Cevaba cevap dilekçesi, davacının, davalının cevap dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde verdiği ikinci dilekçesidir (HMK m.136/1). Davacı bu dilekçeyle iddiasını serbestçe genişletebilir veya değiştirebilir; dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra bu ancak ıslahla ya da karşı tarafın açık muvafakatiyle mümkündür (HMK m.141). Bu nedenle cevaba cevap, davalının savunmalarını karşılamanın yanında yeni vakıa, yeni delil ve yeni talep ileri sürmenin son serbest aşamasıdır. Davalının mahkeme önünde kabul ettiği vakıalar çekişmeli olmaktan çıkar (HMK m.188); iyi bir cevaba cevap dilekçesi önce bunları saptar, sonra her savunmayı dayandığı kanun maddesiyle karşılar. Basit yargılama usulüne tabi davalarda cevaba cevap dilekçesi verilemez (HMK m.317/3).
Bu konuda hukuki destek almak ister misiniz? Uzman hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Bu sayfada, tapu iptali ve tescil davası üzerinden baştan sona doldurulabilir bir cevaba cevap dilekçesi örneği yer alır. Örnek; davalıların husumet, kefalet şekli, resmî senetteki beyan, elden ödeme ve protokolün geçersizliği savunmalarını karşılar, ihtiyati tedbirin devamını ister. Yanında iki haftalık sürenin hesabı, elektronik tebligat, cevaba cevapta yapılabilecekler, savunmaların nasıl sınıflandırılacağı, sık görülen savunmalar ve sonraki aşamalar anlatılmıştır. Dilekçe Word ve PDF olarak indirilebilir. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.31, 33, 57, 90-94, 102-104, 116, 117, 119, 121, 124, 125, 127-131, 136, 137, 139, 140, 141, 145, 169, 176, 177, 187, 188, 190, 191, 194, 199-203, 240, 316, 317, 389, 396; 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.7/a; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.36, 39, 49, 61, 74, 237, 583; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.3, 6, 7, 706, 1023, 1024.
Kanun metinleri mevzuat.gov.tr’deki güncel metinlerden kontrol edilmiştir (Kasım 2026). Örnekteki olay kurgusaldır; sitemizdeki hile nedeniyle tapu iptali dava dilekçesi örneğinin devamı olarak hazırlanmıştır.
Davayı çoğu zaman dava dilekçesi değil, cevaba cevap dilekçesi şekillendirir. Davalının savunması görüldükten sonra hangi vakıaların çekişmeli kaldığı belli olur; davacı iddiasını bu çekişmeye göre keskinleştirir, eksik kalan vakıayı ve delili ekler. Aşağıdaki örnek, Hile Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil Dava Dilekçesi Örneği sayfamızdaki dava dilekçesine davalıların verdiği cevaplara karşı hazırlanmıştır. Davanın şartları için Hile Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil Davası, davalıların belirlenmesi için Tapu İptali Davası Kime Açılır? rehberlerimize bakabilirsiniz.
Cevaba Cevap Dilekçesi Nedir, Hangi Davalarda Verilir?
Yazılı yargılama usulünde taraflar ikişer dilekçe verir. Davacı, cevap dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevaba cevap dilekçesi; davalı da davacının cevabının kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde ikinci cevap dilekçesi verebilir (HMK m.136/1). Bu dilekçeler hakkında dava ve cevap dilekçelerine ilişkin hükümler, niteliğine aykırı düşmediği ölçüde kıyasen uygulanır (HMK m.136/2). Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır (HMK m.137/1).
Dilekçeler aşaması
| Dilekçe | Kim verir? | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Dava dilekçesi | Davacı | Dava açılırken | HMK m.119 |
| Cevap dilekçesi | Davalı | Dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta; bir defaya mahsus ve bir ayı geçmeyen ek süre verilebilir | HMK m.127/1 |
| Cevaba cevap dilekçesi | Davacı | Cevap dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta | HMK m.136/1 |
| İkinci cevap dilekçesi | Davalı | Cevaba cevap dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta | HMK m.136/1 |
| Ön inceleme | Mahkeme | Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra | HMK m.137/1 |
Tapu iptali ve tescil davası asliye hukuk mahkemesinde yazılı yargılama usulüyle görülür; bu nedenle cevaba cevap dilekçesi verilebilir. Basit yargılama usulü ise sulh hukuk mahkemelerinin görevine giren dava ve işler, nafaka davaları ve hizmet ilişkisinden doğan davalar gibi kanunda sayılan hâllerde uygulanır (HMK m.316/1) ve bu usulde taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi veremez (HMK m.317/3). Başka dava türlerindeki örnekler için Boşanmada Cevaba Cevap ve İkinci Cevap Dilekçesi ve Fon Davasında Cevaba Cevap Dilekçesi sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Süre: İki Hafta Nasıl Hesaplanır?
Cevaba cevap süresi kanunun belirlediği bir süredir ve kanunun belirlediği süreler kesindir; kesin süre içinde yapılması gereken işlemi süresinde yapmayan tarafın o işlemi yapma hakkı ortadan kalkar (HMK m.94/1, 94/3). Hâkim, kanunda belirtilen istisnalar dışında kanundaki süreleri artıramaz veya eksiltemez (HMK m.90/1).
Sürenin hesabı
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Başlangıç | Süre, cevap dilekçesinin davacıya tebliği tarihinden itibaren işlemeye başlar | HMK m.91, 136/1 |
| Bitiş | Hafta olarak belirlenen süre, başladığı güne son hafta içinde karşılık gelen günün tatil saatinde biter | HMK m.92/2 |
| Resmî tatil | Resmî tatil günleri süreye dâhildir; son gün resmî tatile rastlarsa süre, tatili izleyen ilk iş günü çalışma saati sonunda biter | HMK m.93 |
| Elektronik tebligat | Avukatlara tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur; tebligat, elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır | Tebligat Kanunu m.7/a |
| Adli tatil | Adli tatil 20 Temmuz’da başlar, 31 Ağustos’ta sona erer; adli tatile tabi dava ve işlerde sürenin bitmesi tatile rastlarsa süre, tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır | HMK m.102, 104 |
Örnek hesap. Cevap dilekçesi davacı vekilinin elektronik tebligat adresine 6 Ocak 2027 Çarşamba günü ulaşmış olsun. Tebligat, bu tarihi izleyen beşinci günün sonunda, yani 11 Ocak 2027 Pazartesi günü yapılmış sayılır. İki haftalık süre bu günden başlar ve 25 Ocak 2027 Pazartesi günü tatil saatinde biter.
Hesap, Tebligat Kanunu m.7/a ile HMK m.91 ve m.92/2’ye göre yapılmıştır. Dosyanızdaki tebliğ tarihini UYAP ve UETS kayıtlarından ayrı ayrı kontrol ediniz; dilekçeyi son güne bırakmayınız.
Cevap dilekçesi için kanun, durum ve koşullara göre bir defaya mahsus ek süre verilmesine açıkça imkân tanır (HMK m.127/1). Cevaba cevap dilekçesi için ayrı bir ek süre hükmü yoktur; cevap dilekçesine ilişkin hükümlerin kıyasen uygulanacağı kuralı (HMK m.136/2) nedeniyle ek süre talep edilebilse de kabul edilip edilmeyeceği mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır. Bu nedenle süre planı, ek süre verilmeyeceği varsayımıyla yapılmalıdır. Sürelerin genel kuralları için Süreler, Adli Tatil ve Eski Hâle Getirme, elektronik tebligatta sürenin başlangıcı için E-Tebligat Geldi, Süre Ne Zaman Başlar? sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Cevaba Cevapta Neler Yapılabilir? İddianın Genişletilmesi (HMK m.141)
Taraflar, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle iddia veya savunmalarını serbestçe genişletebilir yahut değiştirebilir. Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra iddia veya savunma genişletilemez yahut değiştirilemez; bu konuda ıslah ve karşı tarafın açık muvafakati hükümleri saklıdır (HMK m.141). Davacı için bunun anlamı açıktır: Dava dilekçesinde eksik kalan her şey cevaba cevap dilekçesiyle, hiçbir koşula bağlı olmaksızın tamamlanabilir.
Cevaba cevap dilekçesiyle yapılabilecekler
| Ne yapılabilir? | Dikkat edilecek nokta | Dayanak |
|---|---|---|
| Yeni vakıa ileri sürmek | Vakıa ispata elverişli şekilde somutlaştırılır | HMK m.141/1, 194/1 |
| Yeni delil göstermek | Hangi delilin hangi vakıa için gösterildiği belirtilir; eldeki belgeler eklenir | HMK m.136/2, 119/1-f, 121, 194/2 |
| Talep sonucunu değiştirmek ya da yeni talep eklemek | Örneğin tapu iptalinin yanına ikinci kademede bedel talebi eklenebilir; harcı tamamlanır | HMK m.141/1 |
| Davalının kabul ettiği vakıaları saptamak | İkrar edilen vakıalar çekişmeli olmaktan çıkar; ikrardan ancak maddi hata hâlinde dönülebilir | HMK m.188 |
| Davalıdan açıklama ve delil istenmesini talep etmek | Hâkim belirsiz ya da çelişkili gördüğü hususlarda açıklama yaptırabilir, delil gösterilmesini isteyebilir | HMK m.31 |
| İsticvap talep etmek | Mahkeme kendiliğinden veya talep üzerine tarafların isticvabına karar verebilir | HMK m.169 |
| Tedbire ilişkin talepte bulunmak | Tedbirin devamı ya da yeni tedbir istenebilir | HMK m.389, 396 |
Dilekçeler aşamasından sonra
| Ne isteniyor? | Hangi yolla? | Dayanak |
|---|---|---|
| İddianın genişletilmesi ya da değiştirilmesi | Karşı tarafın açık muvafakati ya da ıslah | HMK m.141/2 |
| Islah | Aynı davada yalnızca bir kez, tahkikatın sona ermesine kadar | HMK m.176/2, 177/1 |
| Yeni delil gösterilmesi | Yargılamayı geciktirme amacı taşımıyorsa ya da süresinde gösterilememesi tarafın kusurundan kaynaklanmıyorsa mahkeme izin verebilir | HMK m.145 |
| Dilekçede gösterilip sunulmayan belgeler | Ön inceleme davetiyesinin tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içinde sunulur; aksi hâlde o delilden vazgeçilmiş sayılır | HMK m.139/1-ç, 140/5 |
Davalının Savunmasını Okumak: İkrar, İnkâr, Karşı Vakıa ve Hukuki İtiraz
Cevaba cevap dilekçesi, cevap dilekçesinin dikkatle sınıflandırılmasıyla başlar. Davalının her cümlesi aynı türden bir savunma değildir ve her biri farklı bir karşılık gerektirir. İspatın konusunu, tarafların üzerinde anlaşamadıkları ve uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek çekişmeli vakıalar oluşturur; ikrar edilmiş vakıalar çekişmeli sayılmaz (HMK m.187).
Savunmanın türüne göre karşılık
| Savunmanın türü | Örnek | Cevaba cevapta ne yapılır? | Dayanak |
|---|---|---|---|
| İkrar | “Tapu işlemi sırasında oradaydım.” | Vakıanın artık çekişmeli olmadığı açıkça belirtilir | HMK m.188/1 |
| Vakıanın inkârı | “Davacıya dekont göstermedim.” | Vakıa tarih, yer ve kişiyle somutlaştırılır; delili gösterilir | HMK m.194; TMK m.6 |
| Karşı vakıa ileri sürme | “Bedeli elden ödedim.” | Davalının bu vakıayı somutlaştırması istenir; aksini gösteren kayıtların getirtilmesi talep edilir | HMK m.190, 191, 194/1 |
| Belgeye dayanma | “Resmî senette bedelin alındığı yazılı.” | Senedin içeriğinin doğru olmadığının her türlü delille ispat edilebileceği ve tanık dinlenebileceği belirtilir | TMK m.7; HMK m.203/1-ç |
| İlk itiraz | “Mahkeme yetkisizdir.” | İlk itirazların cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir; kesin yetki hâlinde yetki dava şartıdır | HMK m.116, 117 |
| Sıfata ilişkin savunma | “Satışın tarafı değilim.” | Hangi istemin hangi davalıya, hangi hukuki sebeple yöneltildiği açıklanır | TBK m.49, 61; HMK m.57 |
| Hukuki nitelendirme | “Bu söz geçerli bir kefalet değildir.” | İstemin dayandığı hukuki sebep açıklanır; hâkim hukuku resen uygular | HMK m.33 |
| Süre savunması | “Bir yıllık süre geçmiştir.” | Öğrenme tarihi ve bildirim tarihi belgeleriyle gösterilir | TBK m.39/1 |
İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir (HMK m.190/1). Karşı taraf, bu iddianın doğru olmadığı hakkında delil sunabilir; karşı ispat için delil sunan taraf ispat yükünü üzerine almış sayılmaz (HMK m.191). Süresi içinde cevap dilekçesi vermemiş olan davalı ise davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır (HMK m.128); bu durumda susma ikrar anlamına gelmez.
Dilekçede Bulunması Gerekenler
Cevaba cevap dilekçesi için ayrı bir içerik maddesi yoktur; dava dilekçesine ilişkin hükümler niteliğine aykırı düşmediği ölçüde kıyasen uygulanır (HMK m.136/2). Buna göre dilekçede şunlar yer almalıdır:
- Mahkemenin adı ve dosya numarası.
- Tarafların ve vekillerinin adı, soyadı.
- Cevap dilekçelerinin tebliğ tarihleri; süre denetimi için.
- Davalının savunmalarının kısa özeti.
- Davalının kabul ettiği vakıaların tespiti (HMK m.188).
- Her savunmaya karşı, dayandığı kanun maddesiyle birlikte açıklama.
- Varsa yeni vakıalar, sıra numarası altında (HMK m.119/1-e).
- Yeni deliller ve her birinin hangi vakıa için gösterildiği (HMK m.119/1-f, 194/2).
- Açık talep sonucu ve imza (HMK m.119/1-ğ, h).
Örnek Üzerinden: Cevap Dilekçesi Nasıl Ayrıştırılır?
Aşağıdaki tablo, örnek dilekçenin dayandığı kurgudaki cevap dilekçelerinin nasıl ayrıştırıldığını gösterir. Davalıların her cümlesi önce türüne göre sınıflandırılmış, sonra dilekçede hangi hususta karşılanacağı belirlenmiştir. Kendi dosyanızda da aynı çalışmayı yapmanız, dilekçenin iskeletini kendiliğinden ortaya çıkarır.
Kurgudaki savunmaların ayrıştırılması
| Davalının beyanı | Türü | Dilekçede karşılandığı yer |
|---|---|---|
| Davalı [1]: “Tapu işlemi sırasında oradaydım; işlemlerimi davalı [2] takip etti.” | İkrar | A hususu, 4. paragraf |
| Davalı [2]: “Davacıya bir dekont görüntüsü gösterdim; talimatı verilmiş bir işleme aitti.” | Kısmen ikrar, kısmen karşı vakıa | A hususu, 4. paragraf |
| Davalı [1]: “Bedeli tapudan önce elden ödedim.” | Karşı vakıa | B hususu, 5 ve 7. paragraflar |
| Davalı [1]: “Resmî senette bedelin alındığı yazılı; tanık dinlenemez.” | Belgeye dayanma ve ispat hukukuna ilişkin itiraz | B hususu, 6. paragraf |
| Davalı [1]: “Dekontu ben göstermedim.” | Vakıanın inkârı | C hususu, 8. paragraf |
| Davalı [2]: “Satışın tarafı değilim.” | Sıfata ilişkin savunma | D hususu, 9 ve 10. paragraflar |
| Davalı [2]: “Mesajlarımdaki söz kefalet değildir.” | Hukuki nitelendirme | E hususu, 11. paragraf |
| Davalılar: “Protokol resmî şekilde yapılmadı.” | Hukuki nitelendirme | F hususu, 12. paragraf |
| Davalı [1]: “Tedbir kaldırılsın.” | Usule ilişkin talep | G hususu, 13. paragraf |
Yazım düzeni
- Paragraflar baştan sona numaralandırılır; dava dilekçesinde vakıaların sıra numarası altında yazılması kuralı cevaba cevap dilekçesinde de kıyasen geçerlidir (HMK m.119/1-e, 136/2).
- Her husus, dayandığı kanun maddesiyle başlar ve tek bir konuyu ele alır.
- Davalının savunması hususun içinde kısaca anılır ve hemen karşılanır; savunmalar ayrı bir bölümde toplanmaz.
- Dava dilekçesindeki açıklamalar tekrar edilmez; gerektiğinde ilgili paragrafa atıf yapılır.
- Yeni deliller ayrı bir bölümde, ilgili paragraf numaralarıyla birlikte gösterilir (HMK m.194/2).
- Sonuç ve istem bölümünde her talep ayrı ayrı ve açıkça yazılır (HMK m.119/1-ğ).
Cevaba Cevap Dilekçesi Örneği (Tapu İptali ve Tescil Davası, 2026)
Aşağıdaki örnekteki olay kurgusaldır. Davacı, satışa aracılık eden kişinin gösterdiği gerçeğe aykırı dekonta güvenerek taşınmazını devretmiş ve tapu iptali ile tescil, bu mümkün olmazsa tazminat istemiyle dava açmıştır. Davalı [1] tapuda kayıtlı maliki, davalı [2] aracıyı ifade eder. Köşeli parantez içindeki alanlar kendi dosyanıza göre doldurulmalı, dosyanızda bulunmayan savunmalara ilişkin bölümler çıkarılmalıdır.
[….] ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE
DOSYA NO : [….] E.
CEVABA CEVAP SUNAN DAVACI : [Ad SOYAD]
VEKİLİ : Av. [Ad SOYAD], [adres]
DAVALILAR : 1. [Ad SOYAD]
2. [Ad SOYAD]
VEKİLLERİ : [Varsa davalı vekillerinin adı ve adresi]
KONU : Davalıların cevap dilekçelerine karşı cevaplarımızın sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR
1. Davalı [1]’in cevap dilekçesi [tarih], davalı [2]’nin cevap dilekçesi [tarih] tarihinde tarafımıza tebliğ edilmiştir. Cevaba cevap dilekçemiz, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 136. maddesindeki iki haftalık süre içinde sunulmaktadır.
2. Davalı [1] özetle; satış bedelini tapu işleminden önce elden ödediğini, resmî senette bedelin alındığının yazılı olduğunu ve bunun aksinin tanıkla ispat edilemeyeceğini, dekontu kendisinin göstermediğini ileri sürmüş, ihtiyati tedbirin kaldırılmasını istemiştir. Davalı [2] ise satışın tarafı olmadığını ve kendisine husumet yöneltilemeyeceğini, mesajlarındaki sözlerin geçerli bir kefalet oluşturmadığını, taraflar arasındaki [tarih] tarihli protokolün resmî şekilde yapılmadığı için geçersiz olduğunu savunmuştur.
3. Bu savunmalar aşağıda açıklanan nedenlerle yerinde değildir. Dava dilekçemizdeki açıklamalarımızı ve taleplerimizi tekrar ediyoruz.
A. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.188: Davalıların kabul ettiği vakıalar çekişmeli olmaktan çıkmıştır
4. Davalı [1], tapu işlemi sırasında müvekkilin yanında bulunduğunu ve işlemlerini davalı [2]’nin takip ettiğini cevap dilekçesinde kabul etmiştir. Davalı [2] de müvekkile telefonundan bir dekont görüntüsü gösterdiğini kabul etmiş, ancak bunun [talimatı verilmiş bir işleme ait olduğunu] ileri sürmüştür. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 188. maddesinin birinci fıkrasına göre tarafların veya vekillerinin mahkeme önünde ikrar ettikleri vakıalar çekişmeli olmaktan çıkar ve ispatı gerekmez. Davalıların tapuda birlikte hareket ettikleri ve müvekkile imzadan önce bir dekont gösterildiği artık ispatı gereken vakıalar değildir. Uyuşmazlık, gösterilen dekontun gerçek bir ödemeye karşılık gelip gelmediği noktasında toplanmaktadır.
B. Türk Medeni Kanunu m.7 ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.203: Resmî senetteki beyan ve elden ödeme savunması sonucu değiştirmez
5. Davalı [1] bedeli elden ödediğini ileri sürmektedir. Bu savunma dosyadaki olgularla bağdaşmamaktadır. Bedelin havaleyle ödenmesi taraflarca kararlaştırılmış, imzadan önce müvekkile bu yönde bir dekont gösterilmiştir. Bedel daha önce elden ödenmiş olsaydı tapuda dekont gösterilmesine gerek kalmazdı. Davalı, [….] TL tutarındaki parayı hangi tarihte, nerede, kimin yanında ödediğini ve bu parayı hangi kaynaktan sağladığını açıklamamıştır; oysa taraflar dayandıkları vakıaları ispata elverişli şekilde somutlaştırmak zorundadır (HMK m.194/1).
6. Resmî senette bedelin alındığının yazılı olması da savunmayı güçlendirmez. Müvekkil bu beyanı, bedelin gönderildiği kendisine söylendiği için imzalamıştır. Türk Medeni Kanunu’nun 7. maddesine göre resmî senetlerin içeriğinin doğru olmadığının ispatı herhangi bir şekle bağlı değildir. Davalının dayandığı senetle ispat kuralı ve senede karşı tanıkla ispat yasağı (HMK m.200, 201) ise hukuki işlemlerde irade bozukluğu iddialarında uygulanmaz; bu iddialarda tanık dinlenebilir (HMK m.203/1-ç). Müvekkilin iddiası bedelin ödenmediğinden ibaret değildir; müvekkil, gerçeğe aykırı bir dekontla aldatılarak imza attığını ileri sürmektedir.
7. Bu nedenle davalı [1]’in satış tarihinden önceki [….] aylık döneme ait banka hesap hareketlerinin getirtilmesini, elden ödeme savunmasına ilişkin açıklama yapması ve delillerini göstermesi için kendisine süre verilmesini (HMK m.31) ve isticvabına karar verilmesini (HMK m.169) talep ediyoruz.
C. Türk Borçlar Kanunu m.36: Aldatma davalı [1] bakımından da gerçekleşmiştir
8. Davalı [1], dekontu kendisinin göstermediğini söyleyerek aldatmayla ilgisinin bulunmadığını savunmaktadır. Oysa kendi kabulüne göre tapuda müvekkilin yanındadır ve işlemlerini davalı [2] yürütmektedir. Bedeli ödeyecek olan kendisidir; hesabından müvekkile bir havale çıkmadığını en iyi o bilmektedir. Bedelin gönderildiği söylenirken susması ve hiçbir ödeme yapmadığı hâlde taşınmazı devralması, aldatmaya katıldığını gösterir (TBK m.36/1). Aldatmanın yalnızca davalı [2]’ye ait olduğu kabul edilse bile, davalı [1] sözleşmenin yapıldığı sırada bu aldatmayı bilmekte, en azından bilecek durumdadır; bu hâlde de müvekkil sözleşmeyle bağlı değildir (TBK m.36/2).
D. Türk Borçlar Kanunu m.49 ve m.61: Davalı [2]’ye yöneltilen istem haksız fiile dayanmaktadır
9. Davalı [2]’nin satış sözleşmesinin tarafı olmadığı doğrudur; müvekkil de kendisinden tapu iptali istememektedir. Tapu iptali ve tescil istemi yalnızca tapuda kayıtlı malik olan davalı [1]’e yöneltilmiştir. Davalı [2]’den istenen, müvekkili aldatarak uğrattığı zararın giderilmesidir. Türk Borçlar Kanunu’nun 49. maddesine göre kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür; bu sorumluluk için zarar görenle arasında bir sözleşme bulunması gerekmez. Aynı Kanun’un 61. maddesine göre birlikte zarara sebep olanlar hakkında müteselsil sorumluluk hükümleri uygulanır.
10. İki davalı hakkındaki istemler aynı vakıalara dayandığından birlikte dava edilmeleri Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 57. maddesine uygundur. Davalı [2]’nin husumete ilişkin savunmasının reddi gerekir.
E. Türk Borçlar Kanunu m.583: Kefalete ilişkin savunma davanın konusuyla ilgili değildir
11. Davalı [2], müvekkile gönderdiği mesajlardaki “para gecikirse ben karşılarım” sözünün kefaletin şekil şartlarını taşımadığını ileri sürmektedir. Müvekkil davalı [2]’den kefil sıfatıyla bir talepte bulunmamıştır. Türk Borçlar Kanunu’nun 583. maddesine göre kefalet yazılı şekle ve kefilin sorumlu olacağı azami miktar ile kefalet tarihinin kefilin kendi el yazısıyla belirtilmesine bağlıdır; bir mesajın bu koşulları taşımadığı açıktır ve aksini ileri sürmüyoruz. Söz konusu mesajlar, bir kefalet borcunun değil, müvekkilde güven uyandırılarak tapuda imza atmasının sağlandığının delilidir. Davalının sorumluluğu verdiği sözden değil, gerçeğe aykırı açıklamalarıyla müvekkili aldatmasından doğmaktadır.
F. Türk Borçlar Kanunu m.237 ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.199: Protokol satış sözleşmesi olarak değil, delil olarak sunulmuştur
12. Davalılar, satıştan önce imzalanan [tarih] tarihli protokolün resmî şekilde yapılmadığını ve geçersiz olduğunu savunmaktadır. Taşınmaz satışının geçerliliği resmî şekle bağlıdır (TBK m.237/1; TMK m.706/1) ve taraflar arasındaki satış tapuda resmî senetle yapılmıştır. Müvekkil protokole dayanarak bir ifa talebinde bulunmamaktadır. Protokol, bedelin tapu işlemi sırasında havaleyle ödeneceğinin kararlaştırıldığını gösteren ve tarafların imzasını taşıyan bir belgedir (HMK m.199); bu sıfatla sunulmuştur. Protokolün satış sözleşmesi olarak hüküm doğurmaması, içeriğinin bu vakıanın ispatında değerlendirilmesine engel değildir. Kaldı ki davalı [1]’in elden ödeme savunması, kendi imzasını taşıyan bu belgeyle de çelişmektedir.
G. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.389 ve m.396: İhtiyati tedbirin devamı gerekir
13. Davalı [1] ihtiyati tedbirin kaldırılmasını istemektedir. Tedbir kararının verilmesinden bu yana durum ve koşullarda bir değişiklik olmamıştır (HMK m.396/1). Davalı, taşınmazı satışa çıkardığını cevap dilekçesinde kabul etmiştir. Tedbir kaldırılır ve taşınmaz tapu kaydına güvenen bir kişiye devredilirse müvekkilin taşınmazını geri alması imkânsız hâle gelecektir (TMK m.1023). Tedbirin devamına karar verilmesini talep ediyoruz.
H. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.127 ve m.128: Cevap dilekçesinin süresinde verilip verilmediği denetlenmelidir
14. [Cevap dilekçesi süresinden sonra verilmiş görünüyorsa:] Dava dilekçesi davalı [2]’ye [tarih] tarihinde tebliğ edilmiş, cevap dilekçesi [tarih] tarihinde sunulmuştur. Cevap dilekçesinin iki haftalık süre içinde verilip verilmediğinin tebligat belgesi üzerinden denetlenmesini talep ediyoruz (HMK m.127/1). Süresinde verilmemişse davalı, dava dilekçesindeki vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır (HMK m.128); bu durumda davalının yeni vakıa ve savunma ileri sürmesine muvafakatimiz yoktur (HMK m.141).
DELİLLER
1. Dava dilekçemizde gösterilen delillerin tamamı.
2. Davalı [1]’in satış tarihinden önceki [….] aylık döneme ait banka hesap hareketleri; ilgili bankalardan getirtilmesi talep olunur (5 ve 7. paragraflar).
3. [Tarih] tarihli protokolün aslı (12. paragraf).
4. Davalı [2] ile müvekkil arasındaki mesaj kayıtlarının tamamı (11. paragraf).
5. Dava dilekçesinin davalılara tebliğine ilişkin tebligat belgeleri (14. paragraf).
6. Davalıların isticvabı, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı [2]’nin husumete ilişkin savunmasının reddine,
2. İhtiyati tedbirin devamına,
3. Davalı [1]’in banka hesap hareketlerinin getirtilmesine ve davalıların isticvabına,
4. Dava dilekçemizdeki taleplerimiz doğrultusunda davanın kabulüne
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz. [tarih]
Davacı Vekili
Av. [Ad SOYAD]
Dilekçeyi Word ve PDF Olarak İndirin
Örneğin düzenlenebilir hâlini Word, yazdırılabilir hâlini PDF olarak indirebilirsiniz. Şablon, köşeli parantezli alanlar doldurulmadan ve davalının gerçekten ileri sürdüğü savunmalara göre uyarlanmadan kullanılmamalıdır.
Word şablonunu indir (.docx) PDF olarak indir
Tapu İptali Davasında Sık Görülen Savunmalar ve Karşılıkları
Aldatmaya dayalı tapu iptali davalarında davalıların savunmaları büyük ölçüde tekrar eder. Aşağıdaki tablo, her savunmanın cevaba cevap dilekçesinde hangi kanun hükmüyle karşılanacağını gösterir. Karşılıklar ayrı bir başlık altında değil, ilgili hususun içinde yazılır.
Savunma ve karşılığı
| Davalının savunması | Karşılık | Dayanak |
|---|---|---|
| “Satışın tarafı değilim, bana husumet yöneltilemez.” (aracı) | Tapu iptali kayıt malikinden, tazminat aldatandan istenmektedir; haksız fiil sorumluluğu için sözleşme tarafı olmak gerekmez | TBK m.49, 61; HMK m.57 |
| “Kefil değilim; kefalet şekle aykırıdır.” | İstem kefalete dayanmamaktadır; söz konusu beyan, güven uyandırılarak aldatmanın delilidir | TBK m.583, 49 |
| “Protokol resmî şekilde yapılmadı, geçersizdir.” | Protokol ifa talebinin dayanağı değil, vakıanın delilidir; satış resmî senetle yapılmıştır | TBK m.237; TMK m.706; HMK m.199 |
| “Resmî senette bedelin alındığı yazılı.” | Beyan aldatmanın sonucudur; senedin içeriğinin doğru olmadığı her türlü delille ispat edilebilir | TMK m.7 |
| “Senede karşı tanık dinlenemez.” | İrade bozukluğu iddialarında tanık dinlenebilir | HMK m.200, 201, 203/1-ç |
| “Bedeli elden ödedim.” | Ödemenin zamanı, yeri ve kaynağının açıklanması istenir; banka kayıtları getirtilir, isticvap talep edilir | HMK m.31, 169, 194/1 |
| “Aracının yaptığından sorumlu değilim.” | Alıcının aldatmayı bildiği ya da bilecek durumda olduğu gösterilir | TBK m.36/2 |
| “Bir yıllık süre geçti.” | Sürenin aldatmanın öğrenildiği andan başladığı ve bildirimin tarihi gösterilir | TBK m.39/1 |
| “Taşınmazı iyiniyetle aldım.” (sonraki malik) | Beklenen özeni göstermeyen kişi iyiniyet iddiasında bulunamaz; yakınlık, bedel ve devrin hızı gösterilir | TMK m.3/2, 1024/1 |
| “Ceza dosyasının sonucu beklenmelidir.” | Hukuk hâkimi ceza hâkiminin kusura ilişkin değerlendirmesiyle bağlı değildir | TBK m.74 |
| “İhtiyati tedbir kaldırılsın.” | Durum ve koşullarda değişiklik bulunmadığı, taşınmazın devri hâlinde hakkın elde edilemeyeceği belirtilir | HMK m.389, 396; TMK m.1023 |
Husumet savunmasının ayrıntıları için Tapu İptali Davası Kime Açılır? Husumet ve “Olmazsa Bedel” Talebi, kefaletin şekil şartları için Kefalet ve Kişisel Güvence, satış vaadi ve resmî şekil için Tapulu Taşınmaz Satış Vaadi Sözleşmesi sayfalarımıza bakabilirsiniz. Davalı tarafın cevap dilekçesinin nasıl kurulduğunu görmek için Gabin Davasına Cevap Dilekçesi Örneği sayfamız yararlı olabilir.
Dilekçeyi Kendi Dosyanıza Uyarlama
Dosyaya göre yapılacak değişiklikler
| Dosyanızdaki durum | Dilekçede ne değişir? | Dayanak |
|---|---|---|
| Davalı tektir; aracı yoktur | D ve E hususları ile sonuç bölümündeki husumete ilişkin talep çıkarılır | TBK m.36/1 |
| Davalı bedeli banka yoluyla ödediğini ileri sürüyor | Sunulan dekonttaki işlemin ilgili bankadan sorulması istenir; bankanın adı ve işlem bilgileri dilekçede gösterilir | HMK m.121 |
| Davalı cevap dilekçesi vermemiştir | Cevaba cevap süresi cevap dilekçesinin tebliğine bağlı olduğundan bu dilekçe verilmez; davalı vakıaları inkâr etmiş sayılır ve yargılama ön incelemeyle sürer | HMK m.128, 136/1, 137 |
| Dava dilekçesinde bedel talebi yoktu | İkinci kademede bedel talebi bu dilekçeyle eklenir; sonuç ve istem bölümü buna göre yazılır | HMK m.141/1 |
| Taşınmazın devredildiği cevap dilekçesinden öğrenildi | Devir dava açılmadan önceyse yeni malikin davaya dâhil edilmesi; dava açıldıktan sonraysa dava konusunun devri hükümleri | HMK m.124, 125 |
| Davalı yeni belgeler sunmuştur | Belgelere karşı beyanlar ve bunları çürüten yeni vakıa ve deliller bu dilekçede bildirilir | HMK m.141/1 |
Cevaba Cevaptan Sonra: İkinci Cevap, Ön İnceleme ve Deliller
Sonraki aşamalar
| Aşama | Ne olur? | Dayanak |
|---|---|---|
| İkinci cevap dilekçesi | Davalı, cevaba cevap dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde verebilir; savunmasını serbestçe genişletebilir | HMK m.136/1, 141/1 |
| Ön inceleme | Dava şartları ve ilk itirazlar incelenir, uyuşmazlık konuları tam olarak belirlenir, taraflar sulhe veya arabuluculuğa teşvik edilir | HMK m.137/1 |
| Belgelerin sunulması | Davetiyenin tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içinde dilekçelerde gösterilip sunulmayan belgeler verilir | HMK m.139/1-ç |
| Tanık listesi | Dinletilecek vakıa ile tanıkların adı, soyadı ve adresleri bildirilir; ikinci liste verilemez | HMK m.240/2 |
| Tahkikat | Ön inceleme tamamlanmadan tahkikata geçilemez; tahkikat ön inceleme tutanağı esas alınarak yürütülür | HMK m.137/2, 140/3 |
İkinci cevap dilekçesinden sonra kanun yeni bir dilekçe turu öngörmez. Bu aşamadan sonra verilen beyan dilekçeleriyle iddia genişletilemez (HMK m.141/1); bu nedenle davalının savunması bakımından söylenmesi gereken her şey cevaba cevap dilekçesinde söylenmiş olmalıdır. Tanık delili için Tanık Delili ve Yemin, isticvap talebi ve vakıa listesinin yazımı için İsticvap Talep Dilekçesi Örneği, davanın genel akışı için Tespit Davası, Terditli Dava, Cevap Dilekçesi ve Karşı Dava sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Davalı Taraf İçin: İkinci Cevap Dilekçesi
Bu sayfadaki kurallar davalı için de aynen geçerlidir. Davalı, davacının cevaba cevap dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde ikinci cevap dilekçesi verebilir (HMK m.136/1) ve bu dilekçeyle savunmasını serbestçe genişletebilir yahut değiştirebilir (HMK m.141/1). İkinci cevap dilekçesi, davalının yeni vakıa ve delil ileri sürebileceği son serbest aşamadır.
Davalı bakımından dikkat edilecekler
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İlk itirazlar | Hepsi cevap dilekçesinde ileri sürülmek zorundadır; cevap dilekçesi verildikten sonra, süre dolmamış olsa bile ileri sürülemez | HMK m.117/1, 131 |
| Cevap dilekçesi süresinde verilmemişse | Davalı vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır | HMK m.128 |
| Cevap dilekçesinde eksiklik | Sayılan unsurlar eksikse bir haftalık süre verilir; giderilmezse cevap dilekçesi verilmemiş sayılır | HMK m.130 |
| Davacının cevaba cevapta eklediği yeni vakıa ve talepler | İkinci cevap dilekçesinde tek tek karşılanmalıdır | HMK m.136/1, 141/1 |
| İkinci cevaptan sonra | Savunma ancak ıslahla ya da davacının açık muvafakatiyle genişletilebilir | HMK m.141/2 |
Kendisine tapu iptali davası açılan malikin savunma imkânları, iyiniyet savunması ve davanın satıcıya bildirilmesi Tapu İptali Davası Kime Açılır? rehberimizin davalı taraf için ayrılan bölümünde anlatılmıştır.
Cevaba Cevap Dilekçesinde Sık Yapılan Hatalar
- Süreyi yanlış hesaplamak. Elektronik tebligatta süre, tebligatın adrese ulaştığı gün değil, izleyen beşinci günün sonunda başlar; ancak dilekçe son güne bırakılmamalıdır (Tebligat Kanunu m.7/a; HMK m.94).
- Dava dilekçesini tekrar etmek. Cevaba cevap, dava dilekçesinin özeti değildir; davalının savunmasına ve çekişmeli kalan vakıalara odaklanmalıdır (HMK m.187).
- İkrarları saptamamak. Davalının kabul ettiği vakıalar açıkça belirtilmezse sonraki aşamada tartışma konusu yapılabilir (HMK m.188).
- Eksik kalan talebi eklememek. Dava dilekçesinde unutulan bedel talebi ya da yeni vakıa için son serbest aşama budur (HMK m.141/1).
- Yeni delilleri vakıalarla eşleştirmemek. Hangi delilin hangi vakıa için gösterildiği belirtilmelidir (HMK m.194/2).
- Savunmaları ayrı bir “karşı cevaplar” başlığında toplamak. Her savunma, ilgili hususun içinde ve dayandığı kanun maddesiyle karşılanmalıdır.
- Davalının hukuki nitelendirmesini tartışmakla yetinmek. Kefalet ya da protokol gibi nitelendirme savunmalarında, istemin gerçek hukuki sebebi açıkça ortaya konulmalıdır (HMK m.33).
- Tedbir itirazını cevapsız bırakmak. Davalı tedbirin kaldırılmasını istemişse, durum ve koşulların değişmediği bu dilekçede belirtilmelidir (HMK m.396).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?
Büromuz, tapu iptali ve tescil davalarında cevap dilekçesini savunma türlerine göre ayrıştırmakta, davalının ikrarlarını saptamakta, eksik kalan vakıa, delil ve talepleri cevaba cevap aşamasında tamamlamakta ve tedbirin korunmasını sağlamaktadır. Süre işlemeye başladıysa dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan gecikmeden ulaşabilirsiniz.
İlgili Rehberler
- İsticvap Nedir? İsticvap Talep Dilekçesi Örneği (HMK 169-175)
- Hile Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil Dava Dilekçesi Örneği
- Hile (Aldatma) Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil Davası
- Tapu İptali Davası Kime Açılır? Husumet ve “Olmazsa Bedel” Talebi
- Evimi veya Arsamı Sattım, Parası Ödenmedi: Tapuyu Geri Alabilir miyim?
- Tapu İptali ve Tescil Davası
- Tapu İptali ve Tescil Dava Dilekçesi Örneği (TMK m.1025)
- Tespit Davası, Terditli Dava, Cevap Dilekçesi ve Karşı Dava
- Islah ve Talep Artırımı
- Süreler, Adli Tatil ve Eski Hâle Getirme
- E-Tebligat Geldi, Süre Ne Zaman Başlar?
- Tanık Delili ve Yemin
- Boşanmada Cevaba Cevap ve İkinci Cevap Dilekçesi Örneği
- Dilekçe Örnekleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cevaba cevap dilekçesi kaç gün içinde verilir?
Cevap dilekçesinin davacıya tebliğinden itibaren iki hafta içinde verilir (HMK m.136/1).
Elektronik tebligatta iki haftalık süre ne zaman başlar?
Elektronik tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat Kanunu m.7/a); süre bu tarihten işlemeye başlar (HMK m.91).
Cevaba cevap dilekçesi vermek zorunlu mu?
Hayır. Ancak iddianın serbestçe genişletilebildiği son aşama budur; sonrasında ıslah ya da karşı tarafın açık muvafakati gerekir (HMK m.141).
Cevaba cevap dilekçesi için ek süre alınabilir mi?
Kanunda cevaba cevap için ayrı bir ek süre hükmü yoktur. Cevap dilekçesine ilişkin hükümlerin kıyasen uygulanması (HMK m.136/2, 127/1) nedeniyle talep edilebilir; kabulü mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır.
Cevaba cevap dilekçesinde yeni delil sunulabilir mi?
Evet. Bu aşamada iddia serbestçe genişletilebilir (HMK m.141/1). Daha sonra delil gösterilmesi mahkemenin iznine bağlıdır (HMK m.145).
Cevaba cevap dilekçesiyle talebimi değiştirebilir ya da yeni talep ekleyebilir miyim?
Evet (HMK m.141/1). Dilekçeler aşamasından sonra ise ıslah gerekir; ıslah aynı davada bir kez ve tahkikat sona erene kadar yapılabilir (HMK m.176, 177).
Basit yargılama usulünde cevaba cevap dilekçesi verilir mi?
Hayır. Basit yargılama usulünde taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi veremez (HMK m.317/3).
Davalı husumet itirazında bulundu. Nasıl cevap verilir?
Hangi istemin hangi davalıya yöneltildiği açıklanır: Tapu iptali kayıt malikinden, tazminat zarara sebep olan kişiden istenir. Haksız fiil sorumluluğu için sözleşmenin tarafı olmak gerekmez (TBK m.49, 61).
Davalı “bedeli elden ödedim” diyor. Ne yapmalıyım?
Ödemenin zamanı, yeri ve kaynağının açıklanmasını (HMK m.31, 194/1), davalının banka kayıtlarının getirtilmesini ve isticvabını (HMK m.169) talep edersiniz. Resmî senetteki beyanın aksi her türlü delille ispat edilebilir (TMK m.7).
Davalı cevap dilekçesi vermediyse cevaba cevap verilir mi?
Cevaba cevap süresi cevap dilekçesinin tebliğine bağlıdır (HMK m.136/1). Cevap dilekçesi verilmemişse davalı vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır (HMK m.128) ve yargılama ön incelemeyle devam eder.
Süreyi kaçırırsam ne olur?
Kanunun belirlediği süreler kesindir ve süresinde yapılmayan işlemi yapma hakkı ortadan kalkar (HMK m.94). Dava düşmez; ancak iddianızı genişletmek için ıslah ya da davalının açık muvafakati gerekir.
Adli tatilde cevaba cevap süresi işler mi?
Adli tatile tabi dava ve işlerde sürenin bitmesi tatil zamanına rastlarsa süre, adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır (HMK m.104).
Davalının ikinci cevap dilekçesine karşı dilekçe verebilir miyim?
Kanun iki dilekçe turu öngörür (HMK m.136). Sonrasında verilen beyan dilekçeleriyle iddia genişletilemez (HMK m.141/1).
Cevaba cevap dilekçesinde dava dilekçesini tekrar etmek gerekir mi?
Hayır. Dava dilekçesindeki açıklamalara atıf yapılması yeterlidir; dilekçe davalının savunmalarına ve çekişmeli kalan vakıalara ayrılmalıdır (HMK m.187).
Kaynakça
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.31, 33, 57, 90-94, 102-104, 116, 117, 119, 121, 124, 125, 127-131, 136, 137, 139, 140, 141, 145, 169, 176, 177, 187, 188, 190, 191, 194, 199-203, 240, 316, 317, 389, 396.
- 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.7/a.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.36, 39, 49, 61, 74, 237, 583.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.3, 6, 7, 706, 1023, 1024.
Cevaba cevap süreniz işliyorsa beklemeyin
İki haftalık süre kesindir ve bu dilekçe, iddianızı serbestçe genişletebileceğiniz son aşamadır. Cevap dilekçesini birlikte inceleyip savunmaları tek tek karşılayalım. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
Gayrimenkul Hukuku Rehberi · Dilekçe Örnekleri · Tazminat Hukuku Rehberi · İcra ve İflas Hukuku Rehberi · İletişim
Somut olayınıza özgü değerlendirme için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.


