İsticvap Nedir? 2026: Karşı Tarafın Mahkemede Bizzat Sorgulanması, Gelmezse İkrar Sayılma, Yeminden Farkı ve İsticvap Talep Dilekçesi Örneği (HMK 169-175)
20 Kasım 2026

İsticvap Nedir? 2026: Karşı Tarafın Mahkemede Bizzat Sorgulanması, Gelmezse İkrar Sayılma, Yeminden Farkı ve İsticvap Talep Dilekçesi Örneği (HMK 169-175)

İsticvap, mahkemenin kendiliğinden veya talep üzerine taraflardan birini, davanın temelini oluşturan vakıalar ve onunla ilişkili hususlar hakkında bizzat sorguya çekmesidir (HMK m.169). İsticvabına karar verilen kişiye bizzat davetiye gönderilir; davetiyede isticvap konusu vakıalar gösterilir ve geçerli bir özrü olmaksızın gelmezse ya da gelip de sorulara cevap vermezse bu vakıaları ikrar etmiş sayılacağı ihtar edilir (HMK m.171). İkrar edilen vakıalar çekişmeli olmaktan çıkar ve ispatı gerekmez (HMK m.187/2, 188/1). Bu nedenle isticvap, özellikle karşı tarafın kendi bilgisinde olan ve belgeyle ispatı güç vakıalarda en etkili delil araçlarından biridir. Yeminden farkı, isticvapta yemin ettirilmemesi ve verilen cevapların hâkimce serbestçe değerlendirilmesidir (HMK m.198).

Bu konuda hukuki destek almak ister misiniz? Uzman hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Bu rehber, hukuk davalarında karşı tarafın bizzat dinlenmesini isteyen davacı ve davalılar ile isticvaba çağrılan kişiler için yazıldı. İsticvabın kanundaki yeri, açıklama, tarafların dinlenmesi, yemin ve tanıklıktan farkı, kimlerin isticvap edileceği, davet ve usul, gelmemenin ve cevap vermemenin sonucu, senetle ispat kuralıyla ilişkisi, ne zaman istenebileceği, vakıa listesinin nasıl yazılacağı, tapu iptali davası üzerinden bir dilekçe örneği ve isticvaba çağrılan kişinin dikkat etmesi gerekenler aynı sayfadadır. Dilekçe Word ve PDF olarak indirilebilir. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Bu yazının dayanakları. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.25, 29, 31, 33, 119, 129, 137, 140, 141, 144, 145, 149, 154, 169-175, 187-190, 194, 198, 200-203, 219-221, 225-229, 249, 250, 259-263, 316, 322, 341, 342, 357; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.6, 7, 184; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.36.

Kanun metinleri mevzuat.gov.tr’deki güncel metinlerden kontrol edilmiştir (Kasım 2026); 7589 sayılı Kanunla HMK m.149’a eklenen dördüncü fıkra işlenmiştir. Örnekteki olay kurgusaldır.

Hukuk davalarında en zor ispat edilen vakıalar, karşı tarafın kendi bilgisinde olan vakıalardır: Parayı gerçekten ödeyip ödemediği, bir belgeyi kimin hazırladığı, bir kişiyle aralarında ne tür bir ilişki bulunduğu. Bu vakıalar hakkında belge çoğu zaman yoktur ya da karşı tarafın elindedir. İsticvap, bu boşluğu doldurmak için kanunun tanıdığı araçtır. Rehberdeki örnekler, sitemizdeki Hile Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil Dava Dilekçesi Örneği ve Cevaba Cevap Dilekçesi Örneği sayfalarındaki kurgusal tapu iptali davasının devamıdır.

İsticvap Nedir? Kanundaki Tanım (HMK m.169)

Hukuk Muhakemeleri Kanunu isticvabı “İspat ve Deliller” kısmında değil, yazılı yargılama usulünün “Tahkikat ve Tahkikat Sırasındaki Özel Durumlar” bölümünde, ayrı bir ayırım olarak düzenlemiştir (HMK m.169-175). Mahkeme, kendiliğinden veya talep üzerine taraflardan her birinin isticvabına karar verebilir; isticvap, davanın temelini oluşturan vakıalar ve onunla ilişkisi bulunan hususlar hakkında olur (HMK m.169).

İsticvabın temel özellikleri

ÖzellikKuralDayanak
Kim karar verir?Mahkeme; kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerineHMK m.169/1
Kim isticvap edilir?Davanın tarafları; tüzel kişide temsile yetkili kişi, ergin olmayan veya kısıtlı adına yapılan işlemde kanuni temsilciHMK m.169/1, 170
KonusuDavanın temelini oluşturan vakıalar ve onunla ilişkili hususlarHMK m.169/2
DavetBizzat davetiye; isticvap konusu vakıalar ve ikrar ihtarı davetiyede gösterilirHMK m.171/1
Gelmeme ya da cevap vermemeSorulan vakıalar ikrar edilmiş sayılırHMK m.171/2
Bizzat olmaVekil aracılığıyla isticvap olmaz; kişinin bizzat gelmesi gerekirHMK m.172/1, 173/1
Yeminİsticvapta yemin ettirilmez; hâkim gerçeği söylemesi gerektiğini hatırlatırHMK m.173/2
DeğerlendirmeVerilen cevaplar, kanuni istisnalar dışında hâkimce serbestçe değerlendirilirHMK m.198

İsticvap; Açıklama, Tarafların Dinlenmesi, Yemin ve Tanıklıktan Nasıl Ayrılır?

Kanun, tarafların ya da üçüncü kişilerin mahkeme önünde beyanda bulunmasını farklı kurumlarla düzenler. İsticvabı ayırt eden, gelmemeye ve cevap vermemeye bağlanan ikrar sonucudur.

Benzer kurumlarla karşılaştırma

KurumKim konuşur?Gelmeme ya da cevap vermemenin sonucuDayanak
Hâkimin açıklama yaptırmasıTaraf ya da vekiliKanunda özel bir ikrar sonucu yoktur; açıklama hâkimce değerlendirilirHMK m.31
Tarafların dinlenmesiTaraflarKanunda özel bir ikrar sonucu yokturHMK m.144
İsticvapTaraf, bizzatDavetiyede gösterilen vakıalar ikrar edilmiş sayılırHMK m.169, 171/2
YeminKendisine yemin teklif edilen taraf, bizzatGelmezse, yemini iade etmezse ya da eda etmekten kaçınırsa yemin konusu vakıalar ikrar edilmiş sayılırHMK m.225, 228, 229
TanıklıkDavanın tarafı olmayan üçüncü kişiTanıklığa ilişkin özel hükümler uygulanırHMK m.240 vd.

İsticvap ile yemin arasındaki fark özellikle önemlidir. Yeminin konusu, davanın çözümü bakımından önem taşıyan, çekişmeli olan ve kişinin kendisinden kaynaklanan vakıalardır (HMK m.225). Yemin teklif edilen kişi yemini edaya hazır olduğunu bildirdikten sonra, teklif eden taraf teklifinden vazgeçerek başka bir delile dayanamaz ve yeni delil gösteremez (HMK m.227/2). İsticvapta böyle bir sonuç yoktur: Taraf isticvap edildikten sonra da diğer delillere dayanılabilir ve hâkim verilen cevapları diğer delillerle birlikte değerlendirir. Ayrıca kişiyi ceza soruşturması ya da kovuşturması ile karşı karşıya bırakacak vakıalar yemine konu olamaz (HMK m.226/1-c). Yemin delilinin ayrıntıları için Tanık Delili ve Yemin sayfamıza bakabilirsiniz.

Kimler İsticvap Edilir? (HMK m.170)

İsticvap olunacak kişi

TarafKim isticvap edilir?Dayanak
Gerçek kişiKişinin kendisi, bizzatHMK m.172/1, 173/1
Tüzel kişi (şirket, dernek, vakıf)Temsil yetkisine sahip kişilerHMK m.170/1
Ergin olmayan veya kısıtlı adına yapılmış bir işlemKanuni temsilciHMK m.170/2
Ergin olmayan veya kısıtlıya bizzat dava hakkı tanınan hâllerKişinin kendisi; kanuni temsilci kuralı uygulanmazHMK m.170/3
Avukatla temsil edilen tarafTaraf bizzat; vekil isticvap edilemez, ancak isticvapta hazır bulunabilirHMK m.172/1, 173/3

Şirket davalarında hangi yöneticinin isticvap edileceği, sorulacak vakıalar bakımından önem taşır. Kanun “temsil yetkisine sahip kimseler”den söz eder; bu nedenle isticvap talebinde, şirketi temsile yetkili olan ve isticvap konusu vakıalar hakkında bilgi sahibi olması beklenen kişinin belirtilmesi yerinde olur.

İsticvap Nasıl Yapılır? Davet, Bizzat Katılma ve Tutanak

İsticvabın aşamaları

AşamaKuralDayanak
KararMahkeme isticvaba karar verir; isticvap konusu vakıaları belirlerHMK m.169
DavetiyeBizzat gönderilir; gün ve saat, isticvap konusu vakıalar ve ikrar ihtarı gösterilirHMK m.171/1
Bizzat gelmeİsticvap olunacak kimsenin bizzat gelmesi gerekirHMK m.172/1
İl dışında oturmaBulunduğu yerde ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla isticvap mümkün değilse istinabe yoluyla isticvap olunurHMK m.172/1
Hastalık, engellilikMahkemeye gelemeyecek durumdaki kişi bulunduğu yerde isticvap olunurHMK m.172/2
BaşlangıçHâkim, isticvap olunan tarafa gerçeği söylemesi gerektiğini hatırlatırHMK m.173/2
Hazır bulunabileceklerKarşı taraf ve taraf vekilleriHMK m.173/3
Yazılı notMahkemenin izni olmadıkça kullanılamazHMK m.173/4
TutanakAçıklamalar, sorular ve cevaplar yazılır; okunduktan sonra isticvap olunan tarafa imzalatılır; haklı gerekçe olmadan imzadan kaçınma tutanakla tespit edilirHMK m.174

Tanıklığa ilişkin bazı hükümler, niteliğine aykırı düşmediği sürece isticvapta da uygulanır: sır nedeniyle ve menfaat ihlali tehlikesi nedeniyle tanıklıktan çekinme (HMK m.249, 250), dinlenme yeri, bilgilendirme ve dinlenme şekli (HMK m.259-261), yasak davranışlar (HMK m.262) ile tercüman ve bilirkişi kullanılması (HMK m.263). Bu yollamayla, gerektiğinde isticvap olunan tarafın yüzleştirilmesi (HMK m.261/1) ve hâkimin sözü bittikten sonra tamamlayıcı sorular sorması (HMK m.261/3) mümkündür (HMK m.175).

Ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla isticvap. 7589 sayılı Kanunla HMK m.149’a eklenen dördüncü fıkraya göre, ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla bulundukları yerden duruşmaya katılmasına karar verilenler hakkında elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmaz; ancak ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ve sulh hâlleri bu kuralın dışında bırakılmıştır. İsticvap tutanağının imzalanması bakımından uygulamanın nasıl şekilleneceği mahkemenin yönetimindedir.

Gelmemenin ve Cevap Vermemenin Sonucu: İkrar Edilmiş Sayılma (HMK m.171/2)

İsticvabın gücü, gelmemeye ve cevap vermemeye bağlanan sonuçtan gelir. Çağrılan taraf özürsüz olarak gelmez veya gelip de soruları cevapsız bırakırsa, mahkemece sorulan vakıalar ikrar edilmiş sayılır (HMK m.171/2). Tarafların veya vekillerinin mahkeme önünde ikrar ettikleri vakıalar çekişmeli olmaktan çıkar ve ispatı gerekmez; maddi bir hatadan kaynaklanmadıkça ikrardan dönülemez (HMK m.188).

İkrar sonucunun doğması için gerekenler

KoşulAçıklamaDayanak
Usulüne uygun kararMahkemenin isticvaba karar vermiş olmasıHMK m.169
Bizzat davetiyeDavetiyenin isticvap olunacak kişinin kendisine gönderilmesiHMK m.171/1
Vakıaların gösterilmesiİsticvap konusu vakıaların davetiyede yazılmasıHMK m.171/1
İhtarGelmeme ya da cevap vermeme hâlinde vakıaların ikrar edilmiş sayılacağının davetiyede ihtarıHMK m.171/1
Özürsüz gelmeme ya da cevapsız bırakmaGeçerli bir özür bulunmamasıHMK m.171/2

Bu koşullardan biri eksikse ikrar sonucu doğmaz. Uygulamada en sık görülen eksiklik, davetiyede vakıaların gösterilmemesi ya da genel ifadelerle yazılmasıdır. Bu nedenle isticvap talebinde vakıaların açık, tek tek ve ikrar sayılmaya elverişli biçimde yazılması gerekir; aşağıdaki “Vakıa Listesi Nasıl Yazılır?” bölümü bu konuya ayrılmıştır.

Ceza soruşturmasına konu vakıalar. Tanıklıktan çekinmeye ilişkin HMK m.250, niteliğine aykırı düşmediği sürece isticvapta da uygulanır (HMK m.175). Bu hüküm, beyanı kişiyi ceza soruşturmasına veya kovuşturmasına maruz bırakacaksa çekinme imkânı tanır (HMK m.250/1-b). Aynı olay hakkında ceza soruşturması bulunan davalarda, isticvap olunan tarafın bu gerekçeyle cevap vermekten kaçınması hâlinde HMK m.171/2’deki sonucun nasıl uygulanacağı mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır. Sorular bu ihtimal gözetilerek, cezai nitelendirme içermeyen olgular üzerine kurulmalıdır.

İsticvap ve Senetle İspat Kuralı

Bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri gibi amaçlarla yapılan ve değeri kanundaki sınırı aşan hukuki işlemlerin senetle ispatı gerekir (HMK m.200/1) ve senede bağlı iddialara karşı senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak hukuki işlemler tanıkla ispat olunamaz (HMK m.201). İsticvap bu kuralları dolanmanın bir yolu değildir; ancak ispat ihtiyacını ortadan kaldırabilir. Çünkü ispatın konusunu yalnızca çekişmeli vakıalar oluşturur; ikrar edilmiş vakıalar çekişmeli sayılmaz (HMK m.187).

İsticvabın ispat kurallarıyla ilişkisi

DurumSonuçDayanak
Taraf isticvapta vakıayı açıkça kabul ediyorVakıa çekişmeli olmaktan çıkar; ispatı gerekmezHMK m.187/2, 188/1
Taraf özürsüz gelmiyor ya da cevap vermiyorSorulan vakıalar ikrar edilmiş sayılırHMK m.171/2
Taraf vakıayı inkâr ediyor, açıklamaları çelişkiliİkrar yoktur; beyanlar diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirilirHMK m.198
İddia irade bozukluğuna dayanıyorSenetle ispat zorunluluğu ve senede karşı tanık yasağı uygulanmaz; tanık da dinlenebilirHMK m.203/1-ç
Resmî senedin içeriğinin doğru olmadığı ileri sürülüyorİspat herhangi bir şekle bağlı değildirTMK m.7

Senetle ispat zorunluluğu ve delil başlangıcı konusunun miras davaları üzerinden anlatımı için Miras Davasında Senetle İspat: Delil Başlangıcı, Tanık ve Yemin, belgedeki imzanın inkârı ve sahtelik iddiasında isticvabın yeri için Belgede Sahtelik İddiası sayfalarımıza bakabilirsiniz.

İsticvap İspat Yükünü Değiştirir mi?

Hayır. İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir (HMK m.190/1; TMK m.6). İsticvap bu yükü karşı tarafa geçirmez; yükü taşıyan tarafa, vakıayı karşı tarafın kendi ağzından ortaya çıkarma imkânı verir. İsticvapta vakıa ikrar edilirse ya da ikrar edilmiş sayılırsa ispat ihtiyacı ortadan kalkar; ikrar yoksa ispat yükü yerinde durur ve diğer delillerle ispat gerekir.

İsticvabı sınırlayan genel ilkeler

İlkeİsticvap bakımından anlamıDayanak
Taraflarca getirilmeHâkim, taraflardan birinin söylemediği vakıaları kendiliğinden dikkate alamaz; isticvap konusu vakıaların davada ileri sürülmüş vakıalar olması gerekirHMK m.25/1
Somutlaştırma yüküVakıa, isticvaba elverişli olacak kadar somut ileri sürülmelidirHMK m.194/1
Delilin hangi vakıa için gösterildiğiİsticvabın hangi vakıanın ispatı için istendiği açıkça belirtilmelidirHMK m.194/2
Delilin caiz olup olmadığıBir vakıanın ispatı için gösterilen delilin caiz olup olmadığına mahkeme karar verirHMK m.189/4
Belirli delille ispatKanunun belirli delillerle ispatını emrettiği hususlar başka delillerle ispat olunamazHMK m.189/3
Sulh görüşmeleriSulh görüşmeleri sırasında yapılan ikrar tarafları bağlamazHMK m.188/3
Hukuka aykırı delilHukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz; isticvap, bu tür bir kaydın yerine kanuni bir yol sunarHMK m.189/2

Hâkimin kendiliğinden isticvaba karar verebilmesi (HMK m.169/1), taraflarca getirilme ilkesinin istisnası değildir; mahkeme, taraflarca ileri sürülmüş ama belirsiz ya da çelişkili kalmış vakıaları aydınlatmak için isticvaba başvurur. Karşı tarafın gerçeğe aykırı açıklamalarının nasıl çürütüleceğine ilişkin genel çerçeve için Karşı Taraf Yalan Söylüyor: Yalan Beyanlar Nasıl Çürütülür?, gizlice alınan kayıtların delil değeri için İzinsiz Ses ve Görüntü Kaydı: Delil Olur mu? sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Bilgi ya da Belge Karşı Taraftaysa: İsticvap mı, Belge İbrazı mı, Yemin mi?

Karşı tarafın elindeki bilgi ve belgelere ulaşmak için kanun birden fazla araç tanır. Bunlar birbirinin yerine geçmez; çoğu dosyada birlikte kullanılır.

Karşı taraftaki bilgiye ulaşma araçları

AraçNe zaman uygun?Karşı taraf uymazsaDayanak
İsticvapVakıa karşı tarafın kendi bilgisinde, belgesi yok ya da yetersizSorulan vakıalar ikrar edilmiş sayılırHMK m.169-175
Belge ibrazıDelil olarak dayanılan belge karşı tarafın elindeMahkeme duruma göre belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edebilirHMK m.219, 220
Belgenin elde bulunmadığına yeminKarşı taraf belgenin elinde olduğunu inkâr ediyorTeklif edilen yemini kabul veya icra etmezse aynı sonuç doğabilirHMK m.220/2, 220/3
YeminVakıa karşı tarafın kendisinden kaynaklanıyor ve başka delil yok ya da yetersizYemin konusu vakıalar ikrar edilmiş sayılırHMK m.225-229
Üçüncü kişiden belgeBelge bankada, tapu müdürlüğünde ya da başka bir kişideÜçüncü kişiye ilişkin özel hükümler uygulanırHMK m.221

Tapu iptali dosyalarında bu araçlar sıklıkla bir arada kullanılır: Banka hesap hareketleri ilgili bankadan, tapu işlem dosyası tapu müdürlüğünden getirtilir; davalıların kendi bilgisindeki olgular isticvapla sorulur. Belge ibrazı ve üçüncü kişiden belge istenmesinin ayrıntıları için İspat ve Deliller: Belge İbrazı ve Üçüncü Kişiden Celp, ticari defterlerin ibrazı için Ticari Defterlerin Delil Değeri ve İbraz Zorunluluğu sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Hangi Davalarda İsticvap İstenebilir? Basit Yargılama ve Boşanma

İsticvap yazılı yargılama usulünde düzenlenmiştir. Basit yargılama usulüne ilişkin hükümlerde düzenleme bulunmayan hâllerde yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulandığından (HMK m.322/1), sulh hukuk mahkemelerinin görevine giren davalar ile hizmet ilişkisinden doğan davalar gibi basit yargılama usulüne tabi dosyalarda da isticvap istenebilir (HMK m.316/1). Ancak bazı davalarda ikrarın etkisi kanunla sınırlandırılmıştır.

Dava türüne göre isticvabın etkisi

DavaUsulİkrar sonucunun etkisiDayanak
Tapu iptali, alacak, tazminatYazılı yargılamaSorulan vakıalar ikrar edilmiş sayılır; ispatı gerekmezHMK m.171/2, 188/1
Sulh hukuk mahkemesinin görevindeki davalarBasit yargılamaYazılı yargılama hükümleri kıyasen uygulanırHMK m.316/1-a, 322/1
Hizmet ilişkisinden doğan davalarBasit yargılamaYazılı yargılama hükümleri kıyasen uygulanırHMK m.316/1-d, 322/1
Boşanma ve ayrılıkYazılı yargılama, TMK m.184’teki özel kurallarlaTarafların her türlü ikrarı hâkimi bağlamaz; hâkim kanıtları serbestçe takdir ederTMK m.184/3, 184/4

Boşanma davasında taraflara yemin önerilemez (TMK m.184/2) ve tarafların ikrarları hâkimi bağlamaz (TMK m.184/3). Bu nedenle kanaatimizce, isticvaba gelmeyen eşin davetiyede gösterilen vakıaları ikrar etmiş sayılması da hâkimi bağlamaz; isticvap bu davalarda olguların aydınlatılmasına hizmet eder ve sonucu diğer delillerle birlikte değerlendirilir. Ayrıntı için Boşanma Davasında Mahkemenin Kendiliğinden Araştırdığı Konular ve Basit Yargılama Usulü sayfalarımıza bakabilirsiniz.

İsticvap Ne Zaman İstenir?

İsticvap talebinin zamanı

AşamaNasıl?Dayanak
Dava dilekçesiDeliller arasında isticvap gösterilir; hangi vakıa için istendiği belirtilirHMK m.119/1-f, 194/2
Cevap dilekçesiDavalı, savunmasına ilişkin vakıalar için isticvap talep edebilirHMK m.129/1-e
Cevaba cevap ve ikinci cevapİddia ve savunma serbestçe genişletilebildiğinden isticvap talebi eklenebilirHMK m.141/1
Ön incelemeUyuşmazlık konuları tespit edildikten sonra hangi vakıalar için isticvap istendiği netleştirilirHMK m.140/1
TahkikatMahkeme kendiliğinden de isticvaba karar verebilir; sonradan delil gösterilmesi mahkemenin iznine bağlıdırHMK m.169/1, 145

Süresinde gösterilmeyen bir delilin sonradan ileri sürülmesine, yargılamayı geciktirme amacı taşımıyorsa veya süresinde gösterilememesi ilgili tarafın kusurundan kaynaklanmıyorsa mahkemece izin verilebilir (HMK m.145). Bu konudaki ayrıntılar Tahkikat Aşamasında Delil Sunulabilir mi? sayfamızdadır. Mahkeme isticvaba kendiliğinden de karar verebildiğinden (HMK m.169/1), delil listesinde gösterilmemiş olsa bile belirsiz kalan vakıalar için isticvap yapılması istenebilir; bu talep mahkemenin takdirine bağlıdır.

İsticvap Talebi Reddedilirse Ne Yapılır?

İsticvap talebinin reddi bir ara karardır. İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar kanunda sayılmıştır ve ara kararlar bunlar arasında değildir (HMK m.341/1); talebin reddi, nihai karara karşı yapılacak istinaf başvurusunda ileri sürülür.

Reddedilen isticvap talebinin kanun yolunda ileri sürülmesi

AşamaYapılacak işlemDayanak
Ret kararı verildiği duruşmaTalebin hangi vakıa için yapıldığı ve reddin neden hatalı olduğu tutanağa geçirilirHMK m.154/3-g, ğ
Nihai kararReddedilen delil, istinaf dilekçesinde başvuru sebebi olarak gösterilirHMK m.341/1, 342/2-e
Bölge adliye mahkemesiİlk derece mahkemesinde usulüne uygun olarak gösterildiği hâlde incelenmeden reddedilen deliller incelenebilirHMK m.357/3
Yeni delil yasağıİlk derecede gösterilmeyen yeni delillere istinafta dayanılamazHMK m.357/1

Bu nedenle isticvap talebinin ilk derece mahkemesinde usulüne uygun olarak, yani vakıalar gösterilerek ve hangi vakıanın ispatı için istendiği belirtilerek yapılması gerekir (HMK m.194/2). Usulüne uygun gösterilmemiş bir isticvap talebi, istinafta HMK m.357/3 kapsamında ileri sürülemeyebilir. İstinaf sürecinin genel işleyişi için Bölge Adliye Mahkemesi ve İstinaf Süreci (HMK 341-362) sayfamıza bakabilirsiniz.

Vakıa Listesi Nasıl Yazılır?

İsticvabın sonucu, davetiyede gösterilen vakıalara bağlıdır. İkrar edilmiş sayılan şey “sorulan vakıalar”dır (HMK m.171/2); vakıa ne kadar açık yazılmışsa, ikrarın kapsamı da o kadar açık olur. Hukuki nitelendirme ise ikrar konusu olamaz: Hâkim Türk hukukunu resen uygular (HMK m.33).

Doğru ve yanlış yazım

YanlışDoğruNeden?
“Davalı davacıyı dolandırmıştır.”“Davalı, tapu işlemi sırasında davacıya gösterilen dekonttaki havalenin yapılmadığını biliyordu.”Suç nitelendirmesi değil, olgu sorulur
“Davalı bedeli ödemedi mi?”“Davalı, satış bedelini davacıya hiçbir tarihte ve hiçbir şekilde ödememiştir.”Tek, açık ve kabul edildiğinde sonuç doğuran bir önerme
“Davalı ile diğer davalı arasındaki ilişki nedir?”“Davalı, diğer davalı ile [….] unvanlı şirkette ortaktır.”Açık uçlu soru yerine doğrulanabilir bir olgu
“Davalı kötüniyetlidir.”“Davalı, taşınmazı devraldıktan sonraki [….] gün içinde satışa çıkarmıştır.”İyiniyet hukuki bir değerlendirmedir; dayanağı olan olgu sorulur
Birden çok olguyu tek cümlede toplamakHer olguyu ayrı bentte yazmakBir kısmı kabul edilirse sonuç belirsizleşmez
  • Her vakıayı ayrı bir bentte, tek olgu olacak şekilde yazın.
  • Tarih, yer, tutar ve kişi gibi belirleyici unsurları vakıanın içine koyun.
  • Karşı tarafın kendi bilgisinde olan olgulara odaklanın; tanıkla ya da belgeyle kolayca ispat edilebilecek olguları isticvap listesine yığmayın.
  • Hukuki nitelendirme, suç isnadı ve değer yargısı içeren ifadelerden kaçının.
  • Listeyi uyuşmazlık konularıyla eşleştirin; ön inceleme tutanağındaki çekişmeli noktaları esas alın (HMK m.140/1).

Tapu İptali Davasında İsticvap: Hangi Vakıalar?

Aldatmaya dayalı tapu iptali davalarında isticvap çoğu zaman davanın kaderini belirler. Davalının bedeli ödediği savunması, aracı ile alıcı arasındaki ilişki ve alıcının aldatmayı bilip bilmediği, belgeyle ispatı güç ve doğrudan davalıların bilgisinde olan vakıalardır. Aldatma üçüncü bir kişiden gelmişse, sözleşmenin yapıldığı sırada karşı tarafın aldatmayı bilmesi veya bilecek durumda olması gerekir (TBK m.36/2); bu bilginin ispatında isticvap önemli bir araçtır.

Tapu iptali davasında isticvap konusu olabilecek vakıalar

VakıaHangi iddia ya da savunmayla ilgili?Dayanak
Bedelin hiç ödenmediği ya da elden ödendiği söylenen paranın kaynağıElden ödeme savunmasıHMK m.169/2, 194/1
Tapu işlemi sırasında dekont gösterildiğiAldatma davranışıTBK m.36
Davalılar arasındaki akrabalık, ortaklık ya da iş ilişkisiAlıcının aldatmayı bilmesi veya bilecek durumda olmasıTBK m.36/2
Satıştan sonra aracıya yapılan ödemelerBirlikte hareket ve müteselsil sorumlulukTBK m.49, 61
Taşınmazın satışa çıkarıldığı ya da devredildiğiİhtiyati tedbirin devamı; sonraki malikin iyiniyetiHMK m.389; TMK m.1024
Aldatmanın öğrenildiği tarihe ilişkin yazışmalarBir yıllık süre savunmasıTBK m.39/1

Elden ödeme savunmasının hangi delillerle ispat edilebileceğine ilişkin genel kurallar Elden Ödeme Nasıl İspatlanır? (HMK 200-203) ve Elden Ödeme İddiası Nasıl İspatlanır? sayfalarımızda da anlatılmıştır. Bu davanın şartları Hile Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil Davası rehberimizde, aynı olay hakkında ceza soruşturmasının yürütülmesi Taşınmaz Satışında Dolandırıcılık sayfamızda anlatılmıştır.

İsticvap Talep Dilekçesi Örneği (Tapu İptali ve Tescil Davası, 2026)

Aşağıdaki örnekteki olay kurgusaldır: Davacı, aracının gösterdiği ve gerçek bir ödemeye karşılık gelmeyen dekonta güvenerek taşınmazını devretmiş; davalılardan biri bedeli elden ödediğini, diğeri dekont göstermediğini savunmuştur. Köşeli parantez içindeki alanlar kendi dosyanıza göre doldurulmalı, vakıa listesi ön inceleme tutanağındaki uyuşmazlık konularına göre yeniden yazılmalıdır.

[….] ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE

DOSYA NO : [….] E.

DAVACI : [Ad SOYAD]

VEKİLİ : Av. [Ad SOYAD], [adres]

DAVALILAR : 1. [Ad SOYAD]

2. [Ad SOYAD]

KONU : Davalıların Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 169. maddesi uyarınca isticvabına karar verilmesi ve isticvap konusu vakıaların davetiyede gösterilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Müvekkil, aldatma nedeniyle [il, ilçe, mahalle, ada, parsel, bağımsız bölüm] sayılı taşınmaz hakkında tapu iptali ve tescil, bu talep kabul edilmezse tazminat istemiyle bu davayı açmıştır. Davalı [1] cevap dilekçesinde satış bedelini tapu işleminden önce elden ödediğini, davalı [2] ise satışa yalnızca aracılık ettiğini ve davacıya herhangi bir dekont göstermediğini savunmuştur. [Tarih] tarihli ön inceleme tutanağında, bedelin ödenip ödenmediği ve tapu işlemi sırasında davacıya dekont gösterilip gösterilmediği uyuşmazlık konusu olarak belirlenmiştir.

2. Bu iki konu, doğrudan davalıların kendi bilgisinde olan vakıalara ilişkindir. Elden ödendiği söylenen paraya ilişkin bir makbuz dosyada yoktur; dekontu gösteren telefon ve hesap kayıtları da davalıların elindedir. Davalıların bu vakıalar hakkında mahkeme huzurunda bizzat ve gerçeğe uygun açıklama yapmaları, uyuşmazlığın çözümü için zorunludur.

3. İsticvap talebimizin dayandığı hususlar aşağıda sırasıyla arz olunur.

A. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.169: İsticvap konusu vakıalar davanın temelini oluşturmaktadır

4. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 169. maddesine göre mahkeme, kendiliğinden veya talep üzerine taraflardan her birinin isticvabına karar verebilir; isticvap, davanın temelini oluşturan vakıalar ve onunla ilişkisi bulunan hususlar hakkında olur. Bedelin ödenip ödenmediği ve davacıya gösterilen dekontun gerçek bir ödemeye ait olup olmadığı, aldatma iddiasının ve buna bağlı tapu iptali isteminin temelidir. Davalılar arasındaki ilişki ise davalı [1]’in aldatmayı bilip bilmediği bakımından önem taşımaktadır (TBK m.36/2).

B. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.29 ve m.31: Davalıların açıklamaları belirsiz ve çelişkilidir

5. Davalı [1], elden ödediğini söylediği [….] TL’yi hangi tarihte, nerede ve kimin yanında ödediğini ve bu parayı hangi kaynaktan sağladığını açıklamamıştır. Davalı [2]’nin dekont göstermediği yolundaki beyanı ise davalı [1]’in cevap dilekçesindeki “[….]” ifadesiyle çelişmektedir. Taraflar davanın dayanağı olan vakıalara ilişkin açıklamalarını gerçeğe uygun biçimde yapmakla yükümlüdür (HMK m.29/2); hâkim de belirsiz veya çelişkili gördüğü hususlarda taraflara açıklama yaptırabilir ve soru sorabilir (HMK m.31). Bu çelişkinin giderilmesinin en etkili yolu davalıların bizzat isticvabıdır.

C. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.171: Davetiyede isticvap konusu vakıalar ve ikrar ihtarı gösterilmelidir

6. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 171. maddesine göre isticvabına karar verilen kişiye bizzat davetiye gönderilir; davetiyede isticvap konusu vakıalar gösterilir ve geçerli bir özrü olmaksızın gelmediği veya gelip de sorulara cevap vermediği takdirde bu vakıaları ikrar etmiş sayılacağı ihtar edilir. Bu sonucun doğabilmesi için vakıaların açık ve ayrı ayrı yazılması gerektiğinden, isticvap konusu vakıaları aşağıda gösteriyoruz.

7. Davalı [1] bakımından: a) Davalının, dava konusu taşınmazın satış bedelini davacıya tapu işleminden önce veya sonra hiçbir şekilde ödemediği; b) Tapu işlemi sırasında davalı [2]’nin, davacıya bedelin gönderildiğini gösteren bir banka dekontu gösterdiği ve davalının bu sırada yanlarında bulunduğu; c) Davalının, satış tarihinde kendi hesabından davacının hesabına herhangi bir havale talimatı vermediği; ç) Davalının davalı [2] ile [akrabalık / ortaklık / iş] ilişkisi bulunduğu; d) Davalının taşınmazı [tarih] tarihinde [….] TL bedelle satışa çıkardığı.

8. Davalı [2] bakımından: a) Davalının, tapu işlemi sırasında kendi telefonundan davacıya bir banka dekontu görüntüsü gösterdiği; b) Davalının, bu dekonttaki işlemin gerçekleşmediğini bildiği; c) Davalının, satıştan sonra davalı [1]’den veya onun adına hareket eden bir kişiden [….] TL aldığı; ç) Davalının, işlemleri davalı [1] adına takip ettiği.

Ç. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.172 ve m.149: Davalıların bizzat isticvabı sağlanmalıdır

9. İsticvap olunacak kişinin bizzat gelmesi gerekir. Mahkemenin bulunduğu il dışında oturan kişi, bulunduğu yerde aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla isticvap olunması mümkün değilse istinabe yoluyla isticvap olunur (HMK m.172/1). Davalı [2] [il] ilinde oturduğundan, ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla isticvabını, bu mümkün değilse istinabe yoluyla isticvabını ve istinabe hâlinde 8. paragraftaki vakıaların istinabe yazısında ayrıca gösterilmesini talep ediyoruz.

D. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.187 ve m.188: İkrar edilen vakıalar ispatı gerektirmez

10. Davalı [1], resmî senetteki beyana dayanarak senede karşı tanık dinlenemeyeceğini savunmaktadır. İrade bozukluğu iddialarında tanık dinlenebileceği (HMK m.203/1-ç) bir yana, isticvapta ikrar edilen veya ikrar edilmiş sayılan vakıalar çekişmeli olmaktan çıkar ve ispatı gerekmez (HMK m.187/2, 188/1). İsticvap, bu nedenle senede karşı ispat tartışmasını da sonuçlandıracak niteliktedir.

SONUÇ VE İSTEM

Açıklanan nedenlerle;

1. Davalıların Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 169. maddesi uyarınca isticvabına,

2. Yedinci ve sekizinci paragraflarda gösterilen vakıaların davetiyelerde ayrı ayrı yazılmasına ve aynı Kanun’un 171. maddesinin birinci fıkrasındaki ihtarın yapılmasına,

3. Davalı [2]’nin ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla, bu mümkün değilse istinabe yoluyla isticvabına,

4. İsticvap tutanağının bir örneğinin tarafımıza verilmesine

karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz. [tarih]

Davacı Vekili

Av. [Ad SOYAD]

Dilekçeyi Word ve PDF Olarak İndirin

Örneğin düzenlenebilir hâlini Word, yazdırılabilir hâlini PDF olarak indirebilirsiniz. Vakıa listesi, şablonun en önemli kısmıdır ve her dosyada yeniden yazılmalıdır.

Word şablonunu indir (.docx) PDF olarak indir

İsticvaba Çağrıldıysanız: Dikkat Edilecekler

İsticvap davetiyesi alan taraf için en önemli kural, davetiyeyi ciddiye almaktır. Gelmemek ya da susmak, davetiyede yazılı vakıaları kabul etmek anlamına gelebilir.

İsticvap olunacak taraf için kontrol listesi

KonuNe yapılmalı?Dayanak
Davetiyedeki vakıalarHer vakıa tek tek okunmalı, hangisinin doğru, hangisinin yanlış olduğu önceden belirlenmeliHMK m.171/1
MazeretGelinemeyecekse geçerli özür belgeleriyle birlikte isticvap gününden önce bildirilmeliHMK m.171/2
İl dışında oturmaSes ve görüntü nakledilmesi yoluyla ya da istinabe yoluyla isticvap talep edilebilirHMK m.172/1
HastalıkBulunduğu yerde isticvap talep edilebilirHMK m.172/2
Doğruyu söylemeTaraflar açıklamalarını gerçeğe uygun yapmakla yükümlüdürHMK m.29/2, 173/2
Yazılı notMahkemenin izni olmadan kullanılamaz; tarih ve rakamlar için izin istenebilirHMK m.173/4, 261/2
ÇekinmeSır veya menfaat ihlali tehlikesi hâllerinde çekinme imkânı kıyasen uygulanırHMK m.175, 249, 250
TutanakOkunurken dikkatle dinlenmeli; yanlış yazılan cevabın düzeltilmesi istenmeli, sonra imzalanmalıHMK m.174

Sık Yapılan Hatalar

  • Vakıaları göstermeden “davalının isticvabını talep ederiz” demek. Davetiyede vakıa gösterilmezse ikrar sonucu doğmaz (HMK m.171/1).
  • Soruları hukuki nitelendirme olarak yazmak. “Dolandırdı”, “kötüniyetliydi” gibi ifadeler yerine olgular sorulmalıdır (HMK m.33).
  • İsticvabı yeminle karıştırmak. Yemin teklif edilip yemin edaya hazır olunduğu bildirildikten sonra başka delile dayanılamaz (HMK m.227/2); isticvapta böyle bir sonuç yoktur.
  • Vekilin isticvap edilebileceğini sanmak. İsticvap bizzat yapılır; şirketlerde temsile yetkili kişi isticvap edilir (HMK m.170, 172, 173).
  • İl dışındaki taraf için yöntem belirtmemek. Ses ve görüntü nakledilmesi ya da istinabe talebi açıkça yazılmalıdır (HMK m.172/1).
  • İsticvap tutanağını okumadan imzalamak. Tutanak okunduktan sonra imzalatılır (HMK m.174).
  • Talebin reddine duruşmada itiraz etmemek. Ara karar ayrıca istinaf edilemez; itirazın tutanağa geçirilmesi sonraki kanun yolu başvurusunu güçlendirir.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Büromuz, hukuk davalarında karşı tarafın kendi bilgisinde olan vakıaların ispatı için isticvap talebini, uyuşmazlık konularına göre yazılmış vakıa listesiyle birlikte hazırlamakta, isticvap duruşmalarında hazır bulunmakta ve isticvaba çağrılan müvekkillerini duruşmaya hazırlamaktadır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

İlgili Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

İsticvap nedir?

Mahkemenin, kendiliğinden veya talep üzerine taraflardan birini davanın temelini oluşturan vakıalar ve onunla ilişkili hususlar hakkında bizzat sorguya çekmesidir (HMK m.169).

İsticvaba gelmezsem ne olur?

Geçerli bir özrünüz olmadan gelmez ya da gelip de sorulara cevap vermezseniz, davetiyede gösterilen vakıaları ikrar etmiş sayılırsınız (HMK m.171/2).

İsticvap ile yemin arasındaki fark nedir?

İsticvapta yemin ettirilmez ve cevaplar hâkimce serbestçe değerlendirilir (HMK m.173/2, 198). Yemin ise teklif edilen kişinin yemin etmesine sonuç bağlar; yemin edaya hazır olunduğu bildirildikten sonra teklif eden taraf başka delile dayanamaz (HMK m.227/2).

Avukatım benim yerime isticvap edilebilir mi?

Hayır. İsticvap olunacak kimsenin bizzat gelmesi gerekir (HMK m.172/1); vekiller isticvapta hazır bulunabilir (HMK m.173/3).

Şirket isticvap edilecekse kim gelir?

Tüzel kişiler adına temsil yetkisine sahip kimseler isticvap olunur (HMK m.170/1).

Başka şehirde oturuyorum. İsticvap için mahkemeye gitmek zorunda mıyım?

Mahkemenin bulunduğu il dışında oturuyorsanız ve bulunduğunuz yerde ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla isticvap mümkün değilse istinabe yoluyla isticvap olunursunuz (HMK m.172/1).

Hastayım, mahkemeye gidemiyorum. Ne olur?

Hastalık, engellilik veya benzeri sebeplerle mahkemeye gelemeyecek durumdaysanız bulunduğunuz yerde isticvap olunursunuz (HMK m.172/2).

İsticvapta not kullanabilir miyim?

Mahkemenin izni olmadıkça yazılı notlar kullanılamaz (HMK m.173/4).

İsticvap talebi ne zaman yapılır?

Dava veya cevap dilekçesinde delil olarak gösterilebilir, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesiyle eklenebilir; mahkeme kendiliğinden de isticvaba karar verebilir (HMK m.119, 129, 141, 169).

İsticvap, senetle ispat zorunluluğunu ortadan kaldırır mı?

Senetle ispat kuralını dolanmaya yaramaz; ancak isticvapta ikrar edilen ya da ikrar edilmiş sayılan vakıalar çekişmeli olmaktan çıkar ve ispatı gerekmez (HMK m.187/2, 188/1).

İsticvaptaki ikrarımdan dönebilir miyim?

Maddi bir hatadan kaynaklanmadıkça ikrardan dönülemez (HMK m.188/2).

İsticvap talebim reddedildi. Ne yapabilirim?

Ara kararlar ayrıca istinaf edilemez (HMK m.341/1); talebin reddi nihai karara karşı istinaf başvurusunda ileri sürülür.

İsticvapta hangi sorular sorulur?

Davetiyede gösterilen ve davanın temelini oluşturan vakıalar ile onlarla ilişkili hususlar sorulur (HMK m.169/2, 171/1). Hâkim, açıklamaları tamamlamak için ek sorular da sorabilir (HMK m.175, 261/3).

Ceza soruşturması devam eden bir olayda isticvap edilirsem susabilir miyim?

Tanıklıktan çekinmeye ilişkin hükümler, niteliğine aykırı düşmediği sürece isticvapta da uygulanır (HMK m.175, 250/1-b). Bu durumun ikrar sonucunu nasıl etkileyeceği mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır; bir avukatla birlikte hazırlanmanız önerilir.

İsticvap ispat yükünü karşı tarafa geçirir mi?

Hayır. İspat yükü, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraftadır (HMK m.190/1); isticvap yalnızca vakıanın karşı tarafın ağzından ortaya çıkmasını sağlar.

Belge karşı taraftaysa isticvap mı istenmeli, belge ibrazı mı?

Belge biliniyorsa ibrazı istenir (HMK m.219, 220); belgeye bağlı olmayan ve karşı tarafın bilgisinde olan olgular için isticvap istenir. İki talep aynı dilekçede birlikte yapılabilir.

Boşanma davasında isticvaba gelmeyen eş vakıaları ikrar etmiş sayılır mı?

Boşanma davasında tarafların her türlü ikrarı hâkimi bağlamaz ve hâkim kanıtları serbestçe takdir eder (TMK m.184/3, 184/4). Kanaatimizce isticvaba gelmemenin ikrar sonucu da bu davalarda hâkimi bağlamaz.

İlk derece mahkemesi isticvap talebimi reddetti; istinafta isticvap yapılabilir mi?

İlk derece mahkemesinde usulüne uygun olarak gösterildiği hâlde incelenmeden reddedilen deliller bölge adliye mahkemesince incelenebilir (HMK m.357/3).

Kaynakça

  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.25, 29, 31, 33, 119, 129, 137, 140, 141, 144, 145, 149, 154, 169-175, 187-190, 194, 198, 200-203, 219-221, 225-229, 240, 249, 250, 259-263, 316, 322, 341, 342, 357, 389.
  • 16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanun (HMK m.149/4).
  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.6, 7, 184, 1024.
  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.36, 39, 49, 61.

Karşı tarafın bilgisindeki vakıaları isticvapla ortaya çıkaralım

İsticvap talebini, uyuşmazlık konularına göre yazılmış vakıa listesiyle birlikte hazırlayalım; isticvaba çağrıldıysanız duruşmaya birlikte hazırlanalım. Telefon: 0554 648 37 15.

İletişime Geçin

Somut olayınıza özgü değerlendirme için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Post by Av. Fatma Öztürk