Yüzde Sabit İz Tazminatı 2026: Trafik Kazasında Yüzde Kalıcı İz, Maluliyet Oranı, Manevi Tazminat, Estetik Gideri ve Ceza (TCK 89)

Trafik kazalarında kırılan camlar, metal parçalar ve asfalta sürtünme yüzde derin kesikler, yırtıklar ve yanıklar bırakabilir. Yara kapandıktan sonra geride kalan iz, çoğu zaman vücudun başka bir yerindeki izden çok daha ağır bir yük taşır; çünkü yüz, kişinin kimliğinin ve sosyal hayatının en görünür parçasıdır. Hukuk da yüzdeki izi özel olarak ele alır, ancak bunu iki farklı düzlemde yapar: ceza hukukunda “yüzde sabit iz” nitelikli bir hâl, tazminat hukukunda ise hem maddi hem manevi zarar kaynağıdır.

Bu rehberde yüzde sabit izin Adli Tıp uygulamasındaki ölçütünü, Türk Ceza Kanunu m.89’daki yerini, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin kılavuzunda yüz deformiteleri ve skarlar için öngörülen oranları, maluliyet oranı düşük ya da sıfır çıksa bile istenebilecek manevi tazminatı ve estetik ameliyat giderlerinin kimden isteneceğini anlatıyoruz. Dosyanızı birlikte değerlendirmek için Hukukçular Evi Ankara’yı 0554 648 37 15 numaralı telefondan arayabilirsiniz.

Yüzde sabit iz nedir? Adli Tıp ölçütü

“Yüzde sabit iz” kavramı kanunda tanımlanmamıştır; içeriği Adli Tıp uygulamasında şekillenmiştir. Adli Tıp Kurumu Başkanlığı, Adli Tıp Uzmanları Derneği ve Adli Tıp Derneği tarafından hazırlanan Türk Ceza Kanunu’nda Tanımlanan Yaralama Suçlarının Adli Tıp Açısından Değerlendirilmesi rehberine göre, yaralanma sırasında yüz sınırları içinde oluşan yaranın iyileştikten sonra bıraktığı iz, gün ışığında veya iyi aydınlatılmış bir ortamda, insanlar arası sözel diyalog mesafesinden (1–2 metre) ilk bakışta belirgin bir şekilde fark edilebilir durumdaysa yüzde sabit izden söz edilir.

Aynı rehber zamanlama konusunda da açıktır: izin sabit olup olmadığının değerlendirilebilmesi için iyileşme sürecinin tamamlanmış olması gerekir; bu nedenle değerlendirme yaralanmadan en az altı ay sonra yapılır ve hekim gerek görürse bu süre uzayabilir. Kazadan hemen sonra düzenlenen adli raporda bu nedenle genellikle “altı ay sonra yüzde sabit iz yönünden değerlendirilmesi uygundur” gibi bir not yer alır. Yargı uygulamasının da altı aylık süre geçtikten sonra yapılan değerlendirmeyi esas aldığı belirtilmektedir.

Uygulamada tartışılan bazı sınır durumlar da vardır. Adli tıp uygulamasında diş kırıkları ve diş kayıplarının yüzde sabit iz bakımından değerlendirilmediği, bunların daha çok işlev ve basit tıbbi müdahale yönünden ele alındığı belirtilmektedir. Yüz sinirinin yaralanmasına bağlı yüz asimetrisi gibi durumların sabit iz niteliği taşıyıp taşımadığı ise her somut olayda ayrıca değerlendirilir. Diş kaybı, çene kırığı ve çiğneme-yutma bozukluğunun maluliyet oranı ile implant ve protez giderleri için çene kırığı ve diş kaybında maluliyet oranı rehberimize bakabilirsiniz.

Ceza boyutu: TCK m.89’da yüzde sabit iz

Trafik kazası sonucu yüzde iz kalması, kusurlu sürücü bakımından taksirle yaralama suçunun daha ağır bir şeklini oluşturabilir. Türk Ceza Kanunu m.89’un birinci fıkrası taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişinin cezalandırılacağını düzenler. Bu fıkradaki ceza, 25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun değişikliğiyle dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası olarak belirlenmiştir; değişiklik fail aleyhine olduğundan bu tarihten önce işlenen fiillere uygulanmaz ve önceki fiillerde üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası esas alınır.

Maddenin ikinci fıkrası, taksirle yaralama fiilinin mağdurun duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına, vücudunda kemik kırılmasına, konuşmasında sürekli zorluğa, yüzünde sabit ize, yaşamını tehlikeye sokan bir duruma veya gebe bir kadının çocuğunun vaktinden önce doğmasına neden olması hâlinde birinci fıkraya göre belirlenen cezanın yarısı oranında artırılacağını düzenler. Üçüncü fıkra ise iyileşmesi olanağı bulunmayan hastalık veya bitkisel hayat, duyu veya organ işlevinin yitirilmesi, konuşma ya da çocuk yapma yeteneğinin kaybı, yüzün sürekli değişikliği ve gebe kadının çocuğunun düşmesi hâllerinde cezanın bir kat artırılacağını öngörür.

TCK m.89/5 uyarınca taksirle yaralama suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır; ancak birinci fıkra kapsamına giren yaralama hariç, suçun bilinçli taksirle işlenmesi hâlinde şikâyet aranmaz. Şikâyete bağlı suçlarda TCK m.73 uyarınca şikâyet, fiilin ve failin öğrenildiği günden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Yüzde sabit iz değerlendirmesinin altı ay sonra yapılması, şikâyet süresinin bu raporu beklemeden işlemeye başladığı gerçeğini değiştirmez; şikâyet süresi ayrıca takip edilmelidir.

Ceza yargılamasının sonucu tazminat davasını kendiliğinden bağlamaz; TBK m.74 uyarınca hukuk hâkimi, ceza hâkiminin beraat kararıyla ve kusur değerlendirmesiyle bağlı değildir. Ceza dosyasının tazminat haklarına etkisi için trafik kazasında ceza dosyası tazminatınızı nasıl etkiler? yazımıza, suçun diğer ayrıntıları için taksirle yaralama suçu ve cezası (TCK 89) rehberimize bakabilirsiniz.

Tazminat boyutu: yüzdeki iz maluliyet oranı verir mi?

Yüzde sabit iz, ceza hukukunda görünürlüğe bakılarak belirlenir; tazminattaki maluliyet oranı ise Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin Ek-2 kılavuzuna göre fonksiyon kaybına bakılarak belirlenir. Kılavuz, engellilik yüzdelerinin belirlenmesinde hastalık tanısının değil ortaya çıkan bozukluğun vücutta neden olduğu fonksiyon kaybının öncelikle dikkate alınacağını söyler. Bu nedenle ceza dosyasında “yüzde sabit iz mevcuttur” tespiti yapılmış olsa bile, düz, küçük ve yüz yapısını bozmayan bir iz kılavuza göre çoğu zaman ayrı bir kalıcı maluliyet oranı vermez.

Buna karşılık kılavuz, yüzün destek yapısında veya anatomik bölümlerinde kayba yol açan ya da yüzde ileri derecede şekil bozukluğu yaratan durumlar için kulak burun boğaz bölümünde ayrı bir “Yüz” sınıflandırması öngörür. Ayrıca deri bölümünde hipertrofik skar ve keloid, yanıklar bölümünde ise deriyle ilgili yanık arızaları için vücut yüzeyine göre oranlar bulunur (vücuttaki yanık izleri, kontraktürler ve diğer yanık sekelleri için yanık yaralanmalarında maluliyet oranı ve tazminat rehberimize bakabilirsiniz). Yüz sinirinin felci ise sinir sistemi bölümünde ayrıca oranlanır ve hafif derecesi için kılavuz “minimum fonksiyon bozukluğu veya estetik kayıp” ifadesini kullanır.

Bu tablolardaki oranlar, birden fazla durum varsa Yönetmeliğin 10. maddesi uyarınca Balthazard yöntemiyle birleştirilir. Yüz yaralanmasına göz kaybı, işitme kaybı veya kafa travması eşlik ediyorsa bu sonuçlar ilgili bölümlerde ayrıca oranlanır; kafa travmasına bağlı sonuçlar için kafa travması ve beyin hasarında maluliyet oranı rehberimize bakabilirsiniz. Raporun alınma süreci ise maluliyet raporu nasıl alınır? rehberimizde anlatılıyor.

Maluliyet oranı çıkmasa da istenebilecek tazminatlar

Yüzdeki iz için kılavuza göre kalıcı maluliyet oranı verilmemesi, tazminat hakkının bittiği anlamına gelmez. Türk Borçlar Kanunu m.54 bedensel zararları tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar olarak sayar. Maluliyet oranı yalnızca üçüncü kalemi belirler; diğer kalemler ayrıca istenir. TBK m.56 ise bedensel bütünlüğün zedelenmesi hâlinde manevi tazminata imkân tanır.

Maluliyet oranı sıfır çıkan dosyalarda istenebilecek diğer kalemler için maluliyet oranı sıfır çıkarsa tazminat alınır mı? yazımıza, iyileşme dönemi kaybının hesabı için trafik kazasında geçici maluliyet rehberimize bakabilirsiniz.

Yüzdeki iz için manevi tazminat

Yüzdeki kalıcı iz, manevi tazminatın en belirgin konularından biridir. TBK m.56/1 uyarınca hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda olayın özelliklerini göz önünde tutarak zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Kanun, zedelenmenin belli bir maluliyet oranına ulaşmasını aramaz; yüzdeki bir iz, kişinin her gün aynada, fotoğraflarda ve sosyal ilişkilerinde karşılaştığı kalıcı bir sonuçtur.

Manevi tazminatın miktarı belirlenirken izin büyüklüğü, yüzdeki yeri ve görünürlüğü, estetik müdahalelerle giderilip giderilemeyeceği, mağdurun yaşı, mesleği ve sosyal yaşamı, izin yol açtığı psikolojik etkiler ile tarafların kusur durumu ve ekonomik durumları birlikte değerlendirilir. Ceza dosyasında yüzde sabit iz veya yüzün sürekli değişikliği tespitinin yapılmış olması, izin görünürlüğünü resmî bir belgeyle ortaya koyduğu için manevi tazminat talebinde de önemli bir delildir.

Manevi tazminat zorunlu trafik sigortasının teminatı dışındadır; kusurlu sürücü ve işletenden istenir, aracın İMM poliçesinde manevi tazminat teminatı varsa poliçeye de yöneltilebilir. Ölçütlerin ayrıntısı için trafik kazasında manevi tazminat: kim, ne kadar isteyebilir? rehberimize, dava metni için trafik kazasında manevi tazminat dava dilekçesi örneğine bakabilirsiniz. Kaza sonrası gelişen psikolojik sorunlar için trafik kazası sonrası psikolojik travma tazminatı yazımızı okuyabilirsiniz.

Estetik ve plastik cerrahi giderlerini kim öder?

Yüzdeki izin azaltılması için skar revizyonu, lazer uygulamaları, dolgu veya rekonstrüktif ameliyatlar gerekebilir. Bu giderlerin kimden isteneceği, iki düzenlemenin birlikte okunmasıyla belirlenir. KTK m.98 uyarınca trafik kazalarında sağlık hizmet bedelleri Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır; 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren Genel Şartlar değişikliği de bu giderlerin genel sağlık sigortası geri ödeme usul ve esasları çerçevesinde SGK’nın sorumluluğunda olduğunu ve bu kapsamda ödenen giderler için sigorta şirketinin sorumluluğunun sona erdiğini belirtir.

Estetik işlemler bakımından SGK Sağlık Uygulama Tebliği’ndeki düzenleme önemlidir: vücut bütünlüğünü sağlamak amacıyla yapılan ve iş kazası ile meslek hastalığına, kazaya, hastalıklara veya konjenital nedenlere bağlı olarak yapılanlar hariç estetik amaçlı sağlık hizmetleri Kuruma faturalandırılamaz. Başka bir deyişle, trafik kazasına bağlı olarak vücut bütünlüğünü sağlamaya yönelik estetik işlemler bu yasağın dışında tutulmuştur. SGK’nın karşılamadığı giderler, özel hastane farkları ve tıbben gerekli olup geri ödeme kapsamında olmayan işlemler ise TBK m.54/1’deki tedavi giderleri kalemi kapsamında kusurlu sürücü ve işletenden istenebilir.

Gelecekte yapılması gereken işlemlerin giderleri de tazminat konusu olabilir; bunun için plastik cerrahi uzmanından işlemin gerekliliğini, sayısını ve yaklaşık maliyetini gösteren bir rapor alınması ve yargılamada bilirkişi incelemesi istenmesi önemlidir. SGK’nın bir sağlık giderini ödememesi durumunda izlenecek yol için SGK sağlık giderini ödemiyorsa: kapsam, katılım payı ve itiraz yazımıza, tedavi giderlerinin paylaşımı için trafik kazasında tedavi giderlerini kim öder? yazımıza bakabilirsiniz.

Yüzde iz dosyasında toplanması gereken deliller

Yüzdeki izle ilgili taleplerin tamamı, izin kazadan itibaren nasıl değiştiğinin ve bugünkü hâlinin belgelenmesine dayanır. Adli Tıp değerlendirmesinin altı ay sonra yapılması ve iyileşme sürecinin uzun sürmesi nedeniyle, delillerin kazadan itibaren düzenli olarak toplanması gerekir.

Yüz yaralanması oranları yaklaşık kaç TL tazminata karşılık gelir?

Aşağıdaki tablo, kılavuzda oranlanan bazı yüz yaralanması sonuçlarının, 2026 net asgari ücretiyle (aylık 28.075,50 TL) çalışan ve kazada hiç kusuru bulunmayan mağdurlar için TRH-2010 yaşam tablosu ve yargı uygulamasındaki yerleşik hesap yöntemiyle bulunan yaklaşık kalıcı maluliyet tazminatını gösterir. Bu tutarlar yalnızca maddi kalıcı maluliyet tazminatıdır; manevi tazminat, estetik giderler ve iyileşme dönemi kaybı dahil değildir. Hesabın varsayımları maluliyet tazminatı ne kadar? rehberimizde yer alıyor.

2026 poliçelerinde trafik sigortası kişi başına en fazla 3.600.000 TL sakatlanma teminatı öder; aşan kısım kusurlu sürücü ve işletenden istenir. Kadın mağdurların TRH-2010 tablosundaki bakiye ömrünün daha uzun olması, aynı oran ve gelirde hesaplanan tutarın daha yüksek çıkmasının nedenidir.

Çocuk mağdurlarda ve yüz kemiği kırıklarında dikkat edilecekler

Çocukluk çağında yüzde oluşan izler, büyüme süreciyle birlikte şekil ve boyut değiştirebilir. 18 yaşından küçük mağdurlarda tazminata esas kurul raporu, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarındaki tanım gereği Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğe (ÇÖZGER) göre düzenlenir. Büyüme nedeniyle izin ileride değişebileceği durumlarda, plastik cerrahi uzmanından gelecekteki işlem ihtiyacını gösteren rapor alınması ve tazminat davasında TBK m.75 uyarınca hükmün değiştirilmesi hakkının saklı tutulmasının istenmesi önem taşır. Çocuk mağdurların tazminat hakları için çocuk mağdurda trafik kazası tazminatı yazımıza bakabilirsiniz.

Yüz yaralanmalarına çoğu zaman elmacık kemiği, burun, göz çukuru veya çene kırıkları eşlik eder. Bu kırıklar ceza hukukunda TCK m.89/2-b uyarınca kemik kırılması nitelikli hâli olarak ayrıca değerlendirilebilir; tazminatta ise kırığın bıraktığı çökme, şekil bozukluğu, çiğneme veya görme sorunları kılavuzun ilgili tablolarına göre oranlanır. Vücudun diğer bölgelerindeki kırıklar için kırıklarda maluliyet oranı rehberimize bakabilirsiniz. Birden fazla sonuç varsa oranların Balthazard yöntemiyle birleştirilmesi için maluliyet oranı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

Yüzdeki iz dosyalarında hak kayıpları çoğu zaman ceza ve tazminat değerlendirmelerinin birbirine karıştırılmasından kaynaklanır. Aşağıdaki tablo en sık görülen hataları ve doğru yaklaşımı gösterir.

Yüzde iz dosyasında tazminata giden yol

Yüzde iz bırakan bir kazadan sonra doğru sıralama şudur: kaza günü adli rapor ve fotoğrafların alınması, altı aylık şikâyet süresi içinde ceza şikâyetinin yapılması, iyileşme sürecinin ve estetik işlemlerin belgelenmesi, en az altı ay sonra kesin adli raporun alınması, yüz deformitesi, keloid veya yüz felci gibi oranlanabilen bir durum varsa yetkili hastaneden kurul raporunun alınması, KTK m.97 uyarınca trafik sigortacısına yazılı başvuru ve manevi tazminat ile sigorta kapsamı dışındaki kalemler için sürücü ve işletene yönelik dava. KTK m.109’daki zamanaşımı süreleri bu süreçte işlemeye devam eder; süre takibi için trafik kazası zamanaşımı hesaplayıcımızı kullanabilirsiniz.

Başvuru metni için trafik kazası sigortaya başvuru dilekçesi örneğini, yol seçimi için tahkim mi dava mı? rehberini, dava metni için trafik kazası maddi ve manevi tazminat dava dilekçesi örneğini inceleyebilirsiniz. Uzlaştırma teklifi gelirse tazminat haklarınızı saklı tutmak için uzlaştırma teklifine cevap dilekçesi örneğine bakabilirsiniz. Motosiklet ve yaya kazalarında kendi kusurunuzun tazminata etkisi için müterafik kusur indirimi yazımızı, sürecin tüm kanuni dayanakları için trafik kazasında kalıcı maluliyet tazminatı rehberimizi okuyabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Yüzde sabit iz ne demektir?

Adli Tıp uygulamasında yüz sınırları içindeki yaranın iyileştikten sonra bıraktığı iz, gün ışığında veya iyi aydınlatılmış bir ortamda 1–2 metrelik sözel diyalog mesafesinden ilk bakışta belirgin bir şekilde fark edilebiliyorsa yüzde sabit iz sayılır.

Yüzde sabit iz raporu ne zaman alınır?

İyileşme sürecinin tamamlanması gerektiğinden, Adli Tıp uygulamasında değerlendirme yaralanmadan en az altı ay sonra yapılır; hekim gerek görürse bu süre uzayabilir.

Trafik kazasında yüzde sabit iz kalırsa karşı tarafın cezası artar mı?

Evet. TCK m.89/2 taksirle yaralamanın yüzde sabit ize neden olması hâlinde birinci fıkradaki cezanın yarı oranında artırılacağını düzenler. Yüzün sürekli değişikliği ise m.89/3 uyarınca cezanın bir kat artırılmasını gerektirir.

Yüzde sabit iz için şikâyet süresi ne kadar?

Taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır ve TCK m.73 uyarınca şikâyet fiilin ve failin öğrenildiği günden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Kesin adli raporun altı ay sonra alınması bu süreyi durdurmaz.

Yüzde sabit iz tazminatı ne kadar?

Tutar tek bir formülle belirlenmez. Yüzdeki iz kılavuza göre oranlanan bir deformite veya keloid oluşturuyorsa kalıcı maluliyet tazminatı hesaplanır; oran çıkmasa da TBK m.56 uyarınca manevi tazminat ve TBK m.54 uyarınca estetik ameliyat giderleri istenebilir.

Yüzde sabit iz maluliyet oranı verir mi?

Her zaman değil. Kılavuz fonksiyon kaybına bakar; düz ve küçük bir iz çoğu zaman ayrı bir oran vermez. Burun eğriliği %2, alın kemiğinde çökme %5, burnun kısmi kaybı %15, yüz anatomisinin aşırı bozukluğu %30 gibi yüz yapısını etkileyen durumlar ile hipertrofik skar ve keloid ise oranlanır.

Yüzdeki iz için manevi tazminatı trafik sigortası öder mi?

Hayır. Manevi tazminat zorunlu trafik sigortasının teminatı dışındadır. Kusurlu sürücü ve işletenden istenir; aracın İMM poliçesinde manevi tazminat teminatı varsa bu poliçeye de yöneltilebilir.

Kaza sonrası estetik ameliyat masrafını SGK karşılar mı?

SGK Sağlık Uygulama Tebliği, kazaya bağlı olarak vücut bütünlüğünü sağlamak amacıyla yapılan estetik işlemleri SGK’ya faturalandırılamayacak estetik işlemlerin dışında tutar. SGK’nın karşılamadığı giderler ve farklar TBK m.54 uyarınca kusurlu sürücü ve işletenden istenebilir.

Estetik ameliyatla iz düzeltilirse tazminat hakkı biter mi?

Hayır. Yapılan ameliyatların giderleri ve bu süreçte çekilen acı tazminat konusudur. İzin tamamen giderilip giderilemediği manevi tazminatın miktarını etkileyebilir, ancak talep hakkını ortadan kaldırmaz.

Yüz felci kalırsa maluliyet oranı ne kadar?

Kılavuzun sinir sistemi bölümüne göre tedaviye rağmen düzelmeyen periferik yüz felci hafifse (minimum fonksiyon bozukluğu veya estetik kayıp) %5, orta ise %15, ağır ise %30 engel oranı alır.

Kaza sonrası dişlerimi kaybettim, bu yüzde sabit iz sayılır mı?

Adli tıp uygulamasında diş kırıkları ve kayıplarının yüzde sabit iz bakımından değerlendirilmediği belirtilmektedir. Tazminat bakımından ise kılavuz, travma sonrası en az bir çene arkındaki bütün kalıcı dişlerin kaybına %17 oran verir; diş tedavi giderleri de ayrıca istenebilir.

Yüzde iz için hangi delilleri saklamalıyım?

Kaza günü adli rapor ve acil servis kaydı, iyileşme sürecindeki tarihli fotoğraflar, altı ay sonra alınan kesin adli rapor, plastik cerrahi kayıtları, masraf faturaları, psikolojik destek kayıtları ve görünüşün iş hayatındaki önemini gösteren belgeler saklanmalıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (7571 sayılı Kanun değişikliğiyle), Adli Tıp Kurumu ile adli tıp derneklerinin yaralama suçlarının değerlendirilmesi rehberi, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ve eki kılavuz, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ve SGK Sağlık Uygulama Tebliği hükümlerine dayanır. TL karşılıkları varsayımsal hesaplardır; somut dosyanız için Hukukçular Evi Ankara ile 0554 648 37 15 numaralı telefondan iletişime geçin.