4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 63 üncü maddesi yerliliği iki ayrı yoldan korur. Hizmet alımı ve yapım işlerinde yerli istekli lehine yüzde 15’e kadar fiyat avantajı tanınabilir; mal alımlarında ise avantaj isteklinin değil teklif edilen malın yerli olmasına bağlıdır. Kurumun ilan ettiği orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri listesindeki mallarda ve yerli yazılımda yüzde 15 avantaj zorunludur. Yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan ihaleler yalnızca yerli isteklilere açılabilir. Malın yerli olduğu yerli malı belgesiyle kanıtlanır; 1/1/2026’dan itibaren bu belge Yerli Malı Tebliği (SGM-2024/10) uyarınca, yerli katkı oranı en az yüzde 51 olan ürünler için ve bir yıl geçerli olmak üzere düzenlenir. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu m.3/u, 4, 5, 8, 12, 40, 55 ve 63; Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m.5, 14, 61 ve 62; Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m.5, 16 ve 62; Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m.6, 41 ve 63; Kamu İhale Genel Tebliği m.6.2 ve 15.4.3; Yerli Malı Tebliği (SGM-2024/10), Resmî Gazete 25/1/2025, sayı 32793, değişiklikler: SGM-2025/4 (15/10/2025, sayı 33048) ve SGM-2026/3 (7/2/2026, sayı 33161); Kamu İhalelerine Karşı Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmelik m.6 ve 7; Kamu İhale Tebliği (No: 2026/1).
Yazı 20 Ekim 2026 tarihli mevzuat metinlerine göre yeniden hazırlanmıştır. Fiyat avantajının fiyat dışı unsurlarla birlikte uygulanması için ekonomik açıdan en avantajlı teklif yazımıza bakabilirsiniz.
Yerli İstekli Kimdir?
Kanuna göre yerli istekli, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı gerçek kişiler ile Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş tüzel kişiliklerdir (m.4). Tanım ortakların uyruğuna veya sermayenin kaynağına bakmaz; Türk hukukuna göre kurulmuş bir şirket, ortakları yabancı olsa da yerli istekli tanımına girer. Ortak girişimlerde ise kural daha sıkıdır: ortak girişimin yerli istekli sayılabilmesi için bütün ortaklarının yerli istekli olması gerekir (m.63/f).
Uygulama yönetmelikleri yerli istekliliğin nasıl anlaşılacağını da düzenler. Gerçek kişilerin yerli istekli olduğu teklif mektubundaki T.C. kimlik numarasından, tüzel kişilerin yerli istekli olduğu ise teklif kapsamında sunulan belgelerden anlaşılır ve yerli istekli olunduğuna ilişkin ayrıca bir belge istenemez (Mal Yön. m.5; Hizmet Yön. m.5; Yapım Yön. m.6). Genel Tebliğe göre tüzel kişiliğin yerli olup olmadığı konusunda tereddüt varsa bu husus bilgi eksikliğinin tamamlatılması kapsamında istenir; serbest bölgelerde faaliyet gösteren Türk vatandaşı gerçek kişiler ile Türk kanunlarına göre kurulmuş tüzel kişiler de yerli istekli kabul edilir (KİGT m.6.2.1).
Yerlilik kavramları
| Kavram | Neye bakılır | Hangi ihalede önem taşır | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Yerli istekli | Teklif verenin uyruğu veya kuruluş hukuku | Hizmet ve yapım işlerinde fiyat avantajı; eşik altı ihalelerde katılım sınırlaması | 4734 m.4, 63/a-b |
| Yerli malı | Teklif edilen malın üretim yeri ve yerli katkı oranı | Mal alımlarında fiyat avantajı; yapım işlerinde kullanılacak makine, malzeme ve ekipman | 4734 m.63/c-e |
| Yerli yazılım | Teknolojik Ürün Belgesine sahip yazılım | Mal alımlarında zorunlu yüzde 15 avantaj | 4734 m.63/c; SGM-2024/10 m.4/3 |
Mal alımlarında ayrım özellikle önemlidir. Yerli istekli olmak mal alımında tek başına fiyat avantajı sağlamaz; avantaj yerli malı teklif eden istekli lehine uygulanır (m.63/c). Buna karşılık yabancı bir istekli de yerli malı teklif ederse, sadece yerli isteklilere açık olmayan ihalelerde avantajdan yararlanabilir (Mal Yön. m.61/2).
Eşik Altı İhalelerde Sadece Yerli İstekli
Yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan ihalelerde sadece yerli isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir (m.63/a). Bu bir yetkidir, zorunluluk değildir; idare bu tercihini ilan ve idari şartnamede gösterir. Mal alımlarında sadece yerli isteklilere açık ihalelerde ayrıca yerli malı teklif eden yerli istekliler lehine yüzde 15’e kadar fiyat avantajı da sağlanabilir (Mal Yön. m.61/1).
2026 yılında eşik değerler (1/2/2026 itibarıyla)
| İdare ve iş | Eşik değer | Dayanak |
|---|---|---|
| Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin mal ve hizmet alımları | 18.734.124 TL | 4734 m.8/a; Tebliğ 2026/1 |
| Kanun kapsamındaki diğer idarelerin mal ve hizmet alımları | 31.223.628 TL | 4734 m.8/b; Tebliğ 2026/1 |
| Yapım işleri | 686.924.429 TL | 4734 m.8/c; Tebliğ 2026/1 |
Yönetmelikler eşik değeri, sadece yerli isteklilerin katılmasına ilişkin hükümlerin uygulanmasında kullanılacak parasal limit olarak tanımlar (Mal Yön. m.3; Hizmet Yön. m.3; Yapım Yön. m.3). Yaklaşık maliyet eşik değere eşit veya üzerindeyse ihale yabancı isteklilere de açık olmalıdır; bu durumda yerliliği koruyan araç fiyat avantajıdır.
Hizmet ve Yapım İşlerinde Fiyat Avantajı
Hizmet alımı ve yapım işi ihalelerinde yerli istekliler lehine yüzde 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir (m.63/b). Avantaj takdiridir; oran idari şartnamede belirtilir ve ekonomik açıdan en avantajlı teklif bu avantaj da uygulanarak belirlenir (m.40/3; Hizmet Yön. m.62/1; Yapım Yön. m.63/1).
Hesaplama yöntemi yönetmeliklerde açıktır: yerli istekliler lehine uygulanacak fiyat avantajı, yabancı isteklilerin teklif ettikleri bedellere, bu bedeller üzerinden ihale dokümanında belirlenen oran uygulanarak bulunacak tutar eklenmek suretiyle hesaplanır. Ortakları arasında yabancı gerçek veya tüzel kişi bulunan ortak girişimler bu avantajdan yararlanamaz. Fiyat dışı unsurların da kullanıldığı ihalelerde önce fiyat dışı unsurlar, sonra fiyat avantajı dikkate alınır (Hizmet Yön. m.62/2-3; Yapım Yön. m.63/2-3).
Örnek hesaplama: yapım işinde yüzde 10 avantaj
| İstekli | Teklif bedeli | Karşılaştırmada esas alınan bedel | Sıra |
|---|---|---|---|
| Yabancı istekli (A) | 100.000.000 TL | 100.000.000 + %10 = 110.000.000 TL | 2 |
| Yerli istekli (B) | 108.000.000 TL | 108.000.000 TL | 1 |
Örnekte avantaj yalnızca karşılaştırma için kullanılır; ihale yerli istekli (B) üzerinde kalır ve teklif bedeli 108.000.000 TL olarak kalır. Ortakları arasında yabancı bir kişi bulunan ortak girişim ise yerli istekli sayılmaz ve avantajdan yararlanamaz (m.63/f; Yapım Yön. m.63/2).
Mal Alımlarında Takdiri ve Zorunlu Avantaj
Mal alımı ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine yüzde 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir. Ancak Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca ilgili kurumların görüşleri alınarak orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri arasından belirlenen ve Kurum tarafından ilan edilen listede yer alan malların ihalelerinde yerli malı teklif edenler lehine yüzde 15 oranında fiyat avantajı sağlanması mecburidir; yerli yazılım ürünü teklif edenler lehine de yüzde 15 avantaj mecburidir (m.63/c). Yönetmeliğe göre liste her yıl Ocak ayında Kurum tarafından ilan edilir ve zorunlu avantaj, ilanı veya duyurusu listenin yayımlanmasından sonra yapılan ihalelerde uygulanır (Mal Yön. m.61/6).
Mal alımlarında fiyat avantajı kuralları (Mal Yön. m.61)
| Kural | İçerik | Fıkra |
|---|---|---|
| Sadece yerli isteklilere açık ihale | Eşik altında yapılabilir; yerli malı teklif eden yerli istekliler lehine yüzde 15’e kadar avantaj | m.61/1 |
| Herkese açık ihale | Yaklaşık maliyete bakılmaksızın; yerli malı teklif edenler lehine yüzde 15’e kadar avantaj | m.61/2 |
| İlan ve şartname | Avantaj oranı ilan ve idari şartnamede belirtilir | m.61/3 |
| Kısmi teklif zorunluluğu | Avantaj tanınan ve birden fazla kalemden oluşan ihale kısmi teklife açık olur; avantaj tanınan her kısım tek kalemden oluşur; tamamlayıcı veya teknik zorunlulukla birlikte alınması gereken kalemler bir kısımda yer alabilir | m.61/4 |
| Hesaplama | Yerli malı teklif etmeyenlerin o kalem için teklif ettikleri bedele, kendi bedelleri üzerinden avantaj oranı kadar tutar eklenir | m.61/4 |
| Fiyat dışı unsurla birlikte | Önce fiyat dışı unsurlarla değerlendirilmiş teklif bedeli bulunur, sonra avantaj uygulanır; tamamlayıcı kalemlerin bir kısımda toplandığı ihalede önce avantaj uygulanır | m.61/5 |
| Zorunlu avantaj | Kurumun yıllık listesindeki orta ve yüksek teknolojili ürünlerde ve yerli yazılımda yüzde 15 | m.61/6 |
| Belgelendirme | Yerli malı belgesi ile | m.61/7 |
Kısmi teklif kuralı uygulamada en sık gözden kaçan noktadır. Birden fazla mal kaleminden oluşan bir ihalede fiyat avantajı tanınacaksa ihalenin kısmi teklife açık yapılması ve avantaj tanınan her kısmın tek bir mal kaleminden oluşması gerekir; aksi hâlde yerli malı teklif edilen kalem ile edilmeyen kalemler aynı teklif bedelinde birleşir ve avantajın hangi tutara uygulanacağı belirsizleşir (Mal Yön. m.61/4).
Yapım İşlerinde Yerli Malı Kullanma Şartı
Yapım işlerinde yerlilik yalnızca istekliye değil kullanılacak girdilere de bağlanabilir. Kanuna göre yapım işlerinde kullanılacak makine, malzeme ve ekipman ile yazılımın tamamının veya belli bir kısmının yerli malı olması şartı getirilebilir. Malzemeler için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (bugün Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı), makine ve ekipman için Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (bugün Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı) tarafından orta düşük, orta yüksek ve yüksek teknolojili ürünler arasından belirlenen ve Kurum tarafından ilan edilen listede yer alan ve işte kullanılacak makine, malzeme ve ekipmanın ise yerli malı olması şarttır (m.63/d; Yapım Yön. m.41/6).
Hizmet alımlarında da benzer bir yönlendirme vardır: ihale konusu işte kullanılacak malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipmanın teknik özellikleri öncelikle yerli malının da kullanılmasını sağlayacak şekilde belirlenir (Hizmet Yön. m.16/4).
Yerli Malı Belgesi: 1/1/2026’dan İtibaren Yeni Tebliğ
Kanun, yerli malının belirlenmesine ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça belirleneceğini ve teklif edilen malın yerli malı olduğunun bu esaslara uygun yerli malı belgesiyle belgelendirileceğini düzenler (m.63/e). 13/9/2014 tarihli Yerli Malı Tebliği (SGM 2014/35) yürürlükten kaldırılmış; yerine 25/1/2025 tarihli ve 32793 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yerli Malı Tebliği (SGM-2024/10) gelmiştir. Tebliğ, 15/10/2025 tarihli SGM-2025/4 değişikliğiyle birlikte esas olarak 1/1/2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir (SGM-2024/10 m.17, 18).
SGM-2024/10’un temel kuralları
| Konu | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Sanayi ürününde yerlilik şartları | Sanayi sicil belgesine sahip işletmece üretilmesi ve ürünün sicil belgesindeki üretim konusunda yer alması; Türkiye’de üretilmesi veya son esaslı işçiliğin Türkiye’de yapılması; yerli katkı oranının en az yüzde 51 olması | m.4/1 |
| Zorunlu yerli girdi | Bakanlığın ilan ettiği listedeki girdilerde yerlilik aranır | m.4/2 |
| Yazılım | Bakanlıkça verilen Teknolojik Ürün Belgesi zorunludur; bu yazılımlar için yerli katkı oranı yüzde 100 kabul edilir | m.4/3 (SGM-2025/4) |
| Yerli sayılmayanlar | Tamamı yurt dışında üretilen veya ürettirilen ürünler; ithal parçaların basit birleştirilmesiyle oluşturulan ürünler | m.7/2-3 |
| Serbest bölge | Tebliğdeki şartları sağlayan ürünler yerli malı kabul edilir | m.7/1 |
| Teknolojik Ürün Belgesi | Nihai ürünün belgesi varsa yerli katkı oranına 10 puan eklenir; Bakanlık bunu 20 puana kadar artırabilir | m.8/4 |
| Belgeyi düzenleyen | Üreticinin kayıtlı olduğu, TOBB veya TESK’e bağlı oda veya borsa | m.10/1 |
| Geçerlilik | Düzenlenme tarihinden itibaren bir yıl | m.10/4 |
| Üretici dışındaki istekli | Üretici belgeyi aslına uygun çoğaltarak ürünle birlikte piyasaya sunabilir; çoğaltılan belgenin geçerliliği belgeyi düzenleyen oda veya borsaca tasdik edilir | m.11/2 |
| Ara kontrol ve inceleme | Yerlilik şartlarının karşılanmadığı tespit edilirse belge iptal edilir; iptal üreticiden kaynaklanıyorsa aynı ürün için bir yıl yeni başvuru yapılamaz | m.12, 13 |
| Sorumluluk | Belge sahibi, belgeyi düzenleyen oda veya borsa, belgeyi idareye sunan istekliler ve uzmanlar belgedeki bilgilerin doğruluğundan sorumludur; yanlış beyanda TCK kapsamında başvuru yapılır | m.14 |
Geçiş hükümleri de önemlidir. Yeni Tebliğin yürürlüğünden önce düzenlenen yerli malı belgeleri, belge üzerindeki geçerlilik süresinin sonuna kadar geçerlidir (Geçici m.1/1). 1/1/2026 öncesinde yapılan kamu ihaleleri kapsamındaki yerli katkı oranı hesaplamalarında eski Tebliğ hükümlerinin uygulanması idarenin takdirine bırakılmıştır (Geçici m.2, SGM-2025/4 ile eklendi). 7/2/2026 tarihli SGM-2026/3 değişikliğiyle otomotiv sektöründe nihai ürünün yerli katkı oranı hesabında yeni Tebliğ 1/7/2026 tarihine kadar uygulanmamıştır (Geçici m.3).
Yerli Malını Engelleyen Düzenleme Yasağı
Yönetmelikler, teknik şartnamelerde yerli malı teklif edilmesini veya yerli isteklilerin katılımını engelleyen düzenlemelere yer verilemeyeceğini açıkça düzenler (Mal Yön. m.14/1; Hizmet Yön. m.16/1). 9/4/2026 tarihli değişiklikle Genel Tebliğe eklenen hükme göre de ihale dokümanında yerli malı teklif edilmesini ya da kullanılmasını engelleyen veya doğrudan yabancı menşeli ürünlerin teklif edilmesine veyahut kullanılmasına yönelik düzenlemelere yer verilmez (KİGT m.15.4.3).
Bu yasaklar Kanunun genel kurallarıyla birlikte okunur: teknik kriterler rekabeti engelleyici hususlar içeremez, belli bir marka, model, menşe veya ürün belirtilemez (m.12). Mal alımlarında teknik şartnamede varsa ulusal standart ve dengi uluslararası standartlara uygunluğu sağlayan düzenleme yapılabilir; yalnızca uluslararası standart esas alınarak düzenleme ise ulusal standardın bulunmaması hâlinde mümkündür (Mal Yön. m.14/2). Ulusal standardı bulunan bir üründe yalnızca yabancı bir standardın veya sertifikanın aranması bu nedenle yerli malını engelleyici bir düzenleme olarak tartışılır.
Değerlendirme ve Eşitlik Hâlinde Yerli Malı
İhale dokümanında Kanunun 63 üncü maddesine göre fiyat avantajı sağlanacağı belirtilen ihalelerde ekonomik açıdan en avantajlı teklif bu avantaj da uygulanarak belirlenir (m.40/3). Mal alımlarında yerli malı ayrıca eşitlik hâlinde bir değerlendirme kriteridir: fiyat avantajı sağlanmayan ihalelerde de yerli malı teklif edilmesi eşit tekliflerin ayrımında kriter olarak öngörülebilir ve fiyat dışı unsurlu ihalelerde fiyat ve unsurların da eşit olması hâlinde yerli malı teklif eden istekli öne geçer (Mal Yön. m.62/1-d, 62/2). Eşitlik değerlendirmesi için sunulacak yerli malı belgesinin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunludur (Mal Yön. m.62/4).
Bir istisnaya da dikkat edilmelidir: yenilik, yerlileşme ve teknoloji transferini sağlamaya yönelik sanayi iş birliği uygulamalarını içeren mal ve hizmet alımları ile yapım işleri Kanunun kapsamı dışındadır (m.3/u). Kanunun 3 üncü maddesindeki istisnalar arasında sayılan bu alımlarda 63 üncü maddedeki fiyat avantajı rejimi uygulanmaz.
Hangi Aşamada İtiraz Edilir?
Yerlilikle ilgili uyuşmazlıklarda süreler
| Uyuşmazlık | Konusu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Doküman | Zorunlu avantajın öngörülmemesi, kısmi teklif kuralına aykırılık, yerli malını engelleyen şartname | Dokümanın EKAP’tan indirildiği tarihten itibaren 10 gün; en geç ihale tarihinden 3 iş günü öncesine kadar | 4734 m.55/1-2; Başvuru Yön. m.6, 7/1-b |
| İhale kararı | Avantajın uygulanmaması veya hatalı uygulanması, geçersiz yerli malı belgesine avantaj tanınması | Kesinleşen ihale kararının bildirimini izleyen günden itibaren 10 gün | 4734 m.55/1; Başvuru Yön. m.6/1 |
| İtirazen şikâyet | İdarenin şikâyet kararı | Bildirimden itibaren 10 gün | 4734 m.55, 56 |
Pazarlık usulünün (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde idareye şikâyet süresi beş gündür (m.55/1). İhale dokümanına itiraz için ihale dokümanına itiraz ve zeyilname, itirazen şikâyet için itirazen şikâyet yazılarımıza bakabilirsiniz.
Yerli malı avantajınızı kaybetmeyin
Listedeki ürünlerde yüzde 15 avantaj zorunludur. Şartnamede yer almıyorsa ihale tarihinden en az üç iş günü önce başvurmanız gerekir.
Örnek 1: Zorunlu Fiyat Avantajı Öngörülmeyen Dokümana Şikâyet
İlk örnekte Kurumun orta ve yüksek teknolojili ürünler listesinde yer alan bir tıbbi cihazın alımında idari şartnamede yerli malı lehine fiyat avantajı öngörülmemiş, teknik şartnamede ise ulusal standardı bulunan ürün için yalnızca yabancı bir sertifika istenmiştir. Yerli üretici idareye başvurur.
[İHALEYİ YAPAN İDARENİN ADI] [BAŞKANLIĞINA / MÜDÜRLÜĞÜNE]
ŞİKÂYET EDEN : [Şirket unvanı] — Vergi Kimlik No: […] — [Adres]
VEKİLİ : Av. [Ad Soyad] — [Baro ve sicil no] — [Adres]
İHALE : [İKN] ihale kayıt numaralı “[alımın adı]” mal alımı ihalesi — İhale tarihi: [tarih]
FARKINA VARMA TARİHİ : İhale dokümanının EKAP hesabımıza giriş yapılarak indirildiği [tarih]
KONU : İdari şartnamede yerli malı lehine zorunlu fiyat avantajına yer verilmemesi ve teknik şartnamenin yerli malını engelleyen [madde numarası] maddesinin düzeltilmesi ile ihale tarihinin ertelenmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
Şirketimiz ihale konusu [ürünün adı] ürününün yerli üreticisidir ve ürünümüz için [oda adı] tarafından [tarih] tarihinde düzenlenmiş, [tarih] tarihine kadar geçerli yerli malı belgesi bulunmaktadır. İhale konusu ürün, Kurumun [yıl] yılı Ocak ayında ilan ettiği orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri listesinde yer almaktadır. Buna rağmen idari şartnamenin [madde numarası] maddesinde yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanmayacağı belirtilmiştir. Ayrıca teknik şartnamenin [madde numarası] maddesinde, ürün için [ulusal standart numarası] numaralı ulusal standart bulunduğu hâlde yalnızca [yabancı sertifika adı] sertifikası istenmiştir.
1. Başvuru süresinde yapılmaktadır (4734 sayılı Kanun m.54, 55; Kamu İhalelerine Karşı Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmelik m.6, 7/1-b)
Doküman [tarih] tarihinde EKAP hesabımıza giriş yapılarak indirilmiştir. Başvurumuz bu tarihten itibaren on gün içinde ve ihale tarihinden üç iş günü önce yapılmaktadır. Mevcut düzenleme, yerli malı teklif edecek şirketimizin Kanunla tanınan avantajdan yararlanmasını engellediğinden hak kaybına uğramamız muhtemeldir.
2. Listedeki mallarda yüzde 15 fiyat avantajı zorunludur (4734 sayılı Kanun m.63/c; Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m.61/3, 61/6)
Kanun, Kurumca ilan edilen orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri listesindeki malların ihalelerinde yerli malı teklif edenler lehine yüzde 15 oranında fiyat avantajı sağlanmasını mecbur tutmaktadır. Yönetmelik bu zorunluluğun, ilanı listenin yayımlanmasından sonra yapılan ihalelerde uygulanacağını ve oranın ilan ile idari şartnamede belirtileceğini düzenlemektedir. İhalenin ilanı listenin yayımlanmasından sonra yapılmıştır. İdare, fiyat avantajı tanınmasının takdirine bırakıldığını ileri sürebilir. Ancak bu takdir yalnızca listede yer almayan mallar için söz konusudur; listedeki mallarda Kanun idareye takdir hakkı tanımamıştır.
3. Yerli malını engelleyen teknik düzenleme yapılamaz (4734 sayılı Kanun m.5, 12; Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m.14/1-2; Kamu İhale Genel Tebliği m.15.4.3)
Yönetmelik, teknik şartnamelerde yerli malı teklif edilmesini engelleyici düzenlemelere yer verilemeyeceğini ve ulusal standardın bulunduğu hâllerde ulusal standart ile dengi uluslararası standartlara uygunluğun esas alınacağını düzenlemektedir. Genel Tebliğ de ihale dokümanında yerli malı teklif edilmesini engelleyen veya doğrudan yabancı menşeli ürünlere yönelik düzenlemelere yer verilemeyeceğini açıkça hükme bağlamıştır. Ulusal standardı bulunan bir üründe yalnızca yabancı bir sertifikanın aranması, aynı nitelik ve güvenliği ulusal standartla sağlayan yerli ürünleri ihale dışında bırakmaktadır.
SONUÇ VE İSTEM : Şikâyetimizin kabulüne, idari şartnameye yerli malı teklif edenler lehine yüzde 15 oranında fiyat avantajı uygulanacağına ilişkin düzenleme eklenmesine, teknik şartnamenin [madde numarası] maddesinin ulusal standart ve dengi uluslararası standartları kapsayacak şekilde düzeltilmesine, gerekli düzeltme yapılarak ihale tarihinin 4734 sayılı Kanunun 55 inci maddesi uyarınca ertelenmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.
EKLER : Yerli malı belgesi, Kurumun ilgili yıl listesinin ürünü gösteren sayfası, idari ve teknik şartnamenin ilgili maddeleri, ulusal standart bilgisi, EKAP doküman indirme kaydı, vekâletname.
[Tarih]
Şikâyet eden vekili
Av. [Ad Soyad]
Örnek 2: Bayi Tarafından Sunulan Yerli Malı Belgesine Avantaj Uygulanmamasına Şikâyet
İkinci örnekte üretici olmayan bir bayi, üreticinin oda tarafından tasdik edilmiş yerli malı belgesiyle teklif vermiştir. İdare, belgenin istekli adına değil üretici adına düzenlendiği gerekçesiyle fiyat avantajı uygulamamış ve ihale ikinci sıraya düşen bu istekli dışında bir istekli üzerinde kalmıştır.
[İHALEYİ YAPAN İDARENİN ADI] [BAŞKANLIĞINA / MÜDÜRLÜĞÜNE]
ŞİKÂYET EDEN : [Şirket unvanı] — Vergi Kimlik No: […] — [Adres]
VEKİLİ : Av. [Ad Soyad] — [Baro ve sicil no] — [Adres]
İHALE : [İKN] ihale kayıt numaralı “[alımın adı]” mal alımı ihalesi
BİLDİRİM TARİHİ : Kesinleşen ihale kararının tarafımıza bildirildiği [tarih]
KONU : Teklifimize yerli malı fiyat avantajı uygulanmaması nedeniyle ihale kararının iptali ve değerlendirmenin yenilenmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
İdari şartnamenin [madde numarası] maddesinde yerli malı teklif edenler lehine yüzde [oran] fiyat avantajı uygulanacağı belirtilmiştir. Şirketimiz, [üretici unvanı] tarafından üretilen [ürün] için düzenlenmiş, ihale tarihinde geçerli olan ve [oda adı] tarafından tasdik edilmiş yerli malı belgesi ile teklif vermiştir. Belge, oda veri tabanından sorgulanabilmektedir. İhale komisyonu, belgenin şirketimiz adına değil üretici adına düzenlendiği gerekçesiyle fiyat avantajını uygulamamıştır. Avantaj uygulansaydı karşılaştırmaya esas bedeller bakımından teklifimiz ekonomik açıdan en avantajlı teklif olacaktı.
1. Başvuru süresinde yapılmaktadır (4734 sayılı Kanun m.54, 55; Kamu İhalelerine Karşı Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmelik m.6/1)
Kesinleşen ihale kararı [tarih] tarihinde bildirilmiş olup başvurumuz bu tarihi izleyen günden itibaren on gün içindedir.
2. Fiyat avantajı istekliye değil teklif edilen mala bağlıdır (4734 sayılı Kanun m.63/c, 63/e; Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m.61/2, 61/7)
Kanun mal alımlarında fiyat avantajını yerli malı teklif eden istekliler lehine tanımakta ve malın yerli olduğunun yerli malı belgesiyle belgelendirileceğini düzenlemektedir. Avantajın şartı isteklinin üretici olması değil, teklif edilen malın yerli malı olmasıdır. Mevzuatta avantajı üreticiyle sınırlayan bir hüküm bulunmamaktadır.
3. Üretici dışındaki istekliler tasdikli belge suretiyle teklif verebilir (Yerli Malı Tebliği SGM-2024/10 m.10/5-6, 11/2)
Tebliğ, üretici dışındaki istekliler tarafından teklif edilen ürünler için kullanılmak üzere üreticinin yerli malı belgesini aslına uygun olarak çoğaltıp ürünle birlikte piyasaya sunabileceğini ve çoğaltılan belgenin geçerliliğinin belgeyi düzenleyen oda veya borsa tarafından tasdik edileceğini açıkça düzenlemektedir. Sunduğumuz belge bu şekilde tasdik edilmiş olup belgenin geçerliliği oda veri tabanından da teyit edilebilmektedir. İdare, belgenin istekli adına düzenlenmesi gerektiğini ileri sürmektedir. Ne var ki bu yorum, bayiler aracılığıyla teklif edilen yerli ürünlerin avantajdan hiç yararlanamaması sonucunu doğurur ve Tebliğin açık hükmüyle bağdaşmaz.
SONUÇ VE İSTEM : Şikâyetimizin kabulüne, ihale kararının iptaline, teklifimize idari şartnamedeki oranda yerli malı fiyat avantajı uygulanarak değerlendirmenin yenilenmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.
EKLER : Oda tasdikli yerli malı belgesi ve veri tabanı sorgu çıktısı, idari şartnamenin ilgili maddesi, ihale komisyonu kararı ve bildirim yazısı, karşılaştırma tablosu, vekâletname.
[Tarih]
Şikâyet eden vekili
Av. [Ad Soyad]
İdare ve İstekli İçin Kontrol Listesi
Yerlilik kurallarında kontrol noktaları
| Taraf | Kontrol | Dayanak |
|---|---|---|
| İdare | Alınan mal Kurumun yıllık orta ve yüksek teknolojili ürünler listesinde mi; yerli yazılım mı? | 4734 m.63/c; Mal Yön. m.61/6 |
| İdare | Avantaj oranı ilan ve idari şartnamede yazılı mı? | Mal Yön. m.61/3; Hizmet Yön. m.62/1; Yapım Yön. m.63/1 |
| İdare | Birden fazla kalemli mal alımında ihale kısmi teklife açık ve her kısım tek kalem mi? | Mal Yön. m.61/4 |
| İdare | Teknik şartname yerli malını veya yerli istekliyi engelliyor mu? | Mal Yön. m.14/1; Hizmet Yön. m.16/1; KİGT m.15.4.3 |
| İdare | Eşik altı ihale sadece yerli isteklilere mi açılacak; tercih ilanda yazılı mı? | 4734 m.63/a |
| İstekli | Yerli malı belgesi ihale tarihinde geçerli mi, teklif edilen ürünü kapsıyor mu? | SGM-2024/10 m.10/4 |
| İstekli | Üretici değilseniz belge oda veya borsaca tasdik edildi mi? | SGM-2024/10 m.11/2 |
| İstekli | Ortak girişimde bütün ortaklar yerli istekli mi? | 4734 m.63/f |
| İstekli | Doküman itirazı için ihale tarihinden 3 iş günü önceki son gün takvime işlendi mi? | 4734 m.55/2 |
En sık görülen hatalar; listedeki mallarda zorunlu avantajın unutulması, birden fazla kalemli mal alımının kısmi teklife açılmadan avantaj tanınması, yabancı ortaklı ortak girişime yerli istekli avantajı uygulanması, süresi dolmuş yerli malı belgesine avantaj tanınması ve mal alımında yerli istekli ile yerli malı kavramlarının karıştırılmasıdır.
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?
İdareler için fiyat avantajı, sadece yerli istekli katılımı, kısmi teklif yapısı ve teknik şartnamenin yerlilik kurallarına uygunluğunu Kanun, yönetmelikler, Genel Tebliğ ve Yerli Malı Tebliği karşısında değerlendiriyoruz. Üretici ve bayiler için yerli malı belgesinin ihalede kullanımını, avantajın uygulanmamasına veya hatalı uygulanmasına karşı şikâyet, itirazen şikâyet ve iptal davası süreçlerini yürütüyoruz. Belgelerinizi 0554 648 37 15 numaralı telefondan veya WhatsApp üzerinden iletebilirsiniz.
İlgili Rehberler
- Kamu İhale Hukuku Rehberi
- Ekonomik Açıdan En Avantajlı Teklif
- İdari ve Teknik Şartname
- İhale Dokümanına İtiraz ve Zeyilname
- Tıbbi Malzeme İhalesinde Teknik Şartname İtirazı
- Kamu İhale Kanununun Kapsamı ve İstisnalar
- İş Ortaklığı ve Konsorsiyum
- İtirazen Şikâyet Başvurusu
- Çerçeve Anlaşma ve Münferit Sözleşme
- İhalede Yasak Fiil ve Davranışlar
Sıkça Sorulan Sorular
Yerli istekli kimdir?
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı gerçek kişiler ile Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş tüzel kişiler (4734 m.4).
Yabancı ortaklı Türk şirketi yerli istekli midir?
Türk kanunlarına göre kurulmuşsa yerli istekli tanımına girer; tanım ortakların uyruğuna bakmaz (4734 m.4).
Ortak girişim ne zaman yerli istekli sayılır?
Bütün ortakları yerli istekli ise (4734 m.63/f).
Yerli istekli olduğumu belgelemem gerekir mi?
Hayır. Yerli istekli olunduğuna ilişkin ayrıca belge istenemez; tereddütte bilgi eksikliği olarak tamamlatılır (Mal Yön. m.5; KİGT m.6.2.1).
Hangi ihaleler sadece yerli isteklilere açılabilir?
Yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan ihaleler (4734 m.63/a).
Hizmet ve yapım işlerinde fiyat avantajı ne kadardır?
Yerli istekliler lehine yüzde 15’e kadar; oran idari şartnamede belirtilir (4734 m.63/b).
Fiyat avantajı nasıl hesaplanır?
Yabancı isteklilerin bedellerine avantaj oranı kadar tutar eklenerek karşılaştırma yapılır; avantaj yalnızca sıralamada kullanılır, yerli isteklinin teklif bedelini değiştirmez (Hizmet Yön. m.62/2; Yapım Yön. m.63/2).
Yabancı ortaklı ortak girişim avantajdan yararlanır mı?
Hayır (Hizmet Yön. m.62/2; Yapım Yön. m.63/2).
Mal alımında avantaj kime tanınır?
Yerli malı teklif eden istekliye; yerli istekli olmak tek başına yetmez (4734 m.63/c).
Mal alımında yüzde 15 avantaj ne zaman zorunludur?
Kurumun her yıl Ocak ayında ilan ettiği orta ve yüksek teknolojili ürünler listesindeki mallarda ve yerli yazılımda (4734 m.63/c; Mal Yön. m.61/6).
Birden fazla kalemli mal alımında avantaj nasıl uygulanır?
İhale kısmi teklife açık olmalı ve avantaj tanınan her kısım tek kalemden oluşmalıdır (Mal Yön. m.61/4).
Yerli malı belgesi için yerli katkı oranı ne kadar olmalı?
Sanayi ürünlerinde en az yüzde 51 (SGM-2024/10 m.4/1-c).
Yerli malı belgesi ne kadar süre geçerlidir?
Düzenlenme tarihinden itibaren bir yıl (SGM-2024/10 m.10/4).
Yerli malı belgesini kim düzenler?
Üreticinin kayıtlı olduğu TOBB veya TESK’e bağlı oda veya borsa (SGM-2024/10 m.10/1).
Bayi, üreticinin yerli malı belgesini kullanabilir mi?
Evet. Üretici belgeyi aslına uygun çoğaltarak ürünle birlikte sunabilir; çoğaltılan belge oda veya borsaca tasdik edilir (SGM-2024/10 m.11/2).
Yazılım yerli malı sayılır mı?
Bakanlıkça verilen Teknolojik Ürün Belgesi varsa; bu yazılımlarda yerli katkı oranı yüzde 100 kabul edilir (SGM-2024/10 m.4/3).
Eski tebliğe göre alınmış yerli malı belgesi geçerli mi?
Belge üzerindeki geçerlilik süresinin sonuna kadar geçerlidir (SGM-2024/10 Geçici m.1/1).
Şartnamede yalnızca yabancı menşeli ürüne yönelik düzenleme yapılabilir mi?
Hayır. Yerli malını engelleyen veya doğrudan yabancı menşeli ürüne yönelik düzenlemeye yer verilemez (Mal Yön. m.14/1; KİGT m.15.4.3).
Yerli malı avantajınızı kaybetmeyin
Listedeki ürünlerde yüzde 15 avantaj zorunludur. Şartnamede yer almıyorsa ihale tarihinden en az üç iş günü önce başvurmanız gerekir.
Avantaj uygulanmadı mı?
Kesinleşen ihale kararından sonra şikâyet süresi on gündür. Yerli malı belgenizi ve komisyon kararını birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
Kamu İhale Hukuku Rehberi · İhaleden Yasaklama Süreci · Yasaklama ve İptal Davası · Dilekçe Örnekleri · İletişim
