Yanık Yaralanmalarında Maluliyet Oranı ve Tazminat 2026: Trafik Kazasında Araç Yangını, Sürtünme ve Kimyasal Yanık, Keloid, Kontraktür ve Estetik Giderler (Yönetmelik Tabloları)

Trafik kazalarında yanık, kırıklar kadar sık görülmese de en ağır ve en uzun süren yaralanmalardan biridir. Çarpışma sonrası çıkan araç yangını, devrilen motosikletin sıcak egzozu, asfaltta sürüklenmeye bağlı sürtünme yanıkları, patlayan akünün asidi, tanker veya tüp taşıyan araçların karıştığı kazalar ve hava yastığının açılmasıyla oluşan yanıklar bunların başlıcalarıdır. Yanık yaraları kapansa bile geride kalın ve kaşıntılı skar dokusu, eklemleri çeken kontraktürler, görünür izler ve psikolojik sonuçlar kalabilir.

Bu rehberde Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin Ek-2 kılavuzundaki “Yanıklar” bölümünü ve yanık sekellerinin değerlendirildiği diğer tabloları trafik kazası tazminatı açısından ele alıyoruz: vücut yüzeyine göre keloid ve hipertrofik skar oranları, saçlı deri yanıkları, eklem kontraktürleri, solunum yolu, göz ve sinir sekelleri, alt ekstremitede tam kalınlıkta deri kaybı, raporun zamanlaması, estetik ve rekonstrüktif giderler, manevi tazminat ve örnek hesaplar. Dosyanızı birlikte değerlendirmek için Hukukçular Evi Ankara’yı 0554 648 37 15 numaralı telefondan arayabilirsiniz.

Trafik kazasında yanık türleri ve hukuki çerçeve

Trafik kazalarında yanık farklı mekanizmalarla oluşur ve her mekanizmanın geride bıraktığı sekel farklıdır. Alevle temas eden araç yangını yanıkları genellikle geniş alanlı ve derin olur; kapalı alanda duman soluma, solunum yolu yanığına da yol açabilir. Motosiklet egzozu gibi sıcak yüzeyle temas, küçük alanlı ama derin yanıklar bırakır. Asfaltta sürüklenme, sürtünme ısısı ve derinin kazınmasıyla yanık benzeri geniş yaralar oluşturur. Akü asidi veya taşınan kimyasalların neden olduğu kimyasal yanıklar gözü de etkileyebilir; elektrikli araç veya yol kenarındaki elektrik hatlarıyla ilgili kazalarda elektrik yanıkları iç organ, sinir ve göz sekelleri bırakabilir.

Hukuki çerçeve diğer bedensel zararlarla aynıdır. Kazaya sebep olan sürücü ve işletenin sorumluluğu KTK m.85 ve TBK m.49 vd. hükümlerine, zarar kalemleri TBK m.54’e dayanır; kusurlu aracın zorunlu trafik sigortası kaza tarihindeki poliçe limitine kadar sorumludur. Yangının araçtaki bir üretim hatasından kaynaklandığı durumlarda üreticinin sorumluluğu da ayrıca gündeme gelebilir; bu konu için güvensiz bir ürün beni yaraladı: üretici sorumluluğu yazımıza bakabilirsiniz. Maluliyet oranı ise Yönetmeliğin 10. maddesi uyarınca Ek-2 kılavuzuna göre belirlenir; kaza raporunda Yönetmeliğin 9. maddesi gereği önceden var olan kronik hastalıklara ilişkin kayıplar yazılmaz.

Kılavuzun Yanıklar bölümü: deriyle ilgili yanık arızaları

Ek-2 kılavuzunda yanıklara ayrı bir bölüm ayrılmıştır. Bu bölümün ilk başlığı olan “Deri ile ilgili yanık arızaları”, yanık sonrasında deride kalan kalıcı değişiklikleri vücut yüzeyine göre oranlar. Kılavuza göre vücut yüzeyinin %10’unu kaplayan ve ameliyatla giderilemeyen keloid hipertrofiye %20, vücut yüzeyinin %50’sini kaplayanlara %30, vücut yüzeyinin %50’sinden fazlasını kaplayanlara %40 engel oranı verilir. Saçlı derinin yarıdan çok alanını kaplayan yanıklar ve yaralar için oran %25’tir. Yanık zemininde gelişen Marjolin ülseri ve skuamöz hücreli kanserler ise ilgili branş tarafından değerlendirilir.

Bu tablonun uygulanmasında iki ifade belirleyicidir. Birincisi “keloid hipertrofi” ifadesidir: tablo, yanığın geride bıraktığı kalınlaşmış ve kabarık skar dokusunu esas alır. İkincisi “ameliyatla giderilemeyen” ifadesidir: skarın cerrahi yöntemlerle düzeltilme imkânı henüz tükenmemişse kalıcı oranın verilmesi tartışmalı hâle gelir. Bu nedenle raporda skarın kapladığı vücut yüzeyi yüzdesinin nasıl ölçüldüğü ve cerrahi düzeltme imkânının değerlendirilip değerlendirilmediği açıkça yer almalıdır. Klinik uygulamada vücut yüzeyi yüzdesi, vücut bölgelerinin yüzeydeki payını gösteren standart şemalarla hesaplanır.

Deri bölümündeki hipertrofik skar ve keloid tablosu

Kılavuzun deri hastalıkları bölümünde, deri tümörleri başlığı altında ayrıca bir “hipertrofik skar ve keloid” tablosu yer alır. Bu tabloya göre vücut yüzeyinin %1–9’unu kaplayan hafif durumlara %5, %10–19’unu kaplayan orta durumlara %10, %20–49’unu kaplayan şiddetli durumlara %20, %50–100’ünü kaplayan çok şiddetli durumlara %40 oran verilir; ayrıca saçlı deri ve yüz bölümünün yarısından fazlasını kaplarsa %15 eklenir. Aynı bölümdeki pigment bozuklukları başlığında ise vücut yüzeyinin %20–50’sini kaplayan pigment bozukluğuna %5, %50–100’ünü kaplayana %10 oran verilir ve yüz ile ele lokalize lezyonlar için ayrıca %5 eklenir.

Yanık sonrası skarlar bakımından iki tablo arasında dikkat çeken farklar vardır. Yanıklar bölümü %10 vücut yüzeyini kaplayan ve ameliyatla giderilemeyen keloid hipertrofiye doğrudan %20 verirken, deri bölümündeki tablo %10–19 arası tutuluma %10 verir ve %10’un altındaki küçük alanlar için de %5’lik bir basamak içerir. Kılavuz, yanık sekellerinde hangi tablonun esas alınacağını ayrıca açıklamaz. Bu nedenle yanık dosyalarında raporun, yanığa özgü düzenleme olan Yanıklar bölümünü mü yoksa deri bölümündeki tabloyu mu uyguladığını ve bunun gerekçesini göstermesi önemlidir; özellikle vücut yüzeyinin %10’unun altında kalan veya yüz ve saçlı deriyi yoğun biçimde tutan yanıklarda seçilen tablo sonucu doğrudan etkiler.

Yüzdeki yanık izleri ayrıca yüz bölümündeki sınıflara göre değerlendirilebilir ve ceza hukukunda TCK m.89 bakımından yüzde sabit iz veya yüzün sürekli değişikliği niteliği taşıyabilir. Yüz yaralanmalarına özgü sınıflar ve ceza boyutu için yüzde sabit iz tazminatı rehberimize bakabilirsiniz.

Yanığın diğer sistemlerde bıraktığı sekeller

Kılavuzun Yanıklar bölümü, deri dışındaki sekelleri de sistem sistem sayar ve bunların “ilgili branş tarafından” değerlendirileceğini belirtir. Bu, yanığın akciğerde, gözde veya eklemlerde bıraktığı kaybın, o sistemin kılavuzdaki kendi tablolarıyla oranlanacağı anlamına gelir. Deri sekeline ait oran ile diğer sistemlerde bulunan oranlar, Yönetmeliğin 10. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Balthazard yöntemiyle birleştirilir. Sindirim, ürogenital, göğüs ve damar sistemi tabloları için iç organ yaralanmalarında maluliyet oranı rehberimize bakabilirsiniz. Aşağıdaki tablo, Yanıklar bölümünde sayılan sekelleri ve bunların değerlendirileceği tabloları gösterir.

Kontraktür, sindaktili ve eklem sekelleri

Yanık skarları iyileşirken kasılır. Dirsek, diz, koltuk altı, boyun veya el gibi hareketli bölgelerde bu kasılma, eklemin tam açılmasını veya bükülmesini engelleyen kontraktürlere yol açar; parmaklar arasındaki yanıklar ise parmakların birbirine yapışmasına (sindaktili) neden olabilir. Kılavuz bu sekellerin ilgili branş tarafından değerlendirileceğini belirtir. Uygulamada kontraktürün eklemde bıraktığı hareket kaybı, kas-iskelet sistemi bölümündeki hareket kısıtlılığı ve ankiloz tablolarına göre ölçülür ve oranlanır.

Örneğin yanık skarına bağlı dirsek kontraktürü nedeniyle kılavuz örneğindeki gibi -40° ekstansiyon kaybı ve 70° fleksiyon açıklığı bulunan bir mağdurda dirsek fleksiyon-ekstansiyon kaybı %19 üst ekstremite, kişide %11 engel oranı eder. Aynı mağdurda vücut yüzeyinin %10’unu kaplayan ve ameliyatla giderilemeyen keloid hipertrofi (%20) de bulunuyorsa, iki oran Balthazard yöntemiyle birleştirilerek yaklaşık %28.8 bulunur. Eklem tabloları için omuz, dirsek, el bileği ve parmak yaralanmalarında maluliyet oranı rehberimize, elektrik yanığı veya yanık sonrası sinir lezyonları için sinir hasarında maluliyet oranı rehberimize, yanık sonrası ampütasyonlar için uzuv kaybında maluliyet oranı yazımıza bakabilirsiniz.

Bacakta tam kalınlıkta deri kaybı (Tablo 3.34)

Derin yanıklar ve sürtünme yaraları, özellikle bacakta ve ayakta, derinin tüm katlarının kaybına yol açabilir. Kılavuzun alt ekstremite bölümündeki “Doku kaybı” başlığı, alt ekstremitenin belirli bölgelerinde tam kalınlıkta deri kaybının önemli bozukluklara yol açtığını ve bu bölgeler uygun formlarda deri greftleriyle kapatılsa bile sorunlar meydana geldiğini belirtir. Tablo 3.34, bu kayıplar için kişinin engel oranını, parantez içinde alt ekstremite ve köşeli parantez içinde ayak yüzdesini verir. Alt ekstremite değerlendirmesinde Tablo 3.1’deki kombinasyon kurallarına uyulması gerekir.

Solunum yolu, göz ve yüz sekelleri

Kapalı araçta çıkan yangınlarda sıcak hava ve duman soluma, akciğerde kalıcı sekel bırakabilir. Kılavuzun göğüs hastalıkları bölümüne göre akciğer, plevra ve göğüs kafesini tutan hastalıklar solunum ve dolaşım fonksiyonunda bozukluk yapmışsa, akut dönem geçtikten ve optimal tedaviden sonra klinik gözlem ve solunum fonksiyon testleriyle değerlendirme yapılır: az etkilenmede %20, orta derecede etkilenmede %40, ağır derecede etkilenmede veya kronik kor pulmonale gelişmişse %80 engel oranı verilir. Solunum fonksiyon testleri göğüs hastalıkları uzmanı veya teknisyeni tarafından yapılır ve rapora FVC, FEV1 ve FEV1/FVC oranları yazılır.

Gözü etkileyen yanıklarda görme sistemi tabloları uygulanır. Kılavuzun görme sistemi bölümünde, kalıcı tarsorafi yapılmış kapak kapanma kusurlarında (lagoftalmi, yanık skarı gibi) tek gözde %5, çift gözde %10; sekel hâlde göz sulanması veya kornea hasarına neden olan entropion ve ektropion durumlarında tek gözde %5, çift gözde %10 oranında işlevsel görme puanı Balthazard formülüyle azaltılır. Yüzdeki yanık izleri için yüz sınıfları, burun ve kulak kayıpları için kulak burun boğaz tabloları uygulanır. Görme hesabı için görme ve işitme kaybında maluliyet oranı rehberimize bakabilirsiniz.

Yanıkta rapor ne zaman alınmalı?

Yanık yaralanmalarında kalıcı oranın zamanlaması özellikle önemlidir. Yanık yarası kapandıktan sonra skar dokusu uzun süre değişmeye devam eder; kalınlaşma, kızarıklık ve kasılma zamanla azalabilir veya artabilir. Kompresyon giysileri, silikon uygulamaları, fizik tedavi ve gerektiğinde kontraktür açma, greft ve skar revizyonu ameliyatları bu süreçte sonucu değiştirir. Kılavuzun Yanıklar bölümü de keloid hipertrofi için “ameliyatla giderilemeyen” ölçütünü kullanır; bu, cerrahi seçeneklerin değerlendirilmesinden önce verilen kalıcı oranın tartışmaya açık olacağı anlamına gelir.

Yönetmeliğin 9. maddesi, kaza ve yaralanmaya bağlı raporlarda tıbbi tedavi ve rehabilitasyon süreci esnasında süreli, tamamlandıktan sonra sürekli veya süreli rapor verileceğini düzenler. Kılavuzun alt ekstremite bölümü de devamlı rapordan önce son bir yıldır düzelme olmadığının tespitini ister. Bu bekleme sürecinde zamanaşımı süreleri işlemeye devam ettiğinden, sürelerin ayrıca takip edilmesi gerekir; bunun için maluliyet raporu ve zamanaşımı rehberimize bakabilirsiniz. İyileşme ve rekonstrüksiyon dönemindeki kayıp için trafik kazasında geçici maluliyet rehberimiz yol gösterir.

Yanık dosyasında istenebilecek tazminat kalemleri

Yanık yaralanmalarında kalıcı maluliyet tazminatı, çoğu zaman toplam zararın yalnızca bir kısmıdır. Yanık merkezinde uzun süreli yatış, çok sayıda ameliyat, yıllarca süren skar bakımı ve psikolojik destek, dosyanın diğer kalemlerini de büyütür. TBK m.54 bedensel zararları tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar olarak sayar.

Tedavi giderleri bakımından KTK m.98 uyarınca trafik kazalarında sağlık hizmet bedelleri kural olarak Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır. Sağlık Uygulama Tebliği estetik amaçlı işlemleri kural olarak faturalandırma dışında tutsa da, travma sonrası rekonstrüktif işlemler bu yasağın kapsamı dışındadır; yanık sonrası kontraktür açma, greft ve skar revizyonu gibi fonksiyon ve görünümü düzeltmeye yönelik işlemlerin bu çerçevede değerlendirilmesi gerekir. SGK’nın karşılamadığı veya kısmen karşıladığı, tıbben gerekli kompresyon giysileri, silikon ürünleri, özel bakım malzemeleri ve lazer uygulamaları gibi giderler sorumlulardan istenebilir. Görünür yanık izlerinin kişinin sosyal ve mesleki yaşamına etkisi, ekonomik geleceğin sarsılması ve manevi tazminat değerlendirmesinde ayrıca önem taşır.

Tedavi giderlerinin paylaşımı için trafik kazasında tedavi giderlerini kim öder?, SGK’nın karşılamadığı giderler için SGK sağlık giderini ödemiyorsa, bakım ihtiyacı için trafik kazasında bakıcı gideri, uzun süreli giderler için ağır maluliyette yaşam boyu giderler, psikolojik sonuçlar için trafik kazası sonrası psikolojik travma tazminatı ve manevi tazminat için kalıcı maluliyette manevi tazminat yazılarımıza bakabilirsiniz.

Yanık oranları yaklaşık kaç TL tazminata karşılık gelir?

Aşağıdaki tablo, kaza tarihinde 35 yaşında, 2026 net asgari ücretiyle çalışan ve kazada hiç kusuru bulunmayan bir erkek mağdur için, TRH-2010 yaşam tablosu ve yargı uygulamasındaki yerleşik yöntemle hesaplanan kalıcı maluliyet tazminatını gösterir. Birden fazla sekel bulunan örneklerde oranlar Balthazard yöntemiyle birleştirilmiştir. Ağır yanıklarda hesaplanan tutar, 2026 zorunlu trafik sigortasının kişi başı 3.600.000 TL limitini aşabilir; aşan kısım için kusurlu sürücü, işleten ve varsa İMM sigortacısına başvurulur. Hesap yöntemi için maluliyet tazminatı ne kadar?, limit aşımı için trafik sigortası limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır? yazılarımıza, birleştirme hesabı için maluliyet oranı hesaplama aracımıza bakabilirsiniz.

Tutarlara iyileşme dönemi kaybı, tedavi, bakım, estetik ve rekonstrüktif giderler ile manevi tazminat dahil değildir. Yanık yaralanmalarında bu kalemlerin toplamı, kalıcı maluliyet tazminatına yakın veya onu aşan tutarlara ulaşabilir.

Raporda dikkat edilecek noktalar ve itiraz

Yanık raporlarında en sık görülen sorun, sekellerin tek bir başlık altında toplanıp diğer sistemlerdeki kayıpların değerlendirilmemesidir. Deri sekeli için verilen oran, kontraktür, solunum, göz ve sinir sekellerini karşılamaz; bunların her biri ilgili branş tarafından ayrıca değerlendirilmeli ve Balthazard yöntemiyle birleştirilmelidir. Aşağıdaki tablo, yanık raporlarında kontrol edilmesi gereken başlıca noktaları gösterir.

Rapora Yönetmeliğin 12. maddesi uyarınca teslimden itibaren otuz gün içinde il sağlık müdürlüğüne itiraz edilebilir; davada alınan bilirkişi raporuna HMK m.281 uyarınca iki hafta içinde itiraz edilir ve HMK m.293 uyarınca uzman görüşü sunulabilir. Ayrıntılar için trafik kazasında maluliyet raporuna itiraz ve uzman görüşü sunulması dilekçesi örneği yazılarımıza bakabilirsiniz. Kalıcı sekeller nedeniyle engelli haklarından yararlanmak isteyenler için trafik kazası sonrası engelli raporu ve haklar rehberimiz yol gösterir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yanıkta maluliyet oranı nasıl belirlenir?

Kılavuzun Yanıklar bölümü, deri ile ilgili yanık arızalarını vücut yüzeyine göre oranlar; akciğer, göz, kulak-burun, sindirim, ürogenital, hareket ve sinir sistemindeki sekeller ise ilgili branş tarafından o sistemin tablolarına göre değerlendirilir. Bulunan oranlar Balthazard yöntemiyle birleştirilir.

Vücudumda yanık izi var, maluliyet oranı yüzde kaç olur?

Yanıklar bölümüne göre vücut yüzeyinin %10’unu kaplayan ve ameliyatla giderilemeyen keloid hipertrofiye %20, %50’sini kaplayanlara %30, %50’sinden fazlasını kaplayanlara %40 verilir. Deri bölümündeki hipertrofik skar ve keloid tablosu ise %1–9 için %5, %10–19 için %10, %20–49 için %20, %50–100 için %40 öngörür.

Küçük bir yanık izi için maluliyet oranı verilir mi?

Yanıklar bölümünde %10’un altındaki alanlar için ayrı bir basamak yoktur; deri bölümündeki hipertrofik skar ve keloid tablosu ise vücut yüzeyinin %1–9’unu kaplayan durumlara %5 verir. Yüzdeki küçük izler ayrıca yüz sınıflarına göre değerlendirilebilir.

Saçlı deride yanık izi maluliyet oranını etkiler mi?

Evet. Yanıklar bölümünde saçlı derinin yarıdan çok alanını kaplayan yanıklar ve yaralar için %25 oran öngörülür. Deri bölümündeki tabloda da saçlı deri ve yüzün yarısından fazlasını kaplayan skar ve keloid için ayrıca %15 eklenir.

Yanık sonrası eklemim tam açılmıyor, bu ayrıca oranlanır mı?

Evet. Kılavuz eklemleri tutan kontraktürlerin ilgili branş tarafından değerlendirileceğini belirtir; eklemdeki hareket kaybı kas-iskelet sistemi tablolarına göre ölçülüp oranlanır ve deri sekeli oranıyla Balthazard yöntemiyle birleştirilir.

Araç yangınında duman soludum, akciğer sekeli oranlanır mı?

Evet. Ağır inhalasyon travmasına bağlı akciğer sekelleri göğüs hastalıkları bölümüne göre değerlendirilir. Optimal tedaviden sonra solunum fonksiyon testlerine göre az etkilenmede %20, orta derecede %40, ağır derecede veya kronik kor pulmonale gelişmişse %80 oran verilir.

Ayağımda greftle kapatılan derin yanık var, oranlanır mı?

Evet. Kılavuz, alt ekstremitede tam kalınlıkta deri kaybının deri greftleriyle kapatılsa bile sorunlara yol açtığını belirtir. Tablo 3.34’e göre örneğin topuğu içine alan, ayakta durma ve yürümeyi kısıtlayan doku kaybı kişide %13 engel oranıdır.

Yanıkta kalıcı rapor ne zaman alınmalı?

Skar dokusunun olgunlaşması ve cerrahi düzeltme imkânlarının değerlendirilmesi beklenmelidir; kılavuz keloid hipertrofi için ‘ameliyatla giderilemeyen’ ölçütünü kullanır. Yönetmeliğin 9. maddesi tedavi ve rehabilitasyon süresince süreli rapor verileceğini düzenler; bu süreçte zamanaşımı ayrıca takip edilmelidir.

Yanık izleri için estetik ameliyat masrafı istenebilir mi?

Tıbben gerekli rekonstrüktif ve skar düzeltici işlemlerin giderleri TBK m.54 kapsamında istenebilir. Trafik kazalarında sağlık hizmet bedelleri kural olarak SGK tarafından karşılanır; Sağlık Uygulama Tebliği’ndeki estetik işlem yasağının travma sonrası rekonstrüktif işlemleri kapsamadığı dikkate alınmalıdır.

Kompresyon giysisi ve silikon giderlerini kim öder?

SGK’nın karşılamadığı veya kısmen karşıladığı, tıbben gerekli kompresyon giysileri, silikon ürünleri ve özel bakım malzemeleri sorumlulardan istenebilir. Hekim reçetesi ve faturaların saklanması önemlidir.

Yanık izleri manevi tazminatı etkiler mi?

Evet. TBK m.56 uyarınca manevi tazminat belirlenirken olayın özellikleri değerlendirilir; yanığın ağırlığı, uzun ve acılı tedavi süreci, görünür izlerin sosyal ve mesleki yaşama etkisi bu değerlendirmede önem taşır. Manevi tazminat zorunlu trafik sigortası kapsamında değildir.

Araç yangını üretim hatasından çıktıysa kimden tazminat istenir?

Kazaya sebep olan sürücü, işleten ve zorunlu trafik sigortacısının sorumluluğunun yanında, yangının araçtaki bir üretim hatasından kaynaklandığı durumlarda üreticinin sorumluluğu da ayrıca değerlendirilebilir. Bu durumda teknik bilirkişi incelemesi önem kazanır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik (m.9, 10, 12) ve Ek-2 Engel Alanları Kılavuzu’nun Yanıklar, deri hastalıkları, göğüs hastalıkları, görme sistemi ve kas-iskelet sistemi (Tablo 3.34) bölümleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m.49, 54, 56), 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (m.85, 98) ve 6100 sayılı HMK hükümlerine dayanır. Tutarlar varsayımsal hesaplardır; somut dosyanız için Hukukçular Evi Ankara ile 0554 648 37 15 numaralı telefondan iletişime geçin.