Göz Hastalıklarında Malpraktis: ROP, Katarakt ve Lazer Rehberi (2026)

Göz dosyalarının ayırt edici yanı, zararın çoğu zaman geri dönüşsüz olmasıdır. Görme kaybı bir kez yerleştiğinde telafisi yoktur; bu nedenle bu alanda sorumluluk çoğunlukla ameliyat masasında değil, tarama ve takip aşamasında doğar. En çarpıcı örnek prematüre bebeklerdedir: zamanında yapılmayan bir göz muayenesi, sinsi ilerleyen ve geri dönülemez son evreye ulaşan bir retina hasarına ve kalıcı körlüğe yol açabilir. Bu rehber göz malpraktisinin dört ana alanını ve üç hazır dilekçe örneğini içerir.

Bu rehber, malpraktis rehberleri serisinin bir parçasıdır — 50 rehber tek sayfada.

Prematüre Retinopatisi: Kaçırılan Tarama

Prematüre retinopatisi, erken doğan bebeklerde retina damarlarının gelişimini tamamlayamaması sonucu ortaya çıkan ve kalıcı görme kaybına veya körlüğe yol açabilen bir hastalıktır. Hastalık ilerlerse anormal damar gelişimi, göz içi kanama ve retinanın yerinden ayrılması gelişir.

Kurumsal boyut için: hastane enfeksiyonu ve organizasyon kusuru tazminat rehberi. Yenidoğan dönemine ilişkin diğer başlıklar için: doğum malpraktisi: serebral palsi ve yenidoğan hasarları.

ROP Rehberi: Tıbbi Standardın Kaynağı

Prematüre retinopatisi dosyalarında hekimin ve hastanenin neyi, ne zaman yapması gerektiği büyük ölçüde Türk Neonatoloji Derneği ile Türk Oftalmoloji Derneğinin birlikte hazırladığı Türkiye Prematüre Retinopatisi Rehberi 2021’de gösterilmiştir. Rehber bir kanun veya yönetmelik değildir; ancak hekimin özen borcunun ölçüsü olan “benzer alanda iş ve hizmetleri üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranış” (TBK m.506/3) belirlenirken bilirkişinin başvuracağı başlıca tıbbi standarttır.

1- Sorumluluğun dağılımı bakımından: Rehberin ilk muayeneyi neonatolog veya çocuk hekiminin, izlem ve tedavi kararını göz hekiminin sorumluluğuna bırakması, kusurun kişiler arasında dağıtılmasında doğrudan kullanılır. Kamu hastanesinde dava idareye karşı açıldığından bu dağılım tazminatın kapsamını değil, idarenin rücu ilişkisini etkiler; özel hastanede ise hastane, hekimlerin fiilinden yardımcı kişi sorumluluğu gereği sorumludur (TBK m.116).

2- Taburculuk bakımından: Rehber, taburculuk öncesinde muayene tarihlerinin belirlenip aileye yazılı verilmesini ve ailenin bilgilendirildiğine dair imzalı beyanın dosyaya konmasını öngörür. Bu beyan dosyada yoksa, hastane tarafının “aile kontrole getirmedi” savunması zayıflar; zarar görenin kusuruna dayanan indirim (TBK m.52/1) ancak ailenin gerçekten bilgilendirildiğinin ispatı hâlinde gündeme gelebilir.

3- Bilirkişi bakımından: Bilirkişi heyetine, her bir aşamanın rehberde öngörülen süre ve aralıklara uyup uymadığı ayrı ayrı sorulmalıdır. Heyette göz hekiminin yanında yenidoğan uzmanının bulunması, sorumluluğun dağılımının doğru belirlenmesi için önemlidir.

Bu Dosyalarda Aranacak Belgeler

• Bebeğin doğum haftası ve doğum ağırlığı
• Yoğun bakımda oksijen desteği alıp almadığı ve süresi
• Göz muayenesinin istenip istenmediği ve istem tarihi
• Muayenenin hangi tarihte yapıldığı
• Muayene bulguları ve evreleme
• Kontrol muayenelerinin aralıkları ve gerçekleşip gerçekleşmediği
• Aileye kontrol zorunluluğunun anlatıldığına dair kayıt
• İlerleme saptandığında sevk veya tedavi kararı ve tarihi
• Taburculuk sırasında ROP takibine ilişkin yazılı bilgilendirme

Son madde sık atlanır: bebek taburcu edilirken ailenin göz kontrolleri konusunda yazılı olarak bilgilendirilmesi ve randevunun verilmiş olması aranır.

Katarakt Cerrahisi

En sık yapılan göz ameliyatıdır ve dosyalarda öne çıkan başlıklar şunlardır:

Lens gücü hesabındaki hata, ameliyat teknik olarak kusursuz yapılsa dahi hastanın hedeflenen görme düzeyine ulaşamamasına yol açar; bu nedenle ölçüm ve hesap kayıtları ayrıca istenmelidir.

Endoftalmi: Saatlerle Ölçülen Tablo

Göz içi enfeksiyon, göz cerrahisi ve göz içi enjeksiyon sonrasında görülebilen ve hızlı ilerleyen bir tablodur. Burada da silonun genel ilkesi geçerlidir: enfeksiyonun gelişmiş olması tek başına kusur değildir; ne zaman fark edildiği ve nasıl yönetildiği ayrıca değerlendirilir.

• Şikâyet — ağrı ve görmede azalma — hangi saatte kayda geçti?
• Hasta ne kadar sürede muayene edildi?
• Örnek alındı mı; tedaviye ne zaman başlandı?
• Gerekiyorsa ileri girişim için sevk yapıldı mı?
• Uygulama öncesi sterilite kuralları ve hazırlık kayıtları neler?

Ayrıntı: komplikasyon mu, malpraktis mi? Ayrım ve komplikasyon yönetimi.

Refraktif Cerrahi: Hasta Seçimi Belirleyicidir

Bu dosyalarda istenecekler: ameliyat öncesi tüm ölçüm ve tarama sonuçları, uygunluk değerlendirmesinin kayıtlı olup olmadığı, hangi yöntemin neden seçildiği ve onam belgesinde risklerle alternatiflerin yer alıp almadığı.

Zorunlu olmayan işlemlerdeki rejim benzerliği için: estetik ameliyat: eser sözleşmesi ve sonuç sorumluluğu.

Glokom ve Sessiz İlerleme

Göz içi basıncı yüksekliğine bağlı sinir hasarı çoğu zaman belirti vermeden ilerler ve oluşan kayıp geri dönmez. Bu nedenle dosya, tanıdan çok takibin düzenine odaklanır:

• Risk faktörleri ve aile öyküsü sorgulandı mı?
• Göz içi basıncı ölçümleri hangi aralıklarla yapıldı?
• Görme alanı ve sinir başı değerlendirmeleri tekrarlandı mı?
• Değerler kötüleşirken tedavi düzenlendi mi?
• Hastanın kontrollere gelmemesi hâlinde çağrı yapıldı mı?

Göz Dosyalarında Yargı Kararları

Göz dosyalarında kararların ortak noktası, raporun içeriğinin denetlenmesidir. Aşağıdaki kararlar, karar metinleri incelenerek derlenmiştir.

1- Göz hekiminin heyetteki yeri bakımından: Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2025/3719 K. sayılı kararı, görme kaybıyla sonuçlanan bir dosyada heyette göz hastalıkları uzmanının bulunması gerektiğini ve heyette hangi branşların yer alacağını tek tek saymıştır. Göz dosyasında da talep, ameliyatın yapıldığı alt alanı gösterecek biçimde kurulmalıdır.

2- Sözleşmenin niteliği bakımından: Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin lazer kararında vekâlet hükümleri uygulanmış ve hekimin en hafif kusurundan dahi sorumlu olduğu vurgulanmıştır. Merkez kesin bir sonuç vaat etmişse eser sözleşmesi tartışması ve ayıba ilişkin iki yıllık süre (TBK m.478) gündeme gelebilir; ayrıntılar lazer göz ameliyatı yazımızda yer alır.

Bilirkişi Heyeti: Hangi Göz Dosyasında Hangi Uzman?

Göz hastalıkları geniş bir uzmanlık dalıdır; kornea, retina, glokom ve çocuk göz hastalıkları gibi alanlarda farklı deneyim gerekir. Adli Tıp Kurumunda ölümle sonuçlanmayan tıbbi uygulama hataları 7. Adli Tıp İhtisas Kurulunda (4 sayılı CBK m.17/2-f), bu kurulun raporlarına karşı üst inceleme 3. Adli Tıp Üst Kurulunda (m.7/5) yapılır. Kurulda göz hastalıkları dalı tek bir üyeyle temsil edilebildiğinden, aşağıdaki tablo üniversite heyeti talebinde hangi uzmanların istenebileceğine ilişkin bir yol haritası sunar.

Heyet talebi, raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde yapılacak itirazla (HMK m.281) veya daha iyisi bilirkişi incelemesine karar verilmeden önce ileri sürülmelidir. Adli Tıp raporuna itirazın genel yöntemi için malpraktiste Adli Tıp raporu ve itiraz rehberimize bakabilirsiniz.

Dava Yolu, Süreler ve 7589 Sayılı Kanun Sonrası Dava Açma

1- Belirsiz alacak davasının kaldırılması bakımından: 31.07.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun’la belirsiz alacak davası (HMK m.107) kaldırılmıştır. Bu tarihten sonra açılan davalarda alacağın bir kısmı dava edilir; talep aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikat sona erinceye kadar artırılabilir ve artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (HMK m.109/4). Görme kaybında tazminatın miktarı kusur, maluliyet ve hesap raporlarından sonra belli olduğundan, artırım bu raporlar kesinleşmeden aceleyle yapılmamalıdır. Talep artırım dilekçesi için HMK m.109/4 dilekçe örneğimize bakabilirsiniz.

2- Arabuluculuk ve görev bakımından: Özel hastane dosyalarında tüketici uyuşmazlıklarına ilişkin dava şartı arabuluculuk kurallarının dosyaya uygulanıp uygulanmadığı dava açılmadan önce kontrol edilmelidir; ayrıntılar için malpraktiste arabuluculuk rehberimize, görevli yargı yeri için malpraktis davasında hangi mahkeme, hangi süre rehberimize bakabilirsiniz.

3- Tazminat kalemleri bakımından: Görme kaybında maluliyet oranının hangi yönetmeliğe göre belirleneceği olay tarihine bağlıdır; çocuklar için ayrı bir değerlendirme sistemi uygulanır. Tek göz kaybında oran hesabı ve tazminat kalemleri için tek göz kaybında tazminat yazımıza, görme kaybında oran hesabının teknik ayrıntıları için görme ve işitme kaybında maluliyet oranı rehberimize bakabilirsiniz.

Dilekçe Örneği 1 — ROP Dosyasında Kayıt Celbi

Dilekçe Örneği 2 — ROP Kusur Beyanı ve Bilirkişi Soruları

Dilekçe Örneği 3 — Refraktif Cerrahi Sonrası Dava

Kontrol Listesi

• ROP dosyasında doğum haftası ve ağırlığı belgelendi mi?
• Oksijen desteği süresi kayıtlarda var mı?
• Göz muayenesi istendi mi; hangi tarihte yapıldı?
• Kontrol aralıkları ve gerçekleşme durumu incelendi mi?
• Taburculukta aileye yazılı bilgilendirme ve randevu verilmiş mi?
• Kurumun tarama takvimi ve görevlendirmesi soruldu mu?
• Katarakt dosyasında lens gücü hesabı istendi mi?
• Endoftalmide şikâyet ve müdahale saatleri çıkarıldı mı?
• Refraktif dosyada ameliyat öncesi ölçümler alındı mı?
• İnceleme muayeneye dayalı istendi mi?

Sık Yapılan Altı Hata

1. Tarama kapsamını dar tutmak. Doğum haftası ileri olsa da uzun süre oksijen desteği alan bebekler kapsama girebilir.
2. Yalnızca ilk muayeneye bakmak. Takip kesildiyse kusur oradadır; kontroller bulgular gerileyene kadar sürmelidir.
3. Sorumluluğu tek hekime yüklemek. Yenidoğan hekimi, göz hekimi ve kurum arasında dağılım sorulmalıdır.
4. Taburculuk bilgilendirmesini atlamak. Aileye yazılı bilgi ve randevu verilmiş olması aranır.
5. Endikasyon kusurunu ihmal etmek. Maddi tazminat reddedilse dahi manevi sorumluluğu ayakta tutabilir.
6. Endoftalmide saatleri çıkarmamak. Enfeksiyonun gelişmesi değil, yönetimi tartışılır.

Tarama ve Takip Yükümlülüğünün Hukuki Temeli

Göz dosyalarının büyük bölümünde tartışma, uygulanan cerrahi teknikten çok tarama ve takip zincirinin işletilip işletilmediği üzerinde yürür. Her iki başlık da aynı hukuki ölçüte tabidir.

Beşinci satır, görme kaybı dosyalarının tazminat yapısını belirler: kalıcı görme kaybında ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıp, iş gücü kaybından ayrı bir kalemdir. Özellikle mesleği görme keskinliği gerektiren kişilerde bu kalem ayrıca talep edilmelidir; dilekçede istenmediğinde hesaba dâhil edilmez.

Dosyada Aranacak Kayıt Zinciri

Göz dosyalarında delil, tek bir belgede değil zaman ve ölçüm serisinde bulunur.

Son satır, kayıt tartışmalarında belirleyicidir: bir muayene notunun hangi tarihte oluşturulduğu ve sonradan değiştirilip değiştirilmediği ancak sistem günlüklerinden anlaşılır. Bu kayıtların hasta dosyasıyla birlikte istenmesi, sonradan yapılan eklemelerin tespitini mümkün kılar.

Kayıt temini için hasta dosyası ve delil toplama rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Prematüre retinopatisi nedir?

Erken doğan bebeklerde retina damarlarının gelişimini tamamlayamaması sonucu ortaya çıkan ve kalıcı görme kaybına veya körlüğe yol açabilen bir hastalıktır. İlerlemesi hâlinde anormal damar gelişimi, göz içi kanama ve retinanın yerinden ayrılması gelişir.

Hangi bebekler taranmalıdır?

Türkiye Prematüre Retinopatisi Rehberi 2021’e göre gebelik yaşı 34 haftadan küçük veya doğum ağırlığı 1700 gram ve altında olan tüm bebekler taranır. Daha büyük doğan bebeklerden kardiyopulmoner destek almış olanlar veya takip eden klinisyenin riskli gördüğü bebekler de taranabilir.

Muayene ne zaman yapılmalı?

Rehbere göre 27 haftadan önce doğan bebeklerde ilk muayene postmenstrüel 30-31. haftada, 27 hafta ve sonrasında doğanlarda doğumdan sonraki 4. haftada yapılır. Tanı konulmuşsa muayeneler, bulgular kendiliğinden gerileyene veya yeterince tedavi edilene kadar düzenli olarak sürdürülmelidir.

Tarama yapılmazsa ne olur?

Gerekli tarama ve takiplerin ihmal edilmesi, sinsi ilerleyen retina hasarının zamanında fark edilememesine ve hastalığın geri dönülemez son evreye ulaşmasına yol açabilir. İleri evrede kendiliğinden gerileme şansı bulunmaz ve sonuç körlük olabilir.

ROP dosyasında kim sorumludur?

Sorumluluk üç eksende tartışılır: taramanın istenmesi yenidoğan ekibinin, yapılması ile yorumlanması göz hekiminin, tarama düzeninin kurulması ise kurumun sorumluluğundadır. Kusur dağılımının bilirkişiye ayrıca sorulması gerekir.

Taburculukta ne yapılmalıydı?

Bebek taburcu edilirken ailenin göz kontrollerinin zorunluluğu konusunda yazılı olarak bilgilendirilmesi ve kontrol randevusunun verilmiş olması aranır. Bu husus sık atlanır ve dosyada ayrıca sorulmalıdır.

Katarakt ameliyatında hangi başlıklar öne çıkar?

Ameliyat öncesi ölçümlere dayanan lens gücü hesabı, arka kapsül yırtığı gibi bilinen risklerin fark edilip yönetilmesi ve onamda yer alması, ameliyat sonrası göz içi enfeksiyonun zamanında tanınması ile taraf ve lens karışmasını önleyen doğrulama kayıtları öne çıkar.

Lens gücü yanlış hesaplanmışsa ne olur?

Ameliyat teknik olarak kusursuz yapılmış olsa dahi hasta hedeflenen görme düzeyine ulaşamaz. Bu nedenle ameliyat öncesi ölçüm ve hesap kayıtları ayrıca istenmelidir.

Göz içi enfeksiyon gelişmesi kusur mudur?

Enfeksiyonun gelişmiş olması tek başına kusur değildir; ne zaman fark edildiği ve nasıl yönetildiği ayrıca değerlendirilir. Şikâyetin kayda geçme saati, muayeneye kadar geçen süre, tedaviye başlama zamanı ve gerekiyorsa sevk incelenir.

Lazerle görme kusuru düzeltmede sorumluluk nasıl kurulur?

Bu işlemler zorunlu olmayan, tercihe dayalı uygulamalardır. Bu nedenle hasta seçimi ve aydınlatma yükümlülüğü ağırlaşır; ameliyat öncesi ölçümlere göre uygun olmayan bir hastaya işlem uygulanması endikasyon kusuru oluşturur.

Kalıcı kayıp saptanmazsa dava düşer mi?

Düşmeyebilir. Kalıcı işgücü kaybı saptanmasa ve maddi tazminat istemi reddedilse dahi, endikasyon kusuru manevi tazminat sorumluluğunu ayakta tutabilir.

Glokom dosyasında neye bakılır?

Bu hastalık çoğu zaman belirti vermeden ilerlediğinden dosya takip düzenine odaklanır: risk faktörleri ile aile öyküsünün sorgulanması, göz içi basıncı ölçümlerinin aralıkları, görme alanı ve sinir başı değerlendirmelerinin tekrarlanması, değerler kötüleşirken tedavinin düzenlenmesi ve kontrollere gelmeyen hastaya çağrı yapılıp yapılmadığı incelenir.

Göz malpraktisi dosyası Adli Tıp Kurumunda hangi kurula gider?

Ölümle sonuçlanmayan tıbbi uygulama hataları 7. Adli Tıp İhtisas Kuruluna gider (4 sayılı CBK m.17/2-f). Bu kurulun raporlarına karşı üst inceleme 3. Adli Tıp Üst Kurulunda yapılır (m.7/5). Kurulda göz hastalıkları dalı tek üyeyle temsil edilebildiğinden, gerekiyorsa üniversiteden heyet istenmelidir.

Göz dosyasında bilirkişi heyetinde kimler olmalı?

Ameliyatın veya hastalığın ait olduğu alt alanda çalışan göz hastalıkları öğretim üyeleri. Prematüre retinopatisinde yenidoğan uzmanı, katarakt sonrası enfeksiyonda enfeksiyon hastalıkları uzmanı, başka bir ameliyattan sonra görme kaybında ise o ameliyatı yapan branşın uzmanı ve radyoloji uzmanı da istenebilir.

ROP taramasında hangi rehber esas alınır?

Türk Neonatoloji Derneği ile Türk Oftalmoloji Derneğinin hazırladığı Türkiye Prematüre Retinopatisi Rehberi 2021. Rehber kanun değildir; ancak hekimin özen borcunun ölçüsü belirlenirken bilirkişinin başvuracağı başlıca tıbbi standarttır (TBK m.506/3).

ROP tedavisi ne kadar sürede yapılmalı?

Rehbere göre agresif tabloda mümkün olan en kısa sürede, diğer tedavi gerektiren durumlarda 48-72 saat içinde tedaviye başlanmalıdır. Tedavi imkânı olmayan kurumda sevkin bu süreye uygun yapılıp yapılmadığı ayrıca incelenir.

Göz ameliyatından sonra belirsiz alacak davası açabilir miyim?

31.07.2026’dan sonra açamazsınız; 7589 sayılı Kanun’la HMK m.107 kaldırılmıştır. Dava kısmi dava olarak açılır, talep tahkikat sona erinceye kadar bir defaya mahsus artırılabilir ve artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (HMK m.109/4).

Kullanılan cihaz veya malzemeden kaynaklanan zararlar için: tıbbi cihaz kaynaklı zararlar ve üreticinin sorumluluğu.

İlgili Rehberler

• Doğum malpraktisi: serebral palsi ve yenidoğan hasarları
• Komplikasyon mu, malpraktis mi? Ayrım ve komplikasyon yönetimi
• Estetik ameliyat: eser sözleşmesi ve sonuç sorumluluğu
• Aydınlatılmış onam: ispat yükü ve geçerlilik şartları
• Hastane enfeksiyonu ve organizasyon kusuru tazminat rehberi
• Kanserde tanı gecikmesi ve sonuç takip zinciri
• Hasta dosyası nasıl alınır? Delil toplama rehberi
• Çocuk mağdurda tazminat dava dilekçesi örneği (ÇÖZGER)
• Malpraktis davası: kamu mu özel mi, hangi mahkeme, hangi süre?
• Tüm dilekçe örnekleri
• Göz ve kornea dosyasında Adli Tıp heyetine itiraz ve üniversite heyeti
• Göz ve kornea dosyasında Adli Tıp raporuna itiraz dilekçesi
• Kornea ameliyatı sonrası göz kaybı ve tazminat
• Lazer göz ameliyatı sonrası görme bozukluğu: tazminat ve Yargıtay kararları
• Katarakt ameliyatı sonrası endoftalmi ve göz kaybı
• Malpraktis sonucu tek göz kaybında tazminat: maluliyet, maddi ve manevi
• Topuk kanı ve işitme taramasında ihmal

Dayanak Mevzuat

• 6098 sayılı TBK m. 502 vd. — vekâlet sözleşmesi ve özen borcu
• 6098 sayılı TBK m. 49 — haksız fiil ve uygun illiyet bağı
• 6098 sayılı TBK m. 54, 56 — bedensel zararda tazminat kalemleri ve manevi tazminat
• 6098 sayılı TBK m. 66 — adam çalıştıranın sorumluluğu
• Hasta Hakları Yönetmeliği — bilgilendirme, rıza ve kayıtlara erişim
• Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik
• 2577 sayılı İYUK m. 13 — kamu tarafında tam yargı davası ve süreler
• 3359 sayılı Kanun Ek m. 18 — sağlık meslek mensuplarında soruşturma izni
• 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m.7/5, m.17/2-f — 7. Adli Tıp İhtisas Kurulu ve 3. Üst Kurul
• 6100 sayılı HMK m.109/4 (7589 s.K. m.20 ile) — kısmi davada talep artırımı
• Yataklı Tedavi Kurumları Enfeksiyon Kontrol Yönetmeliği (RG 18.12.2025, 33111) — enfeksiyon kontrol komitesi ve sterilizasyon
• Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.11.2025, 33075) — sağlıkta reklam yasağı
• Türkiye Prematüre Retinopatisi Rehberi 2021 (Türk Neonatoloji Derneği, Türk Oftalmoloji Derneği) — tarama ve tedavi standardı