Yapım, Mal ve Hizmet Alımı Farkı: 2026 Eşikler ve Kurallar

Kamu ihalesinde işin mal alımı, hizmet alımı veya yapım işi olarak nitelendirilmesi, ihaleye çıkmadan önce verilen ve geri dönüşü zor bir karardır. Tür; eşik değeri, ilan süresini, pazarlık usulüne başvurma imkânını, alternatif teklifi, yerli istekli ve yerli malı avantajını, iş deneyiminin hangi süreye göre hesaplanacağını, yapım işlerine özgü arsa ve proje şartlarını ve sözleşmenin türünü birlikte belirler (4734 m.4, 8, 10, 13, 21, 27, 62, 63; 4735 m.6, 24). Danışmanlık hizmetleri ise kendi usulü ve puanlama sistemiyle ayrı bir rejimdir (4734 m.48-52). Bu yazı türün değiştirdiği her kuralı madde numarası ve 2026 tutarlarıyla gösterir ve yanlış nitelendirmeye karşı doküman şikâyeti örneği verir. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Bu yazının dayanakları. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu m.4, 5, 8, 10, 11, 13, 21/f, 22/d-e, 27/h, 48, 49, 52, 54, 55, 62/a-c-e-h, 63, 68/c ve Ek m.2; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m.6, 8, 11 ve 24; Kamu İhale Genel Tebliği m.9.2, 16.3.3, 16.4.3, 16.4.5 ve 16.4.6; Kamu İhale Tebliği (No: 2026/1).

Yazı 20 Ekim 2026 tarihli mevzuat metinleri esas alınarak yeniden hazırlanmıştır. Parasal sınırlar 1 Şubat 2026’dan itibaren uygulanan tutarlardır ve her yıl güncellenir.

Kanundaki Tanımlar: Mal, Hizmet ve Yapım

Nitelendirmenin başlangıç noktası Kanunun tanımlar maddesidir. Kanun her tür için hem işin kendisini hem de o işe teklif verenin sıfatını ayrı ayrı tanımlar (4734 m.4).

4734 m.4’teki tanımlar

Tür	Kanundaki tanım	Teklif verenin sıfatı
Mal	Satın alınan her türlü ihtiyaç maddeleri ile taşınır ve taşınmaz mal ve haklar	Tedarikçi
Hizmet	Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetleri, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanması ve benzeri diğer hizmetler	Hizmet sunucusu
Yapım	Bina, yol, köprü, tünel, baraj, enerji santrali, sulama tesisi gibi her türlü inşaat işleri ve bu işlerle ilgili tesisat, imalat, ihzarat, nakliye, tamamlama, büyük onarım, restorasyon, çevre düzenlemesi, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işleri ile benzeri yapım işleri	Yapım müteahhidi
Danışmanlık	Hizmetin bir türüdür; danışman, danışmanlığını yaptığı işin yüklenicileri ile hiçbir organik bağ içinde bulunmayan ve idareden danışmanlık hizmeti karşılığı dışında hiçbir kazanç sağlamayan hizmet sunucusudur	Danışman

Tanımlardan iki sonuç doğrudan çıkar. Kiralama, konusu taşınmaz olsa bile Kanunun diliyle hizmet alımıdır; taşınmazın satın alınması ise mal alımıdır. İdarelerin ihtiyacına uygun taşınmaz mal alımı veya kiralanması için Kanun ayrıca doğrudan temin imkânı tanır (4734 m.22/e). Usullerin genel çerçevesi için kamu ihale usulleri yazımıza bakabilirsiniz.

Sınır Çizgileri: Tereddüt Edilen İşler

Kanun karma nitelikteki işlerde hangi türün uygulanacağını belirleyen genel bir ağırlık kuralı koymaz. Nitelendirme, tanımlardaki kelimelerle işin gerçek kapsamı karşılaştırılarak yapılır. Uygulamada en çok tartışılan sınırlar şunlardır.

Tereddüt edilen işler ve ilgili hükümler

İş	İlgili hüküm	Belirleyici soru
Onarım	Hizmet tanımında “bakım ve onarım”, yapım tanımında “büyük onarım, restorasyon, güçlendirme” sayılır (4734 m.4)	İş, yapıyı yenileyen veya güçlendiren bir inşaat faaliyeti mi, yoksa mevcut düzenin bakımı mı?
Montaj	Yapım tanımı, inşaat işleriyle ilgili montaj işlerini kapsar (4734 m.4)	Montaj bir inşaat işinin parçası mı, yoksa teslim edilen malın kurulması mı?
Yazılım	Hizmet tanımında “yazılım hizmetleri”; danışmanlık hizmetleri arasında “yazılım geliştirme” (4734 m.4, 48); mal alımında yerli yazılım ürünü avantajı (m.63/c)	Hazır bir ürün mü alınıyor, yoksa idareye özgü geliştirme mi yaptırılıyor?
Proje, etüt, denetim	Mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita, imar planı, ÇED raporu, teknik şartname hazırlanması, denetim ve kontrolörlük danışmanlık hizmet sunucularından alınır (4734 m.48)	Yaklaşık maliyet danışmanlık eşiğinin altında mı?
Kiralama	Taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanması hizmettir (4734 m.4)	Mülkiyet mi devralınıyor, yoksa kullanım mı?
Personel ağırlıklı hizmet	Kanunda sayılan idareler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yapamaz (4734 m.62/e)	Personel sayısı dokümanda belirlenmiş, çalışma saatlerinin tamamı idareye ayrılmış ve yaklaşık maliyetin en az yüzde 70’i işçilik mi?

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı Kanunda tanımlanmıştır: personel sayısının dokümanda belirlendiği, çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık maliyetin en az yüzde 70’inin işçilik giderinden oluştuğu ve süreklilik arz eden işlere ilişkin alımlardır. Danışmanlık hizmetleri, hastane bilgi yönetim sistemi ve çağrı merkezi hizmetleri bu kapsamda sayılmaz; farklı hizmet türleri içeren bir sözleşmede değerlendirme her hizmet türü için ayrı yapılır (4734 m.62/e-2).

İki Yasak: Birleştirme ve Bölme (4734 m.5)

Nitelendirmenin bir amaca araç edilmemesi için Kanun iki yasak koyar. Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri bir arada ihale edilemez; eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez (4734 m.5).

Birleştirme, bölme ve paket ihale

Konu	Kural	Dayanak
Farklı türlerin bir arada ihalesi	Kabul edilebilir doğal bir bağlantı yoksa yasak	4734 m.5
Kısımlara bölme	Eşik değerin altında kalmak amacıyla yasak	4734 m.5
Yapımda paket ihale	Kendi başına proje bütünlüğü olan benzer nitelikli birden fazla yapım işi, kısmi teklif alınarak bir arada ihale edilebilir; farklı yerlerdeki benzer okul veya sağlık tesisi yapımları örnek gösterilir	KİGT 16.4.5, 16.4.5.2
Proje bütünlüğü	Bütünlük arz eden bir bina veya bina kompleksi parçalara ayrılarak ihale edilemez; bir yolun altyapısı ile üstyapısı kısmi teklifle ayrılamaz, ancak uzunluk olarak parçalara ayrılabilir	KİGT 16.4.5.2
Ortak benzer iş tanımı	Kısmi teklifle bir arada ihale edilen işlerin benzer nitelikte olması ve bütün kısımlar için ortak benzer iş tanımı yapılması gerekir; nitelik bakımından farklı işler zorunlu hâller dışında aynı ihalede toplanmaz	KİGT 16.4.6

İki yasak da rekabet ilkesinin somut uygulamasıdır. Farklı türlerin tek ihalede toplanması yeterlik şartlarını yalnızca birkaç firmanın karşılayabileceği bir yapıya dönüştürebilir; bölme ise ilan ve eşik değer kurallarını işlevsiz bırakır. İlkelerin bütünü için kamu ihalesinin temel ilkeleri yazımıza bakabilirsiniz.

İhale dokümanında işin türü, eşik değeri veya yeterlik kuralları mı hatalı? Doküman şikâyeti en geç ihale tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir. Dokümanı 0554 648 37 15 numaralı hattımıza gönderin, süre kaçmadan birlikte değerlendirelim.

Dosyanızın ilgili kanun, yönetmelik ve süreler yönünden incelenmesi ve başvuru yollarının zamanında kullanılması için hemen arayın.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15 💬 WhatsApp

Türün Değiştirdiği Kurallar: İhale Aşaması

Aşağıdaki tablo, aynı yaklaşık maliyete sahip bir işin mal, hizmet veya yapım olarak nitelendirilmesine göre hangi kuralların değiştiğini gösterir. Tutarlar Kamu İhale Tebliği (No: 2026/1) ile 1 Şubat 2026’dan itibaren uygulanan tutarlardır.

İhale aşamasında türe göre değişen kurallar

Konu	Mal ve hizmet	Yapım	Dayanak
Eşik değer	Genel ve katma bütçeli idarelerde 18.734.124 TL, diğer idarelerde 31.223.628 TL	686.924.429 TL	4734 m.8
Eşik altı, 7 gün ilan	2.043.844 TL’ye kadar	4.087.898 TL’ye kadar	4734 m.13/b-1
Eşik altı, 14 gün ilan	2.043.844 – 4.087.898 TL	4.087.898 – 34.067.732 TL	4734 m.13/b-2
Eşik altı, 21 gün ilan	4.087.898 TL üstü, eşik altı	34.067.732 TL üstü, eşik altı	4734 m.13/b-3
Tutara bağlı pazarlık	3.406.508 TL’ye kadar mamul mal, malzeme veya hizmet alımları	Bent yapım işlerini saymaz	4734 m.21/f
Alternatif teklif	Yalnızca mal alımında, dokümanda öngörülürse	Kanunda öngörülmez	4734 m.17/d, 27/h
Yerlilik	Mal alımında yerli malı teklif edene yüzde 15’e kadar avantaj; listedeki mallarda ve yerli yazılım ürününde yüzde 15 zorunlu. Hizmet alımında yerli istekliye yüzde 15’e kadar avantaj	Yerli istekliye yüzde 15’e kadar avantaj; makine, malzeme, ekipman ve yazılımda yerli malı şartı getirilebilir, listedekilerde şarttır	4734 m.63
İş deneyimi süresi	Son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan işler (yapımla ilgili hizmet işlerinde on beş yıl)	Son on beş yıl içinde geçici kabulü yapılan işler	4734 m.10
İhaleden önceki özel şart	Hizmette personel çalıştırılmasına dayalı alım yasağı	Arsa, mülkiyet, kamulaştırma, imar ve uygulama projesi	4734 m.62/c, e

Eşik değer yalnızca ilan sürelerini değil, yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan ihalelerde sadece yerli isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilmesini de belirler (4734 m.8, 63/a). Aynı tutardaki bir işin yapım yerine mal veya hizmet olarak nitelendirilmesi bu nedenle ilan rejimini ve yabancı isteklilerin durumunu birlikte değiştirir. Hesaplama ayrıntıları için yaklaşık maliyet yazımıza, yerlilik kuralları için yerli istekli ve fiyat avantajı yazımıza bakabilirsiniz.

Tutara bağlı doğrudan temin bendinde ise Kanun metni tür ayrımı yapmaz: büyükşehir belediyesi sınırları içindeki idarelerde 1.021.827 TL’yi, diğer idarelerde 340.391 TL’yi aşmayan ihtiyaçlar ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin edilebilir (4734 m.22/d).

İş Deneyimi: Hangi Belge Hangi İşte Geçer?

Yeterlik kurallarında türün en somut etkisi iş deneyimindedir. Kanun yapım ve yapımla ilgili hizmet işleri için on beş yıllık, mal ve hizmet alımları için beş yıllık bir pencere öngörür ve belge türlerini de buna göre düzenler (4734 m.10).

İş deneyimine ilişkin kurallar (4734 m.10)

Konu	Kural
Yapım ve yapımla ilgili hizmet	Son on beş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işlerine ait belgeler
Denetim ve yönetim	Sözleşme bedelinin en az yüzde 80’i oranında denetlenen veya yönetilen işlere ait belgeler; bu belgeler beşte bir oranında dikkate alınır ve gerçek kişinin mühendis veya mimar olması şartı aranır
Devam eden işler	İlk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla gerçekleşme oranı yüzde 80’e ulaşan, kusursuz yürütülen yapım ve yapımla ilgili hizmet işleri
Mal ve hizmet	Son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan alımlara ait belgeler
Çapraz kullanım	Yapımla ilgili hizmet işlerinden elde edilen belgeler yapım işlerinde kullanılamaz
Mühendis ve mimar	İş deneyimi bulunmayan mühendis veya mimarların lisans eğitimine uygun yapım işi ihalelerinde, mezuniyetten sonra geçen her yıl Kanunda belirlenen ve güncellenen tutar (2026 için 3.781.281 TL) üzerinden, toplam on beş yılı geçmemek üzere benzer iş deneyimi sayılır; bu deneyimi mühendis veya mimarın beş yıldır en az yüzde 51 hissesine sahip olduğu tüzel kişi de kullanabilir (4734 m.62/h; Kamu İhale Tebliği 2026/1)

Bu nedenle yanlış nitelendirme yalnızca ilanı değil, kimin ihaleye girebileceğini de değiştirir. Bir yapım işinin hizmet alımı olarak ihale edilmesi, yapım işi deneyimi olmayan firmaların önünü açabilir; tersi ise beş yıllık deneyimi olan hizmet sunucularını dışarıda bırakabilir. Belge kuralları için iş deneyim belgesi yazımıza bakabilirsiniz.

Yapım İşlerine Özgü Ön Şartlar (4734 m.62/c)

Kanunun 62 nci maddesi ihaleye çıkmadan önce uyulacak hususları sayar ve mal, hizmet ve yapım işlerinin hepsine uygulanır. Çok yıllı işlerde ilk yıl ödeneği, stratejik öneme sahip yatırımlar hariç, proje maliyetinin yüzde 10’undan az olamaz (m.62/a). Ancak (c) bendi yalnızca yapım işlerine yöneliktir ve yapım işini diğer türlerden en keskin biçimde ayırır.

Yapım işlerinde ihale öncesi şartlar ve istisnalar

Hâl	Kural	Dayanak
Genel kural	Arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hâllerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz	4734 m.62/c
Özgün ve karmaşık iş	Teknik ve mali özellikler gerekli netlikte belirlenemiyorsa ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir	4734 m.62/c
Uygulama projesi varsa	Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınması zorunludur	4734 m.62/c
Doğal afet	Uygulama projesi için yeterli süre yoksa ön veya kesin proje üzerinden ihale yapılabilir	4734 m.62/c
Onarım, zemin etüdü, güzergâh değişikliği	Bina işleri hariç, kesin proje üzerinden ihale yapılabilir; uygulama projesi yapılabilen kısımlar için anahtar teslimi götürü bedel, diğer kısımlar için birim fiyat teklif alınabilir	4734 m.62/c
Arsa şartının aranmadığı projeler	Baraj ve büyük sulama, içmesuyu isale hattı, enerji nakil hattı, trafo, trafo merkezleri, şalt tesisleri, kaptajlar, su depoları, karayolu, liman ve havaalanı, demiryolu, petrol ve doğalgaz boru hattı projelerinde arsa, mülkiyet ve kamulaştırma şartı aranmaz	4734 m.62/c
Toplu konut projeleri	2985 sayılı Kanun kapsamındaki projelerde m.5’in beşinci ve altıncı fıkraları, m.62/a-b ve (c) bendindeki arsa, mülkiyet, kamulaştırma, imar ve uygulama projesi şartları aranmaz; ÇED raporu zorunluysa sözleşmeden önce alınır	4734 m.68/c

Bu şartlar mal ve hizmet alımlarında aranmaz. Bir yapım işinin mal veya hizmet alımı olarak ilan edilmesinin en ağır sonucu da budur: proje ve arsa güvencesi olmadan başlatılan bir iş, Kanunun yapım işleri için kurduğu korumayı devre dışı bırakır.

Türün Değiştirdiği Kurallar: Sözleşme Aşaması

Nitelendirme, ihale bittikten sonra da etkisini sürdürür. Sözleşmenin türü, iş artışı oranı ve kısmi teklifte kaç sözleşme imzalanacağı türe göre değişir.

Sözleşme aşamasında türe göre değişen kurallar

Konu	Mal ve hizmet	Yapım	Dayanak
Sözleşme türü	Ayrıntılı özellikleri ve miktarı idarece belirlenen işin tamamı için götürü bedel veya işin ayrıntılı özelliklerine dayalı birim fiyat	Uygulama projesine dayalı anahtar teslimi götürü bedel; ön veya kesin projeye dayalı birim fiyat; ikisinin birlikte uygulandığı karma sözleşme	4735 m.6
Öngörülemeyen iş artışı	Birim fiyat sözleşmelerde bedelin yüzde 20’sine kadar	Anahtar teslimi götürü bedelde yüzde 10’a, birim fiyatta yüzde 20’ye kadar; birim fiyatta Cumhurbaşkanı yüzde 40’a kadar artırabilir	4735 m.24
Kısmi teklifte sözleşme	Mal alımında birden fazla kısmı kazanan istekliyle kural olarak tek sözleşme; bu kural hizmet alımlarında uygulanmaz	Her kısım için ayrı sözleşme	KİGT 16.4.3, 16.4.5.3
Kabul	Kabul işlemlerinin tamamlanması	Geçici kabul	4734 m.10; 4735 m.11
Makine ve teçhizat	Fiyat dışı unsur olarak belirlenmemişse (danışmanlıkta yeterlik kriteri değilse) teklifle belge istenmez	Teklifle belge istenmez; işyerinde bulundurulacak tesis, makine ve teçhizat bilgileri sözleşme tasarısında yer alır	KİGT 9.1, 9.2
Çerçeve anlaşma	Açık ihale veya belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılabilir; süresi kırk sekiz ayı geçemez	Aynı kurallarla yapılabilir	4734 Ek m.2

Muayene ve kabul her türde en az üç kişilik komisyonca yapılır ve tamamlanan, müstakil kullanıma elverişli bölümler için kısmi kabul mümkündür (4735 m.11). Fiyat farkı ise sözleşme türlerine göre Cumhurbaşkanınca belirlenen esaslara tabidir ve sözleşme imzalandıktan sonra bu esaslar değiştirilemez (4735 m.8). Sözleşme türlerinin ayrıntısı için birim fiyat ve anahtar teslimi götürü bedel sözleşmeler yazımıza bakabilirsiniz.

Danışmanlık Hizmetlerinin Ayrı Rejimi

Danışmanlık bir hizmet türüdür, ancak Kanun onu ayrı bir bölümde düzenler. Teknik, mali, hukuki veya benzeri alanlardaki belirli hizmetler danışmanlık hizmet sunucularından alınır ve kural olarak yalnızca belli istekliler arasında ihale usulüyle ihale edilir (4734 m.48).

Danışmanlık hizmet alımının kuralları

Konu	Kural	Dayanak
Kapsam	Mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, imar planı ve uygulaması, ÇED raporu, yazılım geliştirme, tasarım, teknik şartname hazırlanması, denetim ve kontrolörlük gibi hizmetler	4734 m.48
Usul	Yalnızca belli istekliler arasında ihale usulü	4734 m.48
Hizmet alımı olarak ihale	Yaklaşık maliyeti m.13/b-2’deki hizmet üst limitinin dört katının, 2026 yılı için 16.351.592 TL’nin altında kalanlar hizmet alımı ihalesiyle yapılabilir	4734 m.48
Kısa liste	Yeterliği tespit edilenler arasından en az üç, en fazla on aday	4734 m.49
Değerlendirme	Önce teknik, sonra mali teklif; teknik puan ağırlığı daha yüksek olmak üzere toplam puan	4734 m.52
Sonuçlandırma	Toplam puanı en yüksek istekliyle görüşme yapılarak ihale sonuçlandırılır; mali teklif yaklaşık maliyetin üzerindeyse ödenek durumuna göre bu istekli üzerine bırakılır veya iptal edilir	KİGT 16.3.3
Danışman ile yüklenicinin ayrılığı	İşin danışmanlık hizmetlerini yapan o işin ihalesine, işin yüklenicisi de o işin danışmanlık ihalelerine katılamaz; yasak ortaklık ve yönetim ilişkisi olan şirketleri de kapsar	4734 m.11

Teknik şartname hazırlanması Kanunda danışmanlık hizmetleri arasında sayıldığından, bir işin teknik şartnamesini hazırlayan firma o işin danışmanlık hizmetini yapmış olur ve 11 inci maddedeki yasak nedeniyle o işin ihalesine katılamaz. Teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır; özelliği nedeniyle hazırlanamayacağı ihale yetkilisince onaylanırsa hazırlattırılabilir (4734 m.12). Belli istekliler usulü için belli istekliler arasında ihale ve ön yeterlik yazımıza bakabilirsiniz.

Yanlış Nitelendirmenin Sonuçları ve Başvuru Yolu

Yanlış nitelendirme neyi bozar?

Etki	Sonuç	Dayanak
İlan	Yanlış eşik ve parasal sınır nedeniyle ilan süresi ve yeri hatalı belirlenir	4734 m.8, 13
Usul	Yapım işinde 21/f pazarlığına başvurulması gibi Kanunun tanımadığı bir usul kullanılır	4734 m.21/f
Yeterlik	İş deneyimi yanlış süre ve yanlış belge türüne göre aranır; rekabet daralır veya yetersiz firmalar girer	4734 m.5, 10
Ön şartlar	Yapım işinde arsa, kamulaştırma ve uygulama projesi şartları atlanır	4734 m.62/c
Sözleşme	Sözleşme türü ve iş artışı oranı hatalı kurulur	4735 m.6, 24

Nitelendirme hatası ilan ve ihale dokümanında yer aldığından, itiraz da bu aşamada yapılmalıdır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, dokümanın ilana yansımayan hükümlerine yönelik başvuruların süresi dokümanın satın alındığı tarihten başlar. Bu şikâyetler on günlük süreyi (21/b ve 21/c pazarlık ihalelerinde beş günü) aşmamak üzere en geç ihale tarihinden üç iş günü öncesine kadar idareye yapılabilir (4734 m.55). Şikâyet ve itirazen şikâyet, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır (4734 m.54).

İdare şikâyeti haklı bulur ve dokümanda düzeltme yapılmasına karar verirse, düzeltme yapılarak ihale tarihi bir defaya mahsus ertelenir; hata ilanda da bulunuyorsa 26 ncı maddeye göre işlem yapılır (4734 m.55). İhale tarihine üç iş gününden az kala fark edilen doküman hataları için idareye şikâyet yolu kapanmış olabilir; doküman, satın alındığı veya indirildiği gün tür, eşik, usul ve yeterlik kuralları bakımından birlikte incelenmelidir. Doküman şikâyetinin ayrıntısı için ihale dokümanına itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

Şikâyet Dilekçesi Örneği: Mal Alımı Olarak İlan Edilen Yapım İşi

Aşağıdaki örnek, idarenin temel, betonarme imalat ve saha düzenlemesi içeren bir yapı kurulumunu mal alımı olarak ilan ettiği ve iş deneyimini mal alımı kurallarına göre istediği bir ihalede, yapım müteahhidi için hazırlanmıştır. Köşeli parantezli alanlar dosyaya göre doldurulmalıdır.

[İHALEYİ YAPAN İDARENİN ADI] [BAŞKANLIĞINA / MÜDÜRLÜĞÜNE]

İhale dokümanına yönelik şikâyet başvurusudur

BAŞVURU SAHİBİ : [Şirket unvanı] — Vergi Kimlik No: […] — Adres: […]

VEKİLİ : Av. [Ad Soyad] — [Baro ve sicil no] — Adres: […]

İHALE : [İKN] ihale kayıt numaralı “[işin adı]” mal alımı ihalesi; ihale tarihi [tarih]

FARKINA VARILMA TARİHİ : İlk ilan tarihi [tarih]; ihale dokümanı [tarih] tarihinde EKAP üzerinden indirilmiştir.

KONU : İhale konusu işin yapım işi niteliğinde olmasına rağmen mal alımı olarak ilan edilmesi nedeniyle ilan ve ihale dokümanında gerekli düzeltmenin yapılması, aksi hâlde ihalenin iptali istemidir.

AÇIKLAMALAR

Teknik şartnamenin [madde no] maddesine göre yüklenici, [yer] adresindeki parselde zemin etüdüne dayalı betonarme temel yapacak, [yapı türü] yapısını bu temel üzerine kuracak, tesisat bağlantılarını ve çevre düzenlemesini tamamlayacaktır. Birim fiyat cetvelinde [sayı] kalemin [sayı] tanesi kazı, beton, demir ve tesisat imalatıdır. İş, Kamu İhale Kanununun mal alımı hükümlerine göre ilan edilmiş, idari şartnamenin [madde no] maddesinde iş deneyimi olarak son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan mal alımlarına ait belgeler istenmiştir.

1. Başvuru süresinde yapılmaktadır (4734 sayılı Kanun m.54, 55)

İlk ilan [tarih], doküman [tarih] tarihli olup başvuru, bu tarihleri izleyen günden itibaren on gün içinde ve ihale tarihinden üç iş günü önce yapılmaktadır.

2. İhale konusu iş, Kanundaki tanıma göre yapım işidir (4734 sayılı Kanun m.4)

Kanun yapımı, her türlü inşaat işleri ve bu işlerle ilgili tesisat, imalat, tamamlama, çevre düzenlemesi ve montaj işleri olarak tanımlamaktadır. Temel inşası, betonarme imalat ve tesisat bu tanımın kapsamındadır. Teslim edilecek bir malın kurulumundan söz edilemez; ortaya çıkan, yerinde inşa edilen bir yapıdır.

3. Yapım işlerine özgü ön şartlar karşılanmadan ihaleye çıkılmıştır (4734 sayılı Kanun m.62/c)

Yapım işlerinde uygulama projesi yapılmadan ihaleye çıkılamaz; uygulama projesi bulunan işlerde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınması zorunludur. Dokümanda uygulama projesine ve parselin mülkiyet ve imar durumuna ilişkin bilgi bulunmamaktadır.

4. Yeterlik kriterleri işin niteliğine aykırıdır (4734 sayılı Kanun m.10)

Kanun yapım işlerinde iş deneyimini son on beş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri üzerinden düzenlemektedir. Mal alımı belgesiyle yeterlik aranması, yapım işi deneyimi bulunmayan isteklilerin katılımına, yapım deneyimi olanların ise dışlanmasına yol açmaktadır.

5. Rekabet ve eşit muamele ilkeleri zedelenmektedir (4734 sayılı Kanun m.5)

Yanlış nitelendirme, ilan süresinin, eşik değerin ve yeterlik kurallarının da yanlış uygulanması sonucunu doğurmakta, bu durum idarenin sağlamakla yükümlü olduğu rekabet ve eşit muamele ilkelerine aykırılık oluşturmaktadır.

SONUÇ VE İSTEM : Açıklanan nedenlerle ihale konusu işin yapım işi olarak nitelendirilerek ilan ve ihale dokümanının 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin (c) bendi ve 10 uncu maddesine uygun olarak düzeltilmesine, bunun mümkün olmaması hâlinde ihalenin iptaline karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.

EKLER : İhale ilanı, teknik şartname ve birim fiyat cetveli örnekleri, idari şartnamenin ilgili maddesi, vekâletname, imza sirküleri.

[Tarih]
Başvuru sahibi vekili
Av. [Ad Soyad]

Nitelendirme Kontrol Listesi

İdare ve istekli için sorular

Soru	Dayanak
İşin kapsamı Kanundaki hangi tanımın kelimeleriyle örtüşüyor?	4734 m.4
Farklı türde kalemler varsa aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı var mı ve dosyada gerekçelendirildi mi?	4734 m.5
İş, eşik değerin altında kalmak için kısımlara bölündü mü?	4734 m.5
Yapım işiyse arsa, mülkiyet, kamulaştırma, imar ve uygulama projesi tamam mı, değilse hangi istisnaya dayanılıyor?	4734 m.62/c
Uygulama projesi varken birim fiyat teklif alınıyor mu?	4734 m.62/c; 4735 m.6
İş deneyimi türe uygun süre ve belgeyle mi isteniyor?	4734 m.10
Danışmanlık hizmetiyse yaklaşık maliyet 16.351.592 TL’nin altında mı, hangi usul uygulanıyor?	4734 m.48
Teknik şartnameyi hazırlayan firma isteklilerle ortaklık veya yönetim ilişkisi içinde mi?	4734 m.11

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

İhale ilanı ve dokümanını tür, eşik değer, usul ve yeterlik kuralları bakımından birlikte inceliyor, nitelendirme hatası bulunan ihalelerde süresi içinde doküman şikâyeti ve itirazen şikâyet başvurusu hazırlıyoruz. İdarelere ihtiyacın mal, hizmet veya yapım olarak tanımlanması, karma işlerde doğal bağlantının gerekçelendirilmesi ve yapım işlerinde ön şartların dosyalanması konusunda görüş veriyoruz. Belgelerinizi 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilirsiniz.

İlgili Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

Mal alımı, hizmet alımı ve yapım işi bir arada ihale edilebilir mi?

Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece edilemez (4734 m.5). Bağlantı varsa bunun ihale işlem dosyasında gerekçelendirilmesi gerekir.

İş eşik değerin altında kalsın diye kısımlara bölünebilir mi?

Hayır. Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez (4734 m.5).

2026 yılında yapım işleri için eşik değer nedir?

1 Şubat 2026’dan itibaren yapım işlerinde 686.924.429 TL’dir. Mal ve hizmet alımlarında genel ve katma bütçeli idareler için 18.734.124 TL, diğer idareler için 31.223.628 TL’dir (4734 m.8; Kamu İhale Tebliği 2026/1).

Yapım işinde uygulama projesi olmadan ihaleye çıkılabilir mi?

Kural olarak hayır. Özgün ve karmaşık işlerde ön veya kesin proje, doğal afetlerde süre yoksa ön veya kesin proje, bina işleri hariç onarım ve zemin etüdü gerektiren işlerde kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir (4734 m.62/c).

Uygulama projesi varsa hangi sözleşme türü zorunludur?

Uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınması zorunludur (4734 m.62/c; 4735 m.6).

Yapım işinde 21/f pazarlık usulüne başvurulabilir mi?

21 inci maddenin (f) bendi yalnızca mamul mal, malzeme veya hizmet alımlarını sayar; 2026 yılı için tutar 3.406.508 TL’dir. Yapım işleri bu bentte yer almaz (4734 m.21/f).

Taşınmaz kiralamak hizmet alımı mıdır?

Evet. Kanun taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını hizmet tanımında sayar; taşınmazın satın alınması ise mal alımıdır. İhtiyaca uygun taşınmaz alımı veya kiralanması doğrudan temin yoluyla da yapılabilir (4734 m.4, 22/e).

Hizmet alımında edinilen iş deneyimi yapım işinde kullanılabilir mi?

Yapımla ilgili hizmet işlerinden elde edilen belgeler yapım işlerinde kullanılamaz (4734 m.10). Mal ve hizmet alımlarında deneyim son beş yıl, yapım işlerinde son on beş yıl üzerinden değerlendirilir.

Alternatif teklif hangi ihalelerde verilebilir?

Kanun alternatif teklifi yalnızca mal alımı ihalelerinde ve idari şartnamede öngörülmesi şartıyla düzenler (4734 m.27/h). Bunun dışında birden fazla teklif vermek yasak fiildir (4734 m.17/d).

Danışmanlık hizmeti her zaman belli istekliler arasında mı ihale edilir?

Kural budur; ancak yaklaşık maliyeti 2026 yılı için 16.351.592 TL’nin altında kalan danışmanlık hizmetleri hizmet alımı ihalesiyle gerçekleştirilebilir (4734 m.48).

Teknik şartnameyi hazırlayan firma ihaleye katılabilir mi?

Hayır. Teknik şartname hazırlanması danışmanlık hizmetidir ve işin danışmanlık hizmetlerini yapan o işin ihalesine katılamaz; yasak ortaklık ve yönetim ilişkisi olan şirketleri de kapsar (4734 m.11, 48).

Yerli istekli avantajı her türde aynı mıdır?

Hayır. Hizmet ve yapım ihalelerinde yerli istekliye yüzde 15’e kadar avantaj sağlanabilir; mal alımında avantaj yerli malı teklif edene tanınır ve listedeki mallar ile yerli yazılım ürünlerinde yüzde 15 zorunludur. Yapım işlerinde ayrıca makine, malzeme ve ekipman için yerli malı şartı getirilebilir (4734 m.63).

Nitelendirme hatasına ne zamana kadar itiraz edilebilir?

İlana yönelik başvuru süresi ilk ilan tarihinden, dokümana yönelik süre dokümanın satın alındığı tarihten başlar; bu şikâyetler on günü aşmamak üzere en geç ihale tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir (4734 m.55).