Ağır maluliyetli bir kaza dosyasında üç ayrı rapor gündeme gelir ve bunlar sürekli birbirine karıştırılır. Üçünün de dayanağı, itiraz mercii ve süresi farklıdır; yanlış makama verilen dilekçe ya da kaçırılan süre nedeniyle kaybedilen hakların çoğu esasa değil usule takılır. Bu rehber üç zinciri ayırır, engellilik raporuna itirazın otuz günlük yolunu anlatır ve üç hazır dilekçe örneği içerir.
⚠️ Faizde mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026:
Faiz oranı. 7589 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi yeniden yazılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Yasal faiz artık sabit bir rakam değil, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde seksenidir. 30 Haziran’daki oran, önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni uygulanır. Faiz artık dönemsel hesaplanır: 31.07.2026 öncesi dönemde eski rejim, sonrasında yeni formül geçerlidir; tek oranla yıllara yayılan hesap tabloları yanlış sonuç verir.
Faiz başlangıcı. Aynı Kanun’la Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesine eklenen fıkralar uyarınca, bedensel zarar ve ölüm nedeniyle açılan tazminat davalarında faiz, bilinen dönem bakımından olay tarihinden, bilinemeyen dönem bakımından karar tarihinden işletilir. Tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir. Geçiş bakımından belirleyici olan, haksız fiilin veya zarar doğuran olayın tarihidir. Ayrıntı: Yasal faiz değişti: reeskont endekslemesi
⚠️ Mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026: 7589 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun belirsiz alacak davasını düzenleyen 107. maddesi yürürlükten kaldırılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Bu tarihten sonra yeni bir belirsiz alacak davası açılamaz. Yerine, aynı Kanun’un 20. maddesiyle HMK m. 109’a eklenen dördüncü fıkra ile güçlendirilmiş kısmi dava getirilmiştir: alacağın yalnız bir kısmının dava edildiği hâllerde talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir ve zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. 31.07.2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davaları geçici m. 1 uyarınca eski hükme göre görülmeye devam eder. Ayrıntı: Belirsiz alacak davası kaldırıldı mı? HMK 107 ve yargı paketi
Engellilik oranınız düşük mü çıktı? Süreniz otuz gün.
Üç Rapor, Üç Zincir
⚖️ İlk soru: rapor hangi mevzuata göre düzenlendi?
İtiraz yolunu belirleyen ilk soru budur. Hangi zincirde olduğunuzu baştan belirlemek, itirazın içeriğinden daha belirleyicidir.
| Rapor | Ne için | İtiraz zinciri |
|---|---|---|
| Maluliyet raporu | Tazminat hesabı — iş göremezlik oranı | Mahkeme → itiraz → ek rapor → Adli Tıp |
| SGK meslekte kazanma gücü kaybı | Sürekli iş göremezlik geliri | Kurum → Yüksek Sağlık Kurulu → iş mahkemesi |
| Engelli sağlık kurulu raporu | Engellilik hakları — aylık, bakım, vergi, ÖTV | İl sağlık müdürlüğü → farklı hastane → hakem hastane → idare mahkemesi |
Diğer iki zincir için: maluliyet raporuna itiraz ve Adli Tıp’a sevk talebi dilekçesi ve sürekli iş göremezlik geliri başvurusu ve itiraz dilekçesi.
Engellilik Raporu Ne İşe Yarar?
Bu rapor, kişinin engellilik durumunu, engel grubunu, engellilik oranını ve derecesini gösteren resmî belgedir ve engellilik haklarından yararlanmak için temel belge niteliğindedir:
- Engelli aylığı ve evde bakım yardımı
- ÖTV istisnalı araç alımı ve motorlu taşıtlar vergisi muafiyeti
- Gelir vergisi indirimi ve bununla bağlantılı emeklilik imkânları
- Engelli istihdam kotasından yararlanma
- Özel eğitim ve rehabilitasyon destekleri
- Ulaşım indirimleri ve diğer sosyal destekler
Ağır maluliyetli kaza dosyalarında bu haklar, tazminatın yanında ve ondan bağımsız olarak doğar; ikisi birbirini engellemez.
Süre: Otuz Gün
⏳ Teslim tarihinden itibaren
Engelli sağlık kurulu raporuna itiraz, raporun ilgiliye teslim edildiği tarihten itibaren otuz gün içinde il sağlık müdürlüğüne yapılır. Süresinde yapılmayan itirazlar değerlendirilmez.
İtiraz edebilecekler: rapor sahibi, veli veya vasi, raporu talep eden kurum ve rapor neticesinde hukuki durumu etkilenen kişi ya da kurumlar.
İtiraz konusu yalnızca oran değildir; engel grubu ve raporun süresi bakımından da itiraz edilebilir.
Zincir Nasıl İşler?
- İl sağlık müdürlüğüne itiraz — otuz gün içinde.
- Müdürlükçe kişi, en yakın farklı bir yetkili sağlık kuruluşuna sevk edilir ve yeniden değerlendirilir.
- İki rapor birbirini tutuyorsa — rapor kesinleşir.
- Raporlar farklıysa ve itiraz edilirse — dosya, ikamete en yakın bölge hakem hastanesine gönderilir.
- Hakem hastanenin kararı kesindir; idari süreç bakımından yeniden başvuru yolu kalmaz.
📌 İkinci rapora itiraz edilmezse
İtiraz üzerine alınan ikinci rapora süresi içinde itiraz edilmezse, ikinci rapora göre işlem tesis edilir ve rapor kesinleşir — ilk rapor ile ikinci rapor farklı olsa dahi.
Bunun anlamı şudur: ikinci rapor da beklentinin altındaysa, otuz günlük süre yeniden işler ve hakem hastaneye gidilebilmesi için bu süre içinde tekrar itiraz edilmesi gerekir. Süre kaçırılırsa hakem hastane aşamasına hiç ulaşılamaz.
Altı Ay Kuralı ve İstisnası
Hakem hastane kararıyla ya da süresinde itiraz edilmeyerek kesinleşen rapor hakkında, aynı gereksinim alanı için yeni rapor başvurusu en erken altı ay sonra kabul edilir.
Buna karşılık altı ay beklemek her hâlde zorunlu değildir. Sağlık durumunda yeni ve önemli bir değişiklik meydana gelmişse — yeni hastalık ortaya çıkmışsa, ameliyat olunmuşsa, hastalık ilerlemişse veya fonksiyon kaybı artmışsa — engellilik durumunun yeniden değerlendirilmesi, ilgili branş hekiminin kurula sevki uygun görmesi üzerine süre aranmaksızın gündeme gelebilir.
Trafik kazası dosyalarında bu istisna sık uygulanır: kaza sonrası dönemde geçirilen ek ameliyatlar ve gelişen komplikasyonlar, ilk rapordaki tabloyu değiştirir.
Birden Çok Rahatsızlık Varsa
Erişkinler için düzenlenen raporlarda birden fazla engellilik durumu bulunduğunda oranlar doğrudan toplanmaz; Balthazard formülü kullanılır. Bu, ayrı ayrı düşük görünen oranların birleşiminde beklenenden farklı bir sonuç doğurabilir.
Bu nedenle itirazda, tüm rahatsızlıkların değerlendirmeye alınıp alınmadığı ayrı bir başlık olarak sorgulanmalıdır. Kaza sonrası ortaya çıkan ortopedik, nörolojik ve diğer arızalardan biri hiç değerlendirilmemişse, oran gerçek durumu yansıtmaz.
Dilekçe Örneği 1 — İl Sağlık Müdürlüğüne İtiraz
[ … ] İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ’NE
İTİRAZ EDEN: [Ad Soyad] — [T.C. Kimlik No] — [Adres] — [Telefon]
(Vasi/veli ise:) [Ad Soyad] adına vasisi/velisi [Ad Soyad]
İTİRAZ EDİLEN RAPOR: [ … ] Hastanesi’nin …/…/20… tarihli ve [ … ] sayılı Engelli Sağlık Kurulu Raporu
RAPORUN TESLİM TARİHİ: …/…/20…
KONU: Anılan rapora itirazımdır.
AÇIKLAMALAR:
1. SÜRE. Rapor tarafıma …/…/20… tarihinde teslim edilmiş olup, itirazım otuz günlük yasal süre içinde sunulmaktadır.
2. OLAY. …/…/20… tarihinde geçirdiğim trafik kazası sonucu [yaralanmanın niteliği] meydana gelmiş; [ … ] tarihleri arasında tedavi görülmüştür. (Ek-1: kaza tespit tutanağı, Ek-2: epikriz ve ameliyat notları)
3. RAPORDAKİ SONUÇ. Anılan raporda engellilik oranım %[ … ], engel grubum [ … ], raporun süresi ise [ … ] olarak belirlenmiştir.
4. İTİRAZ SEBEPLERİM. (Dosyaya uygun olanlar seçilir)
a) Tüm rahatsızlıklarım değerlendirmeye alınmamıştır. Raporda yalnızca [ … ] arıza gözetilmiş; kaza sonucu oluşan [diğer arıza] hiç değerlendirilmemiştir. Birden fazla engellilik durumunda oranların ilgili yönteme göre birlikte değerlendirilmesi gerekir. (Ek-3: ilgili branş raporları ve tetkikler)
b) Değerlendirme kalıcı durum sabitlenmeden yapılmıştır. Rapor tarihinde tedavi sürecim devam etmekteydi; …/…/20… tarihinde [ameliyat geçirdim / fizik tedavi sürdü]. Sonraki döneme ait belgeler tabloyu farklı göstermektedir. (Ek-4: sonraki tarihli tıbbi belgeler)
c) Fonksiyon kaybı eksik değerlendirilmiştir. [Etkilenen organ/uzuv] bakımından mevcut fonksiyon kaybı, raporda belirtilenden daha ağırdır. (Ek-5: fonksiyon testleri ve görüntüleme sonuçları)
d) Bazı tetkikler dikkate alınmamıştır. …/…/20… tarihli [tetkik/rapor] dosyaya sunulduğu hâlde değerlendirmede kullanılmamıştır. (Ek-6)
e) Engel grubu hatalıdır. Mevcut tablo [ … ] grubuna girdiği hâlde rapor [ … ] grubunu göstermektedir.
f) Rapor süresi hatalıdır. Durumumun kalıcı olduğu tıbbi belgelerle sabit iken rapor süreli olarak düzenlenmiştir.
TALEP: İtirazımın kabulü ile yetkili farklı bir sağlık kuruluşuna SEVKİMİN YAPILMASINA; değerlendirmede tüm rahatsızlıklarımın ve ekte sunulan tıbbi belgelerin gözetilmesine karar verilmesini talep ederim. …/…/20…
İtiraz Eden
[Ad Soyad] — (imza)
Dilekçe Örneği 2 — İkinci Rapora İtiraz ve Hakem Hastane Sevki
İkinci rapor da beklentinin altındaysa, hakem hastaneye ulaşabilmek için otuz gün içinde tekrar itiraz edilmelidir.
[ … ] İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ’NE
İTİRAZ EDEN: [Ad Soyad] — [T.C. Kimlik No]
KONU: İtirazım üzerine düzenlenen …/…/20… tarihli ikinci rapora itirazım ve bölge hakem hastanesine sevk talebimdir.
AÇIKLAMALAR:
1. …/…/20… tarihli ilk rapora itirazım üzerine [ … ] Hastanesi’ne sevk edilmiş ve …/…/20… tarihli ikinci rapor düzenlenmiştir. Rapor tarafıma …/…/20… tarihinde teslim edilmiştir.
2. RAPORLAR ARASINDA ÇELİŞKİ VARDIR.
— İlk rapor: engellilik oranı %[ … ], engel grubu [ … ]
— İkinci rapor: engellilik oranı %[ … ], engel grubu [ … ]
İki rapor arasındaki fark [ … ] puandır ve kararlar birbirini tutmamaktadır.
3. İkinci rapor da mevcut tıbbi tablomu yansıtmamaktadır. [İtiraz sebepleri kısaca tekrar edilir.] (Ek: her iki rapor ve tıbbi belgeler)
4. Raporlar arasında çelişki bulunduğundan ve süresi içinde itiraz edildiğinden, dosyanın Bölge Hakem Hastaneler Listesi’nde yer alan ve gerekli branşları bulunduran en yakın hastaneye gönderilmesi gerekir.
TALEP: İtirazımın kabulü ile BÖLGE HAKEM HASTANESİNE SEVKİMİN YAPILMASINA ve engellilik durumumun yeniden değerlendirilmesine karar verilmesini talep ederim. …/…/20…
İtiraz Eden
[Ad Soyad] — (imza)
Dilekçe Örneği 3 — Durum Değiştiyse Yeniden Değerlendirme
Rapor kesinleşmiş ancak sağlık durumunda önemli değişiklik olmuşsa, altı ay beklemeden yeniden değerlendirme gündeme gelebilir.
[ … ] İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ’NE
BAŞVURAN: [Ad Soyad] — [T.C. Kimlik No]
KONU: Sağlık durumumdaki değişiklik nedeniyle engellilik durumumun yeniden değerlendirilmesi talebimdir.
AÇIKLAMALAR:
1. …/…/20… tarihli ve [ … ] sayılı engelli sağlık kurulu raporuyla engellilik oranım %[ … ] olarak belirlenmiş ve rapor kesinleşmiştir.
2. DURUMUMDA DEĞİŞİKLİK MEYDANA GELMİŞTİR. Rapor tarihinden sonra:
a) …/…/20… tarihinde [ameliyat] geçirdim,
b) [yeni tanı] konuldu,
c) [Etkilenen bölge] bakımından fonksiyon kaybım artmıştır,
d) [Diğer değişiklik].
(Ek-1: ameliyat raporu ve epikriz, Ek-2: yeni tanıya ilişkin belgeler, Ek-3: güncel fonksiyon testleri ve görüntüleme sonuçları)
3. Engellilik durumunun değişmesi hâlinde, ilgili branş hekiminin kurula sevki uygun görmesi üzerine süre aranmaksızın yeniden değerlendirme yapılabilmektedir. Mevcut tablom bu kapsamdadır.
TALEP: Engellilik durumumun YENİDEN DEĞERLENDİRİLMESİ için yetkili sağlık kuruluşuna sevkimin yapılmasına karar verilmesini talep ederim. …/…/20…
Başvuran
[Ad Soyad] — (imza)
İdari Yol Tükendikten Sonra
Hakem hastane kararı idari süreç bakımından kesindir. Buna karşılık idarenin işlemine karşı idare mahkemesinde iptal davası açılması yolu ayrıca değerlendirilir.
⚠️ En sık düşülen usul tuzağı
Rapor itirazlarında kaybedilen hakların çoğu esasa değil usule takılır:
- Yanlış makama verilen dilekçe — engellilik raporu itirazı il sağlık müdürlüğüne, SGK maluliyet itirazı Yüksek Sağlık Kurulu’na yapılır
- Otuz günü aşan başvuru
- İdari yol tüketilmeden açılan dava
- Tersine: idari yazışmalarla dava açma süresinin tüketilmesi
Bu nedenle itiraza başlarken hem hangi zincirde olunduğu hem de hangi sürelerin işlediği yazılı bir takvime bağlanmalıdır.
Tazminat Dosyasıyla İlişkisi
Engellilik raporu ile tazminat dosyasındaki maluliyet raporu farklı belgelerdir ve birbirinin yerine geçmez. Buna karşılık pratikte birbirini etkiler:
- Yüksek bir engellilik oranı, tazminat dosyasında maluliyet raporuna itiraz ederken destekleyici belge olarak sunulabilir.
- Düşük bırakılan bir engellilik oranı ise karşı tarafça savunma malzemesi olarak kullanılabilir.
- Engellilik raporundaki bakıma muhtaçlık tespiti, bakıcı gideri talebini güçlendirir.
Bakıcı gideri ve yaşam boyu giderler için: tedavi ve yaşam boyu giderler talebi dilekçesi örneği.
İtiraz Öncesi Kontrol Listesi
- Rapor hangi mevzuata göre düzenlendi; hangi zincirdesiniz?
- Raporun teslim tarihi ne; otuz günün son günü hangi tarih?
- İtiraz doğru makama — il sağlık müdürlüğüne — mi yöneltiliyor?
- Tüm rahatsızlıklar değerlendirmeye alınmış mı?
- Kalıcı durum sabitlenmiş miydi; sonraki tarihli belgeler var mı?
- Engel grubu ve rapor süresi doğru mu?
- İkinci rapor geldiğinde otuz günlük süre yeniden takvime alındı mı?
- Raporlar çelişiyorsa hakem hastane sevki talep edildi mi?
- Durum değiştiyse yeniden değerlendirme yolu değerlendirildi mi?
- İdari yol tükendiyse dava süresi hesaplandı mı?
Sık Yapılan Altı Hata
- Zinciri karıştırmak. Engellilik raporu, SGK maluliyeti ve tazminat maluliyet raporu farklı mercilere itiraz edilir.
- Otuz günü kaçırmak. Süresinde yapılmayan itirazlar değerlendirilmez.
- İkinci rapora itiraz etmemek. İtiraz edilmezse ikinci rapora göre işlem yapılır ve hakem hastaneye hiç ulaşılamaz.
- Rahatsızlıkları eksik göstermek. Değerlendirilmeyen bir arıza, birleşik oranı doğrudan düşürür.
- Tedavi sürerken rapor almak. Kalıcı durum sabitlenmeden yapılan değerlendirme düşük çıkar.
- Altı ay kuralını mutlak sanmak. Sağlık durumunda önemli değişiklik varsa süre aranmaksızın yeniden değerlendirme gündeme gelebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Engelli sağlık kurulu raporuna itiraz süresi nedir?
Raporun ilgiliye teslim edildiği tarihten itibaren otuz gündür ve itiraz il sağlık müdürlüğüne yapılır. Süresinde yapılmayan itirazlar değerlendirilmez.
Kimler itiraz edebilir?
Rapor sahibi, veli veya vasi, raporu talep eden kurum ile rapor neticesinde hukuki durumu etkilenen diğer kişi ve kurumlar itiraz edebilir.
İtiraz sonrası süreç nasıl işler?
İl sağlık müdürlüğünce kişi, en yakın farklı bir yetkili sağlık kuruluşuna sevk edilir. İki rapor birbirini tutuyorsa rapor kesinleşir; farklıysa ve süresinde itiraz edilirse dosya bölge hakem hastanesine gönderilir. Hakem hastanenin kararı kesindir.
İkinci rapora da itiraz etmem gerekir mi?
İkinci rapor beklentinizin altındaysa evet. İtiraz üzerine alınan ikinci rapora süresi içinde itiraz edilmezse, ilk rapordan farklı olsa dahi ikinci rapora göre işlem tesis edilir ve rapor kesinleşir; hakem hastane aşamasına hiç ulaşılamaz.
Neye itiraz edebilirim?
Yalnızca engellilik oranına değil; engel grubuna ve raporun süresine ilişkin olarak da itiraz edilebilir. Durumun kalıcı olduğu tıbbi belgelerle sabitken raporun süreli düzenlenmesi tipik bir itiraz sebebidir.
Birden çok rahatsızlığım var, oranlar toplanır mı?
Doğrudan toplanmaz. Erişkinler için düzenlenen raporlarda birden fazla engellilik durumu bulunduğunda oranların birleştirilmesinde özel bir yöntem uygulanır. Bu nedenle itirazda tüm rahatsızlıkların değerlendirmeye alınıp alınmadığı ayrıca sorgulanmalıdır.
Rapor kesinleşti, yeniden başvurabilir miyim?
Hakem hastane kararıyla ya da süresinde itiraz edilmeyerek kesinleşen rapor hakkında aynı gereksinim alanı için yeni başvuru en erken altı ay sonra kabul edilir. Ancak sağlık durumunda yeni ve önemli bir değişiklik varsa, ilgili branş hekiminin sevki uygun görmesi üzerine süre aranmaksızın yeniden değerlendirme gündeme gelebilir.
Ne zaman rapor almalıyım?
Tedavi tamamlanıp kalıcı durum sabitlendikten sonra. Tedavisi süren veya ameliyat bekleyen bir hastada yapılan değerlendirme nihai tabloyu yansıtmaz ve oran düşük çıkar.
Bu rapor hangi haklara kapı açar?
Engelli aylığı ve evde bakım yardımı, ÖTV istisnalı araç alımı ve motorlu taşıtlar vergisi muafiyeti, gelir vergisi indirimi, engelli istihdam kotası, özel eğitim ve rehabilitasyon destekleri ile ulaşım indirimleri gibi haklardan yararlanmak için temel belgedir.
Engellilik raporu ile tazminat maluliyet raporu aynı mı?
Değildir. Maluliyet raporu tazminat hesabı için iş göremezlik oranını gösterir; engellilik raporu ise sosyal haklara erişim için engellilik oranını gösterir. Farklı yönetmeliklere dayanır ve farklı mercilere itiraz edilir.
İki rapor birbirini etkiler mi?
Pratikte etkiler. Yüksek bir engellilik oranı tazminat dosyasında destekleyici belge olarak sunulabilir; düşük bırakılan bir oran ise karşı tarafça savunma malzemesi olarak kullanılabilir. Engellilik raporundaki bakıma muhtaçlık tespiti bakıcı gideri talebini güçlendirir.
Hakem hastane kararından sonra ne yapabilirim?
Hakem hastane kararı idari süreç bakımından kesindir. Bununla birlikte idarenin işlemine karşı idare mahkemesinde iptal davası açılması yolu ayrıca değerlendirilir; bu aşamada dava açma süresinin kaçırılmaması için takvim kurulmalıdır.
Engellilik oranınız düşük mü çıktı? Süreniz otuz gün.
İlgili Rehberler
- Maluliyet raporuna itiraz ve Adli Tıp’a sevk talebi dilekçesi
- Sürekli iş göremezlik geliri başvurusu ve itiraz dilekçesi örneği
- Tedavi ve yaşam boyu giderler talebi dilekçesi örneği
- Bakıcı gideri ve sürekli bakım tazminatı dava dilekçesi örneği
- Ağır maluliyette vasi ve kayyım atanması talebi dilekçesi örneği
- Çocuk mağdurda tazminat dava dilekçesi örneği (ÇÖZGER)
- Ağır maluliyette yaşam boyu giderler: protez, cihaz, tadilat
- Tazminat davasında adli yardım talebi dilekçesi örneği
- MTV tahakkukuna itiraz ve düzeltme başvuru dilekçesi örneği
- Trafik kazasından sonra hangi dilekçe, ne zaman?
Dayanak Mevzuat
- Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik — 20.02.2019; özellikle itiraz usulüne ilişkin hükümler
- Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik (ÇÖZGER) — 18 yaş altı
- 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun
- 2022 sayılı Kanun — engelli aylığı
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu — engellilik indirimi
- 4760 sayılı ÖTV Kanunu — engelli araç istisnası
- 2577 sayılı İYUK m. 7, 8, 11 — idari işleme karşı dava ve süreler
- 5510 sayılı Kanun m. 19, 95 — meslekte kazanma gücü kaybı ve Kurum kararlarına itiraz
