların değeri kadar, yeni dikilen ağaçların verim çağına gelinceye kadar geçecek sürede kaybedilecek ürün de zarar kalemi olarak ileri sürülebilir; bunun hesabı ziraat mühendisi bilirkişi incelemesiyle yapılır. Çiftçinin TARSİM ihbar süreleri, 2090 başvurusu ve askı itirazı afetten zarar gören çiftçi rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Yangını Çıkarana Karşı Tazminat: Kişi, İşveren ve Tehlikeli İşletme
Orman yangınlarının önemli bir kısmı insan kaynaklıdır: anız veya çöp yakma, sönmemiş sigara, piknik ateşi, kaynak ve taşlama gibi kıvılcım çıkaran işler, tarım makinelerinin egzozu veya enerji nakil hatlarındaki arızalar. Yangını kim çıkardıysa, zarar görenler ona karşı tazminat isteyebilir. Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.49). Kanun, ormanlarda izin verilen yerler dışında ateş yakmayı, sönmemiş sigara veya yangına dolaylı olarak yol açabilecek madde atmayı ve ormanlara dört kilometre mesafede veya orman köyleri sınırları içinde anız veya benzeri bitki örtüsü yakmayı açıkça yasaklar (6831 m.76). Bu yasakların ihlali, kusurun ispatında güçlü bir dayanaktır.
Yangın bir işyerindeki çalışmadan, örneğin bir şantiyedeki kaynak işinden veya bir tarım işletmesindeki makineden çıktıysa, işveren de sorumludur. Adam çalıştıran, çalışanın kendisine verilen işin yapılması sırasında başkalarına verdiği zararı gidermekle yükümlüdür; bir işletmede adam çalıştıran, işletmenin çalışma düzeninin zararın doğmasını önlemeye elverişli olduğunu ispat etmedikçe işletme faaliyetleri dolayısıyla sebep olunan zarardan sorumludur (TBK m.66). Yangının enerji nakil veya dağıtım hattındaki bir arızadan çıktığı ileri sürülüyorsa tehlike sorumluluğu gündeme gelir: önemli ölçüde tehlike arz eden bir işletmenin faaliyetinden zarar doğduğu takdirde, işletme sahibi ve varsa işleten bu zarardan müteselsilen sorumludur (TBK m.71). Bu sorumlulukta zarar görenin işletmenin kusurunu ispat etmesi gerekmez; zararın işletmenin faaliyetinden doğduğunu, yani illiyet bağını ispat etmesi yeterlidir. Elektrik hatlarının bu kapsamda değerlendirilip değerlendirilmeyeceği somut olaya göre tartışılır; bu nedenle davada kusur sorumluluğu da birlikte ileri sürülmelidir.
Sigortadan tazminat alan zarar gören de dava açmaya devam edebilir. Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde ödediği tutar kadar sigortalının sorumlulara karşı haklarına halef olur; sigortacı zararı kısmen tazmin etmişse sigortalı, kalan kısımdan dolayı sorumlulara karşı başvurma hakkını korur (TTK m.1472). Yani sigortanın karşılamadığı eşya, eksik sigorta farkı, bahçe ağaçları, kira kaybı ve diğer zararlar için yangını çıkarana dava açılabilir. Haksız fiil tazminatı, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde fiilden itibaren on yılda zamanaşımına uğrar; ancak fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suçsa o süre uygulanır (TBK m.72). Taksirle orman yangınına sebebiyet verme suçunun cezası on yıla kadar hapis olduğundan, bu suç için dava zamanaşımı on beş yıldır (6831 m.110; TCK m.66/1-d). Mala zarar verme ve tazmin yolları için mala zarar vermede zararın tazmini, komşudan sıçrayan yangınlar için komşumun yangını evime zarar verdi yazılarımıza bakabilirsiniz.
İdarenin Sorumluluğu: Önleme ve Söndürme Görevi
Orman idaresi, orman yangınlarını önlemek ve söndürmek maksadıyla her türlü hizmeti yapar veya yaptırır; orman sayılan alanlar dışındaki yangınlarda da ormana sirayet etme riski bulunan kırsal alan yangınlarının söndürülmesine imkânlar ölçüsünde katkı sağlanır ve orman idaresi ile diğer kamu kurumları arasındaki koordinasyonu mahallin en büyük mülki idare amiri sağlar (6831 m.69). Orman idaresi program dâhilinde yangın emniyet yolları, yangın kule ve kulübeleri yapmak ve yangın tehlikesinin fazla olduğu yerlerde yeterli söndürme araçlarını bulundurmakla yükümlüdür (6831 m.75). Kuraklık veya sönmüş ama sirayet ihtimali sürmekte olan yangın gibi olağanüstü zamanlarda mülki amirler, belirli bir süre ormanlara girmeyi yasaklayabilir (6831 m.74).
Bu görevlerin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi, örneğin uyarıya rağmen yangın emniyet yolunun açılmaması veya ihbara rağmen müdahalenin makul olmayan biçimde gecikmesi, idarenin hizmet kusuru olarak değerlendirilebilir. İdare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür (Anayasa m.125). İdari dava açmadan önce, eylemin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurulması gerekir (İYUK m.13). Ancak büyük orman yangınlarında hizmet kusurunun ispatı, rüzgâr ve kuraklık gibi koşullar nedeniyle güçtür; dava açmadan önce yangın raporları, müdahale kayıtları ve ihbar zamanları incelenmelidir. Yangın yerine yardım göndermeyen ve alaka göstermeyen görevli memurlar ise TCK m.170’te tanımlanan suçu ihmali davranışla işlemiş sayılarak cezalandırılır (6831 m.105). İdareye karşı tazminat yolunu idarenin hizmet kusuru yazımızda anlattık.
Orman Yangınının Ceza Boyutu
Orman Kanunu orman yangınlarına ağır cezalar öngörür. Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı olarak orman yangınına sebebiyet verenler üç yıldan on yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır; failin yangının söndürülmesine yönelik çabaları veya zararın azlığı gözetilerek ceza yarısına kadar indirilebilir. Kasten orman yakan kişi on yıldan az olmamak üzere hapis ve adli para cezasıyla cezalandırılır; suç yangına müdahaleyi geciktirmek veya söndürmeyi zorlaştırmak amacıyla elverişli yer, zaman veya şartlarda işlenirse ceza yarı oranında artırılır. Bu suçlar sebebiyle ölüm veya yaralanma meydana gelirse, ayrıca bu suçlardan dolayı da cezaya hükmolunur (6831 m.110). İzin verilen yerler dışında ateş yakma, sönmemiş sigara atma ve ormanlara yakın yerde anız yakma fiilleri de bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezasını gerektirir (6831 m.76, 110/2). Ormanların içinde veya yakınında ateş ve yangın belirtisi görenler bunu derhal orman idaresine, muhtarlığa, jandarmaya veya mülki amire bildirmek zorundadır (6831 m.68).
Yangın ormana değil doğrudan konutlara veya bahçelere zarar verdiyse Türk Ceza Kanunu hükümleri de uygulanır. Kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olacak biçimde yangın çıkaran kişi bir yıldan beş yıla kadar (TCK m.170/1-a), taksirle yangına neden olan kişi üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.171/1-a). Mala zarar verme suçunun yakarak veya yakıcı madde kullanarak işlenmesi hâlinde ceza bir katına kadar artırılır (TCK m.152/2-a). Ölümlerde taksirle öldürme hükümleri ayrıca uygulanır. Ceza soruşturmasında yangın raporu ve bilirkişi incelemesi, tazminat davasında da yangının çıkış noktasının ve sorumlunun ispatı için temel delildir. Orman suçlarının genel çerçevesi için orman suçları yazımıza bakabilirsiniz.
Orman yangınıyla bağlantılı suçlar
| Fiil | Ceza | Dayanak |
|---|---|---|
| Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı olarak orman yangınına sebebiyet vermek | 3-10 yıl hapis (indirim imkânıyla) | 6831 m.110/3 |
| Kasten orman yakmak | 10 yıldan az olmamak üzere hapis ve adli para cezası | 6831 m.110/4 |
| İzinsiz yerde ateş yakmak, sönmemiş sigara atmak, ormana yakın anız yakmak | 1-3 yıl hapis ve adli para cezası | 6831 m.76, 110/2 |
| Yangın belirtisini bildirmemek | 6 aya kadar hapis | 6831 m.68, 104 |
| Kişiler için tehlikeli biçimde yangın çıkarmak | 1-5 yıl hapis | TCK m.170/1-a |
| Taksirle yangına neden olmak | 3 ay – 1 yıl hapis | TCK m.171/1-a |
| Yakarak mala zarar vermek | Ceza bir katına kadar artırılır | TCK m.152/2-a |
Yanan Orman Alanının Hukuki Durumu
Yangından sonra en çok sorulan sorulardan biri, yanan alanın imara veya başka kullanıma açılıp açılmayacağıdır. Anayasa bu soruya açık cevap verir: yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir ve bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık yapılamaz; ormanları yakmak, ormanı yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel af kapsamına alınamaz (Anayasa m.169). Orman Kanunu da yangın görmüş ormanlarda, Devlet ormanları içinde izin verilebilen tesis faaliyetlerine hiçbir surette izin verilemeyeceğini (6831 m.18) ve yangın görmüş ormanlarda hiçbir surette hayvan otlatılamayacağını (6831 m.19) öngörür. Yangın görmüş Devlet ormanları istihsal ormanı hâline gelinceye kadar muhafaza ormanı olarak da ayrılabilir (6831 m.23).
Bu kurallar Devlet ormanları içindir. Yangından zarar gören özel mülkiyetteki konut arsaları ve tarım arazileri ise maliklerinin mülkü olmaya devam eder; ancak orman sınırlarına yakın yerlerde yeniden yapılaşma, imar planı, yangın afetine uğraması muhtemel saha ilanı ve yapılacak binaların teknik şartları bakımından ek kısıtlamalarla karşılaşılabilir (7269 m.2, 3). Binaların yangından korunmasına ilişkin genel kurallar için binaların yangından korunması yazımıza bakabilirsiniz.
Kiracılar, Can Kaybı, Vergi ve SGK
Yanan konutta oturan kiracı bakımından kira ilişkisi hasarın ağırlığına göre değerlendirilir. Bina tamamen yanmış veya oturulamaz hâle gelmişse kiraya verenin borcu imkânsızlaştığından kira bedeli istenemez ve peşin ödenen kira iade edilir (TBK m.136). Onarılabilir hasarda kiracı kira bedelinden indirim veya ayıbın giderilmesini, önemli ayıp hâlinde fesih isteyebilir (TBK m.305). Kiracının kendi eşyası ise ancak kiracının kendi konut poliçesiyle güvence altındadır. Bu konuları binası boşaltılan kiracının hakları yazımızda anlattık.
Yangında hayatını kaybedenlerin yakınları, sorumlulardan cenaze giderleri, destekten yoksun kalma ve manevi tazminat isteyebilir (TBK m.53, 56). Yanık yaralanmalarında maluliyet ve tazminat hesabı için yanık yaralanmalarında maluliyet, afette ölenlerin mirası için afette ölenlerin mirası yazılarımıza bakabilirsiniz. Yangın vergi ödevlerinin yerine getirilmesine engel olacak derecedeyse mücbir sebep sayılır ve süreler işlemez (VUK m.13, 15); afet yüzünden varlıklarının veya mahsullerinin en az üçte birini kaybeden mükelleflerin ilgili vergi borçları zararla orantılı olarak terkin edilebilir (VUK m.115). İşverenler ve kendi primini ödeyen sigortalılar, afetten itibaren üç ay içinde başvurarak SGK prim borçlarını bir yıla kadar erteletebilir (5510 m.91). İşletmeler için ayrıntılar afetten zarar gören işyeri yazımızdadır.
Orman Yangını Nedeniyle Maddi Tazminat Dava Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki örnek, yangının bir enerji nakil hattındaki arızadan çıktığı iddiasıyla evi, eşyası ve zeytinliği yanan malikin, hattı işleten şirkete karşı açacağı maddi tazminat davası için hazırlanmıştır. Konut sigortasından kısmi ödeme alındığı ve davanın sigortanın karşılamadığı zararlar için açıldığı varsayılmıştır. Yangın bir kişinin anız yakması veya bir işyerindeki çalışma sonucu çıktıysa davalılar ve hukuki sebepler buna göre değiştirilmelidir. Köşeli parantez içindeki yerleri kendi dosyanıza göre doldurun.
[YER] NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE
DAVACI: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], [Adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad], [Adres]
DAVALI: [Enerji nakil veya dağıtım hattını işleten şirketin unvanı], [Adres]
DAVA DEĞERİ: Şimdilik [ ] TL (kısmi dava, HMK m.109/4)
KONU: [Tarih] tarihinde davalının işlettiği enerji hattından çıkan yangın sonucunda yanan konut, ev eşyası ve zeytinlik nedeniyle uğranılan ve sigortadan karşılanmayan maddi zararın tahsili talebidir.
AÇIKLAMALAR
Müvekkil, [ilçe, köy, ada, parsel] adresindeki konutun ve buna bitişik [ ] dekar zeytinliğin malikidir. [Tarih] günü saat [ ] sularında, [mevki] mevkiinde davalının işlettiği orta gerilim hattının iletkenlerinin [birbirine temas etmesi / direğin devrilmesi] sonucu çıkan kıvılcımla kuru otlar tutuşmuş, rüzgârın etkisiyle büyüyen yangın müvekkilin zeytinliğine ve konutuna ulaşmıştır. Konut kullanılamaz hâle gelmiş, eşyaların tamamı yanmış, zeytinlikteki [ ] ağaç tamamen, [ ] ağaç kısmen yanmıştır. Orman işletme şefliği ve itfaiye raporlarında yangının hat altından başladığı tespit edilmiş, [İl] Cumhuriyet Başsavcılığının [no] sayılı dosyasında soruşturma başlatılmıştır. Müvekkilin konut sigortacısı [ ] TL ödemiş, eksik sigorta nedeniyle zararın bir kısmını karşılamamış; zeytinlik ise poliçe kapsamında olmadığından hiç karşılanmamıştır.
1. Yangın davalının işletmesinin faaliyetinden doğmuştur (TBK m.71)
Davalının işlettiği enerji hattı, yüksek gerilim ve elektrik akımı nedeniyle uzman bir kişiden beklenen tüm özen gösterilse bile ağır zararlar doğurmaya elverişli, önemli ölçüde tehlike arz eden bir işletmedir. Kanun bu durumda işletme sahibi ve işleteni, işletmenin faaliyetinden doğan zarardan kusur aranmaksızın sorumlu tutmaktadır. Yangının hat altından başladığı resmî raporlarla sabittir; zarar ile işletme faaliyeti arasındaki illiyet bağı açıktır. Davalının yangının rüzgâr veya kuraklık gibi doğal koşullar nedeniyle büyüdüğünü ileri sürmesi sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; yangın davalının hattından çıkmış, doğal koşullar yalnızca zararın yayılmasına etki etmiştir.
2. Davalı ayrıca kusurlu olarak da sorumludur (TBK m.49 ve 66)
Tehlike sorumluluğu kabul edilmese dahi davalı, hat altındaki ve çevresindeki bitki örtüsünü yangın mevsiminden önce temizlemek, hattın bakımını düzenli yapmak ve rüzgârlı havalarda gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. Yangından önceki [ ] ay içinde hat altında temizlik yapılmadığı tanık beyanları ve fotoğraflarla ispat edilecektir. Davalı, işletmesinin faaliyetleri dolayısıyla çalışanlarının sebep olduğu zarardan da sorumludur.
3. Talep edilen zarar kalemleri ve sigorta ödemesi (TBK m.49; TTK m.1472/2)
Müvekkil; konutun yeniden yapım bedelinin sigortadan karşılanmayan kısmı, ev eşyası, bahçe duvarı ve tesisatı, yanan zeytin ağaçlarının değeri ile yeni dikilecek ağaçlar verim çağına gelinceye kadar kaybedilecek ürün bedeli ve konut kullanılamadığı süre için ödenen kira giderini talep etmektedir. Sigortacı zararı kısmen tazmin ettiğinden, müvekkilin kalan kısım için sorumlulara karşı dava hakkı saklıdır. Zarar kalemlerinin inşaat, ziraat ve değerleme bilirkişileriyle belirlenmesini talep ediyoruz.
4. Dava zamanaşımına uğramamıştır (TBK m.72; 6831 sayılı Kanun m.110; TCK m.66)
Yangın [tarih] tarihinde çıkmış, sorumlunun kimliği [tarih] tarihli raporla öğrenilmiştir. İki yıllık süre dolmamıştır. Kaldı ki fiil, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı olarak orman yangınına sebebiyet verme suçunu oluşturabileceğinden, daha uzun olan ceza zamanaşımı süresi uygulanır.
5. Delillerin tespiti ve ceza dosyasının getirtilmesi (HMK m.400; TBK m.74)
Hat ve yangın bölgesindeki fiziki izler zamanla kaybolacağından, yangın yerinde keşif ve elektrik mühendisi bilirkişi incelemesi yapılmasını talep ediyoruz. Hukuk hâkimi kusurun değerlendirilmesinde ceza mahkemesinin kararıyla bağlı olmasa da, soruşturma dosyasındaki yangın raporları maddi olayın tespiti bakımından önemlidir; dosyanın bir örneğinin getirtilmesini talep ediyoruz.
HUKUKİ SEBEPLER
TBK m.49, 66, 71, 72, 74; TTK m.1472; 6831 sayılı Kanun m.110; HMK m.16, 109, 400 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER
Orman işletme şefliği ve itfaiye raporları, Cumhuriyet Başsavcılığının soruşturma dosyası, tapu kayıtları, sigorta poliçesi ve hasar dosyası, fotoğraf ve videolar, tanık beyanları, keşif ve bilirkişi incelemesi ile her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
Yukarıda açıklanan nedenlerle; fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik [ ] TL maddi tazminatın yangın tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini vekâleten saygıyla talep ederiz.
[Tarih]
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
Haksız fiilden doğan bu davada, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (HMK m.16). Delil tespitinin usulü için delil tespiti yazımıza bakabilirsiniz.
Orman Yangınından Sonra Kontrol Listesi
- Hasarı tarih ve konum bilgisi taşıyan fotoğraf ve videolarla belgeleyin; zorunlu olmadıkça hasar yerini değiştirmeyin.
- Konut, işyeri ve kasko sigortacınıza en geç beş iş günü içinde yazılı ihbarda bulunun (Yangın GŞ B.1).
- Valilik hasar tespitini ve mahallî ilânı takip edin; sonuca 30 gün içinde itiraz edin (7269 m.13/a).
- Geçici barınma ve nakdi yardım için kaymakamlığa başvurun; bu yardımlar borçlandırılmaz (7269 m.13/d).
- Bağ ve bahçe için TARSİM ihbarını süresinde yapın; poliçe yoksa yangının kaynağını araştırın.
- Yangının çıkış noktasını gösteren orman işletme, itfaiye ve jandarma raporlarının örneklerini isteyin.
- Soruşturma dosyasında şikâyetçi olun; sorumlu belli olunca tazminat davası açın (TBK m.72).
- Önleme veya söndürmede idarenin kusuru varsa bir yıl içinde idareye başvurun (İYUK m.13).
- Vergi ve SGK işlemlerinde mücbir sebep ve erteleme imkânlarını kullanın (VUK m.13, 15; 5510 m.91).
Hukukçular Evi Orman Yangını Dosyalarında Ne Yapar?
Orman yangını dosyalarında önce yangının çıkış noktasını ve sorumlusunu gösteren resmî raporları ve soruşturma dosyasını inceliyor, gerekirse bilirkişi eşliğinde delil tespiti yaptırıyoruz. Konut, işyeri ve kasko poliçelerinizi eksik sigorta ve ek teminatlar bakımından değerlendiriyor, hasar ihbarını ve tazminat sürecini takip ediyor, ödenmeyen kısım için tahkim veya dava yolunu kullanıyoruz. Valilik hasar tespitine itirazı ve hak sahipliği başvurusunu hazırlıyor, yangını çıkaran kişi, işveren veya işletmeye karşı tazminat davasını, idarenin kusuru varsa tam yargı davasını açıyoruz. Ceza soruşturmasında katılan sıfatıyla yer alıyoruz. Belgelerinizi 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilirsiniz.
Sigorta uyuşmazlıklarında tahkim ve dava yolları için sigorta ödemiyor veya eksik ödüyorsa, sigorta hukukunun genel çerçevesi için sigorta hukuku rehberi, afette hayatını kaybedenlerin yakınlarının hakları için afette hayatını kaybedenlerin yakınları yazılarımıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Orman yangınında evim yandı; devlet ev yapar mı?
Yangın 7269 sayılı Kanunun kapsamındadır. Yanan veya ağır hasar gören binada oturan malik aileler, hak sahibi olmaları şartıyla konut veya kredi yardımından yararlanır (7269 m.1, 29). Kalıcı konutlar bedelsiz değildir, borçlandırma yoluyla verilir; geçici barınma ve nakdi yardım ise borçlandırılmaz (7269 m.13/d).
Konut sigortası orman yangınını karşılar mı?
Evet. Yangın, konut ve işyeri poliçelerinin ana teminatıdır ve ek kloz gerektirmez; genel şartlarda orman yangınını teminat dışı bırakan bir hüküm yoktur (Yangın GŞ A.1, A.4). Söndürme ve yıkım nedeniyle oluşan zararlar da karşılanır (Yangın GŞ B.2).
Sigortadan para alırsam devlet yardımı alamaz mıyım?
Alabilirsiniz. Hasarlı bina veya işyeri sigortalıysa, devletin yapacağı yardımdan sigorta tutarı indirilmez (7269 m.29).
Sigorta zararımın tamamını neden ödemedi?
En sık sebep eksik sigortadır. Poliçedeki sigorta bedeli hasar anındaki gerçek değerden düşükse sigortacı, aksine sözleşme yoksa, zararı bu oran ölçüsünde öder (Yangın GŞ A.5). Bahçe duvarı gibi bina dışındaki şeyler ancak poliçede belirtilmişse kapsamdadır (Yangın GŞ A.2).
Yangın hasarını sigortaya ne zaman bildirmeliyim?
Rizikonun gerçekleştiğini öğrendiğiniz tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde (Yangın GŞ B.1). Sigortacı belgelerin verilmesinden itibaren bir ay içinde hasar ve tazminat miktarını bildirmek zorundadır (Yangın GŞ B.3).
Yanan zeytinliğimin zararını kim öder?
Konut poliçesi bahçe ağaçlarını kapsamaz. TARSİM poliçeniz varsa yangın temel paketin kapsamındadır. Poliçe yoksa 2090 yardımı yalnızca doğal nedenli yangınlarda mümkündür (Yönetmelik m.10/5); insan kaynaklı yangında zararı yangını çıkarandan isteyebilirsiniz (TBK m.49).
Yangın elektrik hattından çıktıysa kimden tazminat isteyebilirim?
Hattı işleten şirketten. Önemli ölçüde tehlike arz eden işletmenin faaliyetinden doğan zarardan işletme sahibi ve işleten müteselsilen sorumludur (TBK m.71). Bu sorumlulukta kusur ispatı gerekmez, illiyet bağı yeterlidir; davada kusur sorumluluğu da birlikte ileri sürülmelidir (TBK m.49).
Sigortadan para aldıktan sonra yangını çıkarana dava açabilir miyim?
Evet, sigortanın karşılamadığı kısım için. Sigortacı ödediği tutar kadar haklarınıza halef olur; zararı kısmen tazmin etmişse kalan kısım için dava hakkınız devam eder (TTK m.1472).
Orman yangınına sebep olanın cezası nedir?
Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı olarak orman yangınına sebebiyet veren üç yıldan on yıla kadar, kasten orman yakan on yıldan az olmamak üzere hapis ve adli para cezası alır (6831 m.110). Ormanlara yakın anız yakmak ve sönmemiş sigara atmak da bir yıldan üç yıla kadar hapis gerektirir (6831 m.76, 110/2).
Yanan orman alanı imara açılabilir mi?
Hayır. Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir ve bu yerlerde başka tarım ve hayvancılık yapılamaz (Anayasa m.169). Yangın görmüş ormanlarda tesis izni verilemez ve hayvan otlatılamaz (6831 m.18, 19).
Söndürmede gecikme oldu; devlete dava açabilir miyim?
Orman idaresi yangınları önlemek ve söndürmek için her türlü hizmeti yapmakla yükümlüdür (6831 m.69, 75). Hizmet kusuru ispat edilirse idareye karşı tam yargı davası açılabilir; önce eylemi öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl içinde idareye başvurmanız gerekir (Anayasa m.125; İYUK m.13).
Tazminat davası için ne kadar sürem var?
Genel kural, zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde on yıldır. Fiil suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı uygulanır (TBK m.72); taksirle orman yangınına sebebiyet verme için bu süre on beş yıldır (6831 m.110; TCK m.66/1-d).
Kiracıyım, oturduğum ev yandı; kira ödemeye devam edecek miyim?
Ev tamamen yandıysa veya oturulamaz hâle geldiyse kira bedeli istenemez (TBK m.136). Onarılabilir hasarda kira indirimi veya önemli ayıpta fesih isteyebilirsiniz (TBK m.305). Kendi eşyanız ancak kendi konut poliçenizle güvence altındadır.
Orman yangını dosyanızı birlikte değerlendirelim
Hasar tespiti, sigorta, devlet yardımı ve yangını çıkarana karşı tazminat yollarını tek bir planda toplayalım. Hukukçular Evi yanınızda.
Dosyanız için değerlendirme
Yangın raporları, poliçeleriniz ve zararlarınız üzerinden kimden, hangi yolla ve hangi sürede talepte bulunacağınızı birlikte belirleyelim. Telefon: 0554 648 37 15.
Doğal afet rehberleri
Doğal Afet Hukuku Rehberi · Afet Hak Sahipliği (7269) · Afetten Zarar Gören Çiftçi · Sigorta Hukuku Rehberi · Orman Suçları · İletişim
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Boşanma Davası Açtım, Eşim Hakkımda Asılsız Suç Duyurusunda Bulundu: İftira (TCK 267; HMK 165; TMK 166)
- ▸ Evlilik İçinde Cinsel Saldırı: Eşe Karşı Suç, Şikâyet ve Boşanma (TCK 102/2, 73; CMK 253; 6284; TMK 162)
- ▸ Eşimden Şikâyetçi Oldum, Geri Çekebilir miyim? Eşe Karşı Yaralamada Şikâyet ve Uzlaşma (TCK 86, 73; CMK 253)
- ▸ Fon Soruşturmasında Eşimin, Annemin veya Çocuğumun Malvarlığı Donduruldu 2026: Yönetici Yakınlarına Banka, Tapu ve Noter Kısıtı (21 Eylül Müzekkereleri) — Hukuki Dayanak, Zorunlu Ödeme İzni, İtiraz ve Kaldırma Yolları (Anayasa m.13, 35, 38; CMK m.127, 128, 131, 268; TMK m.223)
Bu konuda hukuki destek almak için


