Kaldırımdaki kapaksız rögara düştünüz, yoldaki çukur aracınıza hasar verdi ya da tıkalı mazgallar yüzünden iş yerinizi su bastı. Bu zararlar kader değil, hukuken karşılığı olan bir kavramın sonucudur: idarenin hizmet kusuru. Kamu hizmetinin kötü, geç ya da hiç işlememesinden doğan zararları idare tazminle yükümlüdür — yol da bu rehber, o tazminata giden yolun haritasıdır.
Hizmet Kusuru Nedir?
İdare hukukunda sorumluluğun temel biçimidir: hizmetin kötü işlemesi (bozuk kaldırım, kapaksız rögar), geç işlemesi (ihbara rağmen onarılmayan yol) veya hiç işlememesi (hiç yapılmayan bakım). Yol, kaldırım, aydınlatma, altyapı ve mazgal bakımı ilgili idarenin görev alanındadır; bakımsızlıktan doğan zarar, hizmet kusuru karinesini güçlendirir.
İlk Adım: Delil Tespiti (Olay Günü)
Davanın belkemiği delildir: (1) olay yerini, çukuru/rögarı ve hasarı farklı açılardan fotoğraflayın-videolayın; (2) mümkünse zabıta/polis tutanağı tutturun; (3) tanık bilgilerini alın; (4) yaralanmada hastane raporu, araç hasarında servis raporu ve faturaları saklayın. Zaman geçtikçe çukur kapatılır, delil kaybolur.
Belediyenin ihmali size zarar mı verdi?
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız.
Zorunlu Ön Aşama: İdareye Başvuru (İYUK 13)
İdari eylemden doğan zararlarda doğrudan dava açılamaz: önce ilgili idareye yazılı başvurup zararın karşılanması istenir. Süre: eylemin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl, her hâlde 5 yıl. Başvuruda olay, zarar kalemleri ve talep tutarı net yazılmalıdır. İdare talebi reddederse — ya da süresinde cevap vermeyerek zımnen reddetmiş sayılırsa — idare mahkemesinde tam yargı davası açılır.
Tam Yargı Davası: Neler İstenir?
Maddi tazminat: araç/eşya hasarı, tedavi giderleri, iş göremezlik kayıpları. Manevi tazminat: yaralanma ve ağır mağduriyet hâllerinde. Kusur dağılımı genellikle bilirkişiyle belirlenir; zarar görenin müterafik kusuru indirime yol açabilir. Görevli yargı yeri kural olarak idari yargıdır; doğru hasım idarenin (büyükşehir/ilçe belediyesi, su-kanalizasyon idaresi, karayolları) tespiti dosyanın ilk stratejik adımıdır.
Başvuru dilekçenizden bilirkişi aşamasına kadar
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız.
Belediyenin Hizmet Kusurundan Sorumluluğu
Yerel hizmetler somut yükümlülükler doğurur.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| Yol ve kaldırım | Bakım ve onarım | Hizmet kusuru |
| Çukur ve kapak | Uyarı ve kapatma | İhmal |
| Aydınlatma | Yetersizlik | Kusur |
| Su baskını | Altyapı yetersizliği | Değerlendirilir |
| Kar ve buzlanma | Temizlik yükümlülüğü | Makul çaba |
| Başıboş hayvan | Toplama yükümlülüğü | 5199 sayılı Kanun |
| Ağaç ve direk devrilmesi | Bakım | Kusur |
| Mücbir sebep | Olağanüstü hava | Savunma |
| Müterafik kusur | Zarar görenin dikkatsizliği | İndirim |
Sekizinci ve dokuzuncu satırlar idarenin iki savunmasını verir: olağanüstü ve öngörülemez hava olayları mücbir sebep olarak ileri sürülebilir; ancak bu savunma öngörülebilir mevsimsel koşullarda kabul edilmez. Zarar görenin kendi dikkatsizliği ise müterafik kusur sayılarak tazminattan indirim yapılmasına yol açar.
İdarenin sorumluluğu rehberlerimiz: tam yargı davası · idari eylem zararları · hizmet kusuru mu, kişisel kusur mu · belediyenin hizmet kusuru · idarenin hatasından doğan zarar · iptal ve tam yargı birlikte
Belediyeye Karşı Tazminat Talebinde Adımlar
Süreç, delil toplamayla başlar.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| 1. Olay yeri | Fotoğraf ve video | Derhâl |
| 2. Tanık | İletişim bilgisi | Kayıt |
| 3. Kolluk tutanağı | Varsa örnek alın | Resmî |
| 4. Sağlık raporu | Yaralanmada | Hastane |
| 5. Hasar tespiti | Eksper veya fatura | Belge |
| 6. Sorumlu idare | Belediye, il özel idaresi, karayolları | Tespit |
| 7. İdareye başvuru | Zorunlu ön şart | İYUK m.13 |
| 8. 30 gün | Cevap beklenir | Zımni ret |
| 9. Dava | 60 gün | İdare mahkemesi |
Altıncı ve yedinci satırlar iki kritik noktayı verir: yolun hangi idarenin sorumluluğunda olduğunun doğru tespiti davanın husumet yönünden reddini önler — aynı güzergâhta belediye, il özel idaresi ve karayolları farklı bölümlerden sorumlu olabilir. İdareye başvuru ise dava açılmadan önce yerine getirilmesi zorunlu bir ön şarttır.
İdarenin sorumluluğu rehberlerimiz: tam yargı davası · idari eylem zararları · hizmet kusuru mu, kişisel kusur mu · belediyenin hizmet kusuru · idarenin hatasından doğan zarar · iptal ve tam yargı birlikte
Belediye Davalarında Sık Karşılaşılan Sorunlar
Süreç, usul hatalarıyla uzayabilir.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| Yanlış idare | Husumet itirazı | En sık |
| Ön başvuru yapmama | Merci tecavüzü | Gönderme |
| Süre kaçırma | 1 yıl / 5 yıl | Hak kaybı |
| Delil eksikliği | Olay yeri fotoğrafı yok | İspat güçlüğü |
| Sağlık raporu | Zamanında alınmamış | Bağlantı |
| Hasar tespiti | Onarım sonrası | Geç |
| Tanık | Bilgisi alınmamış | Kayıp |
| Müterafik kusur | İdarenin savunması | Hazırlık |
| Çözüm | Olay anında delil toplayın | Sonradan zor |
Birinci ve dokuzuncu satırlar iki noktayı verir: aynı güzergâhta farklı idarelerin sorumluluk alanları bulunabildiğinden husumetin doğru belirlenmesi kritik önem taşır. Olay anında çekilen zaman damgalı fotoğraflar ise sonradan telafisi mümkün olmayan en önemli delildir.
İdarenin sorumluluğu rehberlerimiz: tam yargı davası · idari eylem zararları · hizmet kusuru mu, kişisel kusur mu · belediyenin hizmet kusuru · idarenin hatasından doğan zarar · iptal ve tam yargı birlikte
Belediyeden Tazminatta Sık Sorulanlar
En çok merak edilen hususlar.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| Çukura düştüm, kim sorumlu | Yolun sorumlusu idare | Belediye veya karayolları |
| Önce ne yapmalıyım | Fotoğraf ve tanık | Delil |
| Doğrudan dava açabilir miyim | Hayır | Önce idareye başvuru |
| Süre ne kadar | 1 yıl / 5 yıl | Başvuru |
| Aracım hasar gördü | Maddi tazminat | Eksper veya fatura |
| Yaralandım | Tedavi gideri ve manevi | Rapor |
| Ben de dikkatsizdim | Müterafik kusur indirimi | Tam ret değil |
| Kaskom öderse | Sigorta rücu edebilir | Değerlendirilir |
| İlk adım | Olay yerini zaman damgalı fotoğraflayın | En kritik delil |
Yedinci ve dokuzuncu satırlar iki noktayı verir: zarar görenin kendi dikkatsizliğinin bulunması davanın tamamen reddine değil tazminattan oranında indirim yapılmasına yol açar. Olay yerinin zaman damgalı fotoğraflarla belgelenmesi ise sonradan telafisi mümkün olmayan en kritik adımdır.
İdarenin sorumluluğu rehberlerimiz: tam yargı davası · idari eylem zararları · hizmet kusuru mu, kişisel kusur mu · belediyenin hizmet kusuru · idarenin hatasından doğan zarar · iptal ve tam yargı birlikte
Yol ve Altyapı Zararlarında Sorumlu İdare
Husumet, yolun statüsüne göre belirlenir.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| Belediye yolları | Belediye | Şehir içi |
| İl yolları | İl özel idaresi veya yatırım izleme | Kırsal |
| Devlet ve otoyollar | Karayolları Genel Müdürlüğü | Ana güzergâh |
| Su ve kanalizasyon | Büyükşehirde su idaresi | Ayrı tüzel kişilik |
| Elektrik hattı | Dağıtım şirketi | Özel hukuk |
| Doğal gaz | Dağıtım şirketi | Özel hukuk |
| Altyapı kazısı | Kazıyı yapan kurum | Ruhsat kaydı |
| Tespit yöntemi | Belediyeden yazı isteyin | Bilgi edinme |
| Tereddütte | Birden fazla idareyi gösterin | Husumet riski azalır |
Sekizinci ve dokuzuncu satırlar iki pratik yöntem verir: olayın gerçekleştiği yolun hangi idarenin sorumluluğunda olduğu bilgi edinme başvurusuyla yazılı olarak sorulabilir. Tereddüt sürüyorsa dava dilekçesinde birden fazla idarenin davalı gösterilmesi husumet yönünden ret riskini azaltır.
İdarenin sorumluluğu rehberlerimiz: tam yargı davası · idari eylem zararları · hizmet kusuru mu, kişisel kusur mu · belediyenin hizmet kusuru · idarenin hatasından doğan zarar · iptal ve tam yargı birlikte
Su Baskını ve Taşkın Zararlarında Sorumluluk
Altyapı yetersizliği hizmet kusuru doğurabilir.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| Yağmur suyu altyapısı | Kapasite yeterli mi | Belediye |
| Bakım ve temizlik | Izgara ve kanal | Yükümlülük |
| Dere yatağı | Islah ve koruma | İdare |
| İmar izni | Riskli alanda yapılaşma | Sorumluluk |
| Öngörülebilir yağış | Mücbir sebep sayılmaz | Kusur |
| Olağanüstü yağış | Mücbir sebep tartışması | Meteoroloji verisi |
| Önceki taşkınlar | Bilinen risk | İhmal delili |
| Zarar tespiti | Eksper ve fotoğraf | Belge |
| Meteoroloji raporu | Yağış miktarını isteyin | Kritik delil |
Beşinci ve dokuzuncu satırlar davanın kilit noktasını verir: bölgenin iklim koşulları içinde öngörülebilir nitelikteki yağışlar mücbir sebep sayılmaz ve altyapının bu yükü karşılayacak kapasitede olması beklenir. Meteoroloji kayıtlarından temin edilecek yağış verileri, olayın olağanüstü olup olmadığını ortaya koyan belirleyici delildir.
İdarenin sorumluluğu rehberlerimiz: tam yargı davası · idari eylem zararları · hizmet kusuru mu, kişisel kusur mu · belediyenin hizmet kusuru · idarenin hatasından doğan zarar · iptal ve tam yargı birlikte
Belediye Hizmet Kusurunda Delil Listesi
Dosya, somut belgelerle kurulur.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| 1. Olay yeri fotoğrafı | Zaman damgalı | En kritik |
| 2. Video | Çevre kameraları | Talep edin |
| 3. Kolluk tutanağı | Varsa örnek | Resmî tespit |
| 4. Sağlık raporu | Olay günü alınmış | Bağlantı |
| 5. Hasar raporu | Eksper veya servis | Tutar |
| 6. Tanık beyanı | İletişim bilgileri | Delil |
| 7. Önceki şikâyetler | Aynı yerde bildirim | Bilgi edinme |
| 8. Bakım kayıtları | İdareden ara kararla | Talep |
| 9. Uyarı levhası | Var mıydı | Fotoğrafla belgeleyin |
Yedinci ve dokuzuncu satırlar iki güçlü delili verir: aynı noktada daha önce yapılmış şikâyet bulunduğunun bilgi edinme yoluyla ortaya konması, idarenin riski bildiğini ve tedbir almadığını gösterir. Uyarı levhası veya bariyer bulunmadığının fotoğrafla belgelenmesi ise ihmali doğrudan ispatlar.
İdarenin sorumluluğu rehberlerimiz: tam yargı davası · idari eylem zararları · hizmet kusuru mu, kişisel kusur mu · belediyenin hizmet kusuru · idarenin hatasından doğan zarar · iptal ve tam yargı birlikte
Başıboş Hayvan ve Ağaç Zararlarında Sorumluluk
Belediye, özel yükümlülükler altındadır.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| Başıboş hayvan | Toplama ve rehabilitasyon | 5199 sayılı Kanun |
| Saldırı zararı | Hizmet kusuru değerlendirmesi | Tazminat |
| Önceki bildirimler | Bölgede şikâyet var mı | İhmal delili |
| Barınak kapasitesi | Yetersizlik | Değerlendirilir |
| Ağaç devrilmesi | Budama ve bakım | Yükümlülük |
| Kuru ve çürük ağaç | Öngörülebilir risk | Kusur |
| Direk ve tabela | Bakım sorumlusu | Tespit |
| Fırtına savunması | Meteoroloji verisi ile denetlenir | Mücbir sebep |
| Delil | Olay yeri ve bakım kayıtları | İki yönlü |
Üçüncü ve sekizinci satırlar iki noktayı verir: aynı bölgede daha önce yapılmış bildirimlerin varlığı, idarenin riski bildiği hâlde tedbir almadığını göstererek hizmet kusurunu somutlaştırır. Fırtına gibi doğa olaylarına dayanan mücbir sebep savunması ise meteoroloji kayıtlarıyla karşılaştırılarak denetlenir — olağan rüzgâr koşulları bu savunmayı geçerli kılmaz.
İdarenin sorumluluğu rehberlerimiz: tam yargı davası · idari eylem zararları · hizmet kusuru mu, kişisel kusur mu · belediyenin hizmet kusuru · idarenin hatasından doğan zarar · iptal ve tam yargı birlikte
Sıkça Sorulan Sorular
Belediyenin çukuru yüzünden zarar gördüm, tazminat alabilir miyim?
Evet. Yol, kaldırım, altyapı gibi kamu hizmetlerinin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi ‘hizmet kusuru’dur ve idare bu kusurdan doğan zararı tazminle yükümlüdür. Talep, idari yargıda tam yargı davasıyla ileri sürülür.
Önce belediyeye başvurmak zorunda mıyım?
Evet. İdari eylemden doğan zararlarda İYUK 13 uyarınca dava açmadan önce idareye yazılı başvurup zararın karşılanması istenmelidir. Başvuru; eylemin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl ve her hâlde 5 yıl içinde yapılmalıdır.
Belediye cevap vermezse ne olur?
Başvurunun kısmen ya da tamamen reddi hâlinde — veya idare süresinde hiç cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır — bunun üzerine idare mahkemesinde tam yargı davası açılır; dava süresi ret/zımni ret üzerine işlemeye başlayan kanuni süreye tabidir.
Hangi zararlar istenebilir?
Araç hasarı, tedavi giderleri, iş göremezlik kaybı gibi maddi zararlar ile şartları varsa manevi tazminat istenebilir. Zararın belgelenmesi (tutanak, fotoğraf, fatura, rapor) davanın belkemiğidir.
Su baskınında sorumluluk kimde?
Altyapı ve mazgal bakımı ilgili idarenin (belediye/su-kanalizasyon idaresi) görevindedir; bakımsızlıktan kaynaklanan baskın zararları hizmet kusuru kapsamında tazmin ettirilebilir. Olağanüstü doğa olayı savunması, somut bakım ihmalinin ispatıyla aşılabilir.
Kusur oranı tazminatı etkiler mi?
Evet. Zarar görenin müterafik (birlikte) kusuru — örneğin görünür engele dikkatsizce yaklaşma — tazminattan indirim sebebi olabilir. Kusur dağılımı çoğu dosyada bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
📚 İlgili Rehberler
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır. İYUK süreleri hak düşürücüdür; somut olayınız için Hukukçular Evi Ankara ile iletişime geçin.
