Diz, trafik kazalarında en sık yaralanan eklemlerden biridir. Motosiklet kazalarında dizin yere çarpması, araç içindeki yolcunun dizinin torpido paneline vurması ya da yayanın bacağına çarpılması; ön çapraz bağ, iç yan bağ ve menisküs yırtıklarına yol açabilir. Bu yaralanmalar çoğu zaman kırık kadar görünür değildir, ancak dizde kalıcı gevşeklik, kilitlenme, güç kaybı ve erken kireçlenme bırakarak kişinin çalışma hayatını uzun yıllar etkiler.
Bu rehberde diz bağı ve menisküs yaralanmalarında maluliyet oranının Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin Ek-2 kılavuzuna göre nasıl belirlendiğini; bağ gevşekliği, menisektomi, diz protezi, hareket kısıtlılığı, diz ankilozu, kas atrofisi ve kas gücü tablolarını; aynı dizde birden fazla bozukluğun nasıl birleştirildiğini, bu oranların yaklaşık TL karşılığını ve kaza ile yırtık arasındaki bağın nasıl kurulacağını anlatıyoruz. Raporunuzu birlikte değerlendirmek için Hukukçular Evi Ankara’yı 0554 648 37 15 numaralı telefondan arayabilirsiniz.
Beş cümlede özet
- Kılavuz diz bağı veya menisküs yırtığının kendisini değil, geride bıraktığı sonucu oranlar: kalıcı bağ gevşekliği, menisküsün alınması, hareket kısıtlılığı, kas kaybı veya protez.
- Kılavuzun Tablo 3.33.b’sine göre çapraz veya yan bağ gevşekliği hafifse kişide %4, orta ise %9, ağır ise %13; çapraz ve yan bağ birlikte gevşekse orta %13, ağır %19 oran alır.
- Parsiyel menisektomi kişide %5, total menisektomi %11; iyi sonuçlu total diz protezi %19, orta sonuçlu %25, kötü sonuçlu %38 engel oranına karşılık gelir.
- Aynı dizde birden fazla bozukluk varsa kılavuz önce alt ekstremite yüzdelerinin Balthazard ile birleştirilmesini, ardından sonucun kişinin oranına dönüştürülmesini ister.
- Alt ekstremitede devamlı rapor için kılavuz, iyileşmenin durduğunun ve son bir yıldır düzelme olmadığının tespitini arar; ameliyat ve rehabilitasyon süreci uzun olan bağ yaralanmalarında zamanlama bu yüzden kritiktir.
Diz yaralanmalarında maluliyet oranı hangi kurallara göre belirlenir?
Trafik kazası sonrası sigortaya sunulacak Kurul Raporu, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarındaki tanım gereği erişkinlerde Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğe göre düzenlenir. Yönetmeliğin 10. maddesine göre oran Ek-2’deki engel alanları kılavuzundaki tablolara göre yüzde olarak belirlenir ve birden fazla fonksiyon kaybı Balthazard yöntemiyle birleştirilir. Kılavuzun Kas-İskelet Sistemi bölümü, engellilik yüzdelerinin belirlenmesinde hastalık tanısının değil, ortaya çıkan bozukluğun vücutta neden olduğu fonksiyon kaybının öncelikle dikkate alınacağını söyler.
Bu ilke diz yaralanmalarında özellikle önemlidir. Kılavuzda “ön çapraz bağ yırtığı” veya “menisküs yırtığı” başlıklı bir satır yoktur. Bunun yerine yırtığın sonucu oranlanır: bağ onarılmış ya da onarılmamış olsun dizde kalan gevşeklik (laksite), menisküsün kısmen veya tamamen alınması, dizin bükülme ve açılmasındaki kayıp, uyluk kaslarında erime, kas gücünde azalma veya ileri aşamada diz protezi. Yırtığı olan ancak başarılı bir ameliyat ve rehabilitasyonla dizinde kalıcı bulgu kalmayan bir mağdurda oran sıfır olabilir.
Kılavuzun alt ekstremite bölümü zamanlama konusunda da açıktır: devamlı engellilik raporu verilmeden önce hastada iyileşmenin durduğu ve son bir senedir herhangi bir düzelmenin olmadığı tespit edilmelidir; durumun zaman içinde değişme ihtimali varsa rapor süreli verilmelidir. Bağ rekonstrüksiyonu ve menisküs ameliyatlarından sonraki rehabilitasyon uzun sürdüğünden, bu kurala uyulmadan alınan rapor kalıcı durumu yansıtmayabilir. Raporun doğru zamanda ve doğru hastaneden alınması için maluliyet raporu nasıl alınır? rehberimize bakabilirsiniz.
Diz yaralanmasının sonuçları ve kılavuzdaki tablo
| Yaralanmanın sonucu | Kılavuzdaki tablo | Ölçüt |
|---|---|---|
| Kalıcı bağ gevşekliği (instabilite) | Tablo 3.33.b | Hafif, orta veya ağır laksite; tek bağ veya çapraz ile yan bağ birlikte |
| Menisküsün alınması | Tablo 3.33.b | Parsiyel veya total menisektomi |
| Diz kapağı çıkığı | Tablo 3.33.b | Rezidüel instabiliteyle patellar subluksasyon veya dislokasyon |
| Bükülme ve açılma kaybı | Tablo 3.9 | Fleksiyon açısı, fleksiyon kontraktürü, varus-valgus |
| Dizin donması | Tablo 3.19–3.22 ve açıklama | Ankiloz pozisyonu ve açısı |
| Uyluk veya baldır kaslarında erime | Tablo 3.5 | Karşı bacakla çevre ölçüm farkı |
| Kas gücü kaybı | Tablo 3.6 ve 3.7 | Manuel kas testi derecesi |
| Travma sonrası kireçlenme ve protez | Tablo 3.32 ve 3.33.b | Protez sonrası puanlama |
| Sürekli baston veya ortez kullanımı | Tablo 3.4 | Yürüyüş bozukluğu; yalnız başına kullanılır |
Diz bağı yırtığında maluliyet oranı: bağ gevşekliği
Ön çapraz bağ, arka çapraz bağ, iç yan bağ ve dış yan bağ dizin stabilitesini sağlar. Bu bağlar yırtıldığında, ameliyatla onarılsa bile dizde bir miktar gevşeklik kalabilir. Kılavuzun Tablo 3.33.b’si bu kalıcı gevşekliği derecesine göre ve bir ya da birden fazla bağın etkilenmesine göre oranlar. Tabloda parantez dışındaki sayı kişinin tüm vücut engel oranını, parantez içindeki sayı alt ekstremite yüzdesini gösterir.
Tablo 3.33.b: Diz bağları ve diz kapağı instabilitesi
| Durum | Kişinin engel oranı | Alt ekstremite yüzdesi |
|---|---|---|
| Çapraz bağ veya yan bağ gevşekliği – hafif | %4 | %7 |
| Çapraz bağ veya yan bağ gevşekliği – orta | %9 | %17 |
| Çapraz bağ veya yan bağ gevşekliği – ağır | %13 | %25 |
| Çapraz bağ ve yan bağ birlikte gevşekliği – orta | %13 | %25 |
| Çapraz bağ ve yan bağ birlikte gevşekliği – ağır | %19 | %37 |
| Rezidüel instabiliteyle birlikte diz kapağı (patella) subluksasyonu veya çıkığı | %4 | %7 |
Gevşekliğin derecesi, klinik muayene testleri ve gerektiğinde stres grafileri veya enstrümantal ölçümlerle belirlenir. Raporda hangi bağın, hangi derecede gevşek olduğunun ve bu tespitin hangi muayene veya tetkike dayandığının yazılması gerekir; yalnızca “diz instabilitesi” ifadesiyle verilen bir oran denetime elverişli değildir. Aynı tabloda yer alan diz kapağı kırıkları ile tibia plato kırıkları için kırıklarda maluliyet oranı rehberimize bakabilirsiniz.
Menisküs yırtığında maluliyet oranı: menisektomi
Menisküs, dizde uyluk kemiği ile kaval kemiği arasında yastık görevi gören kıkırdak yapıdır. Travmatik menisküs yırtıklarında menisküs onarılabilir ya da yırtık kısım alınabilir. Kılavuz, menisküsün kısmen veya tamamen alınmasını (menisektomi) ayrıca oranlar; iç (medial) veya dış (lateral) menisküs için aynı oranlar uygulanır.
Tablo 3.33.b: Menisektomi ve diz kapağı ameliyatları
| Durum | Kişinin engel oranı | Alt ekstremite yüzdesi |
|---|---|---|
| Parsiyel menisektomi (medial veya lateral) | %5 | %10 |
| Total menisektomi (medial veya lateral) | %11 | %22 |
| Parsiyel patellektomi | %4 | %7 |
| Total patellektomi | %11 | %22 |
| Proksimal tibia osteotomisi – iyi sonuç | %13 | %25 |
| Proksimal tibia osteotomisi – kötü sonuç | Muayene ve artritik dejenerasyona göre | — |
Menisküsü onarılan (dikilen) ve kalıcı bulgu bırakmadan iyileşen dizde tabloya göre menisektomi oranı uygulanmaz; bu durumda dizde kalan başka bir bozukluk, örneğin hareket kısıtlılığı veya kas kaybı varsa o bozukluk ayrıca değerlendirilir. Menisküs alınan dizlerde uzun vadede kireçlenme riskinin artması, ileride protez gerekmesi ihtimalini gündeme getirir; bu nedenle ilerleyici durumlarda tazminat davasında TBK m.75 uyarınca hükmün değiştirilmesi hakkının saklı tutulması istenebilir.
Diz bağı veya menisküs yaralanmanız raporda doğru tabloyla oranlandı mı? Birlikte kontrol edelim.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15
Diz hareket kısıtlılığı ve dizin donması
Bağ ve menisküs yaralanmalarından sonra dizde bükülme veya tam açılma kaybı kalabilir. Kılavuzun Tablo 3.9’u bu kısıtlılığı hafif, orta ve ciddi olarak üçe ayırır. Deformite femur ile tibia arasındaki açıdan ölçülür ve kılavuz 3° ile 10° arasındaki valgusu normal kabul eder.
Tablo 3.9: Diz eklemi hareket kısıtlılığı
| Hareket | Hafif: %5 (%10) | Orta: %10 (%20) | Ciddi: %18 (%35) |
|---|---|---|---|
| Fleksiyon (bükülme) | 110°’nin altında | 80°’nin altında | 60°’nin altında; her 10° için +%1 (alt ekstremitede +%2) |
| Fleksiyon kontraktürü (tam açılamama) | 5°–9° | 10°–19° | 20° ve üzeri |
| Varus | 2° valgus – 0° (nötral) | 1°–7° varus | 8°–12° varus ve üzeri |
| Valgus | 10°–12° | 13°–15° | 16°–20°; 20°’nin üzerinde her 2° için +%1 (+%2) |
Dizin tamamen donması (ankiloz) ağır bir sonuçtur. Kılavuza göre dizin optimal pozisyonu 10°–15° fleksiyondur; bu pozisyonda ankiloz alt ekstremitede %67, kişide %34 engelliliğe karşılık gelir. Diz optimal pozisyonun dışında donmuşsa, pozisyona karşılık gelen oranlar bu değerin üzerine eklenir.
Tablo 3.19–3.22: Dizin optimal pozisyon dışında ankilozu (eklenecek oranlar)
| Ankiloz pozisyonu | Birinci aralık | İkinci aralık | Üçüncü aralık |
|---|---|---|---|
| Varus | 0°–9°: %6 (%12) | 10°–19°: %13 (%25) | 20° ve üzeri: %17 (%33) |
| Valgus | 10°–19°: %6 (%12) | 20°–29°: %13 (%25) | 30° ve üzeri: %17 (%33) |
| Fleksiyon | 20°–29°: %6 (%12) | 30°–39°: %13 (%25) | 40° ve üzeri: %17 (%33) |
| İç veya dış malrotasyon | 10°–19°: %6 (%12) | 20°–29°: %13 (%25) | 30° ve üzeri: %17 (%33) |
Uyluk kaslarında erime ve kas gücü kaybı
Diz yaralanmalarından sonra en sık görülen objektif bulgulardan biri uyluk kaslarındaki erimedir. Kılavuzun Tablo 3.5’i, karşı bacakla karşılaştırılarak yapılan çevre ölçümündeki farka göre oran verir. Uyluk ölçümü diz tam açıkken ve kaslar gevşekken diz kapağının 10 cm üzerinden yapılır; baldır ölçümü ise sağlam taraftaki en geniş çevreyle aynı seviyeden karşılaştırılır. Uyluk ve baldır atrofisine bağlı oranlar ayrı ayrı hesaplanıp Balthazard yöntemiyle birleştirilir.
Kılavuz bu tablonun kullanımına önemli sınırlamalar da koyar: kas atrofisini değerlendirmek için karşı bacağın normal ve karşılaştırmaya uygun olması gerekir; bacakta şişlik veya varis bulunması ölçümleri geçersiz kılar. Kas atrofisi tablosu kullanılacaksa aynı anda periferik sinir hasarı, kas güçsüzlüğü veya yürüyüş bozukluğu tabloları kesinlikle kullanılamaz. Değerlendiren hekim, hangi yöntemin en objektif olduğuna karar vermelidir; kılavuz, manuel kas testinin yorgunluk durumunda doğru bilgi vermeyebileceğini ve bu durumda atrofi ölçümünün daha doğru olabileceğini belirtir.
Tablo 3.5: Uyluk veya baldır kaslarında atrofi
| Çevre ölçüm farkı | Derece | Kişinin engel oranı (alt ekstremite) |
|---|---|---|
| 0–0,9 cm | Yok | %0 |
| 1–1,9 cm | Hafif | %2–4 (%3–8) |
| 2–2,9 cm | Orta | %4–7 (%8–13) |
| 3 cm ve üzeri | Ciddi | %7 (%13) |
Tablo 3.7: Diz kaslarının gücünde kayıp
| Kas grubu | Derece 0, 1 ve 2 | Derece 3 | Derece 4 |
|---|---|---|---|
| Diz fleksiyonu (arka uyluk kasları) | %13 (%25) | %9 (%17) | %6 (%12) |
| Diz ekstansiyonu (ön uyluk kasları) | %13 (%25) | %9 (%17) | %6 (%12) |
Manuel kas testinde derece 5 maksimum dirence karşı engellenemeyen aktif hareketi, derece 4 kısmi dirence karşı hareketi, derece 3 yalnızca yerçekimine karşı hareketi, derece 2 yerçekimi ortadan kalkınca hareketi, derece 1 hafif kasılmayı, derece 0 ise kasılma ve hareket yokluğunu ifade eder. Kılavuz, ekstremitenin aynı bölgesinde farklı motor kayıplar varsa önce Balthazard ile ekstremite oranının hesaplanıp sonra kişinin oranına dönüştürülmesini ister.
Travma sonrası kireçlenme ve diz protezi
Ağır diz yaralanmaları, özellikle menisküsün alınması ve eklem yüzeyini etkileyen hasarlar, yıllar içinde diz ekleminde kireçlenmeye (posttravmatik artroz) yol açabilir. İleri aşamada total diz protezi gerekebilir. Kılavuzun Tablo 3.33.b’si diz protezini, Tablo 3.32’deki puanlamaya göre iyi, orta ve kötü sonuç olarak üç kategoride oranlar.
Tablo 3.33.b: Total diz protezi (unikondiler replasman dahil)
| Protez sonucu | Tablo 3.32 puanı | Kişinin engel oranı | Alt ekstremite yüzdesi |
|---|---|---|---|
| İyi sonuç | 85–100 puan | %19 | %37 |
| Orta sonuç | 50–84 puan | %25 | %50 |
| Kötü sonuç | 50 puandan az | %38 | %75 |
Tablo 3.32: Diz protezi sonrası puanlamanın ana başlıkları
| Başlık | Puanlama |
|---|---|
| Ağrı (en fazla 50 puan) | Yok 50; hafif veya nadiren 45; yalnız merdiven çıkarken 40; yürürken ve merdivende 30; orta nadiren 20; orta sürekli 10; şiddetli 0 |
| Hareket açıklığı (en fazla 25 puan) | Her 5° için 1 puan |
| Ön-arka stabilite | 5 mm’den az 10; 5–9 mm 5; 9 mm’den fazla 0 |
| Yan (mediolateral) stabilite | 5° 15; 6°–9° 10; 10°–14° 5; 15°’nin üzeri 0 |
| Toplamdan düşülenler: fleksiyon kontraktürü | 5°–9° 2; 10°–15° 5; daha ileri kontraktürde 10 ve 20 |
| Toplamdan düşülenler: ekstansiyon kaybı | 10°’nin altı 5; 10°–20° 10; 20°’nin üzeri 15 |
| Toplamdan düşülenler: dizilim bozukluğu | 0°–4° 0; 5°–15° arasında her derece için 3; 15°’nin üzeri 20 |
Kazadan yıllar sonra protez gereken durumlarda bu sonucun kazayla bağlantısı ve zamanaşımı ayrı tartışma konusu olur. Protez, tıbbi cihaz ve ev tadilatı gibi giderler için ağır maluliyette yaşam boyu giderler yazımıza bakabilirsiniz.
Sürekli baston veya ortez kullanımı: yürüyüş bozukluğu tablosu
Diz yaralanması kalıcı olarak baston, koltuk değneği veya dizlik-ortez kullanımını gerektiriyorsa kılavuzun Tablo 3.4’ü gündeme gelir. Kılavuza göre bu tablodaki yüzdeler yardımcı cihaza bağımlı, sürekli yürüyüş bozukluğu olan hastalar içindir; tablo yalnız başına kullanılmalı ve kesinlikle diğer tablolarla birleştirilmemelidir. Yani kurul, yürüyüş bozukluğu tablosunu seçerse bağ gevşekliği, menisektomi veya hareket kısıtlılığı oranlarını ayrıca eklemez.
Tablo 3.4: Yürüyüş bozukluğu (seçilmiş satırlar)
| Durum | Engel oranı |
|---|---|
| Antaljik yürüyüşle birlikte ayak bileği, diz veya kalçada orta-ileri artritik değişiklik | %8 |
| Tek baston veya tek koltuk değneğinin sürekli kullanımı | %24 |
| Tek baston veya değnekle birlikte uzun bacak ortezinin (diz-ayak bileği-ayak ortezi) sürekli kullanımı | %42 |
| İki baston veya iki koltuk değneğinin rutin kullanımı | %48 |
| Tekerlekli sandalyeye bağlı | %96 |
Hangi tablonun uygulanacağı kişinin lehine en doğru sonucu verecek şekilde seçilmelidir. Kılavuz, tanıya dayalı değerlendirmelerde hastanın genel durumunu fizik muayene bulgularının mı yoksa tanısal kriterlerin mi daha iyi tanımlayacağına hastanın lehine düşünerek karar verilmesini ister. Kurulun neden bir yöntemi seçip diğerini seçmediği raporda gerekçelendirilmelidir.
Aynı dizde birden fazla bozukluk: Balthazard hesabı
Diz yaralanmaları çoğu zaman tek başına görülmez: ön çapraz bağ yırtığına menisküs yırtığı eşlik edebilir, iki dizde birden yaralanma olabilir. Kılavuzun alt ekstremite bölümü burada iki ayrı kural koyar. Ekstremitenin aynı bölgesinde farklı bozukluklar varsa önce Balthazard yöntemiyle ekstremite engellilik oranı belirlenir, sonra kişinin oranına dönüştürülür. İki alt ekstremitede bozukluk varsa ise bozuklukların kişide yol açtığı oranlar ayrı ayrı belirlenip Balthazard ile birleştirilir. Dönüşümde alt ekstremite yüzdesi 0,5 ile çarpılır ve virgülden sonraki sayı 0,5 ve üzerindeyse yukarı yuvarlanır.
Hangi tabloların birbiriyle birleştirilebileceği ise kılavuzun Tablo 3.1’deki kombinasyon kılavuzuna bağlıdır; bu tabloda kesişme noktası boş olan yöntemler aynı kişinin değerlendirilmesinde birlikte kullanılamaz. Aşağıdaki örnekler, tanıya dayalı Tablo 3.33.b satırlarının kendi içinde ve iki farklı dizde birleştirilmesini göstermektedir.
Diz yaralanmalarında Balthazard örnekleri
| Durum | Hesap | Kişinin engel oranı |
|---|---|---|
| Aynı dizde çapraz ve yan bağ birlikte orta gevşeklik (alt ekstremite %25) + parsiyel menisektomi (alt ekstremite %10) | Önce ekstremite: 25 + (75 × 10 / 100) = 32,5 → %33; kişiye dönüşüm: 33 × 0,5 = 16,5 | %17 |
| Sağ dizde total menisektomi (kişi %11) + sol dizde orta bağ gevşekliği (kişi %9) | 11 + (89 × 9 / 100) = 19,01 | %19 |
| Aynı dizde iyi sonuçlu total diz protezi (alt ekstremite %37) — tek başına | 37 × 0,5 = 18,5 | %19 |
Aynı dizdeki bozuklukların doğrudan kişinin oranları üzerinden birleştirilmesi, kılavuzun ekstremite önceliği kuralına aykırıdır ve bir iki puanlık farklar yaratabilir. Oranları birleştirmek için maluliyet oranı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Diz yaralanması oranları yaklaşık kaç TL tazminata karşılık gelir?
Aşağıdaki tablo, 2026 net asgari ücretiyle (aylık 28.075,50 TL) çalışan ve kazada hiç kusuru bulunmayan erkek mağdurlar için, TRH-2010 yaşam tablosu ve yargı uygulamasındaki yerleşik hesap yöntemiyle bulunan yaklaşık kalıcı maluliyet tazminatını kaza tarihindeki iki farklı yaş için gösterir. Hesap yöntemi ve varsayımların tamamı maluliyet tazminatı ne kadar? rehberimizde yer alıyor.
Diz yaralanması oranlarının yaklaşık TL karşılığı (erkek, asgari ücret, karşı taraf %100 kusurlu)
| Örnek sonuç | Kişinin engel oranı | 35 yaşında | 25 yaşında |
|---|---|---|---|
| Hafif bağ gevşekliği veya rezidüel instabiliteli patella çıkığı | %4 | 534.602 TL | 663.570 TL |
| Parsiyel menisektomi | %5 | 668.253 TL | 829.463 TL |
| Orta bağ gevşekliği | %9 | 1.202.855 TL | 1.493.033 TL |
| Total menisektomi | %11 | 1.470.157 TL | 1.824.818 TL |
| Ağır bağ gevşekliği veya çapraz ile yan bağ birlikte orta gevşeklik | %13 | 1.737.458 TL | 2.156.603 TL |
| Aynı dizde bağ gevşekliği + parsiyel menisektomi (örnek) | %17 | 2.272.060 TL | 2.820.173 TL |
| Çapraz ve yan bağ birlikte ağır gevşeklik veya iyi sonuçlu diz protezi | %19 | 2.539.362 TL | 3.151.958 TL |
| Dizin optimal pozisyonda donması (ankiloz) | %34 | 4.544.121 TL | 5.640.345 TL |
2026 poliçelerinde trafik sigortası kişi başına en fazla 3.600.000 TL sakatlanma teminatı öder; aşan kısım kusurlu sürücü ve işletenden istenir. Tutarlara iyileşme dönemine ait kazanç kaybı dahil değildir. Bağ rekonstrüksiyonundan sonraki rehabilitasyon aylarca sürebildiğinden bu kalem diz yaralanmalarında önemli bir tutara ulaşır; hesabı için trafik kazasında geçici maluliyet rehberimize bakabilirsiniz. Diz tamamen iyileşip oran sıfır çıksa bile iyileşme dönemi kaybı ve manevi tazminat istenebilir; bunun için maluliyet oranı sıfır çıkarsa tazminat alınır mı? yazımızı okuyabilirsiniz.
Kaza mı yırttı? Dejeneratif yırtık savunmasına karşı illiyet bağı
Menisküs ve bağ yırtıklarında sigorta şirketlerinin en sık başvurduğu savunma, yırtığın kazadan değil yaşa bağlı yıpranmadan veya daha önceki bir spor yaralanmasından kaynaklandığıdır. Bu tartışmada iki düzenleme birlikte değerlendirilmelidir. Yönetmeliğin 9. maddesinin üçüncü fıkrasına göre kaza ve yaralanmaya bağlı durum bildirir raporda kişinin var olan kronik hastalıklarına ilişkin fonksiyon kayıpları belirtilmez. Genel Şartların A.5 maddesine göre ise ilgili kurum ve kuruluşlarca düzenlenen trafik kazasına ilişkin belgelerde illiyet bağına ilişkin bir tespit varsa, bu tespitin aksini ispat sigorta şirketine aittir.
Uygulamada yırtığın travmatik olduğunu gösteren en güçlü deliller, kazadan hemen sonraki acil servis kaydında diz yakınmasının ve muayene bulgusunun yazılı olması, erken dönemde çekilen MR’da akut yaralanma bulgularının görülmesi ve kaza öncesi sağlık kayıtlarında diz şikâyetinin bulunmamasıdır. Yırtığın tipi ve eşlik eden kemik ödemi gibi bulgular da ortopedi uzmanının değerlendirmesinde önem taşır. Kazanın önceden var olan bir yıpranmayı belirgin hâle getirdiği durumlarda, kazanın zarardaki payının tıbben ayrıştırılması Adli Tıp veya uzman bilirkişi incelemesini gerektirir. Raporların bağlayıcılığı için maluliyet raporu bağlayıcı mı?, bilimsel görüş sunmak için uzman görüşü sunulması dilekçesi örneği yazılarımıza bakabilirsiniz.
Diz yaralanmasında illiyet bağını güçlendiren belgeler
| Belge | Ne gösterir | Neden önemli |
|---|---|---|
| Kaza sonrası ilk acil servis kaydı ve adli rapor | Diz yakınmasının ve bulgusunun kazadan hemen sonra tespit edildiği | Zaman bağlantısı; Genel Şartlar A.5’teki illiyet tespiti |
| Erken dönem MR raporu | Akut yırtık, kemik ödemi, eklem içi sıvı gibi taze yaralanma bulguları | Dejeneratif yırtık savunmasına karşı delil |
| Kaza öncesi sağlık kayıtları (e-Nabız) | Kazadan önce diz şikâyeti veya ameliyatı olmadığı | Önceki yaralanma savunmasına karşı delil |
| Artroskopi ve ameliyat notu | Yırtığın tipi, yeri ve yapılan işlem (onarım veya menisektomi) | Tablo 3.33.b’deki menisektomi oranının dayanağı |
| Fizik tedavi ve kontrol kayıtları | Rehabilitasyonun seyri ve kalan gevşeklik veya kısıtlılık | Bir yıllık stabilite şartının ve oranın dayanağı |
| İş yeri kayıtları ve meslek bilgisi | Dizin mesleki kullanımı ve iş kaybı | Meslekte kazanma gücü ve ekonomik geleceğin sarsılması |
Diz yaralanması ve meslek: çalıştırılamayacağı işler
Diz yaralanmaları, düşük bir maluliyet oranına rağmen bazı meslekleri fiilen imkânsız hâle getirebilir. Uzun süre ayakta çalışan, merdiven veya iskele kullanan, ağır yük taşıyan, çömelerek çalışan veya profesyonel spor yapan mağdurlarda diz instabilitesi mesleğin sürdürülmesini engelleyebilir. Yönetmeliğin 8. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi, bireyin engellilik durumu dikkate alınarak çalıştırılamayacağı işlerin niteliğinin rapora mutlaka yazılacağını düzenler.
Bu tespit tazminat hukuku açısından önemlidir. TBK m.54 bedensel zararlar arasında çalışma gücünün azalmasından doğan kayıpların yanında ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıpları da sayar. Mesleğini değiştirmek zorunda kalan mağdurun gelir kaybı, gelirin ispatı ve mesleki kayıplar bilirkişi hesabında ayrıca tartışılabilir. Profesyonel sporcular için ayrıca sporcu sakatlanmasında tazminat yazımıza, gelir tespitinde kullanılacak belgeler için bedensel zararda gelir tespiti yazımıza bakabilirsiniz.
Diz raporunda sık görülen hatalar ve itiraz
Diz yaralanması raporlarına yapılan itirazlarda en sık karşılaşılan sorunlar, yöntem seçimi ve aynı dizdeki bozuklukların birleştirilme biçimiyle ilgilidir. İdari itiraz, Sağlık Raporları Yönetmeliği’nin 60. ve 63. maddeleri uyarınca raporun e-Devlet sistemine aktarılmasından itibaren otuz gün içinde il sağlık müdürlüğüne yapılır; raporlar çelişir ve yeniden itiraz edilirse bölge hakem hastanesine gidilir; yargılamada ise bilirkişi raporuna tebliğden itibaren iki hafta içinde HMK m.281 uyarınca itiraz edilir. Hakem hastane kararıyla kesinleşen kazaya bağlı sürekli raporlarda Yönetmeliğin 12. maddesinin altıncı fıkrası yeni başvuruyu kabul etmediğinden, idari yol seçilmeden önce dosyanın bütünü değerlendirilmelidir.
Diz raporu kontrol listesi
| Olası hata | Kılavuzdaki doğru uygulama | Etkisi |
|---|---|---|
| Bir yıllık stabilite beklenmeden devamlı rapor | Alt ekstremite bölümü: son bir yıldır düzelme olmadığının tespiti | Kalıcı durum yanlış belirlenir |
| Gevşekliğin derecesinin ve hangi bağ olduğunun yazılmaması | Tablo 3.33.b hafif-orta-ağır ve tek-çoklu bağ ayrımı | Oran denetlenemez |
| Menisektominin parsiyel mi total mi olduğunun belirtilmemesi | Tablo 3.33.b: %5 ile %11 arasındaki fark | Oran eksik veya fazla belirlenir |
| Aynı dizdeki bozuklukların kişinin oranları üzerinden birleştirilmesi | Önce ekstremite yüzdeleri Balthazard, sonra ×0,5 | Birleşik oranda sapma |
| Kas atrofisi ile kas gücü veya yürüyüş tablolarının birlikte kullanılması | Tablo 3.5 açıklaması: birlikte kullanılamaz | Kılavuza aykırı mükerrer oran |
| Yürüyüş bozukluğu tablosunun diğer tablolarla birleştirilmesi | Tablo 3.4 yalnız başına kullanılır | Kılavuza aykırı hesap |
| Karşı bacak normal değilken veya bacakta şişlik varken atrofi ölçümü | Karşı ekstremitenin normal olması şartı; şişlik ölçümü geçersiz kılar | Atrofi oranı geçersiz |
| Çalıştırılamayacağı işlerin rapora yazılmaması | Yönetmelik m.8/1-h | Mesleki kayıp tartışması desteksiz kalır |
İtiraz yolları ve kaza tarihine göre uygulanacak düzenleme için trafik kazasında maluliyet raporuna itiraz yazımıza, dilekçe metni için maluliyet raporuna itiraz ve Adli Tıp’a sevk talebi dilekçesi örneğine bakabilirsiniz. Ameliyat sırasında tıbbi bir hata yapıldığını düşünüyorsanız bu ayrı bir sorumluluk konusudur; ortopedi malpraktisi rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Diz yaralanmasından tazminata giden yol
Diz yaralanmalarında doğru sıralama şudur: ameliyat ve rehabilitasyonun tamamlanması, kılavuzun aradığı bir yıllık stabilite döneminin beklenmesi, yetkili hastaneden kaza ve yaralanmaya bağlı kurul raporunun alınması, KTK m.97 uyarınca trafik sigortacısına yazılı başvuru ve sigortacı 15 gün içinde cevap vermez ya da cevap tatmin etmezse Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme yolu. Beklenen bu süre içinde KTK m.109’daki zamanaşımı süreleri işlemeye devam eder; süre takibi için trafik kazası zamanaşımı hesaplayıcımızı kullanabilirsiniz.
Motosiklet kazalarında diz koruyucu kullanılmaması, yaya kazalarında yayanın kusuru gibi hususlar TBK m.52 uyarınca indirim tartışmasına yol açabilir; bu konuyu yaya ve motosiklet kazasında müterafik kusur indirimi yazımızda anlattık. Başvuru metni için trafik kazası sigortaya başvuru dilekçesi örneğini, yol seçimi için tahkim mi dava mı? rehberini, sürecin tüm kanuni dayanakları için trafik kazasında kalıcı maluliyet tazminatı rehberimizi inceleyebilirsiniz. Limitin aşıldığı ağır dosyalarda izlenecek yol için trafik sigortası limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır? yazımıza bakabilirsiniz.
Diz bağı veya menisküs yaralanmanızda rapor ve tazminat hakkınızı birlikte değerlendirelim.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15
Sıkça Sorulan Sorular
Ön çapraz bağ yırtığında maluliyet oranı yüzde kaçtır?
Kılavuz yırtığın kendisini değil, dizde kalan gevşekliği oranlar. Tablo 3.33.b’ye göre çapraz veya yan bağ gevşekliği hafifse kişide %4, orta ise %9, ağır ise %13 engel oranı verilir. Ameliyat ve rehabilitasyon sonrası dizde gevşeklik kalmamışsa bu tablodan oran verilmez.
Menisküs yırtığında maluliyet oranı ne kadar?
Menisküsün kısmen alınması (parsiyel menisektomi) kişide %5, tamamen alınması (total menisektomi) %11 engel oranına karşılık gelir. Menisküs onarılmış ve kalıcı bulgu kalmamışsa menisektomi oranı uygulanmaz; dizde kalan başka bozukluklar ayrıca değerlendirilir.
Çapraz bağ ve iç yan bağ birlikte yırtılırsa oran ne olur?
Tablo 3.33.b’ye göre çapraz bağ ve yan bağın birlikte gevşekliği orta derecedeyse kişide %13, ağır derecedeyse %19 engel oranı verilir.
Aynı dizde bağ yırtığı ve menisküs yırtığı varsa oranlar toplanır mı?
Hayır. Kılavuza göre aynı bölgedeki bozukluklarda önce alt ekstremite yüzdeleri Balthazard ile birleştirilir, sonra kişinin oranına dönüştürülür. Örneğin çapraz ve yan bağ orta gevşekliği (%25) ile parsiyel menisektomi (%10) birlikte yaklaşık %17 kişisel oran verir.
Diz protezi takılırsa maluliyet oranı ne olur?
Total diz protezi Tablo 3.32’deki puanlamaya göre değerlendirilir. İyi sonuç (85–100 puan) kişide %19, orta sonuç (50–84 puan) %25, kötü sonuç (50 puandan az) %38 engel oranına karşılık gelir.
Diz tam bükülmüyorsa oran ne kadar?
Tablo 3.9’a göre fleksiyon 110°’nin altındaysa hafif (%5), 80°’nin altındaysa orta (%10), 60°’nin altındaysa ciddi (%18) kısıtlılık kabul edilir. Tam açılamama (fleksiyon kontraktürü) 5°–9° ise hafif, 10°–19° ise orta, 20° ve üzeri ise ciddi derecedir.
Diz tamamen donarsa maluliyet oranı ne kadar?
Kılavuza göre dizin optimal pozisyon olan 10°–15° fleksiyonda donması alt ekstremitede %67, kişide %34 engelliliğe karşılık gelir. Diz farklı bir açıda donmuşsa Tablo 3.19–3.22’deki oranlar bu değere eklenir.
Uyluk kaslarındaki erime maluliyet oranına eklenir mi?
Tablo 3.5’e göre karşı bacakla çevre farkı 1–1,9 cm ise %2–4, 2–2,9 cm ise %4–7, 3 cm ve üzeri ise %7 oran verilir. Ancak kılavuz, kas atrofisi tablosu kullanılırsa periferik sinir hasarı, kas güçsüzlüğü veya yürüyüş bozukluğu tablolarının aynı anda kullanılamayacağını belirtir.
Diz yaralanmasında rapor ne zaman alınmalı?
Kılavuz alt ekstremitede devamlı rapor verilmeden önce iyileşmenin durduğunun ve son bir yıldır düzelme olmadığının tespit edilmesini ister. Bağ ve menisküs ameliyatlarından sonra rehabilitasyon tamamlanmadan alınan rapor süreli olabilir veya kalıcı durumu yansıtmayabilir.
Sigorta ‘menisküs yırtığı dejeneratif’ diyor, ne yapabilirim?
Kazadan hemen sonraki acil servis kaydı ve adli rapor, erken dönem MR’daki akut yaralanma bulguları ve kaza öncesinde diz şikâyeti olmadığını gösteren sağlık kayıtları önemlidir. Genel Şartlar A.5 uyarınca resmî belgelerde illiyet tespiti varsa aksini ispat sigortacıya aittir; kazanın payı gerekirse Adli Tıp incelemesiyle belirlenir.
Diz yaralanması yüzünden mesleğimi yapamıyorum, bu tazminata yansır mı?
Yönetmeliğin 8. maddesi, kişinin çalıştırılamayacağı işlerin niteliğinin rapora mutlaka yazılmasını ister. TBK m.54 çalışma gücü kaybının yanında ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıpları da sayar; meslek kaybı gelir ve bilirkişi hesabında ayrıca tartışılabilir.
%13 diz maluliyeti yaklaşık kaç TL tazminat eder?
Tutar yaşa, gelire ve kusur oranına göre değişir. Kaza tarihinde 35 yaşında, net asgari ücretle çalışan ve hiç kusuru olmayan bir erkek mağdurda, yargı uygulamasındaki yöntem ve TRH-2010 tablosuyla %13 oran yaklaşık 1.737.458 TL kalıcı maluliyet tazminatına karşılık gelir.
📘 İlgili Rehberler
- Tazminat Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
- Kırıklarda Maluliyet Oranı 2026: Yönetmelik Tabloları
- Trafik Kazasında Kalıcı Maluliyet Tazminatı 2026
- Maluliyet Tazminatı Ne Kadar? 2026 Örnek Hesap Tabloları
- Bel Fıtığı, Boyun Fıtığı ve Omurga Yaralanmalarında Maluliyet Oranı
- Kafa Travması ve Beyin Hasarında Maluliyet Oranı
- Maluliyet Raporu Nasıl Alınır? Trafik Kazası 2026
- 🧮 Maluliyet Oranı Hesaplama Aracı (Balthazard)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; 20.2.2019 tarihli ve 30692 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ve eki Engel Alanları Kılavuzu (Kas-İskelet Sistemi – Alt Ekstremite bölümü), Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine dayanır. Tablolar kılavuzdan özetlenerek aktarılmıştır; kesin oran kurulun muayene ve tetkik bulgularına göre belirlenir ve TL karşılıkları varsayımsal hesaplardır. Somut dosyanız için Hukukçular Evi Ankara ile 0554 648 37 15 numaralı telefondan iletişime geçin.


