Tarihi sit alanında, koruma amaçlı imar planı (milli park içindeyse uzun devreli gelişme planı) koruma bölge kurulunca uygun görülünceye kadar bitki örtüsünü, topografyayı ve siluet etkisini bozabilecek, tahribata yönelik hiçbir inşaî ve fizikî uygulamada bulunulamaz; bu dönemde yalnız zorunlu altyapı uygulamaları ve bu uygulamalar kapsamındaki resmî kurum yapıları kurul izniyle yapılabilir. Önceden süregelen tarım, bağ ve bahçecilik devam edebilir; alan bu amaç dışında kesinlikle kullanılamaz. Kurallar Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 11.03.2021 tarihli ve 1700 sayılı “Tarihi Sitler, Koruma ve Kullanma Koşulları” ilke kararındadır (RG 30.03.2021, 31439). Bu karar, 2014 tarihli 271 sayılı ilke kararındaki “kamu hizmet yapıları” ve “koruma amaçlı imar planları onaylanmadan” ibarelerinin Danıştay 6. Dairesince 2020’de iptal edilmesi üzerine çıkarılmıştır. Bu yazı tarihi sitin tanımını, iki ilke kararı arasındaki farkları, altı bentlik koruma rejimini, mevcut evin onarımını, tarımı, milli park ve Gelibolu Tarihi Alanındaki özel kuralları, vergi, trampa ve kamulaştırma durumunu, cezaları, sınır değişikliği ve itirazı ile iki dilekçe örneğini mevzuat metinleriyle anlatır.
Kısa cevap: Tarihi sit alanında plan onaylanıncaya kadar yeni ev, bağ evi, ahır veya depo yapılamaz; yalnız zorunlu altyapı ve onun kapsamındaki resmî kurum yapıları kurul izniyle yapılabilir. Mevcut tarla, bağ ve bahçede tarıma devam edebilirsiniz; arazi tarım dışı bir amaçla kullanılamaz. Ruhsatlı ve kullanma izinli mevcut yapınızda boya, sıva, çatı aktarma gibi ruhsata tabi olmayan işler KUDEB’in, yoksa kurul müdürlüğünün izniyle yapılabilir; kaçak yapıya onarım izni verilmez. Alan milli park içindeyse Milli Parklar Kanunu’nun yapı ve iskân yasakları da uygulanır; Gelibolu Tarihi Alanında ise ayrı bir kanun gereği bireysel veya kooperatif yoluyla yapı yapılamaz. Tarihi sit parseli, tescilli değilse 2863 sayılı Kanun’un vergi muafiyetinden yararlanmaz ve Hazine trampası yönetmeliğinin kapsamında değildir; kamulaştırma ve sınır değişikliği talebi ise yazılı olarak yapılabilir.
Arazi veya eviniz tarihi sit alanında mı kaldı?
Sit kararını, sınır haritasını, milli park veya özel kanun durumunu ve plan aşamasını birlikte inceleyelim; onarım, sınır değişikliği veya kamulaştırma yolunu netleştirelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
Tarihi Sit Nedir ve Diğer Sitlerden Farkı Nedir?
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu siti, tarih öncesinden günümüze kadar gelen çeşitli medeniyetlerin ürünü olup yaşadıkları devirlerin sosyal, ekonomik, mimari ve benzeri özelliklerini yansıtan kent ve kent kalıntıları, kültür varlıklarının yoğun olarak bulunduğu sosyal yaşama konu olmuş veya önemli tarihî hadiselerin cereyan ettiği yerler olarak tanımlar (m.3/a-3). Tanımın son unsuru tarihi siti karşılar. Koruma Yüksek Kurulunun 1700 sayılı ilke kararı tarihi siti, millî tarihimiz ve askerî harp tarihi açısından önemli, tarihî olayların cereyan ettiği ve doğal yapısıyla birlikte korunması gerekli alanlar olarak tanımlar. Aşağıda değinilen Başkomutan Tarihi Sit Alanı bu tanımın tipik bir örneğidir; Çanakkale’deki savaş alanı ise özel bir kanunla ayrı bir rejime bağlanmıştır.
Tarihi siti diğer sitlerden ayıran iki özellik vardır. Birincisi, korunan değer bir yapı veya kalıntı değil, olayın geçtiği arazinin kendisi ve onun doğal yapısıdır; bu yüzden ilke kararı bitki örtüsünü, topografyayı ve siluet etkisini korumaya odaklanır. İkincisi, 1700 sayılı ilke kararı arkeolojik ve doğal sitlerdeki gibi bir derecelendirme öngörmez; tek bir koruma rejimi vardır. İlke kararları Koruma Yüksek Kurulunun Kanun’dan doğan görevidir: Yüksek Kurul, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunması ve restorasyonuyla ilgili işlerde uygulanacak ilkeleri belirler (m.51/a). Arkeolojik katman, kentsel doku veya doğal değer barındıran alanlar için sırasıyla arkeolojik sit, kentsel sit ve doğal sit yazılarımıza bakılabilir.
Sit türlerine göre temel kurallar (özet)
| Sit türü | İlke kararı | Derece | Yeni yapı | Vergi muafiyeti (2863 m.21) |
|---|---|---|---|---|
| Tarihi sit | 1700 (RG 30.03.2021) | Yok | Plan uygun görülünceye kadar tahribata yönelik hiçbir inşaî ve fizikî uygulama yapılamaz; zorunlu altyapı istisnası | Metinde sayılmamış; yalnız tescilli taşınmazlar |
| Arkeolojik sit | 658 | I, II, III | I ve II. derecede yok; III. derecede koşullu | Kesin yapılanma yasağı bulunan parseller |
| Kentsel sit | 681 | Yok | Geçiş dönemi esaslarına veya plana göre, kurul ya da KUDEB onayıyla | Yalnız tescilli taşınmazlar |
| Kentsel arkeolojik sit | 3705 (4390 ile değişik) | Yok | Planlar onanmadan yapılamaz | Tescilli taşınmazlar; kesin yapılanma yasağı varsa değerlendirilir |
| Doğal sit | Korunan Alanlar Yönetmeliği | Kesin korunacak, nitelikli ve sürdürülebilir koruma alanları | Kesin korunacak hassas alanda yok | Kesin yapılanma yasağı bulunan parseller |
271’den 1700’e: Danıştay İptali ve Yeni İlke Kararı
Tarihi sitlere ilişkin ilk düzenleme 1996 tarihli 421 sayılı ilke kararıdır. Bu karar, Koruma Yüksek Kurulunun 16.01.2014 tarihli ve 271 sayılı ilke kararıyla (RG 18.02.2014, 28917) yeniden düzenlenmiştir. 271 sayılı karar, plan uygun görülünceye kadar “zorunlu altyapı uygulamaları ve kamu hizmet yapıları dışında” hiçbir inşaî ve fizikî uygulamaya izin vermiyordu; yani kamu hizmet binaları genel yasağın dışında tutulmuştu. Kararın (a) ve (e) bentlerindeki “kamu hizmet yapıları” ibareleri ile (f) bendindeki “koruma amaçlı imar planları onaylanmadan” ibaresi, Danıştay 6. Dairesinin 21.10.2020 tarihli E.2020/8232, K.2020/9848; E.2020/8233, K.2020/9849 ve E.2020/8235, K.2020/9850 sayılı kararlarıyla iptal edilmiştir.
İdare, yargı kararlarının gereğine göre gecikmeksizin işlem tesis etmek zorundadır (2577 sayılı İYUK m.28). Koruma Yüksek Kurulu da bu hükme dayanarak konuyu yeniden değerlendirmiş ve 11.03.2021 tarihli, 87 numaralı toplantısında 1700 sayılı ilke kararını almıştır; karar 30.03.2021 tarihli ve 31439 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış ve 271 sayılı kararı iptal etmiştir. Aşağıdaki tablo iki metni bent bent karşılaştırır.
271 ve 1700 sayılı ilke kararlarının karşılaştırması
| Bent | 271 sayılı karar (2014) | 1700 sayılı karar (2021) |
|---|---|---|
| a) Plan öncesi yasak | Zorunlu altyapı uygulamaları ve kamu hizmet yapıları dışında hiçbir tahrip edici uygulama yok | Zorunlu altyapı uygulamaları ve bu uygulamalar kapsamında yapılacak resmî kurum yapıları dışında hiçbir tahrip edici uygulama yok |
| b) Çevre düzeni planı | Çevre düzeni planı için kurulun uygun görüşü | Aynı |
| c) Islah | Tescil öncesi doğal dengeyi bozan uygulamaların kamu kuruluşlarınca ıslahı | Aynı |
| d) Orman alanları | Orman ve Su İşleri Bakanlığınca gerekli çalışmalar | Tarım ve Orman Bakanlığınca gerekli çalışmalar |
| e) Kurul izni gereken işler | Kamu hizmet yapıları, altyapı hizmetleri, anıt ve şehitliklerin düzenleme ve onarımı | Zorunlu altyapı uygulamaları ve kapsamındaki resmî kurum yapıları, anıt ve şehitliklerin düzenleme ve onarımı |
| f) Tarım | Süregelen tarım ve bağ-bahçecilik devam eder; koruma amaçlı imar planları onaylanmadan başka amaçla kullanılamaz | Süregelen tarım ve bağ-bahçecilik devam eder; bu amaç dışında kesinlikle kullanılamaz |
Değerlendirmemize göre değişikliğin iki pratik sonucu vardır. Birincisi, plan öncesi dönemde kamu kurumları da yalnız zorunlu bir altyapı uygulamasının gerektirdiği resmî kurum yapısını yapabilir; bağımsız bir hizmet binası bu istisnaya girmez. İkincisi, (f) bendindeki zaman sınırlaması kaldırıldığından süregelen tarım alanlarının tarım dışında kullanılamayacağı kuralı metinde artık plan aşamasıyla sınırlı değildir; plan kararlarının bu bentle uyumu ayrıca tartışılabilir.
1700 Sayılı İlke Kararındaki Altı Koruma ve Kullanma Koşulu
İlke kararı tarihi sitler için altı bentlik bir koruma rejimi kurar. Bu bentler, kurulların her tarihi sit için belirlediği geçiş dönemi koruma esaslarına da çoğu zaman aynen aktarılır.
1700 sayılı ilke kararının bentleri ve malik için anlamı
| Bent | Kural | Malik için anlamı |
|---|---|---|
| a | Milli park varsa uzun devreli gelişim planı, yoksa koruma amaçlı imar planı kurulca uygun görülünceye kadar zorunlu altyapı ve kapsamındaki resmî kurum yapıları dışında bitki örtüsünü, topografyayı, siluet etkisini bozabilecek, tahribata yönelik hiçbir inşaî ve fizikî uygulama yapılamaz | Plan aşamasına kadar yeni yapı, kazı, dolgu, tesviye ve ağaç sökümü yapılamaz |
| b | Alanı çevre düzeni planına kavuşturacak çalışmalar yapılır ve bu planlar için kurulun uygun görüşü alınır | Üst ölçekli plan kararları kurulun denetimindedir |
| c | Tescil tarihinden önce doğal dengeyi bozan uygulamaların ıslahı için kamu kuruluşlarınca çalışma yapılır | Eski tahribatın giderilmesi kamu kuruluşlarının işidir |
| d | Alandaki orman alanlarında Tarım ve Orman Bakanlığınca gerekli çalışmalar yapılabilir | Orman rejimi devam eder |
| e | Zorunlu altyapı ve kapsamındaki resmî kurum yapıları ile anıt ve şehitliklerin düzenleme ve onarımları için projeleriyle kuruldan izin alınır | Bu işler de projesiz ve izinsiz yapılamaz |
| f | Önceden süregelen tarım ile bağ ve bahçecilik devam ettirilebilir; alan bu amaç dışında kesinlikle kullanılamaz | Tarım sürer; tarım dışı kullanım yoktur |
Plan Aşamaları: Geçiş Dönemi, Koruma Amaçlı İmar Planı ve Uzun Devreli Gelişme Planı
Bir alanın koruma bölge kurulunca sit olarak ilanı, bu alanda her ölçekteki plan uygulamasını durdurur; koruma amaçlı imar planı yapılıncaya kadar kurul üç ay içinde geçiş dönemi koruma esaslarını ve kullanma şartlarını belirler; ilgili idareler üç yıl içinde planı hazırlatıp kurula vermek zorundadır ve süre gerekçeli olarak uzatılabilir (2863 m.17/a, m.57/c). Sit ilanından önce alınmış ruhsata göre subasman seviyesi tamamlanmış yapıların inşasına devam edilebilir, tamamlanmamış yapıların ruhsatları iptal edilir; kesin yapılanma yasağı bulunan sit alanlarında bu hükümden yararlanılamaz. Değerlendirmemize göre 1700 sayılı kararın (a) bendi plan öncesi dönemde fiilen yapılanmayı durdurduğundan, ilan sırasında devam eden inşaatlarda kurulun bu bendi nasıl uyguladığı dosya bazında incelenmelidir. Plan süreci ve takvimi koruma amaçlı imar planı, sit ilanının genel etkileri sit alanında yapılaşma yazılarımızdadır.
Tarihi sit milli park içindeyse planın adı ve hazırlayan idare değişir. Milli Parklar Kanunu’na göre milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanlarının kuruluş, geliştirme ve işletilmelerini kapsayan uzun devreli gelişme planı, gelişme planı ve yönetim planı ilgili bakanlıkların görüşleri alınarak Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünce hazırlanır veya hazırlattırılır ve yürürlüğe konur; iskân ve yapılaşmaya konu olacak yerlerin imar planları bu plan kararlarına uygun olarak hazırlanır ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının onayıyla yürürlüğe girer (2873 m.4, 2026’da 7576 sayılı Kanun’la değişik). 1700 sayılı ilke kararı, milli park bulunan yerlerde uzun devreli gelişim planının, bulunmayan yerlerde koruma amaçlı imar planının kurulca uygun görülmesini aradığından iki kurum birlikte devrededir. Çevre düzeni planlarının kademelenmesi için çevre düzeni planı yazımıza bakılabilir.
Uygulamadan bir örnek: Kütahya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 20.12.2024 tarihli ve 8231 sayılı kararı, Kütahya ve Uşak sınırlarındaki Başkomutan Tarihi Sit Alanı için 1700 sayılı ilke kararı doğrultusunda geçiş dönemi koruma esaslarını belirlemiştir. Alan, 22.10.1981 tarihli Resmî Gazete’de ilan edilen ve sınırları 2016’da revize edilen Başkomutan Tarihi Milli Parkı içindedir. Karara göre kurulun 23.09.2021 tarihli ve 6403 sayılı kararıyla uygun bulunan 1/25.000 ölçekli uzun devreli gelişme revizyon planı ve plan notları geçerlidir; çevre düzeni planları için kurulun uygun görüşü alınır; tescil öncesi doğal dengeyi bozan uygulamalar kamu kuruluşlarınca ıslah edilir; orman alanlarında Tarım ve Orman Bakanlığı çalışma yapabilir; anıt ve şehitliklerin düzenleme ve onarımları için projeleriyle kurul izni alınır; önceden süregelen tarım, bağ ve bahçecilik devam edebilir, alan bu amaç dışında kullanılamaz; alanda istenen geçici fizikî müdahaleler için de kurulun uygun görüşü alınır. Karar ayrıca, 1700 sayılı ilke kararı mahkeme kararlarıyla değişir veya Yüksek Kurul yeni bir ilke kararı alırsa güncel ilke kararının uygulanacağını öngörür.
Tarihi Sitte Ev, Bağ Evi, Ahır veya Depo Yapılabilir mi?
Plan uygun görülünceye kadar hayır. 1700 sayılı kararın (a) bendi, zorunlu altyapı uygulamaları ve bu uygulamalar kapsamındaki resmî kurum yapıları dışında bitki örtüsünü, topografyayı ve siluet etkisini bozabilecek hiçbir inşaî ve fizikî uygulamaya izin vermez. Esaslı onarım, inşaat, tesisat, sondaj, kısmen veya tamamen yıkma, yakma, kazı ve benzeri işler Kanun’da inşaî ve fizikî müdahale sayılır ve kurul kararlarına aykırı olarak yapılamaz (2863 m.9). Değerlendirmemize göre tek katlı bir bağ evi, hayvan barınağı, tarım deposu veya sera da bu kapsamdadır; (f) bendi tarımsal faaliyetin sürmesine izin verir, tarım amaçlı da olsa yeni yapı yapılmasına değil. Plan onaylandıktan sonra ise yapılaşma, planın ve plan notlarının izin verdiği ölçüde ve kurulun uygun gördüğü şekilde mümkündür.
Mevcut ve yasal bir yapının onarımı ayrı değerlendirilir. Kanun’a göre taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları, koruma alanları ve sit alanlarında İmar Kanunu’nun 21. maddesi kapsamındaki ruhsata tabi olmayan tadilat ve tamiratlar özgün biçim ve malzemeye uygun olarak KUDEB kurulmuş idarelerin, KUDEB kurulmamış yerlerde kurul müdürlüğünün izni ve denetimiyle yapılır; bunların dışındaki her türlü inşaî ve fizikî müdahale kurul iznine bağlıdır (2863 m.57). Koruma Yüksek Kurulunun 775 sayılı ilke kararı da sit alanlarında kullanma izin belgesi olan tescilsiz yapılarda çatı aktarımı, oluk onarımı, boya ve sıva gibi basit onarımları düzenler ve kullanma izin belgesi bulunmayan tescilsiz ve kaçak yapıların tadilat ve tamiratına izin verilmeyeceğini öngörür. Tescilli yapılardaki onarım süreci tescilli yapıda restorasyon izni yazımızda anlatılmıştır.
Tarihi sitte işin türüne göre durum (plan öncesi dönem)
| İş | Durum | Dayanak |
|---|---|---|
| Yeni konut, bağ evi, ahır, depo, sera | Yapılamaz | 1700/a; 2863 m.9 |
| Kazı, dolgu, tesviye, ağaç sökümü, taş ve toprak alımı | Topografyayı veya bitki örtüsünü bozuyorsa yapılamaz | 1700/a |
| Süregelen tarım, bağ ve bahçecilik | Devam edebilir; tarım dışı kullanım yok | 1700/f |
| Ruhsatlı ve kullanma izinli yapıda boya, sıva, çatı aktarma | KUDEB, yoksa kurul müdürlüğü izniyle | 2863 m.57; 775 sayılı ilke kararı |
| Kaçak yapıda onarım | İzin verilmez | 775 sayılı ilke kararı c bendi |
| Zorunlu altyapı ve kapsamındaki resmî kurum yapısı | Projesiyle kurul izni | 1700/a, e |
| Anıt ve şehitlik düzenleme ve onarımı | Projesiyle kurul izni | 1700/e |
| Geçici fizikî müdahaleler | Kurul esaslarında ayrıca kurulun uygun görüşüne bağlanabilir | Örnek: Kütahya KVKBK 8231/7 |
Tarihi Sit Milli Park İçindeyse: 2873 Sayılı Kanun’un Ek Kuralları
Milli parklar Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir (2873 m.3). Bir tarihi sit aynı zamanda milli park sınırları içindeyse 2863 sayılı Kanun ile 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu birlikte uygulanır. Milli Parklar Kanunu’na göre bu yerlerde onaylanmış planlarda belirtilen yapı ve tesisler ile savunma ihtiyacı için gerekli tesisler dışında, kamu yararı açısından vazgeçilmez ve kesin bir zorunluluk bulunmadıkça her ne suretle olursa olsun hiçbir yapı ve tesis kurulamaz ve işletilemez; mevcut yerleşim sahaları dışında iskân yapılamaz (2873 m.14/e). Milli park içindeki tarihi ve arkeolojik sahalarda kazı, restorasyon ve bilimsel araştırmalar Kültür ve Turizm Bakanlığının iznine tabidir (m.7).
Kamu idarelerine ve Hazineye ait taşınmazlarda açıklıkların veya ağaçların kesilmesi, yanması ya da sökülmesiyle oluşan sahaların işgali, bu yerlere yapı ve tesis yapılması ve bunların tapuya tescili yasaktır; bu gibi yapı ve tesislere Genel Müdürlükçe doğrudan el konulur ve 2026’da 7576 sayılı Kanun’la eklenen cümleye göre inşa aşamasındakiler dahil el konulan yapılar hiçbir karar alınmasına gerek kalmaksızın derhâl yıkılır veya Genel Müdürlükçe değerlendirilir (m.15). Milli park sınırları içindeki gerçek ve tüzel kişilere ait taşınmazlar, onaylı uygulama imar planına göre hazırlanacak projelerin gerçekleşmesi için gerekli görüldüğünde 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na göre Genel Müdürlükçe kamulaştırılır (m.5). Milli park ve korunan alanlardaki Hazine taşınmazlarının tahsis ve kullanımı millî park ve korunan alanlarda Hazine taşınmazı yazımızda anlatılmıştır.
Milli park içindeki tarihi sitte iki kanunun birlikte uygulanması
| Konu | 2863 ve 1700 sayılı ilke kararı | 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu |
|---|---|---|
| Plan | Uzun devreli gelişim planının kurulca uygun görülmesi | Uzun devreli gelişme planı, gelişme planı ve yönetim planı Genel Müdürlükçe (m.4) |
| Yapı | Plan öncesi tahribata yönelik hiçbir inşaî ve fizikî uygulama yok | Planlarda belirtilenler ve zorunluluk dışında hiçbir yapı ve tesis yok; mevcut yerleşim dışında iskân yok (m.14/e) |
| Kazı ve restorasyon | Kurul izni | Kültür ve Turizm Bakanlığı izni (m.7) |
| Kamu arazisinde işgal | İzinsiz müdahale suçu (m.65) | Tescil yasağı, el koyma ve derhâl yıkım (m.15) |
| Kamulaştırma | Bakanlık programına göre (m.15/a) | Onaylı plana göre projeler için Genel Müdürlükçe (m.5) |
Özel Kanunlu Tarihi Alan: Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı
Çanakkale deniz ve kara savaşlarının yaşandığı alan, 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı Hakkında Bazı Düzenlemeler Yapılmasına Dair Kanun’la ayrı bir rejime bağlanmıştır. Kanun’a göre 1973 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla milli park olarak ayrılan ve bu Kanun’la Tarihi Alan olarak belirlenen alanın milli park vasfı kaldırılmıştır; alanın korunması ve yönetimi bu Kanun’a tabidir ve Tarihi Alanda zilyetlik, imar veya ihya yoluyla toprak kazanılamaz (m.3/1-ç). Tarihi Alanda tarihi alan planlarında öngörülenler dışında yeni yapı ve tesis yapılamaz (m.3/1-a). Alandaki korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarına yönelik plan, proje, uygulama, iş ve işlemler Bakanlıkça kurulan Koruma Komisyonu kararları ve bu kararlar doğrultusunda hazırlanan tarihi alan planları esaslarına göre yürütülür; 2025’te 7565 sayılı Kanun’la eklenen cümlelere göre kamu kurumları, belediyeler ile gerçek ve tüzel kişiler Koruma Komisyonu kararlarına uymak zorundadır ve Tarihi Alanda işlenen 2863 sayılı Kanun suçlarına ilişkin davalarda Başkanlık başvurusu üzerine katılan olarak kabul edilir (m.3/1-b).
Kanun’un 8. maddesine göre Tarihi Alanda Eceabat ve köyler dışında her türlü yapılaşmanın ve yapı kullanımının denetimi Başkanlıkça yapılır; Kanun’a veya 2863 sayılı Kanun’a aykırı yapılar, köy yerleşim alanları dışındaki ruhsatsız yapılar, ruhsat ve eklerine aykırı bölümler ile kullanma izninden sonra yapılan aykırı değişiklik ve ilaveler Başkanlıkça yıkılır veya yıktırılır. Planlarda belirtilenler dışındaki altyapı ve üstyapı tesislerine izin ve irtifak hakkı verilmez; Tarihi Alan içinde ferdî veya kooperatifleşme yoluyla yapı yapılamaz (m.8/3). Köy yerleşim alanlarının imar planları ise tarihi alan planı esas alınarak, Başkanlığın uygun görüşüyle imar mevzuatına göre yapılır (m.3/1-f).
Tarihi Sitte Satış, Zilyetlik, Vergi, Trampa ve Kamulaştırma
Sit ilanı mülkiyeti ortadan kaldırmaz; malikler mülkiyet hakkının tabii icabı olan ve Kanun’a aykırı olmayan bütün yetkilerini kullanabilir (2863 m.11). Kanun’un zilyetlikle kazanma yasağı birinci grup tescilli yapıların bulunduğu taşınmazlar ile birinci ve ikinci derece arkeolojik sitlerle sınırlıdır; tarihi sit bu sayımda yoktur. Ancak Gelibolu Tarihi Alanında 6546 sayılı Kanun zilyetlik, imar veya ihya yoluyla toprak kazanılmasını açıkça yasaklar. İfraz, tevhit ve cins değişikliği talepleri kurul görüşüne tabidir; 2026 tarifesine göre korunan alanlarda tevhit, ifraz ve yoldan ihdas talepleri gerçek kişiler için 1.750 TL, tüzel kişiler için 3.500 TL; cins değişikliği görüşü parsel başına 2.500 TL ve 5.000 TL’dir (Ek m.9, tarife sıra 10, 11). Tarım dışı kullanım ayrıca 5403 sayılı Kanun’un izin rejimine de tabidir; genel çerçeve tarım dışı kullanım izni yazımızdadır.
Vergi muafiyeti bakımından 2863 sayılı Kanun iki grup sayar: tapu kütüğüne “korunması gerekli taşınmaz kültür varlığıdır” kaydı konulmuş taşınmazlar ile arkeolojik sit alanı ve doğal sit alanı olmaları nedeniyle üzerlerinde kesin yapılanma yasağı getirilmiş parseller (m.21). Tarihi sit metinde sayılmamıştır. Değerlendirmemize göre tarihi sit içindeki tescilsiz bir tarla veya arsa, plan öncesi dönemde fiilen yapılanamasa da bu hüküm uyarınca muafiyetten yararlanamaz; aynı parselin bir kısmı arkeolojik veya doğal sit olarak da tescilliyse o kısım için muafiyet ayrıca değerlendirilir. Ayrıntılar tescilli taşınmaz vergi muafiyeti yazımızdadır.
Hazine trampası da tarihi sitte genellikle mümkün değildir. Kanun, sit alanı ilan edilen ve 1/1000 ölçekli onanlı koruma amaçlı imar planında kesin inşaat yasağı getirilen parsellerin Hazine taşınmazlarıyla değiştirilebileceğini öngörür (m.15/f); ancak uygulama yönetmeliği trampayı I. ve II. derece arkeolojik sit ile I. derece doğal sit olarak tescil edilen yerlerle sınırlamıştır (Sit Alanlarında Kalan Taşınmazların Hazine Taşınmazları ile Değiştirilmesi Hakkında Yönetmelik m.4/1). Koruma amaçlı imar planıyla kesin yapılanma yasağı getirilirse belediye veya il özel idaresi taşınmazıyla takas (m.17/b) ve yapılanma hakkı aktarımı (m.17/c) gündeme gelebilir; bu yollar sit alanında Hazine trampası ve imar hakkı aktarımı yazılarımızda anlatılmıştır.
Kamulaştırma bakımından korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile korunma alanları Kültür ve Turizm Bakanlığınca hazırlanacak programlara uygun olarak kamulaştırılır; işlemler 2863 ve 2942 sayılı Kanunlara göre yapılır ve bedel takdirinde eskilik, enderlik ve sanat değeri dikkate alınmaz (2863 m.15/a, d, e). Milli park içindeki taşınmazlar için ayrıca 2873 sayılı Kanun’un 5. maddesi uygulanır. Taşınmazın uzun süre kullanılamaz hâlde kalması ve kamulaştırma yapılmaması hâlinde açılabilecek davalar için fiilî ve hukuki el atma ile kamulaştırmasız el atma dava dilekçesi yazılarımıza bakılabilir; arkeolojik sitlerde Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2025 tarihli yaklaşımı arkeolojik sit yazımızda yer alır.
Tarihi sitte mülkiyet ve mali haklar
| Konu | Tarihi sit | Dayanak |
|---|---|---|
| Satış, bağış, miras | Serbest; sit şerhi tapuda kalır | 2863 m.11 |
| Zilyetlikle kazanma | 2863’te özel yasak yok; Gelibolu Tarihi Alanında yasak | 2863 m.11; 6546 m.3/1-ç |
| Vergi muafiyeti | Metinde sayılmamış; tescilli taşınmazlar muaf | 2863 m.21 |
| Hazine trampası | Yönetmelik kapsamında değil | Trampa Yönetmeliği m.4/1 |
| Belediye takası ve hak aktarımı | Planla kesin yapılanma yasağı veya kısıtlama varsa | 2863 m.17/b, c |
| Kamulaştırma | Bakanlık programına göre; milli parkta Genel Müdürlükçe | 2863 m.15; 2873 m.5 |
| İfraz, tevhit, cins değişikliği | Kurul görüşü; 1.750-5.000 TL ücret | Ek m.9, tarife sıra 10, 11 |
İzinsiz Müdahalenin Sonuçları: Yıkım ve Ceza
Sit alanlarında ruhsatsız inşaat ile sit şartlarına aykırı yapılar hakkında imar mevzuatına göre işlem yapılır (2863 m.16). Tebliğ veya ilan edilmiş sit alanında izin almaksızın inşaî ve fizikî müdahale yapan veya yaptıranlar iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla; ruhsata tabi olmayan tadilat ve tamiratı izinsiz veya izne aykırı yapanlar altı aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır (m.65). Tarihi sitte dozerle tesviye, ağaç sökümü veya dolgu da inşaî ve fizikî müdahale niteliğinde olabileceğinden yalnız bina yapımı değil arazi düzenlemesi de ceza riski taşır (değerlendirmemiz). Milli park içinde kamu arazisine yapılan yapılara el konulur ve derhâl yıkılır (2873 m.15); Gelibolu Tarihi Alanında aykırı yapılar Başkanlıkça yıkılır (6546 m.8). Savunma ve yıkım süreci için sit alanında kaçak yapı ve izinsiz müdahale yazımıza bakılabilir.
Tarihi sitte aykırılık ve sonuçları
| Aykırılık | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| İzinsiz yapı, kazı, dolgu, tesviye | 2-5 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para; imar mevzuatına göre yıkım | 2863 m.65/1, m.16 |
| İzinsiz basit tadilat ve tamirat | 6 ay-3 yıl hapis veya adli para | 2863 m.65/4 |
| Kanuna aykırı yıkma veya imar izni veren görevli | 2-5 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para | 2863 m.65/2 |
| Milli parkta kamu arazisinde yapı | El koyma, karar gerekmeksizin derhâl yıkım veya değerlendirme | 2873 m.15 |
| Gelibolu Tarihi Alanında aykırı veya ruhsatsız yapı | Başkanlıkça yıkım | 6546 m.8/2 |
Tescil, Sınır Değişikliği, İtiraz ve Dava
Sit alanlarının tespiti Bakanlığın koordinatörlüğünde ilgili kurumların görüşü alınarak yapılır ve tespitler koruma bölge kurulu kararıyla tescil olunur; tescil kararları kadastral bilgilerle birlikte tapu siciline şerh için tapu müdürlüğüne bildirilir, sit alanlarının tescil kararları Resmî Gazete’de yayımlanır ve Bakanlığın internet sayfasında bir ay süreyle duyurulur (2863 m.7). Sınırın veya statünün hatalı olduğunu düşünen malik kurula başvurabilir; 2026 tarifesine göre sit tescil kaydının kaldırılması, sit derecesi veya sınırlarında değişiklik taleplerinin değerlendirilmesi gerçek kişilerden 12.500 TL, tüzel kişilerden 25.000 TL’dir (Ek m.9, tarife sıra 1). Onaylı koruma amaçlı imar planında değişiklik taleplerinde arkeolojik ve tarihi sit için 0-5 hektar ölçeğinde 5.000 TL alınır ve 5 hektarın üzerindeki her hektar için 3.000 TL eklenir (sıra 7). Enerji nakil hattı, güneş veya rüzgâr enerjisi santrali, maden, baraj ve benzeri taleplere ilişkin inceleme ve görüş talepleri için 0-5 hektarda 5.000 TL, 5-10 hektarda 25.000 TL, 10 hektar ve üzerinde 50.000 TL ücret öngörülmüştür (sıra 6); kamu kurumlarının kendi taşınmaz ve işleri için ücret alınmaz.
Kurul kararlarına karşı Koruma Yüksek Kuruluna itiraz edilebilir; itirazlar Bakanlıkça değerlendirilir, gerekli görülürse Yüksek Kurul gündemine alınır ve en geç üç ay içinde karara bağlanır (m.61). İtiraz kararın tebliğ veya ilanından itibaren altmış gün içinde yapılır ve başvuru belgesi için 12.500 TL ve 25.000 TL ücret alınır (sıra 3). Kurul kararına karşı tebliğden itibaren altmış gün içinde iptal davası da açılabilir (2577 sayılı İYUK m.7). Ayrıntılar koruma kurulu kararına itiraz, ücretlerin iadesi koruma kurulu başvuru ücreti, dava süreleri idari davalarda dava açma süreleri yazılarımızdadır. Tek yapı ölçeğindeki tescil kayıtları için tescil kaydının kaldırılması yazımıza bakılabilir.
Tarihi Sitteki Parsel İçin Kontrol Listesi
Kontrol listesi (önerimiz):
1. Tapunun beyanlar hanesindeki sit şerhini ve tescil kararının tarih ve sayısını not edin.
2. Kurul müdürlüğünden sit sınırı haritasını ve geçiş dönemi koruma esaslarını isteyin; esaslarda 1700 sayılı kararın hangi bentlerinin aktarıldığını okuyun.
3. Alanın milli park, Gelibolu Tarihi Alanı veya orman sınırında olup olmadığını kontrol edin; uygulanacak kanun buna göre değişir.
4. Parselde tarım yapılıyorsa mevcut kullanımın kaydını (çiftçi kayıt, fotoğraf, ürün belgeleri) saklayın.
5. Mevcut yapının ruhsat ve kullanma iznini bulun; onarım yolu buna göre seçilir.
6. Tesviye, kazı, dolgu, ağaç sökümü ve çit temeli gibi işlere izinsiz başlamayın.
7. Sınır hatası düşünüyorsanız harita ve tarihî belgelerle kurula başvurun; kararın tebliğ tarihinden itibaren itiraz ve dava sürelerini takip edin.
Tarihi Sit Sınırının Düzeltilmesi Talebi Dilekçe Örneği
Aşağıdaki örnek, savaş alanından uzakta kalan ve sınırın ölçek değişikliği sırasında genişlemesi nedeniyle tarihi sit içine alındığı ileri sürülen bir parsel için hazırlanmıştır. Köşeli parantezli yerler dosyaya göre doldurulmalı, tarihî ve teknik iddialar uzman raporuyla desteklenmelidir.
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI
………… KÜLTÜR VARLIKLARINI KORUMA BÖLGE KURULU MÜDÜRLÜĞÜNE
BAŞVURAN: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [……], Adres: [……], Telefon: [……]
VEKİLİ: Av. [……]
TAŞINMAZ: [İl, ilçe, köy], [……] ada, [……] parsel, [……] m²; [……] Tarihi Sit Alanı
KONU: Tarihi sit sınırının taşınmazı kapsamayacak şekilde düzeltilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Sit kararı ve sınırın belirlenme biçimi (2863 sayılı Kanun m.7 ve m.57)
Taşınmaz, [tarih ve sayı] sayılı kurul kararıyla tescil edilen [……] Tarihi Sit Alanı sınırı içinde gösterilmiş ve tapu kütüğüne bu yönde şerh konulmuştur. Sit sınırı ilk olarak [……] ölçekli paftada çizilmiş, daha sonra [tarih ve sayı] sayılı kararla [……] ölçekli paftaya aktarılmıştır. Ekli karşılaştırmalı haritada görüldüğü üzere taşınmaz, ilk sınırın dışında kalırken aktarma sırasında sınırın parsel sınırlarına göre yeniden çizilmesiyle sit alanına dahil olmuştur.
2. Taşınmazın tarihi sit tanımına girmediği (2863 sayılı Kanun m.3/a-3 ve 1700 sayılı ilke kararı)
Tarihi sit, millî tarihimiz ve askerî harp tarihi açısından önemli tarihî olayların cereyan ettiği ve doğal yapısıyla birlikte korunması gerekli alanlardır. Taşınmaz, [……] muharebesine ilişkin cephe hattının ve şehitliğin yaklaşık [……] kilometre dışında, [……] yolu ile [……] yerleşimi arasında, ekli uzman raporunda belirtildiği üzere herhangi bir siper, mevzi, karargâh veya tarihî iz taşımayan, onlarca yıldır sulu tarım yapılan düz bir arazidir. Taşınmazın bulunduğu kesimin silueti, alanın tarihî değerini algılatan hâkim tepelerden görülmemektedir.
3. Sınırın düzeltilmesinin koruma amacına aykırı olmadığı (1700 sayılı ilke kararı a ve f bentleri)
Taşınmaz sit dışına çıkarılsa dahi tarihi sitin bitki örtüsü, topografik yapısı ve siluet etkisi üzerinde bir değişiklik olmayacaktır. Taşınmazda süregelen tarım faaliyeti devam edecektir. Buna karşılık taşınmazın sit alanında kalması, tarihi değer taşımayan bir arazi üzerindeki tasarruf yetkilerini ölçüsüz biçimde sınırlamaktadır.
4. Mülkiyet hakkı ve ölçülülük (Anayasa m.35 ve 2863 sayılı Kanun m.11)
Mülkiyet hakkı ancak kamu yararı amacıyla ve ölçülü olarak sınırlanabilir. Kanun da maliklerin mülkiyet hakkının tabii icabı olan ve Kanun’a aykırı olmayan bütün yetkilerini kullanabileceğini kabul etmektedir. Koruma amacıyla ilişkisi kurulamayan bir parselin sit sınırı içinde tutulması bu dengeyi bozmaktadır.
5. Başvuru ücreti (2863 sayılı Kanun Ek m.9 ve ekli tarife sıra 1)
Sit sınırında değişiklik talebine ilişkin ücret yatırılmış olup dekontu ektedir.
EKLER: 1. Tapu kaydı 2. Sit kararları ve sınır haritaları 3. Karşılaştırmalı harita 4. Uzman raporu ve fotoğraflar 5. Ücret dekontu 6. Vekâletname
SONUÇ VE İSTEM: [……] Tarihi Sit Alanı sınırının taşınmazı kapsamayacak şekilde düzeltilmesine ve tapu kütüğündeki şerhin buna göre güncellenmesi için ilgili tapu müdürlüğüne bildirimde bulunulmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.
[Tarih]
Başvuran Vekili
Av. [……]
Tarihi Sitte Kullanılamayan Taşınmazın Kamulaştırılması Talebi (Kısa Örnek)
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI
KÜLTÜR VARLIKLARI VE MÜZELER GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
(………… İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü aracılığıyla)
BAŞVURAN: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [……], Adres: [……]
TAŞINMAZ: [İl, ilçe, köy], [……] ada, [……] parsel, [……] m²; [……] Tarihi Sit Alanı
KONU: Taşınmazın kamulaştırma programına alınması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Taşınmazın kullanılamaz durumda olduğu (1700 sayılı ilke kararı a ve f bentleri ile 2863 sayılı Kanun m.17)
Taşınmaz [tarih ve sayı] sayılı kurul kararıyla tarihi sit alanı içinde kalmış, alan için belirlenen geçiş dönemi koruma esaslarıyla plan onaylanıncaya kadar hiçbir inşaî ve fizikî uygulama yapılamayacağı öngörülmüştür. Taşınmaz imar planında konut alanında iken sit kararından sonra yapılanma imkânı ortadan kalkmış, tescil tarihinden bu yana [……] yıl geçmesine rağmen alan için onaylı bir plan yapılmamıştır.
2. Kamulaştırma talebi (2863 sayılı Kanun m.15/a ve m.15/e)
Kanun, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile korunma alanlarının Bakanlıkça hazırlanacak programlara uygun olarak kamulaştırılmasını öngörmektedir. Taşınmazın kamulaştırma programına alınmasını talep ediyoruz.
3. Bedelin belirlenmesi (2863 sayılı Kanun m.15/d ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.11)
Bedelin, taşınmazın sit kararından önceki imar durumu ve emsal satışlar dikkate alınarak 2942 sayılı Kanun’daki ölçütlere göre belirlenmesini talep ederiz.
4. Cevap (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.10)
Başvurumuzun yazılı olarak cevaplandırılmasını rica eder, otuz gün içinde cevap verilmemesi hâlinde talebimizin reddedilmiş sayılacağını ve yargı yoluna başvurma hakkımızın saklı olduğunu belirtiriz.
SONUÇ VE İSTEM: Taşınmazın kamulaştırma programına alınarak kamulaştırılmasına karar verilmesini saygıyla arz ederim.
[Tarih]
Başvuran
[İmza]
Sık Yapılan Hatalar
1. Tarımsal amaçla küçük yapı yapmayı serbest sanmak. İlke kararı tarımın sürmesine izin verir, tarım amaçlı yeni yapıya değil.
2. Arazi düzenlemesini masum görmek. Tesviye, dolgu ve ağaç sökümü topografyayı ve bitki örtüsünü bozabilir; izinsiz müdahale suçu oluşabilir.
3. Eski 271 sayılı karara dayanmak. “Kamu hizmet yapıları” istisnası iptal edildi; 1700 sayılı karar yalnız zorunlu altyapı kapsamındaki resmî kurum yapılarını sayar.
4. Milli park kurallarını atlamak. Milli park içinde 2873 sayılı Kanun’un yapı, iskân ve tescil yasakları da uygulanır.
5. Vergi muafiyeti beklemek. Tarihi sit 2863’ün 21. maddesinde sayılmadığından tescilsiz parsel bu hükümle muaf olmaz.
6. Trampa programını beklemek. Hazine trampası yönetmeliği tarihi siti kapsamaz; kamulaştırma veya plan yolu değerlendirilmelidir.
7. Sınır hatasında süreyi kaçırmak. Sınır kararına karşı itiraz ve dava süresi tebliğ veya ilandan itibaren altmış gündür.
Sıkça Sorulan Sorular
Tarihi sit alanında ev yapılır mı?
Koruma amaçlı imar planı veya milli parkta uzun devreli gelişim planı kurulca uygun görülünceye kadar yapılamaz; yalnız zorunlu altyapı ve kapsamındaki resmî kurum yapıları kurul izniyle yapılabilir. Plan onaylandıktan sonra planın izin verdiği ölçüde yapılaşma mümkündür (1700 sayılı ilke kararı a bendi).
Tarihi sit nedir, arkeolojik sitten farkı nedir?
Tarihi sit, millî tarih ve askerî harp tarihi açısından önemli olayların cereyan ettiği ve doğal yapısıyla birlikte korunması gereken alandır. Arkeolojik sitte korunan şey kalıntılardır ve derece vardır; tarihi sitte arazi korunur ve derece yoktur.
1700 sayılı ilke kararı neyi değiştirdi?
Danıştay 6. Dairesinin 2020 tarihli iptal kararları üzerine 271 sayılı karardaki “kamu hizmet yapıları” istisnası, zorunlu altyapı kapsamındaki resmî kurum yapılarıyla sınırlandı; tarım dışı kullanım yasağındaki “planlar onaylanmadan” kaydı kaldırıldı (RG 30.03.2021).
Tarihi sitteki mevcut evimi onarabilir miyim?
Ruhsatlı ve kullanma izinli yapıda boya, sıva, çatı aktarma gibi ruhsata tabi olmayan işler KUDEB’in, yoksa kurul müdürlüğünün izniyle yapılabilir; esaslı onarım kurul iznine bağlıdır, kaçak yapıya onarım izni verilmez (2863 m.57; 775 sayılı ilke kararı).
Tarihi sitte tarım ve bağ-bahçe yapılabilir mi?
Evet. Önceden süregelen tarımsal faaliyet ile bağ ve bahçecilik devam ettirilebilir; ancak alan bu amaç dışında kesinlikle kullanılamaz (1700/f).
Tarihi sitte sera, ahır veya depo yapılabilir mi?
Plan öncesi dönemde değerlendirmemize göre hayır; tarım amaçlı da olsa yapı inşaî ve fizikî müdahaledir ve (a) bendindeki yasağa girer. Plan onaylandıktan sonra planın ve kurulun izin verdiği ölçüde mümkündür.
Tarihi sitte kamu binası yapılabilir mi?
Plan öncesi dönemde yalnız zorunlu altyapı uygulamaları ve bu uygulamalar kapsamındaki resmî kurum yapıları projeleriyle kurul izni alınarak yapılabilir; bağımsız kamu hizmet binası istisnası Danıştay kararıyla iptal edilmiştir (1700/a, e).
Tarihi sit milli park içindeyse hangi kurallar uygulanır?
2863 ve 1700 sayılı ilke kararıyla birlikte 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu uygulanır: Planlarda belirtilenler ve zorunluluk dışında yapı ve tesis kurulamaz, mevcut yerleşim dışında iskân yapılamaz (m.14/e); kazı ve restorasyon Kültür ve Turizm Bakanlığı iznine tabidir (m.7).
Gelibolu Tarihi Alanında ev yapılır mı?
6546 sayılı Kanun’a göre tarihi alan planlarında öngörülenler dışında yeni yapı yapılamaz ve alan içinde ferdî veya kooperatifleşme yoluyla yapı yapılamaz; köy yerleşim alanlarının imar planları Başkanlığın uygun görüşüyle yapılır (m.3, m.8).
Tarihi sitteki tarlam için emlak vergisi muafiyeti var mı?
2863 m.21 muafiyeti tescilli taşınmazlar ile kesin yapılanma yasağı bulunan arkeolojik ve doğal sit parselleri için öngörür; tarihi sit sayılmamıştır. Değerlendirmemize göre tescilsiz tarihi sit parseli bu hükümle muaf olmaz.
Tarihi sitte kalan taşınmaz Hazine ile trampa edilebilir mi?
Trampa yönetmeliği kapsamı I. ve II. derece arkeolojik sit ile I. derece doğal sitle sınırlıdır; tarihi sit kapsam dışındadır. Kamulaştırma talebi, plan sonrası belediye takası veya hak aktarımı değerlendirilebilir (2863 m.15, m.17/b, c).
Tarihi sit sınırına nasıl itiraz edilir?
Karar tebliğ veya ilandan itibaren altmış gün içinde Koruma Yüksek Kuruluna itiraz edilebilir ya da iptal davası açılabilir. Sonradan sınır değişikliği için kurula bilimsel verilerle başvurulur; 2026 ücreti 12.500 TL, tüzel kişiler için 25.000 TL’dir (Ek m.9, tarife sıra 1).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Tarihi sit dosyalarında hak kaybı çoğunlukla hangi kanunun uygulanacağının (2863, Milli Parklar Kanunu veya Gelibolu’ya özgü 6546 sayılı Kanun) karıştırılmasından, sınır haritalarının ölçek farkının gözden kaçmasından ve tarım dışındaki küçük işlerin izinsiz yapılmasından doğar. Hukukçular Evi; sit kararı, sınır haritası ve geçiş dönemi esaslarının incelenmesi, onarım izinleri, sınır düzeltmesi ve tescil değişikliği talepleri, Yüksek Kurul itirazı ve iptal davası, kamulaştırma talebi ve el atma davaları, vergi ve tarım dışı kullanım konuları ile izinsiz müdahale soruşturmalarında destek verir. Kültür varlıklarına ilişkin diğer konular için Kültür Varlıkları ve Sit Alanı Hukuku Rehberi, imar uyuşmazlıkları için İmar Hukuku Rehberi, idari dava süreçleri için İdare Hukuku Rehberi, kamulaştırma için Kamulaştırma Hukuku Rehberi sayfalarımıza, mevzuattaki son değişiklikler için hukuk gündemi sayfamıza bakabilirsiniz. Randevu ve ön değerlendirme için: 0554 648 37 15.
Tarihi sitteki taşınmazınız için yol haritası çizelim
Onarım izni, sınır düzeltmesi, kamulaştırma, milli park ve özel kanun kurallarını 1700 sayılı ilke kararı ve 2863 sayılı Kanun ışığında birlikte değerlendirelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Kültür Varlıkları ve Sit Alanı Hukuku RehberiTarihi sitte yapı yasağı, tarım, onarım, milli park, Gelibolu, vergi ve itiraz
- Kentsel Sit Alanında Ev Yapılır mı? (2026)
- 1. ve 2. Derece Arkeolojik Sit Alanı (2026)
- Doğal Sit Alanına Ev Yapılır mı? (2026)
- Sit Alanında Yapılaşma (2863)
- Koruma Amaçlı İmar Planı ve Yenileme Alanları
- Millî Park ve Korunan Alanlarda Hazine Taşınmazı
- Sit Alanında Kaçak Yapı ve İzinsiz Müdahale (2026)
- Koruma Kurulu Kararına İtiraz Dilekçesi
Bu içerik İmar ve Şehircilik Hukuku alanındadır.
Kültür Varlıkları ve Sit Alanı Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.3/a-3, 7, 9, 11, 15, 16, 17, 21, 51, 57, 61, 65, Ek m.9 ve ekli (1) sayılı ücret tarifesi sıra 1, 3, 6, 7, 10, 11; Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 11.03.2021 tarihli ve 1700 sayılı “Tarihi Sitler, Koruma ve Kullanma Koşulları” ilke kararı (RG 30.03.2021, 31439) ve iptal ettiği 16.01.2014 tarihli 271 sayılı ilke kararı (RG 18.02.2014, 28917); Danıştay 6. Dairesinin 21.10.2020 tarihli E.2020/8232, K.2020/9848; E.2020/8233, K.2020/9849; E.2020/8235, K.2020/9850 sayılı kararları (1700 sayılı ilke kararındaki atıfla); 775 sayılı ilke kararı (RG 25.01.2011, 27826); 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu m.3, 4, 5, 7, 14, 15 (7576 sayılı Kanun’la 2026 değişiklikleri dahil); 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı Hakkında Bazı Düzenlemeler Yapılmasına Dair Kanun m.3, 8 (7565 sayılı Kanun’la 2025 değişiklikleri dahil); Sit Alanlarında Kalan Taşınmazların Hazine Taşınmazları ile Değiştirilmesi Hakkında Yönetmelik m.4; 2577 sayılı İYUK m.7, 10, 28; Kütahya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 20.12.2024 tarihli ve 8231 sayılı kararı (Bakanlık koruma kurulları internet sitesinde yayımlanan metin). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosya için hukuki görüş yerine geçmez.
