Katarakt Ameliyatı Sonrası Göz İçi Enfeksiyon (Endoftalmi) ve Göz Kaybı: Komplikasyon mu, Kusur mu? 2026 — Sterilizasyon, Enfeksiyon Kontrol Yönetmeliği, Hastane Sorumluluğu, Tazminat ve Kararlar

Katarakt ameliyatından sonra gelişen göz içi enfeksiyonu (endoftalmi), katarakt cerrahisinin bilinen ama ciddi bir komplikasyonudur ve tedavi gecikirse gözün görme işlevi, hatta gözün kendisi kaybedilebilir. Enfeksiyonun bilinen bir risk olması, hekimin ve hastanenin sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Danıştay, hastane ortamında gelişen bir enfeksiyonu, hijyen kurallarına uyulmadığı durumda “komplikasyondan öte” bir hizmet kusuru olarak değerlendirmiştir. Dosyanın sonucunu üç soru belirler: enfeksiyonu önlemek için sterilizasyon ve koruyucu önlemler alındı mı, belirtiler zamanında fark edilip saatler içinde tedaviye başlandı mı ve hasta bu risk konusunda aydınlatıldı mı? Ameliyat kamu hastanesinde yapıldıysa idareye başvurudan sonra idare mahkemesinde, özel hastanede yapıldıysa tüketici mahkemesinde dava açılır.

Endoftalmi Nedir, Ne Zaman Ortaya Çıkar?

Endoftalmi, gözün iç boşluklarını tutan ciddi bir iltihaptır ve katarakt ameliyatından sonra çoğunlukla ameliyat sırasında göze giren mikroplardan kaynaklanır. Avrupa Katarakt ve Refraktif Cerrahi Derneğinin (ESCRS) katarakt cerrahisi sonrası endoftalminin önlenmesi ve tedavisine ilişkin rehberinde, akut endoftalminin genellikle ameliyatı izleyen bir-iki hafta içinde ağrı, göz kapağında şişlik, hızla artan iltihap ve görmede azalma ile ortaya çıktığı belirtilir. Aynı rehber, endoftalmi şüphesinin tıbbi bir acil durum olarak ele alınmasını ve tanı doğrulanırken zaman kaybedilmemesini ister.

Tablodaki ayrım, davanın kime ve hangi iddiayla yöneltileceğini belirler. Mikropsuz bir iltihap veya aynı gün ameliyat edilen birden fazla hastada görülen enfeksiyon, hekimin bireysel uygulamasından çok kurumun sterilizasyon ve organizasyon düzenine işaret eder.

Komplikasyon mu, Kusur mu? Yargı Kararlarındaki Ölçüt

1- Komplikasyonun tanımı bakımından: Danıştay 15. Dairesi 08.10.2015 tarihli, 2015/6119 E., 2015/5733 K. sayılı kararında komplikasyonu şöyle tanımlamıştır: “Komplikasyon ise, tıbbi girişim sırasında öngörülmeyen, öngörülse bile önlenemeyen durum, istenmeyen sonuçtur”. Tanımın kilit kelimesi “önlenemeyen”dir. Enfeksiyonun önlenmesi için gereken önlemler alınmamışsa, gelişen tablo önlenemeyen bir sonuç sayılamaz.

2- Hastane enfeksiyonunda Danıştay yaklaşımı bakımından: Aynı kararda, ameliyatlardan sonra dirençli bir bakteri enfeksiyonu gelişen ve hayatını kaybeden hastaya ilişkin dosyada Adli Tıp Kurumu 1. İhtisas Kurulu idareye kusur atfedilemeyeceğini bildirmiştir. Danıştay ise ameliyathane enfeksiyonlarına karşı hasta, personel, hava, alet ve malzeme yönünden alınacak önlemleri düzenleyen Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği m.31’e dayanarak, olayın “komplikasyondan öte, davalı idareye ait hastanede hijyen şartları açısından gerekli dikkat ve özenin gösterilmemesi sonucu” meydana geldiğini kabul etmiş ve davanın reddine ilişkin kararı oy çokluğuyla bozmuştur.

3- Hizmetin kötü işletilmesi bakımından: Danıştay 15. Dairesi 17.04.2018 tarihli, 2013/11488 E., 2018/3852 K. sayılı kararında da, girişimsel bir işlemden sonra gelişen ve ölümle sonuçlanan enfeksiyonda üreyen bakterilerin hastane enfeksiyonuna neden olan bakterilerden olduğunu tespit etmiş; işlem kaydının tutulmaması ve kısa aralıkla yeniden girişim yapılması gibi hususlarla birlikte “idarece sunulan sağlık hizmetinin kötü işletildiğini” kabul ederek, Adli Tıp raporuna dayanan ret kararını bozmuştur. Kararda yataklı tedavi kurumlarında sağlık hizmetine bağlı enfeksiyonların önlenmesinin idarenin sorumluluğunda olduğu, o tarihte yürürlükte bulunan enfeksiyon kontrol yönetmeliğine dayanılarak vurgulanmıştır.

Bu iki karar göz ameliyatına ilişkin değildir; ancak hastane ortamında gelişen enfeksiyonda ölçünün ne olduğunu açıkça gösterir: Enfeksiyonun tıp literatüründe bilinen bir risk olması tek başına yeterli değildir; kurumun önleme yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği ayrıca incelenir. Ayrımın genel ölçüleri için komplikasyon mu, malpraktis mi rehberimize ve doktor ve hastane sorumluluğu rehberimize bakabilirsiniz.

Önleme Yükümlülüğü: Enfeksiyon Kontrol ve Kalite Mevzuatı

1- 2025 tarihli Enfeksiyon Kontrol Yönetmeliği bakımından: 18.12.2025 tarihli ve 33111 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yataklı Tedavi Kurumları Enfeksiyon Kontrol Yönetmeliği, 11.08.2005 tarihli eski yönetmeliğin yerini almıştır. Yönetmelik kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek kişilere veya özel hukuk tüzel kişilerine ait yataklı tedavi kurumlarını kapsar (m.2). Sağlık hizmeti ile ilişkili enfeksiyonu, sağlık kurumunda bakım veya sağlık hizmeti sunulması sırasında hastada gelişen enfeksiyon olarak tanımlar (m.4).

2- Komitenin görevleri bakımından: Yataklı tedavi kurumlarında enfeksiyon kontrol komitesi kurulması zorunludur (m.5). Komite; sürveyansı planlar, sterilizasyon, antisepsi ve dezenfeksiyon ilkelerini belirler ve denetler, veri girişini ve üç aylık sürveyans raporunu sağlar (m.6/1). Komite kararları bağlayıcıdır (m.8/1). Enfeksiyon kontrol ekibi ise salgın şüphesi olduğunda inceleme yapar ve salgın varlığında gerekli çalışmaları yürütür; yoğun bakım, sterilizasyon, ameliyathane ve endoskopi gibi riskli birimleri altı ayda bir denetler (m.9/1).

3- Kalite mevzuatı bakımından: 27.06.2015 tarihli ve 29399 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlıkta Kalitenin Geliştirilmesi ve Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik, teşhis, tedavi ve rehabilitasyon hizmeti sunan kamu ve özel tüm sağlık kurum ve kuruluşlarını kapsar (m.2) ve bu kurumların sağlıkta kalite standartlarına uygun düzenlemeler yapmasını zorunlu tutar (m.5/1). Bu standartlar enfeksiyonların önlenmesi, sterilizasyon ve ameliyathane süreçlerine ilişkin gereklilikler içerir. Ameliyat yatak kapasitesi olmayan bir göz merkezinde yapıldıysa, kurumun kendi ruhsat mevzuatı ile bu kalite yükümlülükleri ve genel özen borcu esas alınır.

4- Tıbbi standart bakımından: Hukuk kuralları, hangi koruyucu önlemin alınacağını tek tek saymaz; bunu güncel tıbbi standart belirler. ESCRS rehberinde ameliyattan önce göz yüzeyine en az üç dakika süreyle povidon iyot uygulanması gerektiği belirtilmiş, ameliyat sonunda göz içine antibiyotik verilen gruplarda endoftalmi riskinin yaklaşık beş kat azaldığı aktarılmıştır. Bu tür önlemlerin dosyadaki kayıtlarda görünüp görünmediği, bilirkişi heyetine ayrıca sorulmalıdır.

Aşama Aşama Kusur İddiası ve Savunma

Endoftalmi dosyasında iddia, ameliyat öncesinden tedavinin tamamlanmasına kadar her aşamada ayrı ayrı kurulmalıdır. Aşağıdaki tablo, her aşamada hasta tarafının ileri sürebileceği kusur iddialarını ve karşı tarafın olası savunmalarını gösterir.

Tablonun son iki satırı ayrıca önemlidir: Enfeksiyonun kendisi önlenemese bile, belirtilere geç tepki verilmesi ayrı bir kusurdur. Yargıtay da hekimin tereddüt doğuran durumlarda tereddüdü giderecek araştırmaları yapmasını ve “en emin yolun seçilmesi”ni özen borcunun parçası sayar (Yargıtay 3. HD, 01.07.2025, 2025/192 E., 2025/3719 K.). İlaç uygulamasındaki hatalar için ilaç uygulama ve reçete hataları rehberimize bakabilirsiniz.

Hekim mi, Hastane mi? Organizasyon Kusuru

1- Özel hastane bakımından: Hasta özel hastaneye başvurduğunda sözleşme çoğu zaman hastaneyle kurulur; hekim, hastanenin borcunu ifa ederken kullandığı yardımcı kişidir ve hastane yardımcısının fiilinden sorumludur (TBK m.116). Hastane ayrıca sterilizasyon biriminin işleyişi, ameliyathane havalandırması, malzeme temini ve acil başvuru düzeni gibi organizasyonel yükümlülüklerden doğrudan sorumludur. Borç gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.112).

2- Kamu hastanesi bakımından: İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür (Anayasa m.125). Kamu hastanesinde gelişen enfeksiyonda sorumluluk idarenin hizmet kusurudur; dava idareye karşı açılır, idarenin kusurlu görevliye rücu hakkı saklıdır (Anayasa m.129/5). Danıştay kararları, hastane enfeksiyonlarında hizmetin kötü işletilmesinin bireysel bir hekim kusuru tespit edilmeden de sorumluluk doğurabileceğini göstermektedir.

Dava, özel hastane dosyalarında kural olarak hem ameliyatı yapan hekime hem hastane işletmecisine birlikte yöneltilir. Hangi kusurun kime ait olduğu bilirkişi raporunda ayrı ayrı belirlenmelidir; aksi hâlde kusur oranlarına ilişkin itiraz hakkı kullanılmalıdır. Hastane enfeksiyonlarında ispat ve organizasyon yükümlülükleri için hastane enfeksiyonu ve organizasyon kusuru rehberimize bakabilirsiniz.

Aynı Gün Birden Fazla Hasta: Salgın Şüphesi ve Kayıtlar

Katarakt ameliyatları çoğu zaman aynı gün, aynı ameliyathanede ve art arda yapılır. Aynı listede ameliyat edilen birden fazla hastada endoftalmi veya mikropsuz iltihap gelişmesi, bireysel bir şanssızlıktan çok ortak bir kaynağa işaret eder: aynı sterilizasyon döngüsünden geçen aletler, aynı ilaç veya solüsyon şişesi ya da ameliyathane ortamı.

1- Kurumun inceleme yükümlülüğü bakımından: Enfeksiyon Kontrol Yönetmeliği m.9/1, salgın şüphesi olduğunda enfeksiyon kontrol ekibinin inceleme yapmasını ve salgın varlığında gerekli çalışmaları yürütmesini öngörür. Komite ise enfeksiyonla ilgili akut halk sağlığı tehdidi olabilecek bir olayı yönetime yazılı olarak bildirir (m.6/1). Bu nedenle böyle bir durumda kurumda inceleme kaydı, toplantı tutanağı ve yazışma oluşmuş olmalıdır.

2- Hasta tarafının yapabilecekleri bakımından: Aynı gün ameliyat olan başka hastalarda da benzer bir tablo geliştiği öğrenilmişse, dava dilekçesinde o günkü ameliyat listesinin, enfeksiyon kontrol ekibinin inceleme kayıtlarının ve sterilizasyon döngüsüne ait belgelerin celbi istenmelidir (HMK m.219-220). Kayıtların kaybolma veya değiştirilme tehlikesi varsa dava açılmadan önce delil tespiti istenebilir (HMK m.400 vd.). Diğer hastaların kimlik bilgileri değil, olayın kendisi ve kurumun aldığı önlemler incelemenin konusudur.

Saatlerle Ölçülen Tedavi: Gecikme Ayrı Bir Kusurdur

Endoftalmide sonucu çoğu zaman tedavinin hızı belirler. ESCRS rehberi, şüphenin tıbbi acil olarak ele alınmasını, göz içinden örnek alınmasını ve tedavinin gecikmeden başlatılmasını ister. Bu nedenle davada başvuru, muayene, örnek alma, göz içine ilaç uygulanması ve gerekiyorsa ileri merkeze sevk saatlerinin tek tek tespit edilmesi gerekir.

1- Acil başvurular bakımından: Ameliyattan sonra ağrı ve görme azalmasıyla acil servise başvuran hastanın göz hekimine gösterilmeden gönderilmesi, “damlalara devam edin” denilerek ertesi güne bırakılması veya nöbetçi ya da icapçı göz hekimine ulaşılamaması sık görülen kusur iddialarıdır. Acil serviste değerlendirme ve sevk yükümlülükleri için acil serviste malpraktis rehberimize, icap düzenindeki eksiklikler için konsültasyon ve icap nöbeti rehberimize bakabilirsiniz.

2- Telefonla bildirim bakımından: Hasta şikâyetini telefonla veya mesajla bildirmiş ve kendisine beklemesi söylenmişse, bu görüşmenin kaydı en önemli delillerden biridir. Hastanın telefon dökümü, mesaj ekran görüntüleri ve yakınlarının tanıklığı dosyaya kazandırılmalıdır.

3- Sevk bakımından: Kurumda gerekli müdahale yapılamıyorsa hastanın gecikmeden ileri bir merkeze sevki gerekir. Sevkin ne zaman kararlaştırıldığı, ne zaman gerçekleştiği ve aradaki sürede hastaya ne yapıldığı, sevk evrakı ve ambulans kayıtlarıyla belirlenmelidir.

Aydınlatılmış Onam: Enfeksiyon Riski Anlatıldı mı?

1- Mevzuat bakımından: Tıbbi müdahale kural olarak hastanın rızasına bağlıdır (1219 sayılı Kanun m.70). Hasta Hakları Yönetmeliği m.15, hastanın uygulanacak tıbbi işlemler, bunların fayda ve muhtemel sakıncaları, alternatif yöntemler ve tedaviyi kabul etmemenin muhtemel sonuçları konusunda bilgilendirilmesini; m.22 ve m.24 ise kanunda gösterilen istisnalar dışında rıza olmaksızın tıbbi müdahale yapılamayacağını ve rızanın kimin tarafından verileceğini düzenler. Avrupa Biyotıp Sözleşmesi m.5 de her müdahalenin kişinin özgür ve bilgilendirilmiş rızasından sonra yapılabileceğini öngörür. Ayrıntılar için Hasta Hakları Yönetmeliği rehberimize bakabilirsiniz.

2- İçerik bakımından: Katarakt ameliyatı onamında göz içi enfeksiyon riski, bu durumda acil tedavi ve ek ameliyat gerekebileceği, görme kaybı ve nadiren gözün kaybedilmesi ihtimali, hangi belirtide hemen başvurulacağı ve ameliyatın zamanlamasına ilişkin seçenekler anlaşılır biçimde anlatılmalıdır. Hastanın yaşı, görme durumu ve okuma güçlüğü dikkate alınmalı; gerekiyorsa yakınının da bilgilendirilmesi sağlanmalıdır.

3- İspat ve sınır bakımından: Aydınlatmanın yapıldığını ispat yükü hekim ve sağlık kuruluşundadır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 09.03.2026 tarihli, 2025/531 E., 2026/1285 K. sayılı kararında bu kuralı 1219 sayılı Kanun m.70 ve Hekimlik Meslek Etiği Kuralları m.26’ya dayanarak hatırlatmıştır. Anayasa Mahkemesi de B. No: 2021/13476 sayılı başvuruda 15.01.2025 tarihinde verdiği kararda, hastanın riskler konusunda bilgilendirildiğini ispat yükünün hastane ve hekimde olduğunu vurgulayarak aydınlatma yönünden ihlal kararı vermiştir (RG 02.10.2025, 33035). Önemli bir sınır da şudur: Enfeksiyon riskinin anlatılmış olması, eksik sterilizasyonu veya geç tedaviyi hukuka uygun hâle getirmez; hasta ancak özen gösterilmesine rağmen gelişebilecek riske razı olmuştur. Ayrıntılar için aydınlatılmış onam ve ispat yükü rehberimize bakabilirsiniz.

Dava Yolu: Kamu Hastanesi mi, Özel Hastane mi?

Katarakt ameliyatları hem kamu hem özel hastanelerde yaygın olarak yapıldığından, önce ameliyatın yapıldığı kurumun niteliği belirlenmelidir. Dava yolu, süre ve husumet buna göre değişir.

1- SGK’lı ameliyat bakımından: Ameliyat bedelinin Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanmış olması, özel hastanenin sorumluluğunun özel hukuk kurallarına tabi olmasını değiştirmez; görevli mahkeme ve dava şartları dosyanın özelliğine göre ayrıca kontrol edilmelidir.

2- Arabuluculuk ve sigorta bakımından: Özel hastane dosyalarında tüketici uyuşmazlıklarına ilişkin dava şartı arabuluculuk kurallarının dosyanıza uygulanıp uygulanmadığı dava açılmadan önce kontrol edilmelidir; ayrıntılar için malpraktiste arabuluculuk rehberimize, görevli yargı yerinin belirlenmesi için malpraktis davasında hangi mahkeme ve hangi süre rehberimize bakabilirsiniz. Hekimin zorunlu mesleki sorumluluk sigortasının rolü için mesleki sorumluluk sigortası rehberimizi inceleyebilirsiniz.

3- İdareye başvuru bakımından: Kamu hastanesi dosyalarında dava açılmadan önce idareye yazılı başvuru zorunludur. Başvuru süresi kaçırılırsa tam yargı davası açma imkânı ortadan kalkabileceğinden, başvuru gözün kaybedildiğinin veya kalıcı görme kaybının öğrenildiği tarihten itibaren en erken zamanda yapılmalıdır.

Delil: Endoftalmi Dosyasında İstenecek Kayıtlar

1- Kayıtlara erişim bakımından: Hasta Hakları Yönetmeliği m.16, hastanın sağlık durumuna ilişkin dosya ve kayıtları inceleme ve suret alma hakkını; m.17 ise kayıtlardaki eksik veya yanlış bilgilerin düzeltilmesini isteme hakkını düzenler. Ancak endoftalmi dosyasında belirleyici belgelerin bir kısmı hastanın dosyasında değil, kurumun sterilizasyon ve enfeksiyon kontrol kayıtlarındadır. Bu belgelerin ibrazı mahkemeden istenmelidir (HMK m.219-220).

2- İstenecek kayıtlar bakımından aşağıdaki belgeler dosyaya girmelidir:

• Ameliyat öncesi muayene notları ve tetkikler.
• Ameliyat notu, hemşire gözlem kaydı ve ameliyathane kontrol listesi.
• Göz yüzeyinin hazırlanmasında ve ameliyat sonunda kullanılan ilaçların uygulama kaydı.
• Kullanılan göz içi lensin, solüsyonların ve ilaçların seri ve parti numaraları.
• Ameliyatta kullanılan alet setinin sterilizasyon kaydı, sterilizasyon cihazının döngü çıktısı ve indikatör sonuçları.
• Ameliyatın yapıldığı güne ait ameliyat listesi ve ameliyat sırası.
• Enfeksiyon kontrol komitesi ve ekibinin ilgili döneme ait denetim, sürveyans ve inceleme kayıtları.
• Taburcu belgesi ve hastaya verilen yazılı talimat.
• Başvuru, muayene ve tedavi saatlerini gösteren acil servis ve poliklinik kayıtları; telefon ve mesaj kayıtları.
• Göz içinden alınan örneklerin kültür ve antibiyotik duyarlılık sonuçları.
• Sevk evrakı, ileri merkezdeki tedavi ve ameliyat kayıtları.

Kayıtlar arasında tutarsızlık varsa veya bazı belgeler sonradan düzenlenmiş görünüyorsa tıbbi kayıtların sonradan değiştirilmesi rehberimizdeki tespit yollarına başvurulmalıdır. Toplama yöntemi için hasta dosyası ve delil toplama rehberimize, dava öncesi delil tespiti için delil tespiti, bilirkişi ve uzman görüşü rehberimize bakabilirsiniz.

Bilirkişi: Göz ve Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanlarından Heyet

Hâkim, çözümü özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir (HMK m.266). Raporun eksik veya belirsiz olduğuna ilişkin itirazlar, raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde bildirilmelidir (HMK m.281/1). Rapor hâkimi bağlamaz; hâkim bilirkişi görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir (HMK m.282). Taraf, kendi seçtiği uzmandan bilimsel mütalaa da alabilir (HMK m.293).

1- Heyetin bileşimi bakımından: Endoftalmi dosyasında iki ayrı uzmanlık alanı iç içedir: katarakt cerrahisi ve göz içi enfeksiyonların tedavisi bir yanda, sterilizasyon ve enfeksiyon kontrolü diğer yanda. Yalnızca göz hekiminin bulunduğu bir heyet, sterilizasyon kayıtlarını değerlendirmede yetersiz kalabilir; yalnızca adli tıp uzmanlarından oluşan bir heyet ise her iki konuda da yetersizdir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2025/192 E., 2025/3719 K. sayılı kararında, görme kaybıyla sonuçlanan bir ameliyat dosyasında, Adli Tıp Kurumu Üst Kurulu raporu dâhil itirazları karşılamayan raporları yeterli görmemiş ve dosyanın gerektirdiği birden fazla branşın uzmanını içeren bir üniversite heyeti istemiştir. Endoftalmi dosyasında da talep, “üniversitelerin göz hastalıkları anabilim dallarında görevli öğretim üyeleri ile enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji uzmanından oluşan heyet” şeklinde kurulmalıdır.

2- Adli Tıp raporunun yeri bakımından: Danıştay’ın yukarıda anılan iki kararında da Adli Tıp Kurumu kurulları kusur bulunmadığını bildirmiş, Danıştay ise dosyadaki diğer olgulara dayanarak hizmet kusurunu kabul etmiştir. Bu kararlar, kusur yok yönündeki bir raporun davayı sona erdirmediğini, raporun dosyadaki somut olguları karşılayıp karşılamadığının denetlenmesi gerektiğini gösterir.

Heyet itirazının hukuki temeli ve kararların ayrıntısı Adli Tıp heyetinde ilgili uzman yoksa rapor geçerli mi? yazımızda; itiraz, ek süre, soru listesi ve uzman görüşü için hazır modeller Adli Tıp raporuna itiraz ve üniversite heyeti talebi dilekçe örneği yazımızda yer alır. Raporun genel denetim ölçüleri için malpraktiste Adli Tıp raporu ve itiraz rehberimize bakabilirsiniz.

Tazminat: Hangi Kalemler İstenebilir?

Bedensel zarar hâlinde istenebilecek maddi tazminat kalemleri TBK m.54’te sayılmıştır: tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri zarardan indirilemez (TBK m.55). Vücut bütünlüğünün zedelenmesi hâlinde hâkim, olayın özelliklerini gözönünde tutarak manevi tazminata hükmedebilir (TBK m.56). Kamu hastanesi dosyalarında da tazminatın kapsamı bu ilkeler gözetilerek belirlenir.

Katarakt hastalarının önemli bir kısmı ileri yaştadır ve çalışma hayatı sona ermiş olabilir. Bu durum maddi tazminatın kapsamını değiştirebilir; ancak bakım ihtiyacı, yaşam kalitesindeki kayıp ve manevi zarar ayrıca değerlendirilir. Tek gözün kaybının maluliyet oranına çevrilmesi için görme ve işitme kaybında maluliyet oranı rehberimize, tazminat hesabının genel yöntemi için malpraktiste tazminat hesabı rehberimize bakabilirsiniz. Ön bir tahmin için malpraktis tazminatı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Davalı taraf, hastanın damlalarını düzenli kullanmadığını, gözünü ovuşturduğunu veya kontrole gelmediğini ileri sürerek müterafik kusur savunması yapabilir. Zarar görenin zararın doğmasında veya artmasında etkili olması hâlinde hâkim tazminatı indirebilir (TBK m.52/1). Bu savunmaya karşı en güçlü delil, taburcu sırasında verilen yazılı talimatın içeriği ve hastanın başvurularını gösteren kayıtlardır.

Ceza Boyutu: Taksirle Yaralama ve Şikâyet Süresi

1- TCK m.89 bakımından: Taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının bozulmasına neden olan kişi taksirle yaralama suçundan sorumludur. Fiil mağdurun duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına neden olmuşsa temel ceza yarı oranında (m.89/2-a), işlevinin yitirilmesine neden olmuşsa bir kat artırılır (m.89/3-b). Bir gözün görme işlevinin kaybı bu nitelikli hâller bakımından değerlendirilir.

2- Şikâyet bakımından: Taksirle yaralama suçunun soruşturulması ve kovuşturulması kural olarak şikâyete bağlıdır; birinci fıkra kapsamındaki yaralama hariç, suçun bilinçli taksirle işlenmesi hâlinde şikâyet aranmaz (TCK m.89/5). Şikâyet, fiilin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m.73/1). Sağlık meslek mensupları hakkında soruşturma, mevzuatta öngörülen soruşturma izni usulüne tabidir; bu süreç için Mesleki Sorumluluk Kurulu ve rücu rehberimize bakabilirsiniz.

3- Ceza ve tazminat ilişkisi bakımından: Hastane enfeksiyonlarında kusur çoğu zaman tek bir kişiye değil kurumun organizasyonuna aittir; bu nedenle ceza soruşturmasında bireysel kusur saptanamaması sık görülür. Bu durum tazminat davasını sona erdirmez. Hukuk hâkimi kusurun varlığını belirlerken ceza hâkiminin beraat kararıyla ve kusur değerlendirmesiyle bağlı değildir (TBK m.74).

Süreler Tek Tabloda

Kamu hastanesi dosyalarında bir yıllık başvuru süresi, katarakt hastalarının en sık kaçırdığı süredir; hasta tedavinin sonucunu beklerken süre işlemeye devam edebilir. Bu nedenle kalıcı görme kaybı veya göz kaybı ortaya çıktığında başvuru en erken tarihte yapılmalıdır.

Adım Adım: Katarakt Ameliyatından Sonra Gözünüzde Enfeksiyon Geliştiyse

1. Tedaviniz sürüyorsa önceliği tedaviye verin; başvuru ve tedavi saatlerini bir yere not edin.
2. Ameliyatın yapıldığı kurumdan tüm dosyanın suretini isteyin: ameliyat notu, ilaç uygulama kaydı, taburcu talimatı, acil başvuru ve tedavi kayıtları, kültür sonuçları.
3. Telefon dökümünüzü ve mesaj kayıtlarınızı saklayın; yakınlarınızın tanıklığını not edin.
4. Aynı gün ameliyat olan başka hastalarda benzer bir sorun yaşandığını duyduysanız bunu avukatınızla paylaşın.
5. Ameliyatın kamu hastanesinde mi özel hastanede mi yapıldığını belirleyin; kamu hastanesinde bir yıllık idareye başvuru süresini takvime işleyin.
6. Ceza şikâyeti düşünüyorsanız altı aylık şikâyet süresini kaçırmayın.
7. Dava sürecinde sterilizasyon ve enfeksiyon kontrol kayıtlarının celbini ve göz ile enfeksiyon hastalıkları uzmanlarından oluşan bir heyeti talep edin.
8. Maluliyet raporu, bakım ihtiyacı ve tazminat hesabı için gerekli belgeleri erkenden toplayın.

Sık Yapılan Hatalar

• “Enfeksiyon komplikasyondur” savunmasını kabullenip önleme ve tedavi hızı başlıklarını incelememek.
• Yalnızca hasta dosyasını isteyip hastanenin sterilizasyon ve enfeksiyon kontrol kayıtlarını istememek.
• Davayı yalnız hekime yöneltip hastaneyi ve organizasyon kusurunu dışarıda bırakmak.
• Başvuru ve tedavi saatlerini tespit etmemek.
• Kamu hastanesi dosyasında tedavinin sonucunu beklerken bir yıllık başvuru süresini kaçırmak.
• Yalnızca göz hekiminden veya yalnızca adli tıp uzmanlarından oluşan bir heyetin raporuna itiraz etmemek.
• Ceza soruşturmasındaki takipsizlik kararından sonra tazminat hakkının da bittiğini düşünmek.

Hukukçular Evi Bu Süreçte Ne Yapar?

Hukukçular Evi Ankara, katarakt ameliyatı sonrası endoftalmi dosyalarında önce hastanın tüm tıbbi kayıtlarını toplar, başvuru ve tedavi saatlerini tek tek belirler. Ameliyatın yapıldığı kuruma göre doğru yargı yolunu ve süreleri tespit eder, kamu hastanesi dosyalarında idareye başvuruyu süresinde yapar. Dava sürecinde hastanenin sterilizasyon ve enfeksiyon kontrol kayıtlarının celbini, göz ve enfeksiyon hastalıkları uzmanlarından oluşan bir üniversite heyetini talep eder, rapora süresinde ve gerekçeli itiraz eder, maluliyet ve tazminat hesabını takip eder. Tüm başlıklar için Malpraktis Rehberleri sayfamıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Katarakt ameliyatından sonra gözümde enfeksiyon gelişti; doktor kusurlu sayılır mı?

Kendiliğinden sayılmaz. Endoftalmi, özen gösterilse de gelişebilen bir komplikasyondur. Ancak sterilizasyon ve koruyucu önlemler alınmamışsa, belirtiler zamanında fark edilmemişse veya tedavi gecikmişse hekimin ve hastanenin sorumluluğu doğar.

Hastane “enfeksiyon bilinen bir komplikasyondur” diyor; bu savunma yeterli mi?

Yeterli değildir. Danıştay 15. Dairesi 2015/5733 K. sayılı kararında komplikasyonu öngörülemeyen veya önlenemeyen sonuç olarak tanımlamış ve hijyen kurallarına uyulmadığı durumda olayın komplikasyondan öte bir hizmet kusuru olduğunu kabul etmiştir. Önleme önlemlerinin alınıp alınmadığı ayrıca incelenmelidir.

Endoftalmide tedavi ne kadar sürede başlamalı?

Endoftalmi tıbbi bir acil durumdur; ESCRS rehberi tanı doğrulanırken zaman kaybedilmemesini ister. Başvurudan göz içinden örnek alınmasına ve göz içine antibiyotik uygulanmasına kadar geçen süre dosyada saat saat tespit edilmelidir. Gecikme ayrı bir kusur olarak değerlendirilebilir.

Aynı gün ameliyat olan başka hastalarda da enfeksiyon gelişmiş; bunun önemi var mı?

Çok önemlidir. Aynı listede birden fazla hastada enfeksiyon gelişmesi ortak bir kaynağa, dolayısıyla kurumun sterilizasyon ve organizasyon düzenine işaret eder. Enfeksiyon Kontrol Yönetmeliği m.9/1, salgın şüphesinde inceleme yapılmasını öngörür; bu inceleme kayıtlarının celbi istenmelidir.

Davayı doktora mı hastaneye mi açmalıyım?

Özel hastanede dava kural olarak hekim ve hastane işletmecisine birlikte açılır; hastane hekimin fiilinden (TBK m.116) ve sterilizasyon gibi organizasyon eksikliklerinden doğrudan sorumludur. Kamu hastanesinde hekime doğrudan dava açılamaz; dava idareye karşı açılır.

Katarakt davası hangi mahkemede açılır?

Devlet hastanesi, eğitim ve araştırma hastanesi veya devlet üniversitesi hastanesinde yapılan ameliyatta önce idareye başvurulur, ardından idare mahkemesinde tam yargı davası açılır (İYUK m.13). Özel hastanede veya özel göz merkezinde yapılan ameliyatta tüketici mahkemesi görevlidir (6502 s.K. m.73).

Dava açma süresi ne kadar?

Kamu hastanesinde öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde eylemden itibaren beş yıl içinde idareye başvurulmalı, ret veya cevapsızlıktan sonra altmış gün içinde dava açılmalıdır (İYUK m.13). Özel hastaneye karşı vekâlet sözleşmesine dayanan alacakta zamanaşımı beş yıldır (TBK m.147/5).

Ameliyat SGK tarafından ödendi; özel hastaneye dava açabilir miyim?

Açabilirsiniz. Bedelin SGK tarafından karşılanmış olması, özel hastanenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Görevli mahkeme ve dava şartları dosyanın özelliğine göre ayrıca kontrol edilmelidir.

Hangi kayıtları istemeliyim?

Ameliyat notu, ilaç uygulama kaydı, taburcu talimatı, acil başvuru ve tedavi kayıtları, kültür sonuçları ve sevk evrakı. Bunlara ek olarak mahkemeden alet setinin sterilizasyon kayıtlarının, o günkü ameliyat listesinin ve enfeksiyon kontrol ekibinin inceleme kayıtlarının celbi istenmelidir (HMK m.219-220).

Onam formunda enfeksiyon riski yazıyordu; dava açamaz mıyım?

Açabilirsiniz. Riskin anlatılmış olması, eksik sterilizasyonu veya geç tedaviyi hukuka uygun hâle getirmez; hasta ancak özen gösterilmesine rağmen gelişebilecek riske razı olmuştur. Formun genel ifadelerle sınırlı kalması veya hastaya anlaşılır biçimde açıklanmaması ayrıca aydınlatma eksikliği oluşturabilir.

Adli Tıp raporu kusur yok dedi; dava kaybedilmiş sayılır mı?

Sayılmaz. Rapor hâkimi bağlamaz (HMK m.282). Danıştay 15. Dairesi 2015/5733 K. ve 2018/3852 K. sayılı kararlarında Adli Tıp kurulları kusur bulmadığı hâlde hastane ortamında gelişen enfeksiyonlarda hizmet kusurunu kabul etmiştir. Rapor itirazlarınızı karşılamıyorsa tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilmelidir.

Bilirkişi heyetinde kimler olmalı?

Üniversitelerin göz hastalıkları anabilim dallarında görevli öğretim üyeleri ile enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji uzmanından oluşan bir heyet istenmelidir. Sterilizasyon kayıtlarının değerlendirilmesi göz hekiminin uzmanlık alanının dışında kalabilir.

Hangi tazminat kalemlerini isteyebilirim?

Tedavi giderleri, bakıcı gideri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar (TBK m.54) ile manevi tazminat (TBK m.56). Göz protezi ve ileri merkezdeki ameliyat giderleri de tedavi gideri kapsamındadır.

Yaşlıyım ve çalışmıyorum; yine de tazminat alabilir miyim?

Alabilirsiniz. Çalışma hayatı sona ermiş olsa da tedavi giderleri, bakım ihtiyacı ve manevi tazminat istenebilir. Ev işlerinde ve günlük yaşamda görülen kayıplar da tazminat hesabında değerlendirilebilir.

Ceza şikâyetinde bulunabilir miyim?

Bulunabilirsiniz. Taksirle yaralama suçu kural olarak şikâyete bağlıdır ve şikâyet, fiilin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m.73/1). Bir gözün görme işlevinin kaybı cezayı artıran nitelikli bir hâldir (TCK m.89/3-b).

Enfeksiyon kontrolü hangi mevzuatla düzenlenir?

18.12.2025 tarihli ve 33111 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yataklı Tedavi Kurumları Enfeksiyon Kontrol Yönetmeliği ile. Yönetmelik enfeksiyon kontrol komitesini zorunlu tutar, sterilizasyon ilkelerinin belirlenip denetlenmesini ve ameliyathane ile sterilizasyon biriminin altı ayda bir denetlenmesini öngörür. Kamu ve özel tüm sağlık kuruluşları ayrıca Sağlıkta Kalitenin Geliştirilmesi ve Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik uyarınca kalite standartlarına uymakla yükümlüdür.