İlaç hatalarında tek bir sorumlu aramak çoğu zaman yanlış bir başlangıçtır. İlaç yönetimi, hekimin istem (order) düzenlemesinden başlayıp ilacın eczaneden temini, hazırlanması, hastaya uygulanması ve etkilerinin izlenmesine kadar uzanan bir zincirdir. Bu zincirin herhangi bir halkasındaki kırılma hastaya zarar verir — ve dosyanın kurulması, hangi halkanın kırıldığının tespitine bağlıdır. Bu rehber beş halkayı, her birindeki somut kuralları ve üç hazır dilekçe örneğini içerir.
Bu rehber, malpraktis rehberleri serisinin bir parçasıdır — 50 rehber tek sayfada.
⚠️ Faizde mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026:
Faiz oranı. 7589 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi yeniden yazılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Yasal faiz artık sabit bir rakam değil, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde seksenidir. 30 Haziran’daki oran, önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni uygulanır. Faiz artık dönemsel hesaplanır: 31.07.2026 öncesi dönemde eski rejim, sonrasında yeni formül geçerlidir; tek oranla yıllara yayılan hesap tabloları yanlış sonuç verir.
Faiz başlangıcı. Aynı Kanun’la Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesine eklenen fıkralar uyarınca, bedensel zarar ve ölüm nedeniyle açılan tazminat davalarında faiz, bilinen dönem bakımından olay tarihinden, bilinemeyen dönem bakımından karar tarihinden işletilir. Tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir. Geçiş bakımından belirleyici olan, haksız fiilin veya zarar doğuran olayın tarihidir. Ayrıntı: Yasal faiz değişti: reeskont endekslemesi
⚠️ Mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026: 7589 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun belirsiz alacak davasını düzenleyen 107. maddesi yürürlükten kaldırılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Bu tarihten sonra yeni bir belirsiz alacak davası açılamaz. Yerine, aynı Kanun’un 20. maddesiyle HMK m. 109’a eklenen dördüncü fıkra ile güçlendirilmiş kısmi dava getirilmiştir: alacağın yalnız bir kısmının dava edildiği hâllerde talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir ve zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. 31.07.2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davaları geçici m. 1 uyarınca eski hükme göre görülmeye devam eder. Ayrıntı: Belirsiz alacak davası kaldırıldı mı? HMK 107 ve yargı paketi
Yanlış ilaç mı uygulandı? Zincirin hangi halkası kırıldı, bakalım.
Zincir ve Halkalar
| Halka | Kim | Tipik kusur |
|---|---|---|
| 1. İstem (order) | Hekim | Yanlış ilaç, yanlış doz, kısaltma, etkileşim gözetilmemesi |
| 2. Temin | Eczane | Benzer isimli ilacın verilmesi, hatalı hazırlama |
| 3. Hazırlama | Hemşire, teknisyen | Sulandırma ve karıştırma hatası, etiketleme |
| 4. Uygulama | Hemşire, hekim | Yanlış hasta, yanlış yol, yanlış zaman, hız |
| 5. İzlem | Ekip | Etkinin ve yan etkinin takip edilmemesi |
📌 İlaç hatası nasıl tanımlanır
Yaygın kabul gören tanıma göre ilaç uygulama hatası; ilaç sağlık çalışanının, hastanın ya da kullanıcının kontrolü altındayken hastanın zarar görmesine veya uygunsuz ilaç kullanımına yol açan tüm önlenebilir olaylardır.
Tanımın kapsamı geniştir: reçeteleme, istemin iletimi, ürünün etiketlenmesi, paketlenmesi ve adlandırılması, hazırlanması, dağıtımı, uygulanması, eğitim ve izlem aşamalarının herhangi biri kaynak olabilir.
Buradaki anahtar kelime önlenebilir olmasıdır. Bu, ilaç hatası dosyalarını komplikasyon tartışmasından ayırır.
Birinci Halka: Order Kuralları
İlaç ve tıbbi malzemenin reçetelenmesi ve order edilmesi yalnızca hekimler tarafından yapılır. Tedavi planında bulunması gerekenler ise açıkça belirlenmiştir:
- İlacın tam adı — kısaltma kullanılmadan
- Uygulama şekli (yolu)
- Uygulama dozu
- Veriliş süresi
Bu dört unsurdan birinin eksikliği ya da kısaltma kullanılması, tek başına denetlenebilir bir kusur başlığıdır. Benzer isimli ilaçların karıştırılmasında kısaltma kullanımı sık rastlanan bir kırılma noktasıdır.
Sözel Order: İstisnai ve Süreli
⚠️ Sözel order kural değil istisnadır
Uygulama düzenlemelerinde sözel order üç sınırla çevrelenmiştir:
- Sözel order, zorunlu durumların dışında alınmaz.
- Alınması hâlinde sözlü ve telefonla hekim talimatları formu doldurulur.
- Yirmi dört saat içinde hasta orderında yazılı hâle getirilir.
Bunun dosyadaki karşılığı doğrudandır: uygulanan ilaç için yazılı bir order var mı? Yoksa sözel order alındığına dair form düzenlenmiş mi ve süresinde yazılı hâle getirilmiş mi?
Bu belgelerin bulunmaması, uygulamanın geçerli bir isteme dayanmadığını gösterir.
Yüksek Riskli İlaçlar
Yüksek riskli ilaç; terapötik dozu ile maksimum dozu birbirine yakın olan ilaçtır. Hatalı kullanıldıklarında hasta üzerinde geri dönüşsüz veya kalıcı olumsuz etki yaratabilirler.
Bu ilaçlar için kurumlarda ayrı saklama, ayrı etiketleme ve çift kontrol gibi ek önlemler öngörülür. Dosyada sorulacak olan şudur: uygulanan ilaç yüksek riskli listede mi; ise öngörülen ek kontroller uygulanmış mı ve kayda geçmiş mi?
Alerji Sorgusu: En Somut Kusur Başlığı
İlaç alerjisi öyküsünün sorgulanmaması ve kayda geçirilmemesi, ilaç dosyalarının en doğrudan kusur başlığıdır. Kontrol edilecekler:
- Başvuru ve yatış kayıtlarında alerji sorgusu yer alıyor mu?
- Bilinen bir alerji kaydedilmiş mi; hasta dosyasında görünür şekilde işaretlenmiş mi?
- Kayıtlı alerjiye rağmen ilgili ilaç veya grubu uygulanmış mı?
- Uygulama sonrası gelişen tabloya ne kadar sürede müdahale edilmiş?
- Acil müdahale için gerekli ilaç ve donanım hazır mıydı?
Üçüncü madde en ağırıdır: kayıtlı bir alerjiye rağmen uygulama yapılmışsa, tartışma kusurun varlığından değil ölçüsünden yürür.
Dördüncü Halka: Uygulamada Doğruluk
Uygulama aşamasında denetlenen hususlar şunlardır: doğru hasta, doğru ilaç, doğru doz, doğru yol ve doğru zaman.
| Hata türü | Dosyada görünümü |
|---|---|
| Yanlış hasta | Kimlik doğrulama kaydının bulunmaması |
| Yanlış ilaç | Order ile uygulama kaydı arasındaki uyumsuzluk |
| Yanlış doz | Özellikle çocuklarda kiloya göre hesap; hesabın kayıtlı olmaması |
| Yanlış yol | Damar içi yerine başka yolla uygulama |
| Yanlış zaman veya hız | Uygulama saatleri ve infüzyon süresi kayıtları |
💡 Hemşire son güvenlik bariyeridir
Mevzuat ve mesleki düzenlemeler, hemşirenin tedaviyi istem edildiği gibi uygulamasını ve uyguladığı ilaçla ilgili temel bilgilere sahip olmasını öngörür.
İkinci yükümlülük çoğu zaman gözden kaçar ama belirleyicidir: hemşire yalnızca uygulayıcı değildir. Uyguladığı ilacı bilmek zorunda olduğuna göre, açıkça hatalı bir istemi sorgulamadan uygulaması kendi sorumluluğunu doğurabilir.
Bu nedenle ilaç dosyalarında sorumluluk çoğu zaman hekim ile uygulayıcı arasında paylaştırılır; kusur oranı bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
Beşinci Halka: İzlem
İlaç uygulandıktan sonra etkinin ve yan etkilerin izlenmesi zincirin son halkasıdır ve sıklıkla atlanır. Burada aranan şey, komplikasyon yönetiminde olduğu gibi saatlerdir:
- Uygulama saati kayıtlı mı?
- Uygulama sonrası vital bulgu takibi yapılmış mı; hangi aralıklarla?
- Gelişen belirti hangi saatte kayda geçmiş?
- Belirti ile müdahale arasında ne kadar süre geçmiş?
- Gerekli antidot veya karşı önlem hazır mıydı?
Bu yaklaşımın genel çerçevesi için: komplikasyon mu, malpraktis mi? Ayrım ve komplikasyon yönetimi.
Reçete Hataları
Ayakta tedavide reçeteden kaynaklanan hatalar ayrı bir başlıktır: yanlış ilaç veya doz yazılması, okunaksız yazı, kısaltma kullanımı, mevcut tedaviyle etkileşim gözetilmemesi ve hastaya kullanım talimatının verilmemesi.
Bu dosyalarda reçetenin kendisi, elektronik reçete kaydı, hastanın kullanmakta olduğu diğer ilaçların dosyada yer alıp almadığı ve etkileşim uyarısının sistemde çıkıp çıkmadığı incelenir.
Kurumun Sorumluluğu
İlaç hataları çoğu zaman bireysel dikkatsizlikten değil, sistem eksikliğinden doğar: benzer isimli ilaçların yan yana saklanması, yüksek riskli ilaçlar için ayrı düzen bulunmaması, çift kontrol uygulamasının olmaması, personel yetersizliği ve eğitim eksikliği.
Bu başlıklar kurumun organizasyon kusuru kapsamında değerlendirilir: hastane enfeksiyonu ve organizasyon kusuru tazminat rehberi.
Dilekçe Örneği 1 — İlaç Sürecine İlişkin Kayıtların Celbi
[ … ] MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
(İdare Mahkemesi / Tüketici Mahkemesi)
DOSYA NO: 20…/…… E.
DAVACI VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
KONU: İlaç sürecine ilişkin kayıtların celbi talebimizdir.
AÇIKLAMALAR:
1. Müvekkile …/…/20… tarihinde [ilaç adı] uygulanmış ve akabinde [gelişen tablo] meydana gelmiştir. Sorumluluğun belirlenebilmesi için ilaç yönetim zincirinin her halkasına ait kayıtlar gereklidir.
2. CELBİ İSTENEN KAYITLAR.
a) İstem (order)
i. Uygulamaya esas yazılı order — tarih, saat ve düzenleyen hekim bilgisiyle,
ii. Orderda ilacın tam adı, uygulama şekli, dozu ve veriliş süresinin yer alıp almadığı,
iii. (Sözel order iddiası varsa) Sözlü ve telefonla hekim talimatları formu ve bu talimatın yirmi dört saat içinde yazılı hâle getirilip getirilmediği,
iv. Aynı döneme ait tüm tedavi planı ve değişiklikler.
b) Alerji ve öykü
v. Başvuru ve yatış kayıtlarındaki alerji sorgusu,
vi. Hasta dosyasında alerji bilgisinin işaretlenip işaretlenmediği,
vii. Müvekkilin kullanmakta olduğu diğer ilaçların kaydı ve etkileşim değerlendirmesi.
c) Temin ve hazırlama
viii. İlacın eczaneden çıkış kaydı, miktarı ve saati,
ix. Hazırlama ve sulandırma işlemine ilişkin kayıtlar,
x. İlacın yüksek riskli ilaç listesinde bulunup bulunmadığı; bulunuyorsa öngörülen çift kontrol ve ek önlemlerin uygulanıp uygulanmadığı.
d) Uygulama
xi. İlaç uygulama kayıtları — uygulayan personel, doz, yol ve saat,
xii. Kimlik doğrulama yapıldığına dair kayıt,
xiii. İnfüzyon ise hız ve süre kayıtları,
xiv. Kullanılan ilacın parti ve seri numarası.
e) İzlem
xv. Uygulama sonrası vital bulgu takip kayıtları ve aralıkları,
xvi. Gelişen belirtilerin kayda geçtiği saat,
xvii. Yapılan müdahale ve saati,
xviii. Konsültasyon istem ve cevapları.
f) Kurumsal
xix. Kurumun ilaç yönetimi ve güvenliği prosedürleri,
xx. Yüksek riskli ilaç listesi ve saklama düzenine ilişkin talimatlar,
xxi. Olay tarihindeki nöbet listesi ve personel durumu,
xxii. Varsa olay bildirim ve kök neden analizi kayıtları.
3. Kayıtların elektronik sisteme hangi tarih ve saatte girildiğine ve sonradan değiştirilip değiştirilmediğine ilişkin sistem kayıtlarının ayrıca sorulmasını talep ederiz.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda sayılan kayıtların CELBİNE karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz. …/…/20…
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)
Dilekçe Örneği 2 — Kusur Beyanı ve Bilirkişi Soruları
[ … ] MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
DOSYA NO: 20…/…… E.
DAVACI VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
KONU: Kusur iddialarımız ve bilirkişiye sorulmasını talep ettiğimiz hususlardır.
AÇIKLAMALAR:
1. ZAMAN ÇİZELGESİ.
— [Saat] Order düzenlendi: [ilaç, doz, yol]
— [Saat] İlaç uygulandı
— [Saat] [Belirti] kayda geçti
— [Saat] – [Saat] arası: TAKİP KAYDI BULUNMAMAKTADIR
— [Saat] Müdahale edildi — [ … ] dakika gecikme
— [Saat] [Sonuç]
2. KUSUR İDDİALARIMIZ. (Dosyaya uygun olanlar seçilir)
a) Order kusuru. Uygulamaya esas order [bulunmamaktadır / eksiktir]. Orderda ilacın tam adı, uygulama şekli, dozu veya veriliş süresi yer almamaktadır. (Veya) Orderda kısaltma kullanılmıştır.
b) Sözel order usulsüzlüğü. Uygulama sözel ordera dayandırılmışsa da; zorunlu bir durum bulunmadığı gibi sözlü ve telefonla hekim talimatları formu düzenlenmemiş ve talimat yirmi dört saat içinde yazılı hâle getirilmemiştir.
c) Doz kusuru. Uygulanan doz, müvekkilin [yaşı / kilosu / böbrek fonksiyonları] gözetildiğinde uygun değildir; doz hesabına ilişkin kayıt bulunmamaktadır.
d) Alerji kusuru. Müvekkilin bilinen [ilaç] alerjisi kayıtlarda yer almasına rağmen aynı grup ilaç uygulanmıştır. (Veya) Alerji sorgusu hiç yapılmamıştır.
e) Etkileşim. Müvekkilin kullanmakta olduğu [ilaç] ile uygulanan ilaç arasındaki etkileşim değerlendirilmemiştir.
f) Yüksek riskli ilaç. Uygulanan ilaç yüksek riskli ilaç niteliğindedir; öngörülen çift kontrol ve ek önlemlerin uygulandığına dair kayıt bulunmamaktadır.
g) İzlem kusuru. Uygulama sonrasında öngörülen aralıklarla takip yapılmamış; gelişen belirtiye [ … ] dakika gecikmeyle müdahale edilmiştir.
3. BİLİRKİŞİDEN SORULMASINI TALEP ETTİĞİMİZ HUSUSLAR.
i. Uygulamaya esas geçerli bir order bulunmakta mıdır; içeriği mevzuata uygun mudur?
ii. Sözel order alınmışsa zorunlu bir durum var mıydı; usulüne uyulmuş mudur?
iii. Endikasyon uygun mudur; ilaç seçimi doğru mudur?
iv. Uygulanan doz, yol ve zamanlama hastanın durumuna uygun mudur?
v. Doz hesabı gerekiyorsa yapılmış ve kaydedilmiş midir?
vi. Alerji sorgusu yapılmış mıdır; kayıtlı alerji var mıydı?
vii. Mevcut tedaviyle etkileşim değerlendirilmiş midir?
viii. İlaç yüksek riskli midir; ek kontroller uygulanmış mıdır?
ix. Uygulama sonrası izlem yeterli midir; belirtiler zamanında fark edilmiş midir?
x. Müdahale zamanında ve uygun mudur; gerekli antidot veya karşı önlem mevcut muydu?
xi. Zincirin hangi halkasında ve kimde kusur bulunmaktadır; kusur oranları nedir?
xii. Tespit edilen eksiklikler ile zarar arasında nedensellik bağı var mıdır?
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıdaki hususların sevk yazısına AYNEN DERCİNE ve raporda AYRI AYRI CEVAPLANMASINA karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz. …/…/20…
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)
Dilekçe Örneği 3 — Reçete Hatası Nedeniyle Başvuru
Ayakta tedavide reçeteden kaynaklanan zararlarda kullanılır.
[ … ] İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ’NE
(Hasta Hakları Kuruluna iletilmek üzere)
(Özel kuruluşta ise doğrudan kuruluşa ve ilgili meslek odasına)
BAŞVURAN: [Ad Soyad] — [T.C. Kimlik No] — [Adres] — [Telefon]
KONU: Hatalı reçete nedeniyle uğradığım zarara ilişkin başvurumdur.
AÇIKLAMALAR:
1. …/…/20… tarihinde [sağlık kuruluşu]‘na [şikâyet] nedeniyle başvurdum; Dr. [Ad Soyad] tarafından [ilaç adı, doz] reçete edildi. (Ek-1: reçete ve elektronik reçete kaydı)
2. HATA. (Duruma göre)
a) Reçete edilen doz, yaşım ve durumum bakımından uygun değildir,
b) Reçete edilen ilaç, bilinen alerjim olduğu hâlde yazılmıştır; alerjim dosyamda kayıtlıdır,
c) Reçete edilen ilaç, hâlen kullanmakta olduğum [ilaç] ile ciddi etkileşim göstermektedir; bu husus değerlendirilmemiştir,
d) Reçetede ilacın adı okunaksız yazılmış veya kısaltma kullanılmış olup eczanede farklı bir ilaç verilmiştir,
e) İlacın kullanımına ilişkin bilgilendirme yapılmamıştır.
3. SONUÇ. İlacı kullanmam sonucunda [gelişen tablo] meydana gelmiş; [hastaneye başvuru / yatış / tedavi] gerekmiştir. (Ek-2: sonraki tıbbi belgeler, Ek-3: giderler)
4. TESPİT EDİLMESİNİ İSTEDİĞİM HUSUSLAR.
i. Reçetenin içeriği ve doz uygunluğu,
ii. Dosyamda kayıtlı alerji bilgisi bulunup bulunmadığı,
iii. Kullanmakta olduğum ilaçların dosyamda yer alıp almadığı ve etkileşim uyarısının sistemde çıkıp çıkmadığı,
iv. Elektronik reçete kaydının içeriği,
v. Bilgilendirmenin yapılıp yapılmadığı.
TALEP: Başvurumun incelenerek gerekli işlemlerin tesisine; sonucun tarafıma yazılı bildirilmesine karar verilmesini talep ederim. Uğradığım zararın tazmini için hukuki yollara başvurma hakkım saklıdır. …/…/20…
Başvuran
[Ad Soyad] — (imza)
Kontrol Listesi
- Uygulamaya esas yazılı order var mı?
- Orderda tam ad, yol, doz ve süre yazılı mı; kısaltma kullanılmış mı?
- Sözel order iddiası varsa form ve yirmi dört saatlik yazılı hâle getirme kaydı var mı?
- Alerji sorgusu kayıtlarda görünüyor mu?
- Kayıtlı alerjiye rağmen uygulama yapılmış mı?
- İlaç yüksek riskli listede mi; ek kontroller uygulanmış mı?
- Doz hesabı gerekiyorsa kaydedilmiş mi?
- Uygulama saati ve uygulayan personel kayıtlı mı?
- Uygulama sonrası izlem aralıkları nedir?
- Belirti ile müdahale arasındaki gecikme hesaplandı mı?
Sık Yapılan Altı Hata
- Tek sorumlu aramak. İlaç yönetimi beş halkalı bir zincirdir; kusur birden çok halkada olabilir.
- Orderı istememek. Geçerli bir isteme dayanmayan uygulama, başlı başına kusur başlığıdır.
- Sözel order kurallarını bilmemek. İstisnaidir, form gerektirir ve yirmi dört saat içinde yazılı hâle getirilir.
- Alerji kaydını sormamak. Kayıtlı alerjiye rağmen uygulama, en ağır kusur başlığıdır.
- İzlem halkasını atlamak. Zarar çoğu zaman uygulamadan değil, sonrasındaki gecikmeden büyür.
- Kurumsal boyutu görmezden gelmek. Benzer isimli ilaçların düzeni ve çift kontrol eksikliği organizasyon kusurudur.
Zincirdeki Her Halka İçin Ayrı Sorumluluk Zemini
İlaç hatalarında sorumluluk tek bir kişide toplanmaz; order veren hekim, hazırlayan eczane birimi, uygulayan hemşire ve düzeni kuran kurum ayrı ayrı değerlendirilir.
| Katman | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Hekim | Benzer alanda iş üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranış esas alınır | TBK m.506/3 |
| Sadakat ve özen | Vekil, işi vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek yürütür | TBK m.506/2 |
| Kurum — adam çalıştıran | Adam çalıştıran, çalışanın işin yapılması sırasında başkalarına verdiği zararı gidermekle yükümlüdür | TBK m.66/1 |
| Kurtuluş kanıtı | Seçim, talimat, gözetim ve denetimde gerekli özenin gösterildiği ispat edilirse sorumluluk doğmaz | TBK m.66/2 |
| Organizasyon sorumluluğu | İşletmenin çalışma düzeninin zararı önlemeye elverişli olduğu ispat edilmedikçe, işletme faaliyetinden doğan zarardan sorumluluk sürer | TBK m.66/3 |
| İfa yardımcısı | Borçlu, borcun ifasında yararlandığı kişilerin fiillerinden sorumludur ve kurtuluş kanıtı getiremez | TBK m.116 |
| Müteselsil sorumluluk | Birlikte zarara sebebiyet verenler müteselsilen sorumludur | TBK m.61 |
| Belge ibrazı | Order, uygulama ve stok kayıtlarının getirtilmesi istenir; kaçınma aleyhe değerlendirilir | HMK m.219-220 |
Beşinci ve altıncı satırların birlikte uygulanması, hasta bakımından ispat yükünü belirgin biçimde hafifletir: özel sağlık kuruluşunda hasta sözleşmenin tarafı olduğundan, kuruluş ifa yardımcılarının fiillerinden kurtuluş kanıtı getiremeksizin sorumludur. Belirli bir çalışanın kim olduğunun ortaya konması gerekmez.
Sözel order, istisnai ve süreli bir usuldür. Acil hâller dışında ilaç istemlerinin yazılı olması beklenir; sözel order verilmişse bunun belirlenen süre içinde yazılı hâle getirilmesi ve teyit edilmesi gerekir. Bu teyit kayıtlarda görünmüyorsa, hata hâlinde hem hekim hem kurum bakımından düzenin işletilmediği sonucu doğar. Alerji sorgusunun kaydedilmemiş olması da aynı sonucu doğuran, en somut kusur başlıklarından biridir.
Kayıt Zincirinden Çıkarılacak Deliller
İlaç dosyalarında delil, klinik notlardan çok sistem kayıtlarında bulunur.
| Kayıt | Alınacak bilgi |
|---|---|
| Order kaydı | İstemin içeriği, saati ve kim tarafından verildiği |
| Sözel order teyidi | Yazılı hâle getirilme saati ve imza |
| Eczane hazırlık kaydı | Hazırlayan, doz ve barkod kayıtları |
| Uygulama kaydı | Uygulayan, saat ve doz |
| Alerji sorgusu | Anamnezde alerji kaydının varlığı |
| İzlem kayıtları | Uygulama sonrası vital bulgular ve gözlem |
| Advers etki bildirimi | Bildirimin yapılıp yapılmadığı |
| Sistem log kayıtları | Kayıtların oluşturulma ve değiştirilme zamanları |
Yedinci satır, kurumsal savunmayı zayıflatan noktadır: istenmeyen etki bildiriminin yapılmamış olması, kurumun izleme düzeninin işlediği iddiasını belgesiz bırakır. Bu kayıtların dosyaya getirtilmesi ilk taleplerden biri olmalıdır.
Kurumsal kusur için organizasyon kusuru rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
İlaç hatasında kim sorumlu olur?
İlaç yönetimi; hekimin istem düzenlemesinden başlayıp ilacın eczaneden temini, hazırlanması, uygulanması ve etkilerinin izlenmesine kadar uzanan bir zincirdir. Sorumluluk, zincirin hangi halkasında kırılma olduğuna göre belirlenir ve birden çok kişi arasında paylaştırılabilir.
İlaç uygulama hatası nasıl tanımlanır?
İlaç sağlık çalışanının, hastanın ya da kullanıcının kontrolü altındayken hastanın zarar görmesine veya uygunsuz ilaç kullanımına yol açan tüm önlenebilir olaylar olarak tanımlanır. Reçeteleme, istemin iletimi, etiketleme, adlandırma, hazırlama, dağıtım, uygulama ve izlem aşamalarının herhangi biri kaynak olabilir.
Orderda neler bulunmalıdır?
Tedavi planında ilacın tam adı kısaltma kullanılmadan, uygulama şekli, uygulama dozu ve veriliş süresi yer almalıdır. Ayrıca ilaç ve tıbbi malzemenin reçetelenmesi ile order edilmesi yalnızca hekimler tarafından yapılır.
Sözel order geçerli midir?
Sözel order zorunlu durumların dışında alınmaz. Alınması hâlinde sözlü ve telefonla hekim talimatları formu doldurulur ve talimat yirmi dört saat içinde hasta orderında yazılı hâle getirilir. Bu belgelerin bulunmaması, uygulamanın geçerli bir isteme dayanmadığını gösterir.
Yüksek riskli ilaç ne demek?
Terapötik dozu ile maksimum dozu birbirine yakın olan ilaçlardır. Hatalı kullanıldıklarında hasta üzerinde geri dönüşsüz veya kalıcı olumsuz etki yaratabilirler; bu nedenle ayrı saklama, ayrı etiketleme ve çift kontrol gibi ek önlemler öngörülür.
Alerjim kayıtlı olmasına rağmen ilaç uygulandıysa?
Bu, ilaç dosyalarının en ağır kusur başlığıdır. Kayıtlı bir alerjiye rağmen ilgili ilaç veya grubun uygulanması hâlinde tartışma kusurun varlığından değil, ölçüsünden yürür.
Alerji sorgusu hiç yapılmamışsa?
Alerji öyküsünün sorgulanmaması ve kayda geçirilmemesi başlı başına doğrudan bir kusur başlığıdır. Başvuru ve yatış kayıtlarında alerji sorgusunun yer alıp almadığı denetlenmelidir.
Hemşire sadece uygulayıcı mıdır?
Değildir. Düzenlemeler, hemşirenin tedaviyi istem edildiği gibi uygulamasını ve uyguladığı ilaçla ilgili temel bilgilere sahip olmasını öngörür. Bu nedenle açıkça hatalı bir istemi sorgulamadan uygulaması kendi sorumluluğunu doğurabilir.
Uygulamada neler denetlenir?
Doğru hasta, doğru ilaç, doğru doz, doğru yol ve doğru zaman denetlenir. Kimlik doğrulama kaydı, order ile uygulama kaydı arasındaki uyum, çocuklarda kiloya göre doz hesabının kayıtlı olup olmadığı ve infüzyonlarda hız ile süre kayıtları incelenir.
Uygulamadan sonrası da önemli mi?
Önemlidir; izlem zincirin son halkasıdır. Uygulama saati, sonrasındaki vital bulgu takibi ve aralıkları, gelişen belirtinin kayda geçtiği saat, belirti ile müdahale arasındaki süre ve gerekli antidotun hazır olup olmadığı incelenir.
Reçete hatasında neler araştırılır?
Reçetenin içeriği ve doz uygunluğu, dosyada kayıtlı alerji bilgisi, hastanın kullanmakta olduğu diğer ilaçların dosyada yer alıp almadığı ve etkileşim uyarısının sistemde çıkıp çıkmadığı, elektronik reçete kaydının içeriği ile kullanım bilgilendirmesinin yapılıp yapılmadığı araştırılır.
Kurumun sorumluluğu doğar mı?
Doğabilir. Benzer isimli ilaçların yan yana saklanması, yüksek riskli ilaçlar için ayrı düzen bulunmaması, çift kontrol uygulamasının olmaması, personel yetersizliği ve eğitim eksikliği organizasyon kusuru kapsamında değerlendirilir.
Yanlış ilaç mı uygulandı? Zincirin hangi halkası kırıldı, bakalım.
İlgili Rehberler
- Komplikasyon mu, malpraktis mi? Ayrım ve komplikasyon yönetimi
- Hastane enfeksiyonu ve organizasyon kusuru tazminat rehberi
- Hasta dosyası nasıl alınır? Delil toplama rehberi
- Acil serviste malpraktis: triyaj, stabilizasyon ve sevk
- Anestezi malpraktisi: ayrı onam, preoperatif değerlendirme ve derlenme
- Malpraktis davası: kamu mu özel mi, hangi mahkeme, hangi süre?
- Malpraktiste Adli Tıp raporu ve itiraz rehberi
- Hekim zorunlu mesleki sorumluluk sigortası ve doğrudan dava
- Hasta hakları ihlali başvuru dilekçesi örneği
- Tüm dilekçe örnekleri
Dayanak Mevzuat
- 6098 sayılı TBK m. 49 — haksız fiil ve illiyet bağı
- 6098 sayılı TBK m. 66 — adam çalıştıranın sorumluluğu
- 6098 sayılı TBK m. 502 vd. — vekâlet sözleşmesi ve özen borcu
- Hasta Hakları Yönetmeliği — bilgilendirme ve güvenli hizmet
- Hemşirelik Yönetmeliği — hemşirenin görev, yetki ve sorumlulukları
- Sağlıkta Kalite Standartları — ilaç güvenliği ve yüksek riskli ilaçlar
- 5237 sayılı TCK m. 85, 89 — taksirle öldürme ve taksirle yaralama
- 2577 sayılı İYUK m. 13 — kamu tarafında tam yargı davası ve süreler
