Trafik kazalarındaki en ağır yaralanmaların başında kafa travması gelir. Bir kısmı birkaç gün süren baş ağrısı ve baş dönmesiyle geçer; bir kısmı ise beyin kanaması, kafatası kırığı veya yaygın beyin hasarı sonucunda hafıza kaybı, konuşma bozukluğu, nöbet, felç ya da kişilik değişikliği gibi ömür boyu süren sonuçlar bırakır. Bu sonuçların her biri, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin Ek-2 kılavuzunda ayrı tablolarla oranlandırılır.
Bu rehberde kafa travması ve beyin hasarında maluliyet oranının hangi kurallarla belirlendiğini, kılavuzun sinir sistemi ve ruh sağlığı bölümlerindeki ilgili tabloları, birden fazla sonucun Balthazard yöntemiyle birleştirilmesini, bu oranların yaklaşık TL karşılığını ve ağır beyin hasarında gündeme gelen vesayet, sürekli bakıcı ve yakınların manevi tazminatı gibi konuları anlatıyoruz. Dosyanızı birlikte değerlendirmek için Hukukçular Evi Ankara’yı 0554 648 37 15 numaralı telefondan arayabilirsiniz.
Beş cümlede özet
- Kafa travmasında tek bir ‘kafa travması oranı’ yoktur; kılavuz beynin hasarı sonucu ortaya çıkan her fonksiyon kaybını (nöbet, bilişsel kayıp, konuşma, hareket, kişilik) ayrı tabloyla oranlar ve sonuçları Balthazard yöntemiyle birleştirir.
- Kılavuza göre uygun tedavi altındaki epilepsi nöbet sıklığına göre %5 ile %90 arasında, bilişsel ve mental kayıp klinik demans skoruna göre %25, %50, %70 veya %90 oran alır.
- Beyin sarsılması sonrası postkontüzyonel sendrom ve organik kişilik bozukluğu tedaviyle kısmen düzelmişse %25, düzelmemişse %40 oran alır; bu grup kılavuza göre bir yıl sonra kontrol gerektirir.
- Beyin hasarına bağlı yürüme ve kol fonksiyon kayıpları, omurilik yaralanmalarındaki tablolarla değerlendirilir; yardımsız ayağa kalkamama %80, iki kolu kendine bakımda kullanamama %90’dır.
- Ağır beyin hasarında tazminat trafik sigortasının kişi başı 3.600.000 TL limitini çoğu zaman aşar; sürekli bakıcı gideri, vesayet ve TBK m.56/2 uyarınca yakınların manevi tazminatı ayrıca önem kazanır.
Kafa travmasında maluliyet oranı hangi kurallara göre belirlenir?
Trafik kazası sonrası sigortaya sunulacak Kurul Raporu, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarındaki tanım gereği erişkinlerde Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğe, 18 yaşından küçüklerde ise ÇÖZGER yönetmeliğine göre düzenlenir. Yönetmeliğin 10. maddesine göre oran Ek-2’deki engel alanları kılavuzundaki tablolara göre belirlenir ve birden fazla fonksiyon kaybı Balthazard yöntemiyle birleştirilir.
Kılavuzun sinir sistemi bölümü, değerlendirmenin temel ilkesini şöyle koyar: engellilik yüzdeleri belirlenirken hastalık tanısı değil, ortaya çıkan bozukluğun vücutta neden olduğu fonksiyon kaybı öncelikle dikkate alınır. Fonksiyon kaybına yol açan birden fazla durum varsa, ilgili bölümde farklı bir uygulama öngörülmedikçe her birinin oranı ayrı ayrı belirlenip Balthazard formülüyle birleştirilir. Bu nedenle “beyin kanaması geçirdi” ya da “kafatası kırığı var” tespiti tek başına bir oran vermez; kanamanın veya kırığın geride bıraktığı nöbet, hafıza kaybı, konuşma bozukluğu ya da felç oranlandırılır.
Kafa travması sonuçları kılavuzun birden fazla bölümüne dağılmıştır. Nöbetler, konuşma bozuklukları, bilişsel kayıp ve yüz felci sinir sistemi bölümünde; beyin hasarına bağlı kişilik ve davranış değişiklikleri ruh sağlığı bölümünde; koku ve tat kaybı kulak burun boğaz bölümünde; felce bağlı yürüme ve kol kayıpları ise santral sinir sistemi ve spinal kord tablolarında yer alır. Görme ve işitme kayıpları ilgili sistem bölümlerinde ayrıca değerlendirilir. Yönetmeliğin 6. maddesi, birden fazla uzmanlık dalını ilgilendiren durumlarda kurulun nöroloji ile ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanlarını da içeren en az yedi daimi üyeden oluşmasını ister. Koku ve tat kaybında %3 oranın şartları, ses ve konuşma bozukluğunun puanlanması için koku ve tat kaybı, ses ve konuşma bozukluğunda maluliyet oranı rehberimize bakabilirsiniz.
Kafa travması sonuçlarının kılavuzdaki yeri
| Sonuç | Kılavuzdaki bölüm | Değerlendirme ölçütü |
|---|---|---|
| Epilepsi (nöbet) | Sinir sistemi – Epilepsi | Uygun tedavi altındaki nöbet sıklığı ve günlük aktiviteye etkisi |
| Hafıza, dikkat, yargılama kaybı | Sinir sistemi – Demans (mental durum) | Klinik Demans Skoru ve günlük yaşam aktiviteleri |
| Konuşma ve anlama bozukluğu (afazi) | Sinir sistemi – Yüksek kortikal fonksiyon bozuklukları | Motor veya sensöriyel afazinin derecesi |
| Yüz felci, trigeminal nevralji | Sinir sistemi – Kranial sinir bozuklukları | Tedaviye rağmen düzelmeyen fonksiyon kaybı |
| Dizartri ve yutma güçlüğü | Sinir sistemi – IX, X, XII. kranial sinirler | Konuşma ve yutma bozukluğunun derecesi |
| Kronik baş ağrısı, nöropatik ağrı | Sinir sistemi – Nörojenik kaynaklı ağrılar | Günlük aktiviteye etkisi; kronik ve tedavi altında değerlendirme |
| Uyku bozuklukları | Sinir sistemi – Uyku ile ilişkili bozukluklar | Hafif, orta, ağır |
| Felç, denge ve yürüme bozukluğu | Tablo 4.1 ve 4.2 (santral sinir sistemi ve spinal kord) | Ayakta durma, yürüme ve kol kullanımı |
| Kişilik değişikliği, postkontüzyonel sendrom | Ruh sağlığı – Beyin hasarına bağlı bozukluklar | Tedaviyle işlevselliğin düzelme derecesi |
| Koku ve tat kaybı | Kulak burun boğaz – Koku ve tat duyusu | Travmanın objektif olarak ortaya konması ve tedavinin uygulanmış olması |
Epilepsi: kafa travması sonrası nöbetlerde maluliyet oranı
Beyin dokusunda iz bırakan travmalar, aylar hatta yıllar sonra nöbetlere yol açabilir. Kılavuz epilepsiyi uygun ve yeterli tedavi altında değerlendirir; yani oran, ilaç kullanılmasına rağmen devam eden nöbetlerin sıklığına ve günlük yaşama etkisine göre belirlenir. Nöbeti olmayan ancak nöbet geçirme riski taşıyan kişilere de oran verilmesi dikkat çekicidir.
Epilepsi (uygun ve yeterli tedavi altında)
| Durum | Engel oranı |
|---|---|
| Nöbeti olmayan ancak nöbet geçirme riski olanlar | %5 |
| Günlük aktiviteleri engellemeyen ancak gerçekleştirilmesini güçleştiren nöbetler | %15 |
| Bazı günlük aktiviteleri engelleyen seyrek nöbetler | %20 |
| Bazı günlük aktiviteleri engelleyen sık nöbetler | %40 |
| Günlük aktivitelerin korunma tedbirleri veya başkasının yardımıyla sürdürülebildiği sıklıkta nöbetler | %70 |
| Günlük aktiviteleri tamamen engelleyen, kontrol edilemeyen nöbetler | %90 |
Epilepsi değerlendirmesinde nöbet günlüğü, EEG raporları, kullanılan ilaçlar ve kan düzeyleri ile nöroloji kontrol kayıtları belirleyicidir. Nöbetlerin kazadan sonra başladığının, kaza öncesi sağlık kayıtlarıyla birlikte gösterilmesi illiyet bağı tartışmasında önem taşır.
Hafıza, dikkat ve bilişsel kayıp: mental durum tablosu
Kafa travmasının en sık ve en çok gözden kaçan sonuçlarından biri bilişsel kayıptır: unutkanlık, dikkat dağınıklığı, planlama ve karar vermede güçlük, eskisi gibi çalışamama. Kılavuz mental durum, kognitif fonksiyonlar ve yüksek kortikal fonksiyonlarla ilgili engellilik oranını iki tabloyla belirler. Tablo 1’deki Klinik Demans Skoru; hafıza, oryantasyon, yargılama ve problem çözme, toplumsal ilişkiler, ev yaşamı ve hobiler ile özbakım olmak üzere altı kategoride 0 ile 3 arasında puanlama yapar. Bulunan skor Tablo 2’ye yerleştirilerek oran belirlenir. Kalıcı bilinç kaybı ve bitkisel hayat hâlinde vasi, bakım ve tazminat süreci için trafik kazası sonrası bitkisel hayat ve uzun süreli koma rehberimize bakabilirsiniz.
Tablo 2: Mental duruma göre engel oranları
| Derece (Klinik Demans Skoru) | Tanım | Engel oranı |
|---|---|---|
| Hafif (4–7) | Arada bir bozulmalar görülse de günlük yaşam aktivitelerini yerine getirebiliyor | %25 |
| Hafif-orta (8–11) | Günlük yaşam aktivitelerinin bazıları için yönlendirme gerektirecek bozulma | %50 |
| Orta (12–15) | Günlük yaşam aktivitelerinin birçoğu için yönlendirme ve destek gerektirecek bozulma | %70 |
| Ağır (16–18) | Özbakımını yapamaz, kendi emniyeti açısından kollanması gerekir | %90 |
Kılavuz, burada geçen günlük aktiviteden sağlıklı birinin gündelik kişisel, sosyal ve mesleki aktivitelerinin kastedildiğini belirtir. Bu nedenle mağdurun kaza öncesi mesleki ve sosyal hayatı ile kaza sonrası durumu arasındaki farkı gösteren belgeler, örneğin iş yerinden alınan yazılar, eğitim kayıtları ve nöropsikolojik test sonuçları, skorun doğru belirlenmesinde önemlidir.
Konuşma, dil ve yutma bozuklukları
Beynin dil merkezlerini etkileyen travmalar afaziye yol açabilir. Kılavuz, konuşmayı üretmekte güçlük çekilen motor afazi ile konuşulanı anlamakta güçlük çekilen sensöriyel afaziyi ayrı ayrı oranlar. Motor ve sensöriyel afazinin birlikte bulunması hâlinde değerlendirme Balthazard formülüne göre yapılır; agnozi ve diskonneksiyon sendromları gibi diğer yüksek kortikal fonksiyon bozuklukları sensöriyel afazi gibi değerlendirilir. Beyin sapını veya ilgili kranial sinirleri etkileyen yaralanmalarda ise dizartri (konuşma sesinin bozulması) ve yutma güçlüğü ayrı bir tabloyla oranlandırılır. Çene, diş ve dil yaralanmalarına bağlı çiğneme-yutma kayıpları için çene kırığı, diş kaybı ve çiğneme-yutma bozukluğunda maluliyet oranı rehberimize bakabilirsiniz.
Afazi ve kranial sinirlere bağlı konuşma-yutma bozuklukları
| Durum | Hafif | Orta | Ağır |
|---|---|---|---|
| Motor afazi | %10 | %25 | %45 |
| Sensöriyel afazi (agnozi ve diskonneksiyon sendromları dahil) | %20 | %40 | %60 |
| Dizartri ve disfaji (IX, X, XII. kranial sinirler) | %15 | %35 | %55 |
Dizartri ve disfaji tablosunda hafif derece, hafif dizartri veya ses bozukluğuyla birlikte sıvı ve yarı katı gıdaları yutma zorluğunu; orta derece boğuk ses, burundan geri kaçış ve aspirasyonla birlikte orta derecede bozukluğu; ağır derece ise ağız salgısını bile yutamayacak şiddette yutma zorluğunu ifade eder.
Yüz felci, trigeminal nevralji ve kronik baş ağrısı
Kafatası tabanı kırıklarında ve yüz bölgesi travmalarında yüz sinirinin hasar görmesi sık rastlanan bir sonuçtur. Kılavuz, kranial sinir bozukluklarının neden olduğu fonksiyon kayıplarının tedaviye rağmen düzelmeyen durumlarda engellilik olarak değerlendirileceğini belirtir. Göz ve kulak burun boğaz sistemini etkileyen kranial sinir bozuklukları ise ilgili bölümlerde değerlendirilir.
Travma sonrası kronik baş ağrısı da maluliyet değerlendirmesinin konusu olabilir. Kılavuz nörojenik kaynaklı ağrılar başlığında primer baş ağrılarını, nevraljileri ve santral veya periferik kaynaklı nöropatik ağrıları sayar ve ağrının kronik olmasını ve tedavi altında değerlendirilmesini şart koşar. Trigeminal nevraljiden oran alan kişi, nörojenik ağrı maddelerinden ayrıca puan alamaz; bu iki başlık aynı ağrı için birlikte kullanılmaz.
Kranial sinir bozuklukları ve nörojenik ağrı
| Durum | Engel oranı |
|---|---|
| Periferik yüz felci – hafif (minimum fonksiyon bozukluğu veya estetik kayıp) | %5 |
| Periferik yüz felci – orta (göz hafif kapanıyor, ağız çevresi veya göz çevresi kontrolü eksik) | %15 |
| Periferik yüz felci – ağır (ağız ve göz kasları felçli) | %30 |
| Trigeminal nevralji | %15 |
| Nörojenik ağrı – günlük aktiviteyi orta derecede etkileyen | %10 |
| Nörojenik ağrı – günlük aktiviteyi önemli oranda etkileyen | %15 |
| Uyku ile ilişkili bozukluklar – hafif / orta / ağır | %5 / %10 / %35 |
İki taraflı yüz felcinde ve yüz felciyle birlikte trigeminal nevralji bulunduğunda Balthazard formülü uygulanır. Kılavuz, uyku bozuklukları başlığı altında dikkat, konsantrasyon ve diğer bilişsel yetilerin bozuklukları ile depresyon ve irritabilite gibi mental ve davranışsal faktörlerin ilgili bölümlerde ele alınacağını ve bu başlıkta ayrıca puanlanmayacağını belirtir.
Kafa travması sonrası raporunuzda tüm sonuçlar ayrı ayrı değerlendirildi mi? Birlikte kontrol edelim.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15
Felç, denge ve yürüme bozukluğu
Beynin hareket merkezlerini etkileyen travmalar vücudun bir yarısında güç kaybına (hemiparezi veya hemipleji), denge bozukluğuna ve istemsiz hareketlere yol açabilir. Kılavuzun sinir sistemi bölümü, serebral disfonksiyona bağlı hareket bozukluklarının değerlendirilmesinde bozukluğun günlük yaşam aktivitesi üzerindeki etkisine göre hazırlanmış Tablo 4.1, Tablo 4.2.a ve Tablo 4.2.b’nin kullanılacağını, alt ekstremitelerin hareket bozukluğu için ayakta durabilme ve yürüme tablosunun esas alınacağını söyler. Kolda etkilenen tarafın dominant (çok kullanılan) el olup olmaması oranı değiştirir.
Tablo 4.1 ve 4.2: Beyin hasarına bağlı yürüme ve kol fonksiyonu kayıpları
| Durum | Engel oranı |
|---|---|
| Yürüme: ayağa kalkabiliyor, kısa mesafe yürüyor; eğim, basamak, derin sandalye ve uzun mesafede zorlanıyor | %20 |
| Yürüme: ayağa kalkabiliyor, kısa mesafeyi zorlukla ve yardımsız yürüyor, düz zeminle sınırlı | %40 |
| Yürüme: zorlukla ayağa kalkıyor, yardım olmaksızın yürüyemiyor | %60 |
| Yürüme: yardım, mekanik destek veya cihaz olmadan ayağa kalkamıyor | %80 |
| Tek kol (dominant / dominant olmayan): kendine bakım ve tutmada kullanıyor, parmak ince becerisinde zorluk | %10 / %5 |
| Tek kol: kendine bakımda zorlukla kullanıyor, kavrayıp tutabiliyor, ince beceri yok | %25 / %15 |
| Tek kol: kullanabiliyor ama kendine bakım aktivitelerinde zorlanıyor | %40 / %30 |
| Tek kol: kendine bakım ve günlük aktivitede kullanamıyor | %60 / %45 |
| Her iki kol: hafif / hafif-orta / ağır-orta / ağır | %20 / %40 / %80 / %90 |
Beyin hasarına mesane veya bağırsak kontrolü kaybı, solunum sorunları ya da cinsel fonksiyon bozukluğu eşlik ediyorsa, kılavuzun Tablo 4.3’ündeki oranlar da belirlenir ve Tablo 4.1 ile 4.2 değerleriyle Balthazard yöntemiyle birleştirilir. Bu tablonun ayrıntılarını bel fıtığı, boyun fıtığı ve omurga yaralanmalarında maluliyet oranı rehberimizde gösterdik.
Kişilik değişikliği ve postkontüzyonel sendrom
Kafa travması geçiren birçok mağdurun yakınları, “kazadan sonra başka biri oldu” diye anlatır: öfke patlamaları, sabırsızlık, ilgisizlik, dürtüsellik ya da sürekli yorgunluk ve baş ağrısı. Kılavuzun ruh sağlığı bölümü, bu durumları geçici fonksiyon kaybına neden olan ruhsal hastalıklar arasında sayar ve beyin hasarı ile beyin işlev bozukluğuna bağlı bozuklukları ayrı başlıklarda oranlar. Organik kişilik bozukluğu, frontal lob sendromu ve beyin sarsılması sonrası postkontüzyonel sendrom bu başlığın içindedir.
Bu gruptaki değerlendirmenin iki önemli kuralı vardır. Birincisi, engellilik oranları belirtilere göre değil, işlevsellik düzeylerine göre verilir. İkincisi, bu gruptaki hastalıklar bir yıl sonra kontrol gerektirir; kılavuzun notuna göre geçici fonksiyon kaybına neden olan ruhsal hastalıklar bir yıl sonra değerlendirilip kesin karara varılır. Kazadan kısa süre sonra verilen bir psikiyatri değerlendirmesi bu nedenle kalıcı oranı yansıtmayabilir. Yakınmalar tamamen geçmiş ve oran sıfır çıkmışsa bile iyileşme dönemine ait kayıp ve manevi tazminat istenebilir; bunun için maluliyet oranı sıfır çıkarsa tazminat alınır mı? yazımıza bakabilirsiniz.
Beyin hasarına bağlı ruhsal ve davranışsal bozukluklar
| Bozukluk | Tedaviyle tam düzelen | Kısmen düzelen | Düzelmeyen |
|---|---|---|---|
| Organik halüsinozis, organik katatonik bozukluk, organik sanrısal bozukluklar | %0 | %40 | %70 |
| Organik duygu ve anksiyete bozuklukları, organik dissosiyatif bozukluk, organik duygusal labilite, hafif bilişsel bozukluk | %0 | %25 | %40 |
| Organik kişilik bozukluğu, frontal lob sendromu, postkontüzyonel sendrom | %0 | %25 | %40 |
| Travma sonrası stres bozukluğu | %0 | %40 | %60 |
| Yineleyen depresif bozukluk | %0 | %20 | %40 |
Kazanın yol açtığı psikolojik travmanın tazminat hukukundaki yeri ve travma sonrası stres bozukluğunun maluliyet sayılıp sayılmadığı için trafik kazası sonrası psikolojik travma tazminatı: TSSB maluliyet sayılır mı? yazımıza bakabilirsiniz.
Koku ve tat kaybı
Kafa travmalarında, özellikle alın ve ense bölgesine alınan darbelerde koku alma duyusu kaybolabilir. Yüzde kalan izlerin hukuki sonuçları için yüzde sabit iz tazminatı rehberimize bakabilirsiniz. Kılavuzun kulak burun boğaz bölümü, koku ve tat duyusunun objektif olarak değerlendirilmesi mümkün olmadığından bu duyuları iki taraflı olarak bozabileceğine karar verilen hastalık ve arızaların varlığının objektif olarak ortaya konması hâlinde bu duyuların kaybolduğunun kabul edileceğini ve her biri için %3 engel oranı verileceğini düzenler. Sayılan nedenler arasında harici travmalar da açıkça yer alır. Bu değerlendirmenin yapılabilmesi için kayba sebep olan durum için gerekli tedavinin uygulanmış olması gerekir.
Bu nedenle koku kaybı iddiasında, kafa travmasının görüntüleme ve muayene kayıtlarıyla belgelenmesi ile kulak burun boğaz tedavisinin tamamlandığının gösterilmesi önemlidir. Görme ve işitme kayıplarını görme ve işitme kaybında maluliyet oranı rehberimizde ayrıntılı olarak ele aldık.
Birden fazla sonuçta Balthazard hesabı
Kafa travması çoğu zaman tek bir sonuç bırakmaz. Hafıza sorunlarıyla birlikte nöbetler, felçle birlikte konuşma bozukluğu görülebilir. Yönetmeliğin 10. maddesi ve kılavuzun sinir sistemi bölümü, bu durumda oranların ayrı ayrı belirlenip Balthazard formülüyle birleştirileceğini söyler: oranlar büyükten küçüğe sıralanır, en yüksek oran %100’den çıkarılır, kalan miktar sıradaki oranla çarpılıp 100’e bölünür ve en yüksek orana eklenir. Kılavuzun genel kuralına göre virgülden sonraki sayı 0,5 ve üzerindeyse bir üst tam sayıya yuvarlanır.
Kafa travmasında Balthazard örnekleri
| Sonuçlar | Hesap | Birleşik oran |
|---|---|---|
| Postkontüzyonel sendrom, kısmen düzelen %25 + seyrek nöbetli epilepsi %20 + koku kaybı %3 | 25 + (75 × 20 / 100) = 40; 40 + (60 × 3 / 100) = 41,8 | %42 |
| Dominant kolda ağır-orta kayıp %40 + yürümede hafif-orta kayıp %40 + orta motor afazi %25 | 40 + (60 × 40 / 100) = 64; 64 + (36 × 25 / 100) = 73 | %73 |
| Hafif-orta bilişsel kayıp %50 + orta yüz felci %15 | 50 + (50 × 15 / 100) = 57,5 | %58 |
Raporda oranların düz toplandığı ya da bir sonucun hiç değerlendirilmediği görülürse bu, tazminat hesabının tamamını etkiler. Oranları birleştirmek için maluliyet oranı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Kafa travması oranları yaklaşık kaç TL tazminata karşılık gelir?
Aşağıdaki tablo, 2026 net asgari ücretiyle (aylık 28.075,50 TL) çalışan ve kazada hiç kusuru bulunmayan erkek mağdurlar için, TRH-2010 yaşam tablosu ve yargı uygulamasındaki yerleşik hesap yöntemiyle bulunan yaklaşık kalıcı maluliyet tazminatını kaza tarihindeki iki farklı yaş için gösterir. Hesap yönteminin ayrıntıları ve varsayımlar maluliyet tazminatı ne kadar? rehberimizde yer alıyor.
Kafa travması oranlarının yaklaşık TL karşılığı (erkek, asgari ücret, karşı taraf %100 kusurlu)
| Örnek sonuç | Engel oranı | 35 yaşında | 25 yaşında |
|---|---|---|---|
| Hafif motor afazi veya günlük aktiviteyi orta derecede etkileyen nörojenik ağrı | %10 | 1.336.506 TL | 1.658.925 TL |
| Bazı aktiviteleri engelleyen seyrek nöbetler | %20 | 2.673.012 TL | 3.317.850 TL |
| Hafif bilişsel kayıp veya kısmen düzelen postkontüzyonel sendrom | %25 | 3.341.265 TL | 4.147.313 TL |
| Postkontüzyonel sendrom + seyrek nöbet + koku kaybı (örnek) | %42 | 5.613.326 TL | 6.967.486 TL |
| Hafif-orta bilişsel kayıp | %50 | 6.682.531 TL | 8.294.626 TL |
| Kol ve yürüme kaybı + motor afazi (örnek) | %73 | 9.756.495 TL | 12.110.154 TL |
| Ağır bilişsel kayıp | %90 | 12.028.555 TL | 14.930.326 TL |
2026 poliçelerinde zorunlu trafik sigortası kişi başına en fazla 3.600.000 TL sakatlanma teminatı öder. Tablodan görüleceği gibi orta ve ağır beyin hasarında hesaplanan tazminat bu limitin çok üzerine çıkar; aşan kısım kusurlu sürücü ve işletenden, varsa İMM poliçesinden istenir. İzlenecek yol için trafik sigortası limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır? yazımıza, bilirkişinin hesap raporuna itiraz için aktüerya bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi örneğine bakabilirsiniz. Tutarlara iyileşme dönemi kaybı, bakıcı gideri ve manevi tazminat dahil değildir; iyileşme dönemi için trafik kazasında geçici maluliyet rehberimizi okuyabilirsiniz.
Ağır beyin hasarında sürekli bakıcı, vesayet ve yakınların hakları
Ağır beyin hasarı yalnızca mağdurun değil, ailesinin de hayatını değiştirir. Yönetmeliğin 4. maddesi, engel oranı %50 ve üzerinde olup günlük yaşam aktivitelerini yardım almasına rağmen kendi başına gerçekleştiremeyen kişiyi tam bağımlı engelli birey olarak tanımlar; 8. maddesi de raporda bağımlılık değerlendirmesi alanının boş bırakılamayacağını ve tam bağımlı engelli birey ifadesinin ilgili mevzuatın uygulanması açısından ağır engellilik durumunu ifade ettiğini düzenler. Bu tespit, sürekli bakıcı gideri talebinin en güçlü dayanaklarından biridir. 2026 Genel Şartlar değişikliğinin bakıcı giderine etkisini ZMSS Genel Şartları 2026 değişikliği yazımızda anlattık.
1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren Genel Şartlar değişikliğine göre sürekli sakatlık oranının belirlenmesinden sonra ortaya çıkan ve tıbben gerekli olan sürekli bakıcı giderleri, sigorta şirketleri veya Güvence Hesabı tarafından sağlık giderleri teminatından karşılanır ve bakıcı ihtiyacının belirlenmesinde Kurul Raporu dikkate alınır. Bakıcı gideri, ev tadilatı ve tıbbi cihaz gibi yaşam boyu giderler için trafik kazasında bakıcı gideri ve ağır maluliyette yaşam boyu giderler yazılarımıza bakabilirsiniz.
Mağdur bilişsel kayıp nedeniyle kendi işlerini göremiyorsa vesayet gündeme gelir. Türk Medeni Kanunu m.405 uyarınca akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen ya da korunması ve bakımı için sürekli yardıma muhtaç bulunan ergin kısıtlanır. Kısıtlanan mağdur adına tazminat talebini vasi yürütür; bazı işlemler için vesayet makamının izni de gerekebilir. Bu süreç için ağır maluliyette vasi ve kayyım atanması talebi dilekçesi örneğine bakabilirsiniz.
Manevi tazminat bakımından TBK m.56’nın ikinci fıkrası özel önem taşır: ağır bedensel zarar hâlinde hâkim, zarar görenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verebilir. Eşini, çocuğunu veya anne babasını ağır beyin hasarlı olarak bakmak zorunda kalan yakınlar bu hükme dayanarak kendi manevi tazminat taleplerini ileri sürebilir. Manevi tazminat zorunlu trafik sigortasının teminatı dışındadır; ayrıntılar için trafik kazasında manevi tazminat rehberimize bakabilirsiniz.
Kafa travması raporunda dikkat edilecek noktalar ve itiraz
Kafa travması dosyalarında rapora yapılan itirazların önemli bir kısmı, bazı sonuçların hiç değerlendirilmemesinden veya erken değerlendirilmesinden kaynaklanır. Özellikle bilişsel ve davranışsal değişiklikler, muayene odasında birkaç dakikada fark edilemeyebilir. İdari itiraz, Sağlık Raporları Yönetmeliği’nin 60. ve 63. maddeleri uyarınca raporun e-Devlet sistemine aktarılmasından itibaren otuz gün içinde il sağlık müdürlüğüne yapılır; raporlar çelişir ve yeniden itiraz edilirse bölge hakem hastanesine gidilir; yargılamada ise bilirkişi raporuna tebliğden itibaren iki hafta içinde HMK m.281 uyarınca itiraz edilir ve taraflar HMK m.293 uyarınca uzman görüşü sunabilir.
Kafa travması raporu kontrol listesi
| Kontrol edilecek nokta | Kılavuzdaki dayanak | Eksikse ne olur |
|---|---|---|
| Kurulda nöroloji ve ruh sağlığı uzmanının bulunması | Yönetmelik m.6/1 | Nörolojik veya psikiyatrik sonuçlar değerlendirilmez |
| Bilişsel kaybın Klinik Demans Skoruyla puanlanması | Sinir sistemi – Tablo 1 ve 2 | Hafıza ve yargılama kaybı orana yansımaz |
| Nöropsikolojik test sonuçlarının dosyada olması | Mental durum değerlendirmesinin dayanağı | Skor keyfi belirlenmiş olur |
| Epilepside nöbet sıklığının belgelenmesi | Epilepsi – uygun ve yeterli tedavi altında | Oran olduğundan düşük seviyede kalır |
| Kişilik değişikliğinde bir yıllık kontrolün beklenmesi | Ruh sağlığı – geçici fonksiyon kaybı notu | Erken dönemde kesin karar verilir |
| Her sonucun ayrı oranlanıp Balthazard ile birleştirilmesi | Yönetmelik m.10/4; sinir sistemi bölümü girişi | Oranlar hatalı toplanır veya bir sonuç atlanır |
| Trigeminal nevralji ile nörojenik ağrının birlikte puanlanmaması | Kranial sinir bozuklukları notu | Aynı ağrı için mükerrer puan |
| Bağımlılık değerlendirmesi alanının doldurulması | Yönetmelik m.8/1-f | Sürekli bakıcı talebi desteksiz kalır |
| Koku kaybında travmanın objektif olarak gösterilmesi | KBB – Koku ve tat duyusu kaybı | %3’lük oran verilmez |
Hakem hastane kararıyla kesinleşen kazaya bağlı sürekli raporlarda Yönetmeliğin 12. maddesinin altıncı fıkrası yeni başvuruyu kabul etmediğinden, idari itiraz yolu seçilmeden önce dosyanın bütünü değerlendirilmelidir. İtiraz yolları ve kaza tarihine göre uygulanacak düzenleme için trafik kazasında maluliyet raporuna itiraz, raporların mahkemeyi bağlayıcılığı için maluliyet raporu bağlayıcı mı?, bilimsel görüş sunmak için uzman görüşü sunulması dilekçesi örneği yazılarımıza bakabilirsiniz. Raporun alınma süreci ise maluliyet raporu nasıl alınır? rehberimizde anlatılıyor.
Kask, kusur ve ceza boyutu
Motosiklet ve bisiklet kazalarındaki kafa travmalarında sigorta şirketleri çoğu zaman kask kullanılmadığını ileri sürerek tazminattan indirim ister. TBK m.52 uyarınca zarar görenin zararın doğmasında veya artmasında etkili olması hâlinde hâkim tazminatı indirebilir; ancak indirim için kask kullanılmamasının somut yaralanmanın ağırlığına gerçekten etki ettiğinin ortaya konması gerekir. Bu tartışmayı yaya ve motosiklet kazasında müterafik kusur indirimi yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.
Ceza hukuku açısından Türk Ceza Kanunu m.89, taksirle yaralama fiilinin mağdurun yaşamını tehlikeye sokan bir duruma neden olmasını cezayı artıran nitelikli hâller arasında sayar; beyin kanaması gibi ağır kafa travmalarında adli raporlarda bu tespit sıklıkla yer alır. Daha ağır sonuçlar ise maddenin üçüncü fıkrasında ayrıca düzenlenmiştir. Taksirle yaralama suçunun soruşturulması TCK m.89/5 uyarınca kural olarak şikâyete bağlıdır; birinci fıkra kapsamındaki yaralama hariç, suçun bilinçli taksirle işlenmesi hâlinde şikâyet aranmaz. Ayrıntılar için taksirle yaralama suçu ve cezası (TCK 89) rehberimize bakabilirsiniz.
Başvuru metni için trafik kazası sigortaya başvuru dilekçesi örneğini, tahkim ile dava arasındaki tercih için tahkim mi dava mı? rehberini kullanabilirsiniz; kaza görev sırasında veya işe giderken olduysa SGK hakları için trafik kazası aynı zamanda iş kazası mı? yazımıza bakın. Tazminat sürecinin tamamı, KTK m.97 uyarınca sigortacıya yazılı başvuru ve KTK m.109’daki zamanaşımı süreleriyle birlikte trafik kazasında kalıcı maluliyet tazminatı rehberimizde anlatılıyor. Çocuk mağdurlardaki kafa travmalarında ÇÖZGER sistemi uygulandığından çocuk mağdurda trafik kazası tazminatı yazımıza, süre takibi için zamanaşımı hesaplayıcımıza bakabilirsiniz.
Kafa travması veya beyin hasarı dosyanızda tüm kalemleri ve oranları birlikte değerlendirelim.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15
Sıkça Sorulan Sorular
Kafa travmasında maluliyet oranı yüzde kaçtır?
Kafa travmasına özgü tek bir oran yoktur. Kılavuz, travmanın bıraktığı her sonucu ayrı tabloyla oranlar: epilepsi %5–90, bilişsel kayıp %25–90, motor afazi %10–45, sensöriyel afazi %20–60, yüz felci %5–30, postkontüzyonel sendrom %0–40. Birden fazla sonuç Balthazard yöntemiyle birleştirilir.
Beyin kanaması sonrası kalıcı hasarda oran nasıl belirlenir?
Kanamanın kendisi değil, geride bıraktığı fonksiyon kaybı oranlandırılır. Hafıza ve yargılama kaybı Klinik Demans Skoruyla, felç Tablo 4.1 ve 4.2 ile, konuşma bozukluğu afazi tablosuyla, nöbetler epilepsi tablosuyla ayrı ayrı değerlendirilip Balthazard ile birleştirilir.
Kafa travması sonrası epilepsi maluliyet oranı ne kadar?
Kılavuza göre uygun tedavi altında nöbeti olmayıp risk taşıyanlar %5, günlük aktiviteyi güçleştiren nöbetler %15, bazı aktiviteleri engelleyen seyrek nöbetler %20, sık nöbetler %40, başkasının yardımını gerektiren nöbetler %70, kontrol edilemeyen nöbetler %90 oran alır.
Kafa travması sonrası hafıza kaybında oran nasıl hesaplanır?
Klinik Demans Skoru hafıza, oryantasyon, yargılama, toplumsal ilişkiler, ev yaşamı ve özbakım kategorilerinde puanlanır. Skor 4–7 ise %25, 8–11 ise %50, 12–15 ise %70, 16–18 ise %90 engel oranı verilir.
Beyin sarsıntısı sonrası baş ağrısı ve unutkanlık maluliyet sayılır mı?
Kılavuz, beyin sarsılması sonrası postkontüzyonel sendromu beyin hasarına bağlı davranış bozuklukları arasında sayar. Tedaviyle tam düzelmişse %0, kısmen düzelmişse %25, düzelmemişse %40 oran verilir; bu grup bir yıl sonra kontrol gerektirir.
Kazadan sonra kişiliği değişen yakınım için oran alınabilir mi?
Evet. Organik kişilik bozukluğu ve frontal lob sendromu kılavuzda aynı başlıkta yer alır ve işlevselliğin tedaviyle düzelme derecesine göre %0, %25 veya %40 oran alır. Oranlar belirtilere göre değil işlevsellik düzeyine göre verilir.
Kafa travması sonrası konuşma bozukluğunda oran ne kadar?
Motor afazi hafif %10, orta %25, ağır %45; sensöriyel afazi hafif %20, orta %40, ağır %60 oran alır. İkisi birlikte varsa Balthazard uygulanır. Kranial sinirlere bağlı dizartri ve yutma güçlüğü ise %15, %35 veya %55’tir.
Kafa travmasına bağlı felçte maluliyet oranı nasıl belirlenir?
Tablo 4.1’e göre yürüme kapasitesi %20, %40, %60 veya %80; Tablo 4.2’ye göre tek kol kaybı dominant tarafta %10–60, dominant olmayan tarafta %5–45, iki kol kaybı %20–90 oran alır. Mesane, bağırsak ve solunum bozuklukları Tablo 4.3’e göre eklenir.
Kafa travması sonrası koku kaybı maluliyet oranı ne kadar?
Kılavuza göre koku ve tat duyusunu bozabilecek travmanın objektif olarak ortaya konması ve gerekli tedavinin uygulanmış olması hâlinde her biri için %3 engel oranı verilir.
Yüz felci için maluliyet oranı var mı?
Evet. Tedaviye rağmen düzelmeyen periferik yüz felci hafifse %5, orta derecedeyse %15, ağır ise %30 oran alır. İki taraflı yüz felcinde Balthazard formülü uygulanır.
Ağır beyin hasarında sigorta ne kadar öder?
2026 poliçelerinde zorunlu trafik sigortası kişi başına en fazla 3.600.000 TL sakatlanma teminatı öder. Ağır beyin hasarında hesaplanan tazminat çoğu zaman bunu aşar; aşan kısım kusurlu sürücü ve işletenden istenir. Tıbben gerekli sürekli bakıcı gideri ise sağlık giderleri teminatından karşılanır.
Beyin hasarlı yakınımın tazminatını kim takip eder?
Mağdur kendi işlerini göremiyorsa TMK m.405 uyarınca kısıtlanabilir ve tazminat talebini atanan vasi yürütür. Ayrıca TBK m.56/2 uyarınca ağır bedensel zarar hâlinde yakınlar kendi manevi tazminat taleplerini ileri sürebilir.
📘 İlgili Rehberler
- Tazminat Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
- Trafik Kazasında Kalıcı Maluliyet Tazminatı 2026
- Maluliyet Tazminatı Ne Kadar? 2026 Örnek Hesap Tabloları
- Bel Fıtığı, Boyun Fıtığı ve Omurga Yaralanmalarında Maluliyet Oranı
- Kırıklarda Maluliyet Oranı 2026: Yönetmelik Tabloları
- Trafik Kazası Sonrası Psikolojik Travma Tazminatı: TSSB
- Ağır Maluliyette Vasi ve Kayyım Atanması Talebi Dilekçesi Örneği
- Maluliyet Raporu Nasıl Alınır? Trafik Kazası 2026
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; 20.2.2019 tarihli ve 30692 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ve eki Engel Alanları Kılavuzu (Sinir Sistemi, Ruhsal Bozukluklar, Kulak Burun Boğaz ve Santral Sinir Sistemi bölümleri), Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu hükümlerine dayanır. Tablolar kılavuzdan özetlenerek aktarılmıştır; kesin oran kurulun muayene ve tetkik bulgularına göre belirlenir ve TL karşılıkları varsayımsal hesaplardır. Somut dosyanız için Hukukçular Evi Ankara ile 0554 648 37 15 numaralı telefondan iletişime geçin.


