Trafik Kazası Sonrası Engelli Raporu ve Haklar 2026: Kaza Raporu ile Engellilik Raporu Farkı, Engel Oranına Göre Vergi, Araç, İstihdam ve SGK Hakları
15 Eylül 2026

Trafik Kazası Sonrası Engelli Raporu ve Haklar 2026: Kaza Raporu ile Engellilik Raporu Farkı, Engel Oranına Göre Vergi, Araç, İstihdam ve SGK Hakları

Ağır bir trafik kazasından sonra mağdurun önünde iki ayrı yol açılır. Birincisi, kazaya sebep olanlardan ve sigortacıdan tazminat almaktır. İkincisi ise kazanın bıraktığı kalıcı kayıp nedeniyle devletin engelli bireylere tanıdığı haklardan yararlanmaktır: vergi indirimi, araç alımında vergi istisnası, engelli kontenjanından istihdam, bazı durumlarda malullük aylığı ve sosyal destekler. Bu iki yol birbirinden bağımsızdır ve her birinin kendi raporu, kendi şartları vardır. Raporun hangi hastaneden ve nasıl alındığı, engel oranının Balthazard yöntemiyle hesaplanması ve tam bağımlı ibaresi için engelli raporu nasıl alınır? rehberimize bakabilirsiniz.

Uygulamada en sık yaşanan karışıklık, tazminat için alınan kaza raporunun engelli haklarında da kullanılabileceğinin düşünülmesidir. Bu rehberde Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelikteki iki rapor türünü, kazadan sonra engellilik sağlık kurulu raporunun nasıl alınacağını, engel oranına göre yararlanılabilecek başlıca hakları, SGK malullük aylığının şartlarını ve bu hakların tazminatla ilişkisini anlatıyoruz. Dosyanızı birlikte değerlendirmek için Hukukçular Evi Ankara’yı 0554 648 37 15 numaralı telefondan arayabilirsiniz.

Beş cümlede özet

  • Yönetmelik iki ayrı rapor öngörür: tazminat süreçlerinde kullanılan Ek-4 Terör, Kaza ve Yaralanmaya Bağlı Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporu ile engelli haklarında kullanılan Ek-1 Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporu.
  • Kaza raporunda kişinin var olan kronik hastalıklarına ilişkin fonksiyon kayıpları belirtilmez; engellilik raporunda ise tüm fonksiyon kayıpları birlikte değerlendirildiğinden engel oranı çoğu zaman daha yüksek çıkar.
  • Yönetmeliğin 10. maddesine göre raporlar tek başına hakların verilmesi için dayanak oluşturmaz; her hak için ilgili kanundaki oran ve diğer şartlar ayrıca aranır.
  • Gelir Vergisi Kanunu m.31’e göre çalışma gücünün en az %80’ini kaybeden birinci, %60’ını kaybeden ikinci, %40’ını kaybeden üçüncü derece engelli sayılır; 2026 aylık indirim tutarları sırasıyla 12.000, 7.000 ve 3.000 TL’dir.
  • Kazadan bağımsız olarak sağlanan ve rücu edilemeyen sosyal yardımlar tazminattan düşülmez; buna karşılık kaza nedeniyle SGK’nın yaptığı ödemelerin rücu edilebilir kısmı hesapta ayrıca tartışılabilir.

İki ayrı rapor: kaza raporu ve engellilik raporu

Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesi, “rapor” kavramını iki ayrı belge olarak tanımlar: Ek-1’de yer alan Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporu ve Ek-4’te yer alan Erişkinler İçin Terör, Kaza ve Yaralanmaya Bağlı Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporu. Her iki rapor da aynı yetkili sağlık kurulunca ve aynı engel oranları kılavuzuna göre düzenlenir; ancak amaçları, kapsamları ve kimin talebiyle düzenlendikleri farklıdır.

Yönetmeliğin 9. maddesine göre iş kazası ve meslek hastalığı dışındaki terör, kaza ve yaralanma nedeniyle meydana gelen fonksiyon kayıplarında Ek-4’teki durum bildirir rapor düzenlenir; bu rapor kurumlar tarafından resmî yazıyla ve olaya ilişkin belgelerle birlikte talep edilir ve raporda var olan kronik hastalıklara ilişkin fonksiyon kayıpları belirtilmez. Trafik kazası tazminatında sigortacıya sunulan Kurul Raporu bu rapordur. Engellilik sağlık kurulu raporu ise Yönetmeliğin 8. maddesine göre birey veya vasisinin başvuru dilekçesiyle yetkili sağlık kuruluşuna başvurmasıyla düzenlenir ve kişinin tüm engel durumunu gösterir.

Bu farkın pratik sonucu önemlidir: aynı kişi için kaza raporunda yalnızca kazaya bağlı kayıp gösterildiğinden oran daha düşük, engellilik raporunda ise kazaya bağlı kayıpla birlikte önceden var olan hastalıklar da değerlendirildiğinden oran daha yüksek çıkabilir. Bu nedenle kazadan sonra hem tazminat hem engelli hakları için rapor gerekiyorsa, iki raporun ayrı ayrı alınması ve her birinin kendi amacında kullanılması gerekir. Tazminat için raporun nasıl alınacağını maluliyet raporu nasıl alınır? rehberimizde anlattık.

Kaza raporu ile engellilik raporunun karşılaştırılması

ÖlçütKaza raporu (Ek-4)Engellilik raporu (Ek-1)
Tam adıErişkinler İçin Terör, Kaza ve Yaralanmaya Bağlı Durum Bildirir Sağlık Kurulu RaporuErişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporu
Kullanıldığı yerTrafik sigortası, tazminat davası, tahkimVergi indirimi, araç istisnası, istihdam, sosyal destekler
Talep edenKurumlar, resmî yazıyla (Yönetmelik m.9/2)Birey veya vasisi, başvuru dilekçesiyle (m.8/1-a)
KapsamYalnızca kazaya bağlı kayıplar; kronik hastalık kayıpları yazılmaz (m.9/3)Kişinin tüm fonksiyon kayıpları
Değerlendirme ölçütüEk-2 engel alanları kılavuzuEk-2 engel alanları kılavuzu
GeçerlilikTedavi ve rehabilitasyon sürecinde süreli, tamamlandıktan sonra sürekli veya süreli (m.9/3)Süreli veya sürekli (m.11)
Rapor ücretiKurumlarca karşılanır; itiraz edenin kendisi ise itiraz eden karşılar (m.17)Başvuru usulüne göre
Hak dayanağıTazminat hesabının esasıTek başına hak dayanağı değildir; ilgili kanunun şartları aranır (m.10/1)

Kazadan sonra engellilik raporu nasıl alınır?

Engellilik sağlık kurulu raporu için birey veya vasisi, başvuru dilekçesiyle rapor vermeye yetkili sağlık kuruluşuna başvurur. Yönetmeliğin 8. maddesi sürecin ayrıntılarını düzenler: bireyin sağlık beyanına uygun olarak ilgili poliklinikler belirlenir, klinik bulgular, tetkikler ve fonksiyon kaybı muayene formuna yazılır, gerekli branş veya tetkik yoksa en yakın sağlık kuruluşundan konsültasyon alınır ve kurul bireyi bizzat görerek engellilik durumunu belirler. Raporda bireyin son altı ay içinde çekilmiş fotoğrafının bulunması zorunludur ve rapor başvuru tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde tamamlanır.

Raporun bazı alanları kazadan sonra doğacak haklar bakımından özellikle önemlidir. Bağımlılık değerlendirmesi alanına “evet” ya da “hayır” yazılması zorunludur ve Yönetmelikteki tam bağımlı engelli birey ifadesi, ilgili mevzuatın uygulanması açısından ağır engellilik durumunu ifade eder. Bireyin engellilik durumu dikkate alınarak çalıştırılamayacağı işlerin niteliği rapora mutlaka yazılır. Sürekli tekerlekli sandalye veya sedye kullanımı gerekenler ile yalnızca engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibatla taşıt kullanabilecek olanların durumu da raporun açıklama kısmına yazılır. Rapor sisteme kaydedilir; sistemden rapor numarası alınmadan düzenlenen raporlar geçersizdir.

Kazadan sonra rapor almanın zamanlaması da düşünülmelidir. Tedavi ve rehabilitasyon devam ederken alınan rapor, Yönetmeliğin 11. maddesi uyarınca engel durumunun zamanla azalma ihtimali varsa süreli olarak düzenlenir. Durum değişirse, bireyin talebi ve ilgili branş hekiminin sevkiyle süre aranmaksızın yeniden değerlendirme yapılabilir.

Engellilik raporunda dikkat edilecek alanlar

AlanYönetmelikteki dayanakHangi haklarda önemli
Engel oranı ve engel grubum.8/1-c, e; m.10/3Oran eşiğine bağlı tüm haklar
Bağımlılık değerlendirmesi (evet/hayır)m.8/1-f; m.4 tam bağımlı tanımıAğır engelliliğe bağlı sosyal destekler, bakım hizmetleri
Çalıştırılamayacağı işlerm.8/1-hİstihdam, iş yerinde uygun görev, SGK süreçleri
Tekerlekli sandalye veya sedye kullanımım.8/1-ıErişim ve ulaşım hakları
Özel tertibatla taşıt kullanabilmem.8/1-ıSürücü belgesi, ÖTV ve MTV istisnası
Süreli veya sürekli ibaresim.11Hakların devamı ve kontrol muayeneleri
Sistem kaydı ve rapor numarasım.8/1-gRaporun geçerliliği

Kazadan sonra hem tazminat hem engelli hakları için raporlarınızı doğru sırayla ve doğru içerikle birlikte planlayalım.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp✉️ İletişim

Rapora itiraz

Sağlık kurulu raporuna itiraz, 19 Mayıs 2026 tarihli Sağlık Raporları Yönetmeliği’nin 60. ve 63. maddelerine göre yapılır; bu Yönetmeliğin 70. maddesi uyarınca 2019 tarihli engellilik yönetmeliğinin 12. maddesindeki farklı hükümler yerine bu kurallar uygulanır. Rapora engelli birey, velisi veya vasisi ya da raporu talep eden kurum itiraz edebilir. Kişisel itiraz, raporun e-Devlet sistemine aktarılmasından itibaren otuz gün içinde, raporu düzenleyen hastanenin bulunduğu veya kişinin ikamet ettiği ilin il sağlık müdürlüğüne yapılır; süresinden sonra yapılan itirazlar kabul edilmez. Birey hakem hastane listesindeki aynı veya üst roldeki en yakın hastaneye gönderilir; iki rapor aynı yöndeyse veya ikinci rapora süresinde itiraz edilmezse ikinci rapor kesinleşir. Raporlar çelişir ve yeniden itiraz edilirse birey bölge hakem hastanesine sevk edilir ve bölge hakem hastanesinin kararı kesindir.

Kesinleşen raporlar bakımından iki sınır bulunur. Hakem hastane kararıyla veya süresinde itiraz edilmeyerek kesinleşen rapor hakkında aynı gereksinim alanıyla ilgili yeni rapor başvurusu en erken altı ay sonra kabul edilir. Terör, kaza ve yaralanma nedeniyle verilen ve engel oranının tedavi veya rehabilitasyonla değişmeyeceği hakem hastane kararıyla kesinleşen sürekli ibareli raporlar için ise yeni rapor başvurusu kabul edilmez. Bu sınırlamalar 2019 tarihli engellilik yönetmeliğinde yer almaya devam etmekle birlikte, itiraz zinciri 2026’da bölge hakem hastanesine kadar uzatıldığından hangi aşamada kesinleşen raporlara uygulanacağı il sağlık müdürlüğünden teyit edilmelidir. İtiraz süreci için engelli sağlık kurulu raporuna itiraz rehberimize ve engelli sağlık kurulu raporuna itiraz dilekçesi örneğine, kaza raporuna itiraz için trafik kazasında maluliyet raporuna itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

Engel oranına göre başlıca haklar

Engelli bireylere tanınan haklar tek bir kanunda değil, vergi, sosyal güvenlik, istihdam ve sosyal hizmet mevzuatına dağılmış durumdadır. Yönetmeliğin 10. maddesi, bireyin elde edeceği sosyal hakların, hizmetlerin veya kazanımların raporlar dikkate alınarak ilgili kurumlarca ayrıca belirleneceğini, raporların tek başına hakların verilmesi için dayanak oluşturmadığını ve ilgili mevzuata göre diğer şartların da sağlanmasının zorunlu olduğunu açıkça düzenler. Aşağıdaki tablo, kazadan sonra en sık gündeme gelen hakları ve bu haklarda aranan temel ölçütleri özetler; tutar, üst sınır ve süre gibi ayrıntılar değişikliklere açık olduğundan başvuru öncesinde ilgili kurumdan güncel şartların teyit edilmesi gerekir.

Engel oranına ve duruma göre başlıca haklar (özet)

HakTemel ölçütDayanakNot
Gelir vergisinde engellilik indirimi – üçüncü dereceÇalışma gücünün en az %40’ının kaybıGVK m.312026 aylık indirim tutarı 3.000 TL; bakmakla yükümlü olunan engelli için de uygulanır
Gelir vergisinde engellilik indirimi – ikinci dereceÇalışma gücünün en az %60’ının kaybıGVK m.312026 aylık indirim tutarı 7.000 TL
Gelir vergisinde engellilik indirimi – birinci dereceÇalışma gücünün en az %80’inin kaybıGVK m.312026 aylık indirim tutarı 12.000 TL
Araç alımında ÖTV istisnasıKanunda öngörülen engel oranı; belirli oranın altında özel tertibat şartıÖTV Kanunu m.7Üst sınır ve yeniden yararlanma süresi mevzuat değişiklikleriyle güncellenir
Motorlu taşıtlar vergisi istisnasıKanunda öngörülen engel oranı veya özel tertibatlı taşıtMTV Kanunu m.4Taşıtın engelli adına kayıtlı olması gerekir
Emlak vergisinde sıfır oranTek mesken ve diğer şartlarEmlak Vergisi Kanunu m.8 ve ilgili kararGelir ve mesken şartları ayrıca aranır
Engelli kontenjanından istihdamEngelli sayılma ve ilgili sınav veya başvuru şartlarıİş Kanunu m.30; kamu personel mevzuatı50 ve üzeri işçi çalıştıran özel sektör işyerlerinde %3, kamu işyerlerinde %4 engelli işçi
SGK malullük aylığıÇalışma gücünün en az %60 kaybı (Kurum Sağlık Kurulu tespiti) ve sigortalılık şartları5510 s.K. m.25–26Engellilik raporu yerine SGK’nın kendi tespiti esas alınır
Ağır engelliliğe bağlı desteklerRaporda tam bağımlı (ağır engelli) tespiti ve ilgili mevzuattaki diğer şartlarYönetmelik m.8/1-f; sosyal hizmet mevzuatıGelir ve hane şartları aranabilir

Vergi hakları: engellilik indirimi, ÖTV ve MTV

Gelir Vergisi Kanunu m.31’e göre çalışma gücünün asgari %80’ini kaybetmiş bulunanlar birinci derece, %60’ını kaybetmiş bulunanlar ikinci derece, %40’ını kaybetmiş bulunanlar üçüncü derece engelli sayılır. Engellilik indirimi, engelli ücretlinin veya bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan ücretlinin gelir vergisi matrahından derecesine göre belirlenen aylık tutarların düşülmesiyle uygulanır; serbest meslek erbabı ve basit usulde vergilendirilen mükellefler de yararlanır. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak Gelir İdaresi tarafından ilan edilir; 2026 yılı aylık tutarları birinci derece için 12.000 TL, ikinci derece için 7.000 TL, üçüncü derece için 3.000 TL’dir.

Yönetmeliğin 13. maddesi, engellilik indirimine esas olmak üzere düzenlenen raporlarda raporu düzenleyen sağlık kuruluşunun işverenin bulunduğu yerdeki il vergi dairesi başkanlığına, vergi dairesi olmayan illerde il defterdarlığına gönderdiği raporun esas alınacağını düzenler. Araç alımında ÖTV istisnası ÖTV Kanunu m.7’de, motorlu taşıtlar vergisi istisnası MTV Kanunu m.4’te düzenlenir; bu istisnalar engel oranına ve özel tertibat şartına göre farklılaşır, üst sınır ve yeniden yararlanma süresi ise yapılan değişikliklerle güncellenir. Ayrıntılar için engellilere tanınan vergi kolaylıkları ve engelli sürücü ve araç hakları yazılarımıza, emlak vergisinde sıfır oran için emlak vergisi muafiyeti yazımıza bakabilirsiniz.

SGK malullük aylığı: kazadan sonra erken emeklilik mümkün mü?

Kazada ağır yaralanan ve sigortalı olarak çalışan mağdurlar için malullük aylığı önemli bir güvencedir. 5510 sayılı Kanun m.25’e göre, Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenen raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu çalışma gücünün en az %60’ını kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malullük sigortası bakımından malul sayılır. Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce çalışma gücünün %60’ını kaybettiği tespit edilen sigortalı ise bu hastalık veya engel nedeniyle malullük aylığından yararlanamaz. Bu nedenle kazanın, mağdurun sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce mi sonra mı gerçekleştiği malullük aylığı bakımından belirleyicidir.

Malullük aylığı bağlanabilmesi için 5510 sayılı Kanun m.26 uyarınca sigortalının en az on yıldan beri sigortalı bulunup toplam 1800 gün prim ödemiş olması; başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılarda ise sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün prim bildirilmiş olması gerekir. Yönetmeliğin 2. maddesinin üçüncü fıkrası da 5510 sayılı Kanun’a tabi sigortalılara bağlanacak sürekli iş göremezlik geliri ve malullük aylıkları için istenecek durum bildirir sağlık kurulu raporlarının bu Yönetmelik kapsamında olmadığını açıkça belirtir. Buradaki oran tespiti engellilik raporundan ayrıdır ve SGK Kurum Sağlık Kurulunca yapılır; bu nedenle engellilik raporunda %60’ın üzerinde bir oran bulunması malullük aylığını kendiliğinden sağlamaz.

Kaza işe giderken, işten dönerken, iş sırasında veya işverence sağlanan taşıtla gerçekleşmişse iş kazası niteliği de taşıyabilir. Bu durumda SGK sürekli iş göremezlik geliri ve iş kazası hükümleri gündeme gelir; Yönetmeliğin 9. maddesi de iş kazası ve meslek hastalığı dışındaki kazalar için durum bildirir rapor düzenleneceğini belirtir. İş kazası boyutu için trafik kazası aynı zamanda iş kazası mı? yazımıza, SGK gelir başvurusu için sürekli iş göremezlik geliri başvurusu ve itiraz dilekçesi örneğine bakabilirsiniz.

Kaza sonrası üç farklı oran tespiti

TespitKim yaparNe için kullanılır
Kazaya bağlı maluliyet oranıYetkili hastane sağlık kurulu (Ek-4) veya mahkemede Adli Tıp/bilirkişiTrafik sigortası ve tazminat hesabı
Engel oranıYetkili hastane sağlık kurulu (Ek-1)Vergi, araç, istihdam ve sosyal haklar
Çalışma gücü kaybı (malullük)SGK Kurum Sağlık KuruluMalullük aylığı (5510 m.25–26)
Meslekte kazanma gücü kaybıSGK Kurum Sağlık Kuruluİş kazası sayılan kazada sürekli iş göremezlik geliri

İstihdam hakları ve iş hayatına dönüş

Kazadan sonra engelli hâle gelen kişinin iş hayatını sürdürebilmesi için hem kamu hem özel sektörde düzenlemeler bulunur. İş Kanunu m.30 uyarınca 50 veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerleri yüzde üç, kamu işyerleri yüzde dört oranında engelli işçi çalıştırmakla yükümlüdür. Kamu kurumlarında engelli kontenjanından istihdam ise kamu personel mevzuatındaki özel sınav ve yerleştirme usullerine tabidir.

Engellilik raporunda çalıştırılamayacağı işlerin niteliğinin yazılması, kazadan sonra işe dönüşte uygun görev verilmesi ve iş sağlığı değerlendirmeleri bakımından önemlidir. Tazminat hukuku açısından ise kaza nedeniyle mesleğini sürdüremeyen veya daha düşük gelirli bir işe geçmek zorunda kalan mağdurun kaybı TBK m.54’teki çalışma gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılması kalemleri kapsamında değerlendirilir. Kazadan sonra işten çıkarılma veya uygun görev verilmemesi gibi iş hukuku sorunları ayrıca incelenmelidir.

Engelli hakları tazminatı etkiler mi?

Kazadan sonra engelli haklarından yararlanmak, tazminat hakkını ortadan kaldırmaz; ikisi farklı hukuki temellere dayanır. Tazminat, kazaya sebep olanın zararı gidermesidir; engelli hakları ise devletin sosyal güvenlik, vergi ve sosyal hizmet politikalarının sonucudur. TBK m.55, kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemelerin bedensel zararın belirlenmesinde gözetilemeyeceğini ve tazminattan indirilemeyeceğini düzenler. Vergi indirimleri, araç istisnası veya kazadan bağımsız olarak sağlanan sosyal yardımlar bu nedenle tazminattan düşülmez.

Durum, SGK’nın kaza nedeniyle bir ödeme yapması hâlinde farklılaşabilir. Kaza iş kazası sayılmış ve sürekli iş göremezlik geliri bağlanmışsa, bu gelirin rücu edilebilen kısmı aynı zararın iki kez karşılanmaması için hesapta dikkate alınır. Kazanın üçüncü kişinin kusuruyla gerçekleşmesi nedeniyle SGK’nın yaptığı diğer ödemeler bakımından da ödemenin niteliği ve rücu imkânı ayrıca incelenmelidir. Öte yandan gelir veya muhtaçlık şartına bağlı bazı sosyal desteklerde, tahsil edilen tazminatın bu şartların değerlendirilmesine etkisi ilgili mevzuata göre ayrıca ele alınmalıdır.

Engelli hakları ve tazminat ilişkisi

Hak veya ödemeTazminattan düşülür mü?Açıklama
Gelir vergisinde engellilik indirimiHayırVergi hukukundan doğan kolaylık; zararı karşılamaya yönelik değil
ÖTV ve MTV istisnasıHayırVergi istisnası
Kazadan bağımsız sosyal yardımlarHayırTBK m.55: rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ve ifa amacı taşımayan ödemeler indirilemez
İş kazası sayılan kazada SGK sürekli iş göremezlik geliriRücu edilebilen kısmı hesapta dikkate alınırAynı zararın iki kez karşılanmaması
SGK’nın karşıladığı tedavi giderleriMağdur ayrıca isteyemezKTK m.98 kapsamında SGK öder
Kaza nedeniyle SGK’nın yaptığı diğer ödemelerNiteliğine ve rücu imkânına göre değerlendirilirÖdemenin dayanağı ayrıca incelenmeli

Tazminat hesabında mahsup edilen ve edilmeyen ödemeler için maluliyet tazminatı ne kadar? rehberimize, sigortacının hatalı mahsubu için trafik sigortası eksik ödeme yaptı yazımıza bakabilirsiniz.

Ağır engellilik: bakım, vesayet ve yaşam boyu giderler

Kazadan sonra tam bağımlı hâle gelen mağdurlarda hem sosyal destekler hem tazminat kalemleri özel önem taşır. Yönetmeliğin 4. maddesi, engel oranı %50 ve üzerinde olup doku, organ ve/veya fonksiyon kaybı ya da psikiyatri tanısı bağlantılı olarak günlük yaşam aktivitelerini yardım almasına rağmen kendi başına gerçekleştiremediğine karar verilen bireyi tam bağımlı engelli birey olarak tanımlar; kısmi bağımlı engelli birey ise günlük yaşam aktivitelerini yardım alarak gerçekleştirebileceğine karar verilen bireydir. Raporda bağımlılık değerlendirmesinin “evet” olarak belirlenmesi, ağır engelliliğe bağlı bakım hizmetleri ve desteklerde belirleyicidir.

Tazminat tarafında ise 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren Genel Şartlar değişikliğiyle tedavi dönemindeki ve sürekli sakatlık oranının belirlenmesinden sonraki tıbben gerekli bakıcı giderleri sağlık giderleri teminatı kapsamına alınmış ve bakıcı ihtiyacının belirlenmesinde Kurul Raporunun dikkate alınacağı düzenlenmiştir. Sosyal hizmet kapsamında bakım desteği alınması, sorumlulardan istenecek bakıcı gideri talebini kendiliğinden ortadan kaldırmaz; iki kalemin ilişkisi somut dosyada değerlendirilmelidir. Mağdur kendi işlerini göremiyorsa Türk Medeni Kanunu m.405 uyarınca kısıtlanabilir ve hem tazminat hem engelli hakları için başvuruları atanan vasi yürütür.

Bakıcı gideri için trafik kazasında bakıcı gideri, yaşam boyu giderler için ağır maluliyette yaşam boyu giderler, vesayet süreci için ağır maluliyette vasi ve kayyım atanması talebi dilekçesi örneği yazılarımıza bakabilirsiniz. Protez ve tıbbi malzeme temini için ortez, protez ve tıbbi malzeme temini rehberimizi okuyabilirsiniz.

Kaza sonrası engelli hakları için yol haritası

Kazadan sonra hem tazminat hem engelli hakları için hareket eden mağdurların izlemesi gereken sıra, iki sürecin birbirini zorlaştırmaması bakımından önemlidir. Aşağıdaki tablo, iki süreci birlikte yürütmek için önerilen adımları gösterir.

Tazminat ve engelli hakları için adımlar

AdımTazminat süreciEngelli hakları süreci
1. Tedavi ve rehabilitasyonTüm kayıtların saklanması; iyileşme döneminin belgelenmesiGerekirse süreli engellilik raporu
2. Kalıcı durumun netleşmesiKılavuzun bekleme süreleri gözetilerek kaza raporu (Ek-4)Sürekli veya süreli engellilik raporu (Ek-1)
3. Raporların kontrolüKazaya bağlı oran, geçici iş göremezlik süresi, bakıcı ihtiyacıEngel oranı, bağımlılık, çalıştırılamayacağı işler, özel tertibat
4. İtiraz30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne veya dava içinde Adli Tıp incelemesi30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne
5. BaşvurularKTK m.97 uyarınca sigortacıya yazılı başvuru; tahkim veya davaVergi dairesi, SGK, işveren ve ilgili kurumlara ayrı ayrı başvuru
6. Süre takibiKTK m.109 ve TBK m.72 zamanaşımıRapor geçerlilik süresi ve kontrol muayeneleri

Tazminat sürecinin tüm kanuni dayanakları için trafik kazasında kalıcı maluliyet tazminatı rehberimize, sigortaya başvuru metni için trafik kazası sigortaya başvuru dilekçesi örneğine, süre hesabı için trafik kazası zamanaşımı hesaplayıcımıza bakabilirsiniz. Yaralanma türüne göre oranlar için uzuv kaybı, omurga yaralanmaları, kafa travması ve görme ve işitme kaybı rehberlerimizi, yaşlı mağdurlara özgü konular için emekli ve yaşlı mağdurun trafik kazası tazminatı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

Kaza sonrası engelli hakları konusunda en sık karşılaşılan hatalar, iki rapor türünün birbirine karıştırılmasından ve hakların otomatik olarak doğacağının düşünülmesinden kaynaklanır.

Kaza sonrası engelli hakları dosyalarında sık yapılan hatalar

HataOlası sonucuDoğru yaklaşım
Kaza raporuyla engelli haklarına başvurmakBaşvurunun reddi veya eksik oranEngelli hakları için Ek-1 engellilik raporu almak
Engellilik raporundaki yüksek oranı tazminatta kullanmaya çalışmakKronik hastalık kayıplarının hesaba katılmaması tartışmasıTazminatta kazaya bağlı Ek-4 raporunu esas almak
Raporu alınca hakların kendiliğinden doğacağını düşünmekBaşvuru yapılmadığı için hak kaybıHer kurum ve hak için ayrı başvuru yapmak (Yönetmelik m.10/1)
Bağımlılık ve özel tertibat alanlarını kontrol etmemekAğır engellilik ve araç haklarından yararlanamamaRaporun ilgili alanlarının doğru doldurulmasını istemek
30 günlük itiraz süresini kaçırmakRaporun kesinleşmesiRaporun e-Devlet’e aktarıldığı tarihten itibaren süreyi takip etmek
Engellilik raporundaki oranı SGK malullüğü sanmakMalullük aylığı beklentisinin boşa çıkmasıSGK Kurum Sağlık Kurulu tespiti ve sigortalılık şartlarını ayrıca değerlendirmek
Engelli haklarının tazminattan düşüleceğini kabul etmekHaksız indirimTBK m.55 ve ödemenin niteliğini ileri sürmek

Kaza sonrası engelli raporu, SGK hakları ve tazminat süreçlerinizi birlikte, hak kaybı olmadan yönetelim.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp✉️ İletişim

Sıkça Sorulan Sorular

Trafik kazasından sonra engelli raporu nasıl alınır?

Birey veya vasisi, başvuru dilekçesiyle rapor vermeye yetkili sağlık kuruluşuna başvurur. İlgili poliklinik muayeneleri ve tetkiklerden sonra kurul bireyi bizzat görerek engel oranını belirler. Raporda son altı ay içinde çekilmiş fotoğraf bulunması zorunludur ve rapor başvurudan itibaren en geç otuz gün içinde tamamlanır.

Kaza raporu ile engelli raporu aynı şey mi?

Hayır. Kaza raporu (Ek-4) tazminat süreçlerinde kullanılır, kurumların talebiyle düzenlenir ve yalnızca kazaya bağlı kayıpları gösterir. Engellilik raporu (Ek-1) engelli haklarında kullanılır, bireyin başvurusuyla düzenlenir ve kişinin tüm fonksiyon kayıplarını değerlendirir.

Neden engelli raporundaki oran kaza raporundan yüksek çıktı?

Kaza raporunda Yönetmeliğin 9. maddesi uyarınca var olan kronik hastalıklara ilişkin fonksiyon kayıpları belirtilmez. Engellilik raporunda ise kazaya bağlı kayıpla birlikte önceden var olan hastalıklar da değerlendirildiğinden oran daha yüksek çıkabilir.

Engelli raporu alınca haklardan otomatik yararlanır mıyım?

Hayır. Yönetmeliğin 10. maddesine göre raporlar tek başına hakların verilmesi için dayanak oluşturmaz. Her hak için ilgili kurumda ayrı başvuru yapılır ve ilgili kanundaki oran ve diğer şartlar ayrıca aranır.

Engellilik indirimi için yüzde kaç engelli olmak gerekir?

Gelir Vergisi Kanunu m.31’e göre çalışma gücünün en az %40’ını kaybeden üçüncü, %60’ını kaybeden ikinci, %80’ini kaybeden birinci derece engelli sayılır. 2026 yılında aylık indirim tutarları üçüncü derece için 3.000 TL, ikinci derece için 7.000 TL, birinci derece için 12.000 TL’dir.

Kazadan sonra ÖTV’siz araç alabilir miyim?

ÖTV Kanunu m.7 engelliler için araç alımında istisna öngörür; istisna engel oranına ve raporda özel tertibat şartının bulunup bulunmadığına göre farklılaşır. Üst sınır ve yeniden yararlanma süresi değişikliklerle güncellendiğinden başvuru öncesinde güncel şartların teyit edilmesi gerekir.

Trafik kazası nedeniyle malulen emekli olabilir miyim?

5510 sayılı Kanun m.25–26’ya göre çalışma gücünün en az %60’ını kaybettiği SGK Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı malul sayılır. Malullük aylığı için en az on yıl sigortalılık ve 1800 gün prim; başkasının sürekli bakımına muhtaç malullerde ise sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün prim gerekir.

Engellilik raporumda %65 oran var, malullük aylığı alabilir miyim?

Engellilik raporundaki oran malullük aylığını kendiliğinden sağlamaz. Malullük bakımından çalışma gücü kaybı SGK Kurum Sağlık Kurulunca ayrıca tespit edilir ve sigortalılık süresi ile prim günü şartları da aranır.

Engelli haklarından yararlanmak tazminatımı azaltır mı?

Kural olarak hayır. Vergi indirimleri, araç istisnası ve kazadan bağımsız sosyal yardımlar tazminattan düşülmez; TBK m.55 rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemelerinin indirilemeyeceğini düzenler. İş kazası sayılan kazada SGK gelirinin rücu edilebilen kısmı ise hesapta dikkate alınır.

Engelli raporuna nasıl itiraz edilir?

Sağlık Raporları Yönetmeliği m.60 ve m.63’e göre kişisel itiraz, raporun e-Devlet sistemine aktarılmasından itibaren otuz gün içinde il sağlık müdürlüğüne yapılır. Birey hakem hastane listesindeki en yakın hastaneye gönderilir; raporlar çelişir ve yeniden itiraz edilirse bölge hakem hastanesine sevk edilir ve bölge hakem hastanesinin kararı kesindir.

Tam bağımlı engelli ne demektir?

Yönetmeliğin 4. maddesine göre engel oranı %50 ve üzerinde olup günlük yaşam aktivitelerini yardım almasına rağmen kendi başına gerçekleştiremediğine karar verilen bireydir. Raporda bu tespit, ilgili mevzuat açısından ağır engellilik durumunu ifade eder.

İşverenim kazadan sonra beni engelli kontenjanında çalıştırmak zorunda mı?

İş Kanunu m.30, 50 veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerlerinde yüzde üç, kamu işyerlerinde yüzde dört oranında engelli işçi çalıştırma yükümlülüğü öngörür. Kazadan sonra işe dönüşte uygun görev ve iş hukuku hakları ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik (m.4, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 17), 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.31, 4760 sayılı ÖTV Kanunu m.7, 197 sayılı MTV Kanunu m.4, 4857 sayılı İş Kanunu m.30, 5510 sayılı Kanun m.25–26 ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine dayanır. Tutar, üst sınır ve süre gibi şartlar değişebileceğinden başvuru öncesinde ilgili kurumdan teyit edilmelidir; somut dosyanız için Hukukçular Evi Ankara ile 0554 648 37 15 numaralı telefondan iletişime geçin.


Post by Av. Fatma Öztürk