Trafik kazalarında göz ve kulak yaralanmaları, çoğu zaman yüz ve kafa travmalarıyla birlikte ortaya çıkar: kırılan camın göze saplanması, hava yastığı veya direksiyon darbesiyle göz küresinin zedelenmesi, göz çukuru kırıkları, kafatası tabanı kırığına bağlı işitme kaybı ya da iç kulak hasarıyla gelen denge bozukluğu. Duyulardan birinin kalıcı olarak zayıflaması veya kaybı, kişinin çalışma hayatını, araç kullanabilmesini ve günlük bağımsızlığını doğrudan etkiler.
Bu rehberde görme ve işitme kayıplarında maluliyet oranının Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin Ek-2 kılavuzuna göre nasıl hesaplandığını adım adım anlatıyoruz. Görme sisteminde keskinlik puanı, işlevsel görme puanı ve tek gözlülük formülünü; çift görme, göz kapağı sorunları ve göz kaybı gibi ek kusurları; işitmede odyometri sonuçlarının yüzdeye ve engel oranına dönüştürülmesini, denge bozukluğu sınıflarını, kılavuzun kendi örneklerini, TL karşılıklarını ve ceza boyutunu ele alıyoruz. Dosyanızı birlikte değerlendirmek için Hukukçular Evi Ankara’yı 0554 648 37 15 numaralı telefondan arayabilirsiniz.
Beş cümlede özet
- Görmede kılavuz; görme keskinliği ve görme alanı puanlarını birleştirerek işlevsel görme puanını, bunun 100’den eksiğini de görme sistemi yetersizlik oranı olarak bulur; bu oran 50’ye kadar doğrudan engel oranıdır.
- Bir gözün tamamen kaybında (diğer göz ve görme alanı normalse) kılavuzun kendi örneğine göre engel oranı %32’dir; iki gözde körlükte görme sistemi yetersizlik oranı 100, engel oranı %90 olur.
- Çift görme işlevsel görme puanını durumuna göre %10, %20 veya %30; göz kapağı kapanma kusuru ve sürekli göz sulanması tek gözde %5, çift gözde %10 azaltır.
- İşitmede her kulağın 500, 1000, 2000 ve 4000 Hz eşikleri toplanır, iki kulaklı kayıp yüzdesi bulunur ve Tablo 2 ile engel oranına çevrilir; tek kulakta tam kayıp diğer kulak normalse %12 engel oranına karşılık gelir.
- Denge bozuklukları hasta stabil olduktan sonra en az altı ay izlenerek değerlendirilir ve sınıfına göre %5, %15, %25 veya %35 oran alır.
Görme ve işitme kaybında maluliyet oranı hangi kurallara göre belirlenir?
Trafik kazası sonrası sigortaya sunulacak Kurul Raporu, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarındaki tanım gereği erişkinlerde Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğe göre düzenlenir. Yönetmeliğin 10. maddesine göre oran Ek-2’deki engel alanları kılavuzundaki tablolara göre belirlenir. Kılavuzun genel girişi, engel oranları belirlenirken tıbbi tedavi olsun olmasın engel durumunda bir değişikliğin olmayacağı kanaatine varılan kalıcı bozuklukların değerlendirileceğini söyler.
Görme ve işitme, kılavuzda diğer bölümlerden farklı olarak ölçüm cihazlarına dayanan sayısal hesaplarla değerlendirilir. Görme sisteminde kılavuz, sürekli görme kaybını zeminde yatan tıbbi durumun mümkün olduğunca düzeltilmesinden sonra kalan kayıp olarak tanımlar ve işlevsel görmenin sayısal değerlendirilmesini esas alır. İşitmede ise saf ses odyometrisiyle ölçülen eşikler bir tablo üzerinden yüzdeye ve engel oranına çevrilir. Kılavuz her iki alanda da temaruz (hastalık taklidi) şüphesi varsa objektif testlerin yapılmasını ister: görmede similasyon eşeli, pattern ERG, multifokal ERG, VEP ve sweep VEP; işitmede beyin sapı odyometrisi (ABR), ASSR, otoakustik emisyon ve immitansmetri.
Zamanlama da önemlidir. Kılavuz, cerrahi tedavilerle görme düzeyinin önemli oranda değişmesi beklenen olgularda iki yıl süreyle sınırlı rapor düzenleneceğini; ameliyat olmuş veya ameliyatla görme artışı beklentisi bulunmayan olgularda ise gerekçesi açıklanarak süre kısıtlamasız rapor verileceğini belirtir. Denge bozuklukları için ise hasta stabil olduktan sonra en az altı aylık takip şartı vardır. Raporun doğru zamanda ve doğru hastaneden alınması için maluliyet raporu nasıl alınır? rehberimize bakabilirsiniz.
Görme kaybında hesap yöntemi: adım adım
Kılavuzun görme sistemi bölümü, yetersizlik oranının yedi adımda hesaplanacağını düzenler. Önce her göz ve iki göz birlikte (binoküler) için görme keskinliği ölçülür ve Tablo 1’deki eşdeğerlik cetvelinden görme keskinliği puanına (GKP) çevrilir. Keskinlik ölçümü, gözlük veya kontakt lensle elde edilen en iyi düzeltilmiş görme üzerinden ve normal oda aydınlatmasında yapılır; binoküler görme günlük yaşamda en sık kullanılan görüşü temsil ettiği için mutlaka ölçülmelidir.
İkinci adımda işlevsel keskinlik puanı (İKP) şu formülle bulunur: üç kez binoküler GKP, bir kez sağ göz GKP ve bir kez sol göz GKP toplanıp beşe bölünür. Aynı formül görme alanı puanlarına uygulanarak işlevsel alan puanı (İAP) bulunur. Görme alanı normalse ve alan kaybını düşündürecek bir neden yoksa İAP 100 kabul edilir. Ardından işlevsel görme puanı (İGP), İKP ile İAP’nin çarpılıp 100’e bölünmesiyle hesaplanır. Çift görme, sürekli göz sulanması veya kapak bozukluğu gibi ek kusurlar varsa İGP bu kusurlar oranında azaltılır.
Son adımda görme sistemi yetersizlik oranı (GSYO), 100’den İGP çıkarılarak bulunur. Kılavuza göre GSYO 50 veya daha azsa engel oranı GSYO’ya eşittir; GSYO 50’den fazlaysa engel oranı (GSYO – 50) × 0,8 + 50 formülüyle hesaplanır ve küsuratlı sonuç bir üst tam sayıya tamamlanır.
Görme sistemi hesabının adımları (kılavuz Çizelge 1)
| Adım | Hesap | Açıklama |
|---|---|---|
| 1. Görme keskinliği puanı (GKP) | Tablo 1 eşdeğerlik cetveli | Her göz ve binoküler için ayrı; en iyi düzeltilmiş görme esas |
| 2. İşlevsel keskinlik puanı (İKP) | (3 × binoküler GKP + sağ GKP + sol GKP) / 5 | Binoküler görmenin ağırlığı %60 |
| 3. Görme alanı puanı (GAP) | Perimetri sonuçlarından | Alan normalse ve şüphe yoksa 100 kabul edilir |
| 4. İşlevsel alan puanı (İAP) | (3 × binoküler GAP + sağ GAP + sol GAP) / 5 | Aynı ağırlıklandırma |
| 5. İşlevsel görme puanı (İGP) | İKP × İAP / 100 | Yeti kayıpları toplanmaz veya doğrudan çarpılmaz; kalan yeti puanları çarpılır |
| 6. Ek kusurlar | İGP’den belirtilen oranlarda azaltma | Çift görme, kapak kusuru, göz sulanması, kamaşma |
| 7. Yetersizlik oranı ve engel oranı | GSYO = 100 – İGP; GSYO ≤ 50 ise engel oranı = GSYO; > 50 ise (GSYO – 50) × 0,8 + 50 | Küsurat bir üst tam sayıya |
Tablo 1: Görme keskinliği puanı eşdeğerliği (seçilmiş satırlar)
| Ondalık görme keskinliği | Snellen | Görme keskinliği puanı |
|---|---|---|
| 1,0 | 20/20 | 100 |
| 0,8 | 20/25 | 95 |
| 0,5 | 20/40 | 85 |
| 0,4 | 20/50 | 80 |
| 0,3 | 20/66,6 | 73 |
| 0,2 | 20/100 | 65 |
| 0,1 (6 metreden parmak sayma) | 20/200 | 50 |
| 0,05 (3 metreden parmak sayma) | 20/400 | 35 |
| 0,025 (150 cm’den parmak sayma) | 20/800 | 20 |
| 0,016 (1 metreden parmak sayma) ve daha az | 20/1250 ve daha kötü | 0 |
Tek göz kaybı ve tek gözlülük formülü
Trafik kazalarında en ağır göz yaralanmalarından biri, bir gözün tamamen kaybedilmesi veya görmesinin tümüyle yitirilmesidir. Kılavuz bu durum için özel bir kural öngörür. Bir gözde görme keskinliğinin 0,02’den (1 metreden parmak sayma veya daha düşük) az olması “fonksiyonel körlük”, göz küresinin yokluğu ise “anatomik körlük” olarak adlandırılır. Gözlerden birinde anatomik veya fonksiyonel körlük varsa “tek gözlülük” durumu ortaya çıkar ve işlevsel görme puanı farklı hesaplanır.
Kılavuza göre tek gözlü kişilerde işlevsel keskinlik puanı, gören gözün puanının %80’i; işlevsel alan puanı ise gören gözün görme alanı puanının 15 eksiği kabul edilir. Formül şudur: İGP = (iyi gören gözün keskinlik puanı × 0,8) × (iyi gören gözün görme alanı puanı – 15) / 100. Kılavuzun kendi örneğinde bir gözü alınmış, diğer gözünün görmesi ve görme alanı tam olan kişide İKP 80, İAP 85, İGP 68 ve görme sistemi yetersizlik oranı 32 bulunmuş; GSYO 50’nin altında olduğundan engel oranı da %32 kabul edilmiştir.
Göz kaybı göz çevresindeki dokuların da kaybıyla birlikteyse ek bir kural uygulanır: ekzanterasyon ameliyatı geçirmiş veya travmatik nedenle aynı derecede kayıp gerçekleşmiş, tek göz ve çevresine ait doku eksiklerinde işlevsel kayıplara ek olarak engel oranına Balthazard formülüyle %15 eklenir. Her iki gözün ekzanterasyon nedeniyle yokluğu veya travmayla aynı derecede kayıp gerçekleşmiş olması durumunda hesaplama yapılmaz ve engel oranı %92 kabul edilir. Gözlerin ikisinde de körlük bulunuyorsa görme sistemi yetersizlik oranı 100 kabul edilir; bu da formül gereği %90 engel oranına karşılık gelir.
Göz kaybı ve körlük durumları
| Durum | Hesap | Engel oranı |
|---|---|---|
| Bir gözün kaybı veya fonksiyonel körlüğü; diğer göz 1,0 ve görme alanı normal | İGP = (100 × 0,8) × (100 – 15) / 100 = 68; GSYO = 32 | %32 |
| Aynı durum + göz ve çevresinde travmatik doku kaybı (ekzanterasyon düzeyinde) | 32 ile %15’in Balthazard ile birleştirilmesi: 32 + (68 × 15 / 100) = 42,2 | Yaklaşık %42 |
| İki gözde körlük (anatomik veya fonksiyonel) | GSYO = 100; (100 – 50) × 0,8 + 50 | %90 |
| İki gözün ekzanterasyonu veya travmayla aynı derecede kaybı | Hesaplama yapılmaz | %92 |
Göz protezi ve göz çevresindeki estetik bozukluklar için istenebilecek giderler ile yüzde kalan izlerin hukuki sonuçları yüzde sabit iz tazminatı rehberimizde anlatılıyor.
Göz veya kulak yaralanmanızda oranın kılavuzun formülüne göre doğru hesaplandığını birlikte kontrol edelim.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15
Görme keskinliği düşmesinde örnek hesaplar
Göz tamamen kaybedilmese de korneada skar, lens hasarı veya retina yaralanması nedeniyle görme keskinliği kalıcı olarak düşebilir. Bu durumda tek gözlülük formülü değil, genel formül uygulanır. Kılavuzun örnekleri, görme sistemi yetersizlik oranının az gören gözün fonksiyonundan çok binoküler fonksiyondan etkilendiğini gösterir; iyi gören göz sağlamsa, diğer gözdeki ciddi kayıp bile orta düzey bir oran verir.
Görme keskinliği kaybında örnekler (görme alanı normal kabul edilmiştir)
| Durum | İKP hesabı | GSYO ve engel oranı |
|---|---|---|
| Sağ göz 0,1 (GKP 50); sol göz ve binoküler 1,0 (GKP 100) | (3 × 100 + 50 + 100) / 5 = 90 | %10 |
| Kılavuz Örnek 3: sol gözde kornea skarı, sol 20/400 (35); sağ ve binoküler 20/40 (85) | (255 + 85 + 35) / 5 = 75 | %25 |
| Kılavuz Örnek 4: sağ ve binoküler 20/60 (75); sol 20/800 (20) | (225 + 75 + 20) / 5 = 64 | %36 |
| Kılavuz Örnek 5: binoküler ve sol 20/200 (50); sağ 20/320 (40) | (150 + 40 + 50) / 5 = 48; GSYO 52 | (52 – 50) × 0,8 + 50 = 51,6 → %52 |
Kılavuz ayrıca görme keskinliği yetersizliğini sınıflandırır: İGP 91 ve üzeri normal görme, 90–71 normale yakın görme, 70–51 orta derecede görme kaybı, 50–31 ağır görme kaybı, 30–11 çok ağır görme kaybı ve 10 ve altı tüme yakın görme kaybı olarak kabul edilir. Kılavuzdaki örneklerde kataraktı ameliyatla düzelebilecek olgular için iki yıl süreli rapor düzenleneceği de özellikle vurgulanmıştır; travma sonrası lens hasarında ameliyat planlanıyorsa kalıcı oran bu nedenle ameliyat sonrasına göre belirlenir.
Çift görme, göz kapağı ve diğer ek kusurlar
Göz çukuru kırıkları ve göz kaslarını yöneten sinirlerin yaralanması, trafik kazalarından sonra kalıcı çift görmeye (diplopi) yol açabilir. Kılavuz bu tür yapısal ve fonksiyonel kusurları işlevsel görme puanından Balthazard formülüyle düşülecek oranlar olarak düzenler. Tedaviyle düzelmesi mümkün kusurlar için süreli rapor verilir; kılavuza göre cerrahi olarak tedavi edilebilir çift görme, sürekli göz yaşarması ve kapak bozukluklarında iki yıl süreyle sınırlı rapor düzenlenir, tedavi olasılığı bulunmayan sekel hâllerde ise süre kısıtlamasız rapor verilir.
İşlevsel görme puanını azaltan ek kusurlar
| Kusur | Azaltma veya ilave |
|---|---|
| Çift görme: bir göz kapatılmadan önlenemiyor | İGP %30 azaltılır |
| Çift görme: primer pozisyonda, baş pozisyonu gelişmiş | İGP %20 azaltılır |
| Çift görme: yalnız tali bakışta, baş pozisyonu yok | İGP %10 azaltılır |
| Nistagmusta en iyi görme noktası dışarıda ve baş pozisyonuna neden oluyor | İGP %5 azaltılır |
| Kalıcı tarsorafi yapılmış kapak kapanma kusuru (yanık skarı dahil) | Tek gözde %5, çift gözde %10 azaltılır |
| Sekel hâlde göz sulanması veya kornea hasarı yapan entropion, ektropion | Tek gözde %5, çift gözde %10 azaltılır |
| Sürekli göz sulanmasına neden olan gözyaşı kanalı tıkanması | Tek gözde %5, çift gözde %10 azaltılır |
| Pupillanın yarısından fazlasını örten ağır göz kapağı düşüklüğü (pitozis) | Tek gözde %5, çift gözde %10 azaltılır |
| Klinik olarak anlamlı kontrast duyarlılık ve kamaşma kusuru | Tek gözde %10, iki gözde %20 azaltılır |
| Tedavi sonrası kalan manifest şaşılık | Engel oranına %5 ilave |
Örneğin görme keskinliği ve görme alanı tam olan, ancak bir göz kapatılmadan önlenemeyen çift görmesi kalan bir kişide İGP 100’den %30 azaltılarak 70’e iner; görme sistemi yetersizlik oranı ve engel oranı %30 olur. Çift görme ile birlikte kafa travmasına bağlı başka sonuçlar da varsa bunlar ayrıca değerlendirilir; bu konuyu kafa travması ve beyin hasarında maluliyet oranı rehberimizde ele aldık.
İşitme kaybında hesap yöntemi
Kılavuzun kulak burun boğaz bölümü, kalıcı işitme engelini bireyin yaşına göre normal kabul edilen işitme seviyeleri dışında kalan azalmış duyma hassasiyeti olarak tanımlar ve işitmenin değerlendirilmesi sırasında işitme cihazları ve protezlerin kullanılmamasını ister. Hesap şu adımlarla yapılır: her kulağa ayrı saf ses odyometrisi uygulanır ve 500, 1000, 2000 ve 4000 Hz’deki işitme seviyeleri kaydedilir; bir frekansta seviye 100 desibelden fazlaysa 100 dB, normalden iyiyse 0 dB kabul edilir. Her kulağın dört frekanstaki hava yolu eşikleri toplanır.
Ardından Tablo 1 kullanılarak iki kulaklı (binaural) işitme kaybı yüzdesi bulunur: az işiten kulağın eşik toplamı dikey, daha iyi işiten kulağınki yatay eksende okunur ve kesişme noktası kişinin işitme kaybı yüzdesini verir. Tek taraflı kayıplarda normal işiten kulak %0 kabul edilir; kılavuza göre erişkinlerde saf ses ortalaması 20 dB’in altındaysa kulağın normal işittiği kabul edilir. Son olarak Tablo 2 ile işitme kaybı yüzdesi kişinin engel oranına çevrilir. Tablo 1’deki değerler, her kulak için eşik toplamının 100 dB’i aşan kısmının 0,375 ile çarpılmasıyla bulunan tek kulak yüzdesinin, iyi kulağa beş, kötü kulağa bir ağırlık verilerek altıya bölünmesiyle elde edilen sonuçla örtüşür.
Tablo 3: İşitme kaybı derecesine göre dört frekans eşik toplamı (erişkin)
| İşitme kaybı derecesi | Ortalama eşik | Dört frekans eşik toplamı |
|---|---|---|
| Çok hafif | 21–35 dBHL | 84–140 |
| Hafif | 36–45 dBHL | 144–180 |
| Orta | 46–55 dBHL | 184–220 |
| Orta-ileri | 56–70 dBHL | 224–280 |
| İleri | 71–90 dBHL | 284–360 |
| Çok ileri | 91 dBHL ve üzeri | 364 |
Tablo 2: İşitme kaybı yüzdesine göre engel oranı (seçilmiş satırlar)
| İşitme kaybı yüzdesi | Engel oranı |
|---|---|
| %0–1,7 | %0 |
| %7,5–9,9 | %6 |
| %10,0–13,1 | %8 |
| %13,2–15,9 | %10 |
| %16,0–18,8 | %12 |
| %27,2–30,0 | %20 |
| %36,0–38,5 | %26 |
| %50,0–53,1 | %34 |
| %67,2–70,0 | %40 |
| %81,8–84,2 | %45 |
| %90,0–93,1 | %48 |
| %95,8–98,8 | %50 |
İşitme kaybında örnek hesaplar
| Durum (dört frekans eşik toplamı) | İki kulaklı kayıp yüzdesi | Engel oranı |
|---|---|---|
| Bir kulakta tam kayıp (368 ve üzeri), diğer kulak normal | %16,7 | %12 |
| Bir kulakta orta-ileri kayıp (280), diğer kulak normal | %11,3 | %8 |
| İki kulakta orta derecede kayıp (her biri 200) | %37,5 | %26 |
| İki kulakta orta-ileri kayıp (her biri 280) | %67,5 | %40 |
| İki kulakta ileri kayıp (her biri 340) | %90,0 | %48 |
Kılavuz, işitme kaybına eşlik eden konuşma bozuklukları için engel oranının ayrıca Tablo 5’ten belirlenip işitme engeline ait oranla Balthazard formülüyle birleştirileceğini de düzenler. Kafatası tabanı kırıklarında yüz felci de gelişebilir; yüz felci oranları için kafa travması ve beyin hasarında maluliyet oranı rehberimize bakabilirsiniz. Dış kulağın tek taraflı kaybı veya şekil bozukluğu ise kılavuzun yüz bölümünde %3 oran alır. Konuşma ve ses bozukluğunun Tablo 4 ve Tablo 5 ile puanlanması için ses ve konuşma bozukluğunda maluliyet oranı rehberimize bakabilirsiniz.
Denge bozukluğu (vestibüler kayıp)
İç kulak yaralanmaları ve kafa travmaları, kalıcı baş dönmesi ve denge bozukluğu bırakabilir. Kılavuza göre vestibüler bozukluklar, hasta stabil olduktan sonra en az altı ay süreyle takip edilip belirli kriterlere göre değerlendirilir. Her sınıfta vestibüler bozukluk işaretlerine ait destekleyici objektif bulguların bulunması aranır; sınıflar günlük aktivitelerin yardımsız yapılıp yapılamamasına göre ayrılır.
Vestibüler bozukluk sınıfları
| Sınıf | Ölçüt (objektif bulgularla birlikte) | Engel oranı |
|---|---|---|
| Sınıf 1 | Günlük aktiviteler yardımsız yapılabiliyor (bisiklete binmek, işin gerektirdiği iskelede yürümek gibi belirli aktiviteler hariç) | %5 |
| Sınıf 2 | Günlük aktiviteler yardımsız yapılamıyor (basit kişisel bakım, bazı ev işleri, yürümek, başkasının kullandığı araçla gezmek hariç) | %15 |
| Sınıf 3 | Günlük aktiviteler yardımsız yapılamıyor (kişisel bakım hariç) | %25 |
| Sınıf 4 | Günlük aktiviteler yardımsız yapılamıyor (hareket gerektirmeyen kişisel bakım hariç); eve bağımlı | %35 |
Kılavuz, bu hastalarda nörolojik fonksiyonların ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini de not eder. Denge testleri (videonistagmografi gibi) ve nöroloji ile kulak burun boğaz muayene bulgularının raporda yer alması, objektif bulgu şartının karşılandığını gösterir.
Görme ve işitme kaybı oranları yaklaşık kaç TL tazminata karşılık gelir?
Aşağıdaki tablo, 2026 net asgari ücretiyle (aylık 28.075,50 TL) çalışan ve kazada hiç kusuru bulunmayan erkek mağdurlar için, TRH-2010 yaşam tablosu ve yargı uygulamasındaki yerleşik hesap yöntemiyle bulunan yaklaşık kalıcı maluliyet tazminatını kaza tarihindeki iki farklı yaş için gösterir. Hesap yönteminin ayrıntıları maluliyet tazminatı ne kadar? rehberimizde yer alıyor.
Görme ve işitme kaybı oranlarının yaklaşık TL karşılığı (erkek, asgari ücret, karşı taraf %100 kusurlu)
| Örnek durum | Engel oranı | 35 yaşında | 25 yaşında |
|---|---|---|---|
| Bir kulakta orta-ileri işitme kaybı | %8 | 1.069.205 TL | 1.327.140 TL |
| Bir gözde 0,1 görme, diğer göz tam | %10 | 1.336.506 TL | 1.658.925 TL |
| Bir kulakta tam işitme kaybı | %12 | 1.603.807 TL | 1.990.710 TL |
| Denge bozukluğu sınıf 3 veya kılavuz Örnek 3 (kornea skarı) | %25 | 3.341.265 TL | 4.147.313 TL |
| Önlenemeyen çift görme, diğer görme fonksiyonları tam | %30 | 4.009.518 TL | 4.976.775 TL |
| Bir gözün kaybı, diğer göz tam | %32 | 4.276.820 TL | 5.308.560 TL |
| İki kulakta orta-ileri işitme kaybı | %40 | 5.346.024 TL | 6.635.701 TL |
| Göz ve çevresinde travmatik doku kaybıyla tek göz kaybı | %42 | 5.613.326 TL | 6.967.486 TL |
| İki gözde körlük | %90 | 12.028.555 TL | 14.930.326 TL |
2026 poliçelerinde trafik sigortası kişi başına en fazla 3.600.000 TL sakatlanma teminatı öder; tablodaki tek göz kaybı ve üzerindeki oranlar bu varsayımlarla limiti aşar ve aşan kısım kusurlu sürücü ile işletenden istenir. İzlenecek yol için trafik sigortası limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır? yazımıza bakabilirsiniz. Tutarlara iyileşme dönemi kaybı, göz protezi, işitme cihazı gibi giderler ve manevi tazminat dahil değildir.
Göz protezi, işitme cihazı ve diğer giderler
Görme ve işitme kayıplarında kalıcı maluliyet tazminatının yanında önemli gider kalemleri de ortaya çıkar: göz protezi ve yenilenmesi, özel gözlük veya lensler, işitme cihazı ve pilleri, işitme cihazının belirli aralıklarla yenilenmesi, denge rehabilitasyonu. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A.5 maddesi sağlık giderleri teminatını protez organ bedelleri de dahil olmak üzere tüm tedavi giderlerini içeren teminat olarak tanımlar; KTK m.98 kapsamındaki sağlık giderleri ise genel sağlık sigortası geri ödeme usul ve esasları çerçevesinde SGK’nın sorumluluğundadır.
Bu nedenle SGK’nın geri ödeme kuralları içinde karşıladığı protez ve cihazlar için sigortacıya ayrıca başvurulmaz; SGK’nın karşılamadığı veya kısmen karşıladığı, tıbben gerekli cihaz ve protez bedelleri ile gelecekteki yenileme giderleri TBK m.54/1 uyarınca kusurlu sürücü ve işletenden istenebilir. Gelecekteki giderlerin miktarı uzman raporuyla belgelenmelidir. SGK’dan protez ve tıbbi malzeme temini için ortez, protez ve tıbbi malzeme temini yazımıza, yaşam boyu giderler için ağır maluliyette yaşam boyu giderler rehberimize bakabilirsiniz.
Manevi tazminat ve ceza boyutu
Bir gözün veya işitmenin kaybı, kişinin dünyayla ilişkisini kalıcı olarak değiştiren ağır bir sonuçtur. TBK m.56/1 uyarınca bedensel bütünlüğü zedelenen kişi manevi tazminat isteyebilir; m.56/2 uyarınca ağır bedensel zarar hâlinde yakınlar da manevi tazminat talep edebilir. Manevi tazminat zorunlu trafik sigortasının teminatı dışındadır; kusurlu sürücü ve işletenden istenir, İMM poliçesinde teminat varsa poliçeye de yöneltilebilir. Ayrıntılar için trafik kazasında manevi tazminat rehberimize bakabilirsiniz.
Ceza hukuku açısından Türk Ceza Kanunu m.89/2-a, taksirle yaralamanın mağdurun duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına neden olması hâlinde cezanın yarı oranında; m.89/3-b ise duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirilmesine neden olması hâlinde cezanın bir kat artırılacağını düzenler. Adli tıp uygulamasında her göz ve her kulak ayrı bir duyu organı olarak değerlendirilir; bu nedenle tek gözün görme işlevinin yitirilmesi bu nitelikli hâli oluşturabilir. TCK m.89/1’deki temel ceza, 25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun değişikliğiyle dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Suç TCK m.89/5 uyarınca kural olarak şikâyete bağlıdır; birinci fıkra kapsamındaki yaralama hariç, bilinçli taksirde şikâyet aranmaz. Şikâyet süresi TCK m.73 uyarınca fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır. Ayrıntılar için taksirle yaralama suçu ve cezası (TCK 89) rehberimize bakabilirsiniz.
Görme ve işitme raporunda dikkat edilecek noktalar ve itiraz
Görme ve işitme hesapları sayısal olduğundan, raporlardaki hatalar da çoğu zaman ölçüm veya formül hatasıdır. İdari itiraz, Sağlık Raporları Yönetmeliği’nin 60. ve 63. maddeleri uyarınca raporun e-Devlet sistemine aktarılmasından itibaren otuz gün içinde il sağlık müdürlüğüne yapılır; raporlar çelişir ve yeniden itiraz edilirse bölge hakem hastanesine gidilir; yargılamada ise bilirkişi raporuna tebliğden itibaren iki hafta içinde HMK m.281 uyarınca itiraz edilir. Hakem hastane kararıyla kesinleşen kazaya bağlı sürekli raporlarda Yönetmeliğin 12. maddesinin altıncı fıkrası yeni başvuruyu kabul etmediğinden, idari yol seçilmeden önce dosyanın bütünü değerlendirilmelidir.
Görme ve işitme raporu kontrol listesi
| Kontrol edilecek nokta | Kılavuzdaki kural | Hata varsa etkisi |
|---|---|---|
| Binoküler görme keskinliğinin ölçülmesi | İKP hesabında binoküler görme esastır ve mutlaka ölçülür | İKP hatalı hesaplanır |
| Tek gözlülük formülünün uygulanması | Bir gözde 0,02’den az görme veya göz yokluğunda (İKP × 0,8) × (GAP – 15) / 100 | Tek göz kaybı olduğundan düşük oranlanır |
| GSYO 50’yi aşıyorsa dönüşüm formülü | (GSYO – 50) × 0,8 + 50; küsurat bir üst tam sayıya | Engel oranı hatalı yazılır |
| Ek kusurların İGP’den düşülmesi | Çift görme %10–30, kapak ve gözyaşı sorunları %5–10, kamaşma %10–20 | Çift görme gibi sonuçlar orana yansımaz |
| Travmatik doku kaybıyla göz kaybında ilave | Balthazard ile %15 ilave | Oran eksik kalır |
| Görme alanı testinin güvenilirliği | Fiksasyon kaybı ve yanlış yanıtların %20’yi aşmaması | Güvenilmez test esas alınır |
| İşitmenin cihazsız ölçülmesi | İşitme cihazı ve protez kullanılmaz | Kayıp olduğundan düşük görünür |
| Dört frekansın ayrı ayrı kaydı ve iki kulağın birlikte değerlendirilmesi | 500, 1000, 2000, 4000 Hz; Tablo 1 ve Tablo 2 | İki kulaklı yüzde ve engel oranı hatalı bulunur |
| Denge bozukluğunda altı aylık takip ve objektif bulgu | Stabil olduktan sonra en az 6 ay; destekleyici objektif bulgular | Sınıflandırma geçersiz veya eksik olur |
| Ameliyatla düzelebilecek durumlarda süreli rapor | Cerrahi ile değişmesi beklenen görmede iki yıl süreli rapor | Kalıcı oran erken belirlenir |
İtiraz yolları ve kaza tarihine göre uygulanacak düzenleme için trafik kazasında maluliyet raporuna itiraz yazımıza, dilekçe metni için maluliyet raporuna itiraz ve Adli Tıp’a sevk talebi dilekçesi örneğine, raporların bağlayıcılığı için maluliyet raporu bağlayıcı mı? yazımıza bakabilirsiniz.
Görme veya işitme kaybında tazminata giden yol
Doğru sıralama şudur: göz veya kulak tedavisinin ve varsa planlanan ameliyatların tamamlanması, denge bozukluğunda altı aylık takip süresinin beklenmesi, yetkili hastaneden göz, kulak burun boğaz ve gerekirse nöroloji uzmanlarının katıldığı kurulla kaza ve yaralanmaya bağlı rapor alınması, KTK m.97 uyarınca trafik sigortacısına yazılı başvuru ve sigortacı 15 gün içinde cevap vermez ya da cevap tatmin etmezse Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme yolu. Bu süreçte KTK m.109’daki zamanaşımı süreleri işlemeye devam eder; süre takibi için trafik kazası zamanaşımı hesaplayıcımızı kullanabilirsiniz.
Başvuru metni için trafik kazası sigortaya başvuru dilekçesi örneğini, yol seçimi için tahkim mi dava mı? rehberini inceleyebilirsiniz. İyileşme dönemine ait kazanç kaybı için trafik kazasında geçici maluliyet, sürecin tüm kanuni dayanakları için trafik kazasında kalıcı maluliyet tazminatı rehberimize bakabilirsiniz. Kaza görev sırasında veya işe giderken olduysa SGK hakları için trafik kazası aynı zamanda iş kazası mı? yazımızı okuyun.
Görme veya işitme kaybınızda oranı, gider kalemlerini ve tazminatı birlikte eksiksiz çıkaralım.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15
Sıkça Sorulan Sorular
Trafik kazasında bir gözünü kaybeden kişinin maluliyet oranı yüzde kaçtır?
Kılavuzun tek gözlülük formülüne göre diğer gözün görmesi ve görme alanı tam ise işlevsel görme puanı 68, görme sistemi yetersizlik oranı 32 bulunur ve engel oranı %32 olur. Göz çevresinde travmatik doku kaybı da varsa Balthazard ile %15 ilave edilir ve oran yaklaşık %42’ye çıkar.
Görme kaybında maluliyet oranı nasıl hesaplanır?
Görme keskinliği puanlarından (3 × binoküler + sağ + sol) / 5 formülüyle işlevsel keskinlik puanı, aynı yöntemle işlevsel alan puanı bulunur. İkisinin çarpımının 100’e bölünmesiyle işlevsel görme puanı, bunun 100’den eksiğiyle yetersizlik oranı hesaplanır; oran 50’ye kadar doğrudan engel oranıdır.
Bir gözde görme 0,1’e düştü, diğer göz sağlam; oran ne olur?
Görme alanı normal kabul edildiğinde sağ göz puanı 50, sol ve binoküler 100 olur. İşlevsel keskinlik puanı (300 + 50 + 100) / 5 = 90 çıkar ve engel oranı %10 olur.
İki gözde körlükte maluliyet oranı ne kadar?
Kılavuza göre iki gözde de körlük varsa görme sistemi yetersizlik oranı 100 kabul edilir; (100 – 50) × 0,8 + 50 formülüyle engel oranı %90 olur. İki gözün ekzanterasyonu veya travmayla aynı derecede kaybında hesaplama yapılmaz ve oran %92 kabul edilir.
Kaza sonrası çift görme maluliyet oranı ne kadar?
Çift görme işlevsel görme puanını azaltır: bir göz kapatılmadan önlenemiyorsa %30, primer pozisyonda olup baş pozisyonu gelişmişse %20, yalnız tali bakışta ve baş pozisyonu yoksa %10. Diğer görme fonksiyonları tam bir kişide bu, sırasıyla yaklaşık %30, %20 ve %10 engel oranına karşılık gelir.
Tek kulakta işitme kaybı maluliyet oranı ne kadar?
Diğer kulak normalse, tam kayıpta iki kulaklı işitme kaybı yüzdesi yaklaşık %16,7 bulunur ve Tablo 2’ye göre engel oranı %12 olur. Tek kulakta orta-ileri kayıpta (eşik toplamı 280) yüzde yaklaşık 11,3 ve engel oranı %8’dir.
İki kulakta işitme kaybında oran ne kadar?
Her iki kulakta orta derecede kayıpta (eşik toplamları 200) işitme kaybı %37,5 ve engel oranı %26; orta-ileri kayıpta (280) %67,5 ve %40; ileri kayıpta (340) %90 ve %48 olur.
İşitme testi işitme cihazıyla mı yapılır?
Hayır. Kılavuz, işitmenin değerlendirilmesi sırasında işitme cihazları ve protezlerin kullanılmamasını ister. Her kulağın 500, 1000, 2000 ve 4000 Hz’deki hava yolu eşikleri cihazsız ölçülür.
Kaza sonrası baş dönmesi ve denge bozukluğu maluliyet sayılır mı?
Objektif bulgularla desteklenen vestibüler bozukluklar, hasta stabil olduktan sonra en az altı ay takip edilip sınıflandırılır. Günlük aktivitelere etkisine göre sınıf 1 %5, sınıf 2 %15, sınıf 3 %25, eve bağımlı sınıf 4 %35 oran alır.
Göz yaralanmasında rapor ne zaman alınmalı?
Kılavuza göre cerrahi tedavilerle görme düzeyinin önemli ölçüde değişmesi beklenen olgularda iki yıl süreli rapor verilir. Ameliyat olmuş veya görme artışı beklentisi bulunmayan olgularda gerekçesi açıklanarak süre kısıtlamasız rapor düzenlenir.
Göz protezi veya işitme cihazı parası istenebilir mi?
Evet. Genel Şartlar A.5 protez bedellerini sağlık giderleri kapsamında sayar; KTK m.98 kapsamındaki giderler SGK’nın geri ödeme kurallarına göre SGK’nın sorumluluğundadır. SGK’nın karşılamadığı, tıbben gerekli cihaz ve protez bedelleri ile yenileme giderleri TBK m.54/1 uyarınca sorumlulardan istenebilir.
Bir gözün kaybı karşı tarafın cezasını artırır mı?
TCK m.89/3-b, taksirle yaralamanın duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirilmesine neden olması hâlinde cezanın bir kat artırılacağını düzenler; işlevin sürekli zayıflaması ise m.89/2-a uyarınca cezayı yarı oranında artırır. Adli tıp uygulamasında her göz ayrı bir duyu organı olarak değerlendirilir.
📘 İlgili Rehberler
- Tazminat Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
- Kafa Travması ve Beyin Hasarında Maluliyet Oranı
- Yüzde Sabit İz Tazminatı 2026
- Trafik Kazasında Kalıcı Maluliyet Tazminatı 2026
- Maluliyet Tazminatı Ne Kadar? 2026 Örnek Hesap Tabloları
- Maluliyet Raporu Nasıl Alınır? Trafik Kazası 2026
- Trafik Kazasında Maluliyet Raporuna İtiraz
- 🧮 Maluliyet Oranı Hesaplama Aracı (Balthazard)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; 20.2.2019 tarihli ve 30692 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ve eki Engel Alanları Kılavuzu (Görme Sistemi ve Kulak Burun Boğaz bölümleri), Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (7571 sayılı Kanun değişikliğiyle) hükümlerine dayanır. Hesaplar kılavuzun formül ve tablolarıyla yapılmıştır; kesin oran kurulun ölçüm ve muayene bulgularına göre belirlenir ve TL karşılıkları varsayımsal hesaplardır. Somut dosyanız için Hukukçular Evi Ankara ile 0554 648 37 15 numaralı telefondan iletişime geçin.


