İç Organ Yaralanmalarında Maluliyet Oranı 2026: Dalak Alınması, Böbrek Kaybı, Karaciğer, Bağırsak, Akciğer, Damar Yaralanması ve Karın Fıtığı (Yönetmelik Tabloları)
15 Eylül 2026

İç Organ Yaralanmalarında Maluliyet Oranı 2026: Dalak Alınması, Böbrek Kaybı, Karaciğer, Bağırsak, Akciğer, Damar Yaralanması ve Karın Fıtığı (Yönetmelik Tabloları)

Trafik kazalarında en sinsi yaralanmalar çoğu zaman dışarıdan görünmeyenlerdir. Emniyet kemerinin karına baskısı, direksiyona çarpma, yayaya çarpan aracın tamponu veya motosikletten düşerken gidona çarpma; dalak, karaciğer, böbrek, bağırsak ve akciğer yaralanmalarına yol açabilir. Bu yaralanmalar çoğu zaman acil ameliyat gerektirir ve mağdurun hayatını kurtarmak için bir organın tamamı veya bir kısmı çıkarılabilir. Yara iyileştikten sonra kişi görünüşte sağlıklıdır; ancak dalağı veya bir böbreği olmayan, bağırsağının bir kısmı alınmış ya da akciğer kapasitesi azalmış bir mağdurun kaybı kalıcıdır.

Bu rehberde Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin Ek-2 kılavuzunda iç organ yaralanmalarının nasıl oranlandığını anlatıyoruz: dalak alınması (splenektomi), böbrek kaybı (nefrektomi) ve böbrek fonksiyon bozukluğu, karaciğer ve safra yolları, üst sindirim kanalı ve bağırsak yaralanmaları, kalıcı stomalar, karın duvarı fıtıkları, akciğer ve göğüs yaralanmaları, travmatik damar yaralanmaları; birleştirme örnekleri, raporun zamanlaması ve tazminata etkisi. Dosyanızı birlikte değerlendirmek için Hukukçular Evi Ankara’yı 0554 648 37 15 numaralı telefondan arayabilirsiniz.

Beş cümlede özet

  • Kılavuzun sindirim sistemi bölümüne göre dalağın alınması (splenektomi) %10 engel oranıdır; tek böbreğin alınmasında diğer böbrek tamamen normalse oran %10’dur ve diğer böbrekteki hastalığa göre %30’a kadar yükselir, iki böbreğin alınması %90’dır.
  • Karaciğer yaralanmasının kalıcı sonuçları Tablo 7’ye göre %15, %30, %50 veya %95; safra yolu bozuklukları Tablo 8’e göre %10, %30, %50 veya %95 olarak sınıflandırılır.
  • Üst sindirim kanalı (Tablo 3) ile kolon ve rektum bozuklukları (Tablo 4) %10, %25, %50 ve %75 sınıflarıyla değerlendirilir; kalıcı stomalar Tablo 6’da ayrıca oranlanır ve diğer bozukluklarla Balthazard yöntemiyle birleştirilir.
  • Karın duvarı fıtıklarında kılavuz yalnızca cerrahi tedavi yapılamayan fıtıkları değerlendirir; akciğer yaralanmalarında solunum fonksiyon testine göre %20, %40 veya %80, tek taraflı akciğerin alınmasında %10 oran öngörülür.
  • Travmatik damar yaralanmasında cerrahi müdahale görmüş ve dolaşım bozukluğu olmayanlarda oran %0, dolaşım bozukluğu ve iskemi bulguları olanlarda %30’dur; derin ven trombozu ve lenfödem gibi sekeller ayrıca oranlanır.

İç organ yaralanmaları kılavuzda nasıl değerlendirilir?

Yönetmeliğin 10. maddesi uyarınca engel oranı Ek-2 kılavuzuna göre belirlenir; birden fazla fonksiyon kaybı varsa oranlar Balthazard yöntemiyle birleştirilir. Kaza raporunda Yönetmeliğin 9. maddesi gereği önceden var olan kronik hastalıklara ilişkin fonksiyon kayıpları yazılmaz. İç organ yaralanmaları kılavuzda tek bir bölümde değil, organın ait olduğu sistemin bölümünde değerlendirilir: dalak, karaciğer, safra yolları, bağırsaklar, pankreas ve karın duvarı sindirim sistemi bölümünde; böbrek, mesane ve üreterler ürogenital sistem bölümünde; akciğer göğüs hastalıkları ve göğüs cerrahisi bölümünde; damarlar kardiyovasküler sistem bölümündeki damar hastalıkları başlığında.

Kılavuzun sindirim sistemi bölümü, bozukluk değerlendirmesinde semptomların öznel ve hatalı yoruma açık olduğunda tek kriter olarak kullanılmaması gerektiğini vurgular ve görüntüleme, endoskopi, biyopsi ve laboratuvar testleri gibi objektif yöntemleri sayar. Bu nedenle iç organ yaralanmalarında oran, ameliyat notları, patoloji ve görüntüleme raporları, laboratuvar değerleri ve fonksiyon testleriyle desteklenmelidir. Bozukluk sınıfları ise günlük faaliyetleri yapabilmeyi ve organ düzeyindeki anatomik, fizyolojik ve fonksiyonel anormallikleri yansıtacak biçimde tanımlanmıştır.

İç organ yaralanmasının türüne göre kılavuzda uygulanacak bölüm

Yaralanan organTrafik kazasındaki tipik durumKılavuzdaki bölüm ve tablo
DalakKemer veya direksiyona bağlı karın travması, dalak yırtığıSindirim sistemi: splenektomi maddesi
BöbrekYan tarafa darbe, böbrek yırtığı veya damar hasarıÜrogenital sistem: nefroloji, üst üriner sistem, nefrektomi
Karaciğer ve safra yollarıSağ üst karın ve alt kaburga travmasıSindirim sistemi: Tablo 7 ve Tablo 8
İnce bağırsak, mide, pankreasKemer yaralanması, bağırsak yırtığı, pankreas yaralanmasıSindirim sistemi: Tablo 3
Kolon, rektum ve anüsKarın ve pelvis travmasıSindirim sistemi: Tablo 4 ve Tablo 5
Kalıcı stomaBağırsak yaralanması sonrası kolostomi veya ileostomiSindirim sistemi: Tablo 6
Karın duvarıTravma veya ameliyat sonrası fıtıkSindirim sistemi: Tablo 9
Akciğer ve göğüsKaburga kırıkları, akciğer yırtığı, akciğer rezeksiyonuGöğüs hastalıkları ve göğüs cerrahisi bölümü
DamarlarKırıkla birlikte atardamar veya toplardamar yaralanmasıKardiyovasküler sistem: damar hastalıkları

Dalak alınması (splenektomi)

Dalak, trafik kazalarında karın travmasıyla en sık yaralanan organdır. Yaralanma hafifse dalak korunarak takip edilebilir; ciddi yırtıklarda veya kanamada ise dalağın tamamen çıkarılması (splenektomi) gerekebilir. Kılavuzun sindirim sistemi bölümü, splenektomi için ayrı bir madde öngörür ve bu duruma %10 engel oranı verir. Dalağı alınan kişilerde enfeksiyonlara karşı koruma bakımından aşılama ve düzenli takip gerekebildiğinden, bu süreçteki tedavi giderleri de tazminat kalemleri arasında değerlendirilmelidir.

Dalak alınmasıyla birlikte başka organlar da yaralanmışsa oranlar Balthazard yöntemiyle birleştirilir. Örneğin splenektomi (%10) ile birlikte tek böbreğin alındığı ve diğer böbreğin tamamen normal olduğu (%10) bir mağdurda kişinin engel oranı yaklaşık %19; splenektomi ile birlikte Tablo 7’ye göre sınıf 1 karaciğer bozukluğu (%15) bulunan bir mağdurda yaklaşık %23,5 olur.

Böbrek yaralanması ve böbrek kaybı (nefrektomi)

Böbrek yaralanmaları, yan tarafa gelen darbelerde ve ani yavaşlamaya bağlı damar hasarlarında görülür. Kılavuzun ürogenital sistem bölümü böbrek kaybını “Nefrektomi” başlığı altında, kalan böbreğin durumunu da gözeterek oranlar. Soliter böbrek durumunda kılavuz, diğer böbreğin renal fonksiyonlarının da kreatinin klirensi değerlerine göre değerlendirilip ekleneceğini belirtir. Buna göre tek böbreğin alınması, diğer böbrek tamamen normalse %10; diğer böbrek normal ama potansiyel bir hastalık (örneğin taş hastalığı) mevcutsa %15; diğer böbrekte aralıklı semptom veren ve devamlı tedavi gerektirmeyen hastalık varsa %20; devamlı takip ve sık tedavi gerektiren hastalık varsa %25; cerrahi veya medikal tedaviyle yeterli sonuç alınamayan hastalık varsa %30 engel oranıdır. İki böbreğin alınması %90’dır.

Böbreği korunmuş ancak fonksiyonu azalmış mağdurlarda kronik böbrek hastalığı evreleri uygulanır. Kılavuz, glomerüler filtrasyon hızına (GFR) göre evre 1’e %25, evre 2’ye (GFR 60–89 ml/dk) %30, evre 3’e (GFR 30–59 ml/dk) %50, evre 4’e (GFR 15–29 ml/dk) %70, evre 5’e (GFR 15 ml/dk’nın altında, henüz diyalize başlanmamış) %80 oran verir; alt evrelerde (A ve B) oranlar farklılaşır. Diyaliz gibi renal replasman tedavisi gerektiren kronik böbrek hastalığı %90’dır. Üst üriner sistemde hastalık varsa, tedavi ihtiyacına ve tek veya iki böbreği tutmasına göre %5 ile %30 arasında oranlar öngörülür.

Nefrektomi ve böbrek fonksiyon kaybı (kılavuz değerleri)

DurumEngel oranı
Tek böbreğin alınması, diğer böbrek tamamen normal%10
Tek böbreğin alınması, diğer böbrekte potansiyel hastalık (örneğin taş hastalığı)%15
Tek böbreğin alınması, diğer böbrekte aralıklı semptom veren, devamlı tedavi gerektirmeyen hastalık%20
Tek böbreğin alınması, diğer böbrekte devamlı takip ve sık tedavi gerektiren hastalık%25
Tek böbreğin alınması, diğer böbrekte cerrahi veya medikal tedaviyle yeterli sonuç alınamayan hastalık%30
İki böbreğin alınması%90
Kronik böbrek hastalığı evre 2 (GFR 60–89 ml/dk)%30
Kronik böbrek hastalığı evre 3 (GFR 30–59 ml/dk)%50
Kronik böbrek hastalığı evre 4 (GFR 15–29 ml/dk)%70
Diyaliz gerektiren kronik böbrek hastalığı%90
Böbrek nakli (GFR 30 ml/dk’nın üzerinde)%70

Üst üriner sistem hastalıkları

DurumTek böbrekteİki böbrekte
Aralıklı semptom veren, devamlı tedavi gerektirmeyen%5%10
Devamlı takip ve sık tedavi gerektiren%10%20
Cerrahi veya medikal tedaviyle yeterli sonuç alınamayan%15%30

Kalıcı üriner diversiyon uygulamaları da kılavuzda ayrıca oranlanır: nefrostomi, sistostomi ve üretrostomi %30, üreterokütanostomi ve ileal loop %30, ortotopik mesane ve üreterointestinal diversiyon %20. Pelvis travmasına bağlı mesane, üretra, idrar kaçırma ve cinsel fonksiyon sorunları ise ayrıca değerlendirilir; bunlar için pelvis travması sonrası idrar kaçırma, cinsel fonksiyon kaybı ve kısırlıkta maluliyet oranı rehberimize bakabilirsiniz.

İç organ yaralanmanızda ameliyat kayıtları, laboratuvar değerleri ve raporunuzun kılavuza uygunluğunu birlikte değerlendirelim.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp✉️ İletişim

Karaciğer ve safra yolu yaralanmaları

Karaciğer, dalaktan sonra karın travmasında en sık yaralanan organdır. Yaralanmaların önemli bir kısmı ameliyatsız veya küçük müdahalelerle iyileşir; ağır yaralanmalarda karaciğerin bir kısmının çıkarılması, safra kaçağı veya safra yolu darlığı gibi sonuçlar ortaya çıkabilir. Kılavuz karaciğerde kalıcı bozuklukları Tablo 7’ye göre dört sınıfta değerlendirir. Sınıf 1 (%15): devam eden karaciğer hastalığının objektif bulguları var, son üç yılda asit, sarılık veya özefagus varis kanaması öyküsü yok, beslenme ve güç yerinde, biyokimyasal çalışmalar minimal fonksiyonel bozukluk gösteriyor. Sınıf 2 (%30): kronik karaciğer hastalığının objektif bulguları var, beslenme ve güç yerinde, ancak biyokimyasal çalışmalar sınıf 1’e göre daha ciddi karaciğer hasarına işaret ediyor. Sınıf 3 (%50) ve sınıf 4 (%95) ise ilerleyici hastalık, asit, sarılık, varis kanaması, beslenme bozukluğu ve hepatik ensefalopati gibi ağır tabloları kapsar.

Safra yollarında kalıcı bozukluklar Tablo 8’e göre sınıflandırılır: sık tekrarlamayan safra yolları bozukluğu %10; tekrarlayan ve tedaviye cevapsız bozukluk %30; tekrarlayan kolanjitle seyreden ve onarılamayan safra yolu tıkanıklığı %50; kalıcı sarılık ve ortak safra kanalı tıkanıklığına bağlı ilerleyici karaciğer hastalığı %95. Karaciğer nakli yapılan hastalarda kılavuz %70 oranına Tablo 7’ye göre takdir edilen oranın Balthazard yöntemiyle eklenmesini öngörür.

Tablo 7 ve Tablo 8: Karaciğer ve safra yolları

SınıfKaraciğer (Tablo 7)Safra yolları (Tablo 8)
Sınıf 1%15 – objektif bulgu var, son üç yılda asit, sarılık, varis kanaması yok, beslenme ve güç yerinde%10 – sık tekrarlamayan bozukluk
Sınıf 2%30 – kronik hastalık bulguları, beslenme ve güç yerinde, biyokimyasal olarak daha ciddi hasar%30 – tekrarlayan, tedaviye cevapsız bozukluk
Sınıf 3%50 – ilerleyici hastalık veya son yılda asit, sarılık, varis kanaması%50 – tekrarlayan kolanjit, onarılamayan tıkanıklık
Sınıf 4%95 – ilerleyici hastalık, sürekli sarılık, kanama, hepatik ensefalopati belirtileri, beslenme bozukluğu%95 – kalıcı sarılık, ilerleyici karaciğer hastalığı

Mide, ince bağırsak, pankreas ve kalın bağırsak yaralanmaları

Emniyet kemerinin karına ani baskısı, bağırsak yırtıklarına ve bağırsak zarının (mezenter) yaralanmasına yol açabilir; bu durumlarda bağırsağın bir bölümünün çıkarılması gerekebilir. Kılavuz, özefagus, mide, duodenum, ince bağırsak ve pankreası “üst sindirim kanalı” olarak birlikte değerlendirir ve Tablo 3’teki dört sınıfı uygular. Sınıf 1’de (%10) semptom, bulgu veya anatomik kayıp vardır ancak sürekli tedavi gerekmez, istenilen kilo sürdürülebilir veya ameliyat sonrası sekel yoktur. Sınıf 2’de (%25) semptomların kontrolü için uygun diyet kısıtlaması ve ilaç tedavisi gerekir ve kişi ideal kilonun en fazla %10 altındadır. Sınıf 3’te (%50) diyet ve ilaçla tamamen düzelmeyen semptom veya beslenme yetersizliği vardır ve kişi ideal kilonun %10–20 altındadır. Sınıf 4’te (%75) semptomlar tedaviyle kontrol altına alınamaz veya kişi ideal kilonun %20’den fazla altındadır.

Kolon ve rektum bozuklukları Tablo 4’e göre yine %10, %25, %50 ve %75 sınıflarıyla değerlendirilir; sınıflar belirti ve bulguların sıklığına, ağrıya, bağırsak alışkanlığındaki bozukluğa, diyet ve tedavi ihtiyacına ve ateş, kilo kaybı veya anemi gibi sistemik belirtilere göre ayrılır. Anüs yaralanmalarında Tablo 5 uygulanır: gaz veya sıvı gaita içeren hafif inkontinans veya hafif, aralıklı semptomlar %10; devamlı tedavi gerektiren kısmi fekal inkontinans veya tedaviyle tam kontrol edilemeyen semptomlar %20; tam fekal inkontinans veya tedaviye yanıt vermeyen ciddi semptomlar %35. Pankreas nakli yapılan hastalarda kılavuz %70 oranına Tablo 3’e göre takdir edilen oranın Balthazard yöntemiyle eklenmesini öngörür.

Tablo 3 ve Tablo 4: Üst sindirim kanalı ile kolon ve rektum

Sınıf ve oranÜst sindirim kanalı (özefagus, mide, duodenum, ince bağırsak, pankreas)Kolon ve rektum
Sınıf 1 – %10Sürekli tedavi gerekmiyor, istenilen kilo sürdürülüyor veya ameliyat sonrası sekel yokNadir ve kısa süreli belirtiler, özel diyet veya tedavi gerekmiyor, ameliyat sonrası sekel yok
Sınıf 2 – %25Diyet kısıtlaması ve ilaç tedavisi gerekiyor, ideal kilonun en fazla %10 altıHafif ağrıyla nadir bağırsak rahatsızlıkları, minimal diyet kısıtlaması veya hafif semptomatik tedavi
Sınıf 3 – %50Diyet ve ilaçla tamamen düzelmeyen semptomlar veya beslenme yetersizliği, ideal kilonun %10–20 altıPeriyodik veya devamlı ağrıyla bağırsak alışkanlığında bozukluk, ataklarda özel diyet ve ilaç, ateş, anemi veya kilo kaybı
Sınıf 4 – %75Tedaviyle kontrol edilemeyen semptomlar veya ideal kilonun %20’den fazla altıDevamlı ağrıyla sürekli bozukluk, aktivitenin tam sınırlanması, tedaviye rağmen kontrol edilemeyen semptomlar

Kalıcı stomalar (Tablo 6)

Ağır bağırsak yaralanmalarında dışkının karın duvarındaki bir açıklıktan torbaya alınması (stoma) gerekebilir. Stoma bazen geçicidir ve sonraki bir ameliyatla kapatılır; kılavuzun Tablo 6’sı ise kalıcı, cerrahi olarak oluşturulmuş stomaları oranlar. Kılavuza göre kişinin kalıcı bir stoması varsa Tablo 6’da ilgili organla ilişkili değerler kullanılır; ilgili organa ait diğer bozukluklar için belirlenmiş engel oranı varsa Balthazard yöntemiyle bu oranlar birleştirilir. Kılavuz, iyi fonksiyon gösteren uzun süreli stoması olan birçok kişinin günlük aktivitelerinin tamamında nadiren engelle karşılaştığını da belirtir.

Örneğin kalın bağırsak yaralanması nedeniyle kalıcı kolostomi açılan (%10) ve Tablo 4’e göre sınıf 2 kolon bozukluğu (%25) bulunan bir mağdurda oranlar Balthazard yöntemiyle birleştirilerek yaklaşık %32,5 bulunur. Stomanın geçici olduğu dönemde ise kalıcı oran yerine iyileşme dönemi kaybı, stoma bakım malzemeleri ve kapatma ameliyatı giderleri öne çıkar.

Tablo 6: Cerrahi olarak oluşturulan kalıcı stomalar

StomaEngel oranı
Özefagostomi%15
Gastrostomi%15
Jejunostomi%20
İleostomi%20
İleal poş anal anastomoz%20
Kolostomi%10

Karın duvarı fıtıkları (Tablo 9)

Karın travması veya karın ameliyatından sonra karın duvarında fıtık gelişebilir. Kılavuzun Tablo 9’u fıtıkları üç sınıfta değerlendirir: karın duvarında palpasyonla defekt ve artmış karın içi basıncıyla oluşan, kolayca geri itilebilen hafif şişkinlik veya nadir, orta derecede rahatsızlık %10; sık sık veya kalıcı olarak ortaya çıkan, elle geri itilebilen şişkinlik veya ağır yük taşımayı engelleyen sık rahatsızlık %20; kalıcı, geri itilemeyen veya tamir edilemeyen şişkinlik ya da günlük yaşam aktivitelerinde kısıtlılık %30.

Ancak kılavuz önemli bir sınır koyar: yalnızca cerrahi tedavi yapılamayan (örneğin kalp ve solunum yetmezliği gibi nedenlerle) fıtıklaşmaya bağlı bozukluklar değerlendirilir. Buna göre ameliyatla onarılabilecek bir travmatik fıtık, kalıcı maluliyet oranı yerine onarım ameliyatının gideri ve iyileşme dönemi kaybı açısından tazminata konu olur. Mağdurun genel sağlık durumu nedeniyle ameliyat edilemiyorsa bu durumun raporda hekim görüşüyle belgelenmesi gerekir.

Akciğer ve göğüs yaralanmaları

Kaburga kırıkları, akciğer yırtığı, göğüs boşluğuna kan veya hava dolması (hemotoraks, pnömotoraks) trafik kazalarında sık görülen göğüs yaralanmalarıdır. Çoğu tam iyileşir; ancak ağır yaralanmalarda akciğerin bir kısmının veya tamamının çıkarılması, göğüs duvarında kalıcı deformite veya solunum kapasitesinde azalma kalabilir. Kılavuzun göğüs hastalıkları ve göğüs cerrahisi bölümüne göre akciğer, plevra ve göğüs kafesi hastalıkları solunum ve dolaşım fonksiyonunda bozukluk yapmışsa solunum fonksiyon testlerine göre değerlendirme yapılır: az etkilenme %20, orta derecede etkilenme %40, ağır derecede etkilenme veya kronik kor pulmonale gelişmişse %80.

Kılavuz bu değerlendirmenin akut dönem geçtikten ve optimal tedaviden sonra klinik gözlem ve solunum fonksiyon testleriyle yapılacağını; testlerin karar vermede yetersiz kaldığı durumlarda arter kan gazları, egzersiz testleri, ekokardiyografi ve sağ kalp kateterizasyonuna başvurulacağını belirtir. Testler göğüs hastalıkları uzmanı veya teknisyeni tarafından yapılır, uzman tarafından yorumlanıp onaylanır ve rapora FVC, FEV1 ve FEV1/FVC oranları yazılır. Toraks cerrahisi uygulanan hastalar yıllık kontrollere göre bu ölçekle değerlendirilir; tek taraflı pnömonektomi (bir akciğerin tamamen çıkarılması) için ayrıca %10 oran öngörülmüştür. Pnömonektomi (%10) ile birlikte solunum fonksiyon testlerinde orta derecede etkilenme (%40) bulunan bir mağdurda iki oranın Balthazard yöntemiyle birleştirildiği varsayımında yaklaşık %46 bulunur; bu birleştirmenin gerekçesi raporda gösterilmelidir. Kaburga kırıkları, akciğer ve kalp yaralanmalarında solunum fonksiyon testine dayalı değerlendirme için göğüs travmasında maluliyet oranı rehberimize bakabilirsiniz.

Göğüs yaralanmalarında kılavuz değerleri

DurumEngel oranıDeğerlendirme koşulu
Solunum fonksiyonunda az etkilenme%20Akut dönem ve optimal tedavi sonrası SFT
Solunum fonksiyonunda orta derecede etkilenme%40Akut dönem ve optimal tedavi sonrası SFT
Ağır derecede etkilenme veya kronik kor pulmonale%80SFT; gerekirse kan gazı, egzersiz testi, ekokardiyografi
Tek taraflı pnömonektomi%10Toraks cerrahisi sonrası yıllık kontrollerle birlikte
Akciğer nakli%70Nakil sonrası durum SFT ile değerlendirilip Balthazard ile eklenir

Travmatik damar yaralanmaları, derin ven trombozu ve lenfödem

Kırıklar ve ezilme yaralanmaları, kol veya bacaktaki büyük damarların yaralanmasına yol açabilir. Kılavuzun kardiyovasküler sistem bölümündeki damar hastalıkları başlığı, travmatik damar hastalıkları için iki basamak öngörür: cerrahi müdahale görmüş ve dolaşım bozukluğu olmayanlarda %0; cerrahi müdahale görmüş, dolaşım bozukluğu ve iskemi bulguları olanlarda %30. Cerrahi müdahaleye rağmen ampütasyon uygulanan vakalar uzuv kaybına ilişkin maddelere göre değerlendirilir.

Ağır yaralanma ve uzun süreli hareketsizlikten sonra gelişen derin ven trombozu kalıcı sekel bırakabilir. Kılavuz, tetkiklerle tespit edilmiş derin ven trombozuna bağlı venöz dönüş bozukluğunda staz ülseri bulunmayanlara %20, staz ülseri bulunanlara tek ekstremitede %40, iki ekstremitede %70 oran verir. Lenfödemde ise hafif derece %10, orta derece tek ekstremitede %20 ve iki ekstremitede %45, yürüme ve hareketi engelleyecek ölçüde ileri derece %80’dir. Alt ekstremitede periferik vasküler hastalık için ayrıca Tablo 3.36’daki sınıflar da bulunur.

Damar yaralanmaları ve sekelleri (kılavuz değerleri)

DurumEngel oranı
Travmatik damar yaralanması, cerrahi müdahale görmüş, dolaşım bozukluğu yok%0
Travmatik damar yaralanması, cerrahi müdahale görmüş, dolaşım bozukluğu ve iskemi bulguları var%30
Derin ven trombozuna bağlı venöz dönüş bozukluğu, staz ülseri yok%20
Derin ven trombozu, staz ülseri var, tek ekstremite%40
Derin ven trombozu, staz ülseri var, iki ekstremite%70
Lenfödem, hafif%10
Lenfödem, orta, tek ekstremite / iki ekstremite%20 / %45
Lenfödem, yürüme ve hareketi engelleyecek ölçüde ileri%80

İç organ yaralanmaları çoğu zaman kırıklar, kafa travması veya omurga yaralanmalarıyla birlikte görülür. Bu durumda her yaralanmanın oranı kendi bölümüne göre ayrı ayrı belirlenir ve kişinin engel oranı Balthazard yöntemiyle bulunur. Eşlik eden yaralanmalar için kırıklarda maluliyet oranı, omurga yaralanmalarında maluliyet oranı ve kafa travmasında maluliyet oranı rehberlerimize; sigortacının iç organ kaybını hesaba katmadan eksik ödeme yapması hâlinde trafik sigortası eksik ödeme yaptı rehberimize bakabilirsiniz.

İç organ yaralanmalarında rapor ne zaman alınmalı?

İç organ yaralanmaları çoğu zaman acil ameliyat, yoğun bakım ve uzun süreli hastane yatışıyla geçer. Kalıcı oranın doğru belirlenebilmesi için bu akut dönemin tamamlanması, organ fonksiyonlarının yerleşik hâle gelmesi ve varsa geçici stomanın kapatılıp kapatılmayacağının netleşmesi beklenmelidir. Kılavuz göğüs hastalıklarında değerlendirmenin akut dönem geçtikten ve optimal tedaviden sonra yapılacağını açıkça belirtir; böbrek hastalıklarında da bazı oranlar için altı aylık tedaviye cevapsızlık ölçütü kullanılır. Yönetmeliğin 9. maddesi, tıbbi tedavi ve rehabilitasyon süreci esnasında süreli, tamamlandıktan sonra sürekli veya süreli rapor verileceğini düzenler.

Bu bekleme sürecinde zamanaşımı süreleri işlemeye devam eder; sürelerin korunması için maluliyet raporu ve zamanaşımı rehberimize bakabilirsiniz. Ameliyat ve iyileşme dönemindeki kayıp için trafik kazasında geçici maluliyet rehberimiz yol gösterir. İç organ yaralanmaları çoğu zaman iz bırakmadan iyileşse de kaza günü “yaşamı tehlikeye sokan durum” niteliği taşıyabilir; ceza dosyası ile maluliyet raporunun farkı için adli rapor ile maluliyet raporu farkı yazımıza bakabilirsiniz.

İç organ oranları yaklaşık kaç TL tazminata karşılık gelir?

Aşağıdaki tablo, kaza tarihinde 35 yaşında, 2026 net asgari ücretiyle çalışan ve kazada hiç kusuru bulunmayan bir erkek mağdur için, TRH-2010 yaşam tablosu ve yargı uygulamasındaki yerleşik yöntemle hesaplanan kalıcı maluliyet tazminatını gösterir. Birden fazla organ yaralanmasında oranlar Balthazard yöntemiyle birleştirilmiştir. Ağır dosyalarda hesaplanan tutar, 2026 zorunlu trafik sigortasının kişi başı 3.600.000 TL limitini aşabilir; aşan kısım için kusurlu sürücü, işleten ve varsa İMM sigortacısına başvurulur. Hesap yöntemi için maluliyet tazminatı ne kadar?, limit aşımı için trafik sigortası limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır?, birleştirme hesabı için maluliyet oranı hesaplama aracımıza bakabilirsiniz.

İç organ oranlarının kalıcı maluliyet tazminatına karşılığı (35 yaş, erkek, asgari ücret, karşı taraf %100 kusurlu)

DurumKişinin engel oranıYaklaşık tazminat
Dalak alınması (splenektomi)%101.336.506 TL
Tek böbreğin alınması, diğer böbrek normal%101.336.506 TL
Karaciğer yaralanması sonrası Tablo 7 sınıf 1%152.004.759 TL
Splenektomi ve tek böbrek kaybı birlikte%192.539.362 TL
Splenektomi ve karaciğer sınıf 1 birlikte%23,53.140.789 TL
Travmatik damar yaralanması, dolaşım bozukluğu ve iskemi%304.009.518 TL
Kalıcı kolostomi ve kolon sınıf 2 birlikte%32,54.343.645 TL
Pnömonektomi ve orta derecede solunum etkilenmesi birlikte (varsayım)%466.147.928 TL
Üst sindirim kanalı sınıf 3 (örneğin geniş ince bağırsak kaybı sonrası)%506.682.531 TL

Tutarlara iyileşme dönemi kaybı, tedavi ve ameliyat giderleri, stoma bakım malzemeleri, diyet ve takip giderleri, bakıcı gideri ve manevi tazminat dahil değildir. Tedavi giderleri için trafik kazasında tedavi giderlerini kim öder?, uzun süreli giderler için ağır maluliyette yaşam boyu giderler, bakım ihtiyacı için trafik kazasında bakıcı gideri ve manevi tazminat için kalıcı maluliyette manevi tazminat yazılarımıza bakabilirsiniz. İç organ yaralanması tam iyileşip kalıcı oran çıkmazsa istenebilecek kalemler için maluliyet oranı sıfır çıkarsa tazminat alınır mı? rehberimize bakabilirsiniz.

Raporda dikkat edilecek noktalar ve itiraz

İç organ yaralanmalarında raporlar çoğu zaman yalnızca yapılan ameliyatın adını içerir ve organın geride bıraktığı fonksiyon kaybını ayrıntılı biçimde değerlendirmez. Oysa kılavuzun pek çok tablosu, laboratuvar değerleri, kilo değişimi, tedavi ihtiyacı ve fonksiyon testleri gibi ölçütlere dayanır. Aşağıdaki tablo, iç organ raporlarında kontrol edilmesi gereken başlıca noktaları gösterir.

İç organ yaralanması raporlarında sık görülen hatalar

HataSonucuDoğru uygulama
Splenektominin raporda hiç oranlanmaması%10’luk kaybın atlanmasıSindirim sistemi bölümündeki splenektomi maddesinin uygulanması
Nefrektomide diğer böbreğin fonksiyonunun değerlendirilmemesiOranın en düşük basamakta kalmasıKalan böbreğin kreatinin klirensi ve hastalık durumuna göre değerlendirme
Böbrek fonksiyon kaybında GFR değerinin yazılmamasıEvrenin belirlenememesiGüncel GFR ve laboratuvar değerlerinin rapora eklenmesi
Sindirim sistemi sınıfının kilo ve tedavi ihtiyacı gözetilmeden belirlenmesiYanlış sınıfİdeal kiloya göre kayıp, diyet ve ilaç ihtiyacının belgelenmesi
Kalıcı stomanın ilgili organ bozukluğuyla birleştirilmemesiEksik oranTablo 6 oranının Balthazard ile birleştirilmesi
Onarılabilir fıtığa kalıcı oran verilmesi veya ameliyat edilemeyen fıtığın değerlendirilmemesiKılavuza aykırı sonuçCerrahi tedavi imkânının hekim görüşüyle belgelenmesi
Göğüs yaralanmasında solunum fonksiyon testi yapılmamasıAkciğer kaybının değerlendirilememesiOptimal tedavi sonrası SFT ve gerekirse ek testler
Farklı organ oranlarının toplanmasıHatalı oranBalthazard yöntemiyle birleştirme

Rapora Yönetmeliğin 12. maddesi uyarınca teslimden itibaren otuz gün içinde il sağlık müdürlüğüne itiraz edilebilir; davada alınan bilirkişi raporuna HMK m.281 uyarınca iki hafta içinde itiraz edilir ve HMK m.293 uyarınca uzman görüşü sunulabilir. Ayrıntılar için trafik kazasında maluliyet raporuna itiraz ve uzman görüşü sunulması dilekçesi örneği yazılarımıza bakabilirsiniz. Yanık sonrası iç organ sekelleri için yanık yaralanmalarında maluliyet oranı, kalıcı kayıp nedeniyle engelli haklarından yararlanmak için trafik kazası sonrası engelli raporu ve haklar rehberlerimize bakabilirsiniz.

Dalak, böbrek, karaciğer, bağırsak veya akciğer yaralanmanızda kalıcı kayıpların eksiksiz oranlanması için dosyanızı birlikte inceleyelim.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp✉️ İletişim

Sıkça Sorulan Sorular

Dalağı alınan kişinin maluliyet oranı yüzde kaç?

Kılavuzun sindirim sistemi bölümüne göre splenektomi (dalağın alınması) %10 engel oranıdır. Başka organ yaralanmaları da varsa oranlar Balthazard yöntemiyle birleştirilir.

Trafik kazasında böbreğim alındı, maluliyet oranım ne olur?

Tek böbreğin alınmasında diğer böbrek tamamen normalse oran %10’dur; diğer böbrekte potansiyel hastalık varsa %15, aralıklı semptom veren hastalık varsa %20, devamlı takip gerektiren hastalık varsa %25, tedaviye yeterli yanıt vermeyen hastalık varsa %30’dur. İki böbreğin alınması %90’dır.

Böbrek fonksiyonum azaldı ama böbrek alınmadı, oran nasıl belirlenir?

Kronik böbrek hastalığı evreleri uygulanır: evre 2 (GFR 60–89 ml/dk) %30, evre 3 (GFR 30–59 ml/dk) %50, evre 4 (GFR 15–29 ml/dk) %70, diyaliz öncesi evre 5 %80, diyaliz gerektiren durum %90’dır.

Karaciğer yaralanmasında maluliyet oranı kaç?

Kalıcı bozukluk Tablo 7’ye göre dört sınıfta değerlendirilir: sınıf 1 %15, sınıf 2 %30, sınıf 3 %50, sınıf 4 %95. Sınıflar objektif bulgulara, asit, sarılık ve varis kanaması öyküsüne, beslenme durumuna ve biyokimyasal testlere göre ayrılır.

Bağırsağımın bir kısmı alındı, oran nasıl belirlenir?

İnce bağırsak üst sindirim kanalı olarak Tablo 3’e, kalın bağırsak Tablo 4’e göre değerlendirilir; her ikisinde de %10, %25, %50 ve %75 sınıfları vardır. Sınıf, semptomlara, diyet ve ilaç ihtiyacına, ideal kiloya göre kayba ve sistemik belirtilere göre belirlenir.

Kolostomi torbası kalıcı olursa maluliyet oranı ne olur?

Tablo 6’ya göre kalıcı kolostomi %10, ileostomi ve jejunostomi %20, gastrostomi ve özefagostomi %15’tir. İlgili organa ait başka bozukluk varsa oranlar Balthazard yöntemiyle birleştirilir; geçici stomada kalıcı oran yerine geçici dönem giderleri öne çıkar.

Kazadan sonra karın fıtığı oluştu, maluliyet oranı verilir mi?

Kılavuz yalnızca cerrahi tedavi yapılamayan fıtıkları değerlendirir ve bunlar için %10, %20 veya %30 oran öngörür. Ameliyatla onarılabilecek fıtıkta kalıcı oran yerine onarım gideri ve iyileşme dönemi kaybı tazminata konu olur.

Akciğer yaralanmasında maluliyet oranı nasıl belirlenir?

Akut dönem ve optimal tedavi sonrasında solunum fonksiyon testlerine göre az etkilenmede %20, orta derecede %40, ağır derecede veya kronik kor pulmonale gelişmişse %80 oran verilir. Tek taraflı pnömonektomi için ayrıca %10 öngörülür.

Kaburga kırıklarım iyileşti, maluliyet oranı çıkar mı?

Kırıklar iz bırakmadan iyileşmiş ve solunum fonksiyonlarında kalıcı bozukluk yoksa kalıcı oran çıkmayabilir. Bu durumda iyileşme dönemi kaybı, tedavi giderleri ve manevi tazminat yine istenebilir; solunum fonksiyonu etkilenmişse göğüs hastalıkları bölümüne göre değerlendirme yapılır.

Damar yaralanması ameliyatla onarıldı, oran verilir mi?

Kılavuza göre cerrahi müdahale görmüş ve dolaşım bozukluğu olmayan travmatik damar yaralanmasında oran %0’dır. Dolaşım bozukluğu ve iskemi bulguları devam ediyorsa %30 verilir; ampütasyon gerekmişse uzuv kaybı tabloları uygulanır.

Kaza sonrası bacağımda derin ven trombozu gelişti, bu oranlanır mı?

Evet. Tetkiklerle tespit edilmiş derin ven trombozuna bağlı venöz dönüş bozukluğunda staz ülseri yoksa %20, staz ülseri varsa tek ekstremitede %40, iki ekstremitede %70 oran öngörülür. Bu sekelin kazayla illiyet bağı tıbbi kayıtlarla gösterilmelidir.

İç organ yaralanmasında kalıcı rapor ne zaman alınmalı?

Akut dönem ve ameliyatlar tamamlanıp organ fonksiyonları yerleşik hâle geldikten, geçici stomanın durumu netleştikten sonra alınmalıdır. Yönetmeliğin 9. maddesi tedavi süresince süreli rapor verileceğini düzenler; bu süreçte zamanaşımı ayrıca takip edilmelidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik (m.9, 10, 12) ve Ek-2 Engel Alanları Kılavuzu’nun sindirim sistemi (Tablo 3–9, splenektomi), ürogenital sistem (nefroloji, üst üriner sistem, nefrektomi, üriner diversiyon), göğüs hastalıkları ve kardiyovasküler sistem (damar hastalıkları) bölümleri ile 6100 sayılı HMK hükümlerine dayanır. Tutarlar varsayımsal hesaplardır; somut dosyanız için Hukukçular Evi Ankara ile 0554 648 37 15 numaralı telefondan iletişime geçin.


Post by Av. Fatma Öztürk