Alıcı yükü teslim almıyorsa ya da bulunamıyorsa taşıyıcı önce tasarruf hakkı olan kişiden yazılı talimat istemelidir; gönderilen kaçınıyorsa veya bulunamıyorsa talimatı gönderen verir (TTK m.869/1; CMR m.15/1). Uygun sürede talimat gelmezse taşıyıcı, tasarruf hakkı sahibinin menfaatine en uygun önlemi alır. Yükü boşaltıp saklayabilir, bir depoya tevdi edebilir veya geri taşıyabilir; bozulabilen ya da saklama gideri değerini aşacak yükü sattırabilir. Boşaltmayla taşıma sona ermiş sayılır (TTK m.869/3). Engel taşıyıcının riziko alanından doğmadıkça giderleri ve uygun bir ücreti ister (TTK m.869/4). Taşıyıcının bütün alacakları için yük üzerinde hapis hakkı vardır (TTK m.891). Gönderilen teslimi istemezse taşıma ücretini sözleşmenin tarafı olan gönderen öder (TTK m.871/4, 1207/1).
Bu rehber; yükü teslim yerine götürdüğü hâlde alıcı ortada olmayan, teslim almayan, ödeme yapmayan veya iflas eden nakliye firmaları, uluslararası taşıyıcılar, armatörler ve lojistik şirketleri için yazıldı. Teslim engeli, talimat isteme, boşaltma, saklama ve satış, taşıma ücreti ve giderler, hapis hakkı, ödemeli teslim ve deniz taşımasındaki farklar Türk Ticaret Kanunu, CMR, Türk Borçlar Kanunu ve Yargıtay kararlarıyla ele alınır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.868, 869, 870, 871, 872, 875, 891, 893, 1174, 1178, 1203, 1204 ve 1207; Eşyaların Karayolundan Uluslararası Taşınması İçin Mukavele Sözleşmesi (CMR) m.14, 15 ve 16; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.106, 107 ve 108; Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2022, 2023 ve 2025 tarihli üç kararı. Türk kanunları Mevzuat Bilgi Sistemindeki güncel metinden, CMR resmî İngilizce metninden, kararlar Yargıtay Karar Arama sisteminden okunarak yazılmıştır.
Teslim Engeli Nedir?
Kanun, yük teslim yerine ulaşmadan önce taşımanın sözleşmeye uygun yapılamayacağının anlaşıldığı hâli “taşıma engeli”, teslim yerinde çıkan sorunu ise “teslim engeli” olarak adlandırır (TTK m.869/1). Uygulamada en sık görülen teslim engelleri şunlardır:
- Gönderilen (alıcı) adreste bulunamıyor, telefonlara ve yazılara cevap vermiyor.
- Gönderilen yükü teslim almaktan açıkça kaçınıyor veya yükü reddediyor.
- Teslim, ödemeli teslim olarak kararlaştırıldığı hâlde alıcı bedeli ödemiyor (TTK m.872/1).
- Alıcı iflas etmiş veya işyerini kapatmış. Yargıtay, alıcının iflasının CMR m.15/1 anlamında bir teslim engeli olduğunu kabul eden değerlendirmeye katılmıştır (Y. 11. HD, 22.01.2025, E.2024/3406, K.2025/337).
- Gümrük, idari izin veya liman kaynaklı sebeplerle yük alıcıya verilemiyor.
Hangi sebeple olursa olsun, teslim engeli çıktığında taşıyıcının yükü kendi bildiği gibi götürmesi, rastgele bir depoya bırakması veya beklemeye başlaması, ileride hem zarardan sorumluluk hem de alacağını alamama riski doğurur. Kanun bu durumda taşıyıcıya belirli bir yol çizer.
İlk Adım: Kimden ve Nasıl Talimat İstenir?
Teslim engeli çıkarsa taşıyıcı, TTK m.868 uyarınca tasarruf hakkına sahip olan kişiden talimat almak zorundadır (TTK m.869/1). Tasarruf hakkının kimde olduğu, yükün nerede olduğuna göre değişir:
Talimat kimden istenir? (TTK m.868-869; CMR m.15)
| Durum | Talimat verecek kişi | Dayanak |
|---|---|---|
| Yük teslim yerine ulaşmadan önce engel çıktı | Gönderen (tasarruf hakkı ona aittir) | TTK m.868/1, 869/1; CMR m.14/1 |
| Yük teslim yerine ulaştı | Kural olarak gönderilen; teslim yerine ulaşmakla tasarruf hakkı ona geçer | TTK m.868/2 |
| Gönderilen bulunamıyor veya teslim almaktan kaçınıyor | Gönderen; taşıma senedinin ibrazı şart koşulmuş olsa bile ibraz gerekmez | TTK m.869/1 |
| Uluslararası karayolu taşıması, teslim yerinde engel | Gönderen; alıcı yükü reddederse gönderen, sevk mektubunun birinci nüshasını ibraz etmeden tasarruf edebilir | CMR m.15/1 |
| Gönderilen yükün başka bir kişiye teslimini istemişti, sonra engel çıktı | Gönderilen, gönderenin yerini; o üçüncü kişi de gönderilenin yerini alır | TTK m.869/2; CMR m.15/3 |
Uluslararası taşımada bir ayrıntı daha vardır: alıcı yükü reddetmiş olsa bile, taşıyıcı göndericiden aksi yönde talimat almadığı sürece alıcı yükün kendisine teslimini isteyebilir (CMR m.15/2). Bu yüzden alıcı fikir değiştirip yükü almak isterse, gönderenden farklı bir talimat gelmemişse teslim yapılabilir.
Talimat talebinin şekli çok önemlidir. Yargıtay, alıcının iflası nedeniyle teslim edemediği yükü kendi antreposuna boşaltıp durumu göndericiye e-postayla bildiren taşıyıcının davasında, dosyadaki e-postanın CMR m.15 anlamında bir bildirim yerine geçmediğini kabul etmiştir. Bu nedenle taşıyıcının usulüne uygun talimat alıp bildirim yükümlülüğünü yerine getirdiğinden söz edilemeyeceğini belirtmiş, taşıyıcıyı zarardan sorumlu tutmayan kararı bozmuştur (Y. 11. HD, 22.01.2025, E.2024/3406, K.2025/337). Bu karardan çıkan pratik sonuç şudur: talimat talebi, engelin ne olduğunu, yükün nerede durduğunu ve hangi talimatın beklendiğini açıkça yazan ve karşı tarafa ulaştığı ispatlanabilen bir yazıyla yapılmalıdır.
Talimatı yerine getirmek zorunda mısınız? Talimat taşıyıcının işletmesi için sakıncalıysa veya diğer gönderilerin zarar görmesi tehlikesini doğuruyorsa taşıyıcı bunu yerine getirmek zorunda değildir. Taşıyıcı, talimatın gerektirdiği giderleri ve uygun bir ücreti isteyebilir ve uygulamaya başlamayı avans ödenmesi şartına bağlayabilir (TTK m.868/1). Yerine getiremeyecekse bunu gönderene bildirmelidir (TTK m.868/5). Teslim engelinde de engel taşıyıcının riziko alanından kaynaklanmıyorsa taşıyıcı bu gider, ücret ve avans haklarını kullanabilir (TTK m.869/1).
Yük Yoldayken Engel Çıkarsa: Taşıma Engeli
Engel her zaman teslim yerinde çıkmaz. Yol kapanabilir, sınır kapısı geçiş vermeyebilir veya gönderen taşıma sürerken yükün durdurulmasını isteyebilir. Kanun bu hâli de aynı maddede düzenler: yük teslim yerine ulaşmadan önce taşımanın sözleşmeye uygun yapılamayacağı anlaşılırsa taşıyıcı tasarruf hakkı sahibinden talimat almak zorundadır (TTK m.869/1). Uluslararası taşımada da sevk mektubundaki şartlarla taşımanın yapılamayacağı ortaya çıkarsa taşıyıcı tasarruf hakkı sahibinden talimat ister. Taşıma farklı şartlarla yapılabiliyorsa ve makul sürede talimat alınamamışsa, taşıyıcı tasarruf hakkı sahibinin menfaatine en uygun görünen önlemleri alır (CMR m.14).
- Gönderenin tasarrufları. Gönderen taşımanın durdurulmasını, yükün geri getirilmesini, başka bir varma yerine götürülmesini veya başka bir gönderilene teslimini isteyebilir (TTK m.868/1).
- Senet ibrazı şartı. Taşıma senedi düzenlenip iki tarafça imzalanmışsa ve senette öngörülmüşse gönderen tasarruf hakkını ancak kendi nüshasını ibraz ederek kullanabilir (TTK m.868/4). Bu şart konulmuşken senet ibraz edilmeden talimatı yerine getiren taşıyıcı, hak sahiplerinin zararından sorumludur; sorumluluğu sınırlayan hükümler bu durumda uygulanmaz (TTK m.868/6).
- Üçüncü kişiye teslim. Gönderilen tasarruf hakkını kullanarak yükün bir üçüncü kişiye teslimini istemişse, bu kişi başka bir gönderilen belirleyemez (TTK m.868/3).
Bu nedenle yolda gelen “yükü şu adrese götür” veya “geri getir” talimatlarında, talimatı verenin gerçekten tasarruf hakkına sahip olup olmadığı ve taşıma senedinde ibraz şartı bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Yanlış kişinin talimatıyla yapılan teslim, taşıyıcıyı sınırsız sorumluluğa açık bırakabilir.
Talimat Beklerken Yükten Kim Sorumlu?
Taşıyıcı, yükü taşınmak üzere teslim aldığı andan teslim edene kadar geçen sürede yükün kaybından, hasarından ve gecikmeden doğan zararlardan sorumludur (TTK m.875/1). Teslim engeli çıktığında yük hâlâ taşıyıcının elindeyse bu sorumluluk sürer. Kanun, sorumluluğun ne zaman sona ereceğini açıkça bağlamıştır: yük boşaltılınca taşıma sona ermiş sayılır (TTK m.869/3; CMR m.16/2). Bundan sonra taşıyıcı yükü hak sahibi adına elinde tutar. Yükü bir depoya bırakmışsa yalnızca depocunun seçiminde gereken özenden sorumludur (TTK m.869/3).
Yargıtay’ın 2025 tarihli bozma kararı bu noktanın önemini gösterir. Taşıyıcı yükü kendi antreposuna boşaltmış olsa da, talimat talebi ve bildirim usulüne uygun yapılmadığı için zarardan sorumlu tutulmuştur (Y. 11. HD, 22.01.2025, E.2024/3406, K.2025/337). Yani boşaltmanın sorumluluğu sona erdiren etkisinden yararlanmak için önce Kanunun öngördüğü talimat isteme adımı eksiksiz yerine getirilmelidir. Teslimde açık hasar bildirimi ve zamanaşımı gibi konular için taşımada hasar gören veya kaybolan yük rehberine bakılabilir.
Talimat Gelmezse: Boşaltma, Saklama, Geri Taşıma, Satış
Taşıyıcı, uyması gereken talimatı uygun bir süre içinde alamazsa, tasarruf hakkı sahibinin menfaatine en iyi görünen tedbirleri almakla yükümlüdür (TTK m.869/3). Kanunun saydığı seçenekler şunlardır:
Taşıyıcının alabileceği önlemler
| Önlem | Şartı ve sonucu | Dayanak |
|---|---|---|
| Boşaltıp kendisi saklamak | Boşaltmayla taşıma sona ermiş sayılır; taşıyıcı yükü hak sahibi adına elinde tutar | TTK m.869/3; CMR m.16/2 |
| Üçüncü kişiye (depo, antrepo, ardiye) tevdi | Tasarruf hakkı sahibinin hesabına saklanır; taşıyıcı yalnızca depocunun seçiminde gösterilmesi gereken özenden sorumludur | TTK m.869/3; CMR m.16/2 |
| Geri taşımak | Tasarruf hakkı sahibinin menfaatine en uygun önlemse | TTK m.869/3 |
| Sattırmak | Yük bozulabilecekse, durumu bunu haklı kılıyorsa veya saklama giderleri yükün değerine göre makul değilse; Türk Borçlar Kanununun 108. maddesine uygun olarak | TTK m.869/3; TBK m.108 |
| İmha etmek | Yalnızca değerlendirilmesi imkânı bulunmayan eşya için | TTK m.869/3 |
Satış usulü. Türk Borçlar Kanununa göre borçlu, alacaklıya önceden ihtarda bulunarak ve hâkimin izniyle şeyi açık artırma yoluyla sattırıp bedelini tevdi edebilir. Şey borsada kayıtlıysa, piyasa fiyatı varsa ya da yapılacak gidere oranla değeri azsa açık artırma zorunlu değildir ve hâkim önceden ihtar şartını aramadan satışa izin verebilir (TBK m.108). Satış yapılmadan önce tevdi yolu da vardır: tevdi yerini ifa yerindeki hâkim belirler, ticari mallar ise hâkim kararı olmadan da bir ardiyeye tevdi edilebilir (TBK m.107/2).
Uluslararası taşımada (CMR). Taşıyıcı teslim engelinde yükü derhâl hak sahibi hesabına boşaltabilir ve taşıma bu anda sona ermiş sayılır; yükü bir üçüncü kişiye emanet ederse yalnızca onun seçiminde makul özen göstermekten sorumludur. Sevk mektubundan doğan ücretler ve diğer bütün giderler yük üzerinde kalmaya devam eder (CMR m.16/2). Yük bozulabilen nitelikteyse, durumu gerektiriyorsa veya saklama giderleri yükün değeriyle orantısızsa taşıyıcı talimat beklemeden yükü satabilir. Diğer hâllerde, makul bir süre içinde aksi yönde uygulanabilir bir talimat almazsa yine satışa gidebilir (CMR m.16/3). Satış bedelinden yük üzerindeki giderler düşüldükten sonra kalan tutar tasarruf hakkı sahibinin emrine verilir; giderler satış bedelini aşarsa taşıyıcı farkı isteyebilir (CMR m.16/4). Satışın usulü, yükün bulunduğu yerin hukukuna veya teamülüne göre belirlenir (CMR m.16/5).
Taşıma Ücreti, Giderler ve Bekleme Bedeli
Teslim engelinde taşıyıcı alacağını üç kaynaktan isteyebilir.
- Önlem giderleri ve ücret. Taşıyıcı, talimat gelmediği için aldığı önlemlerin gerekli giderlerini ve uygun bir ücreti ister; meğer ki engel kendi riziko alanına giren bir nedenden doğmuş olsun (TTK m.869/4). CMR’de de taşıyıcı talimat istemenin ve talimatı uygulamanın giderlerini isteyebilir; bu giderler kendi kusurundan doğmuşsa isteyemez (CMR m.16/1).
- Taşıma ücreti. Taşıma ücreti kural olarak teslimde ödenir ve taşıyıcı ücretin yanında yük için yapılan gerekli giderleri de isteyebilir (TTK m.870/1). Taşıma bir teslim engeli yüzünden süresinden önce sona ererse taşıyıcı, tamamlanan kısımla orantılı ücrete hak kazanır. Engel taşıyıcının riziko alanından doğmuşsa, yalnızca gönderenin menfaatine olduğu ölçüde ücret isteyebilir (TTK m.870/2).
- Gecikme bedeli. Taşıma başladıktan sonra, teslim yerine ulaşılmadan önce gönderenin riziko alanından doğan bir gecikme olursa taşıyıcı, ücretin yanında uygun bir bedel de isteyebilir (TTK m.870/3).
Kimden istenir? Gönderilen yükün teslimini isterse, taşıma senedinde gösterilen tutarla sınırlı olarak taşıma ücretini, boşaltma yerindeki bekleme ücretini ve teslimde kendisine bildirilmişse yükleme yerindeki bekleme ücreti ile gecikme bedelini öder (TTK m.871/2-3). Gönderilen teslimi hiç istemezse ödeme borcu doğmaz. Sözleşmenin tarafı olan gönderenin sözleşmeye göre ödenmesi gereken bedellerden sorumluluğu ise her durumda devam eder (TTK m.871/4).
Yargıtay, Türkiye’den İngiltere’ye CMR kapsamında yapılan bir taşımada, gönderilen yükü kabul etmeyince göndericiden talimat isteyen ve talimat üzerine yükü belirtilen başka bir adrese teslim eden taşıyıcının navlun ve bekleme (demuraj) alacağı taleplerinde haklı olduğunu kabul eden kararı onamıştır. İlk derece mahkemesi, teslim engelinin taşıyıcının riziko alanında doğmadığını tespit etmiş, ayrıca istenen park ücretini ise yerinde görmemişti (Y. 11. HD, 24.05.2023, E.2022/421, K.2023/3223). Kararın ilgili hukuk bölümünde TTK m.870 ile CMR m.15 ve 16 birlikte anılmıştır.
Depo sözleşmesini kendi adınıza yaparsanız. Yargıtay’ın onadığı bir kararda, göndericiden talimat alamayan ve teslim engeli çıkınca konteynerleri depolamak üzere bir depo işletmesiyle e-posta yoluyla saklama sözleşmesi kuran taşıyıcı, depo işletmesine karşı saklama ücretinden sorumlu tutulmuştur (Y. 11. HD, 29.11.2022, E.2021/4576, K.2022/8459). Depoya karşı borçlu olan taşıyıcı, bu gideri ancak sonradan tasarruf hakkı sahibinden isteyebilir (TTK m.869/4). Bu nedenle depo sözleşmesinin kimin hesabına yapıldığı yazılı olarak belirtilmeli ve talimat talebinde depolama gideri bildirilmelidir.
Hapis Hakkı: Yükü Alacağa Karşı Tutmak
Taşıyıcı, taşıma sözleşmesinden doğan bütün alacakları için Türk Medenî Kanununun 950 ilâ 953. maddeleri uyarınca yük üzerinde hapis hakkına sahiptir; bu hak taşımaya eşlik eden refakat belgelerini de kapsar (TTK m.891/1). Hapis hakkı, taşıyıcı yükü zilyetliğinde bulundurduğu veya konişmento ya da taşıma senedi aracılığıyla yük üzerinde tasarruf hakkına sahip olduğu sürece devam eder (TTK m.891/2). Rehnin paraya çevrilmesine yönelik bildirim gönderilene yapılır. Gönderilen bulunamıyor veya yükü teslim almayı reddediyorsa bildirim gönderene yapılır (TTK m.891/3). Aynı yük üzerinde taşımayla bağlantılı birden çok hapis hakkı varsa, taşımayla doğrudan bağlantılı olanlar önce gelir; diğerleri arasında sonradan doğan önce gelir (TTK m.893).
Hapis hakkının paraya çevrilmesi, faiz ve icra yolları için taşıma ücreti ve navlun alacağının tahsili rehberine bakılabilir.
Ödemeli Teslimde Alıcı Ödemiyorsa
Yükün gönderilene teslimi, kararlaştırılan bedelin ödenmesi şartına bağlanabilir; bu durumda ödeme nakden veya nakde eş değer bir ödeme aracıyla yapılmalıdır (TTK m.872/1). Yük bedel tahsil edilmeden teslim edilirse taşıyıcı, kusuru bulunmasa bile, teslimde ödenmesi gereken tutarla sınırlı olarak gönderene karşı sorumludur (TTK m.872/3). Bu nedenle alıcı ödeme yapmadan yükü almak isterse taşıyıcı teslim etmemeli, durumu bir teslim engeli olarak ele alıp göndericiden talimat istemelidir. Tahsil edilen bedel, taşıyıcının alacaklıları bakımından gönderene geçmiş sayılır (TTK m.872/2).
Vesaik mukabili satışlarda alıcının belgeleri bankadan çekmediği durum ise satıcının (ihracatçının) bakış açısıyla alıcı belgeleri çekmiyor, mal limanda bekliyor rehberinde anlatılmıştır.
Aracınız veya konteyneriniz yüklü bekliyor mu?
Talimat talebinin şekli, depolama ve satış kararı sonradan alacağınızı ve sorumluluğunuzu belirler. Taşıma senedi ve yazışmalarla hemen arayın: 0554 648 37 15.
Deniz Taşımasında Gönderilen Yükü Almazsa
Denizde kurallar benzer olmakla birlikte farklı maddelerde düzenlenmiştir.
- Tevdi ve satış. Gönderilen, yükü almaya hazır olduğunu bildirdiği hâlde boşaltma süresi ve kararlaştırılmışsa sürastarya süresi içinde yükün tamamını teslim almazsa taşıyan, gönderilene haber verdikten sonra Türk Borçlar Kanununun 107 ilâ 109. maddelerindeki tevdi ve satış haklarını kullanabilir (TTK m.1174/1).
- Taşıtana bildirim. Gönderilen yükü teslim almaktan kaçınır, hazır olduğunu bildirmez veya bulunamazsa taşıyan aynı şekilde hareket etmek ve durumu taşıtana bildirmek zorundadır (TTK m.1174/2).
- Sürastarya ve zarar. Gönderilenin gecikmesi veya tevdi işlemi yüzünden boşaltma süresi geçmişse taşıyan sürastarya parası isteyebilir; sürastarya süresi dolduktan sonraki gecikmeler için uğradığı bütün zararın tazminini isteyebilir (TTK m.1174/3).
- Navlunu kim öder? Gönderilen yükün teslimini isteme hakkını kullanmazsa navlunu ve diğer alacakları navlun sözleşmesine göre taşıtan öder. Yükü taşıtan teslim alacaksa boşaltmaya ilişkin hükümler gönderilen yerine taşıtana uygulanır (TTK m.1207). Gönderilen ise ancak yükün teslimini istediği anda navlun sözleşmesi veya konişmentoya göre ödemekle yükümlü olduğu alacaklardan sorumlu olur (TTK m.1203/1).
- Hapis hakkı bildirimleri. Hapis hakkına dayalı takiplerde bildirimler gönderilene yapılır; gönderilen bulunmaz veya yükü teslim almaktan kaçınırsa bildirimler taşıtana yapılır (TTK m.1204/2).
- Sorumluluğun sonu. Gönderilen yükü teslim almaktan kaçınırsa, yük sözleşmeye, kanuna veya boşaltma limanındaki ticari teamüle uygun olarak gönderilenin emrine hazır tutulduğu anda taşıyanın hâkimiyetinden çıkmış sayılır (TTK m.1178/3-b).
Konteyner bekleme ücretleri için konteyner demuraj faturasına itiraz rehberine bakılabilir. Yük gümrükte bekliyorsa gümrük mevzuatındaki tasfiye süreleri ayrıca işlemeye başlar. Bu süreler ve eşyanın geri alınması gümrükte bekleyen eşyanın tasfiyesi rehberinde anlatılmıştır.
Karayolu, CMR ve Deniz Karşılaştırması
Alıcı yükü almadığında üç rejim
| Konu | Yurt içi karayolu (TTK) | Uluslararası karayolu (CMR) | Deniz (TTK) |
|---|---|---|---|
| Talimat | Tasarruf hakkı sahibinden; gönderilen kaçınırsa gönderenden | Gönderenden; alıcı reddederse birinci nüsha aranmaz | Gönderilene haber, taşıtana bildirim |
| Boşaltma ve saklama | Talimat gelmezse; boşaltmayla taşıma sona erer | Derhâl boşaltabilir; taşıma sona erer | TBK m.107 uyarınca tevdi |
| Satış | Bozulabilir yük veya orantısız gider; TBK m.108’e göre | Bozulabilir yük, orantısız gider veya makul sürede talimat gelmemesi; yer hukukuna göre | TBK m.108 uyarınca |
| Giderler | Gerekli giderler ve uygun ücret; engel kendi riziko alanında değilse | Talimat ve uygulama giderleri; kendi kusurundan doğmadıkça | Sürastarya parası ve sonrasında bütün zarar |
| Dayanak | TTK m.868-871, 891 | CMR m.14-16 | TTK m.1174, 1203, 1204, 1207 |
Talimat Talebi Yazısı Örneği
TESLİM ENGELİ BİLDİRİMİ VE TALİMAT TALEBİ
(6102 sayılı TTK m.869 / CMR m.15 uyarınca)
GÖNDEREN (TAŞIYICI): [Taşıyıcı unvanı, adres, yetkili]
MUHATAP: [Gönderen / tasarruf hakkı sahibi unvanı ve adresi]; bilgi için [gönderilen]
TAŞIMA: Taşıma senedi / CMR sevk mektubu no: [ ], tarih: [ ], araç veya konteyner no: [ ], yük: [koli sayısı, cinsi, brüt ağırlık]
KONU: Teslim engelinin bildirilmesi ve talimat istenmesi
1- Yukarıda belirtilen yük [tarih ve saat] tarihinde teslim yeri olan [adres]e ulaşmıştır.
2- Gönderilen [ ] [yükü teslim almaktan kaçınmıştır / adreste bulunamamıştır / ödemeli teslim bedelini ödememiştir / iflas etmiştir]. Bu durum, [tutanak, fotoğraf, yazışma] ile belgelenmiştir ve bir teslim engeli oluşturmaktadır.
3- Yük hâlen [aracımızda / şu depoda: adres] beklemektedir. Günlük bekleme ve saklama gideri [tutar]dır.
4- TTK m.869/1 ve CMR m.15/1 uyarınca yükün [başka bir adrese teslimi / geri getirilmesi / boşaltılıp sizin hesabınıza depolanması / satılması] konusunda yazılı talimatınızı en geç [tarih, saat]e kadar bildirmenizi rica ederiz. Talimatın uygulanması için gerekli giderler ve uygun ücret ile avans talebimiz saklıdır (TTK m.868/1).
5- Bu süre içinde talimat verilmezse yük TTK m.869/3 ve CMR m.16 uyarınca sizin hesabınıza boşaltılarak [depo adı ve adresi]nde saklanacak, gerekirse TBK m.108 uyarınca satış yoluna gidilecektir. Önlem giderleri ve uygun ücret ile taşıma ücreti ve diğer alacaklarımız için yük üzerindeki hapis hakkımız saklıdır (TTK m.869/4, 891).
[Tarih]
[Taşıyıcı yetkilisi, kaşe ve imza]
Yazı noter, kayıtlı elektronik posta veya alındığı ispatlanabilen başka bir yolla gönderilmeli; e-posta kullanılacaksa karşı taraftan yazılı teyit alınmalıdır. Yazı bir çerçevedir; dosyadaki bilgilerle doldurulmalıdır.
Adım Adım Yol Haritası
Taşıyıcı için uygulama sırası
| Adım | Yapılacak | Dayanak |
|---|---|---|
| 1 | Teslim engelini tutanak, fotoğraf, konum ve yazışmalarla belgeleyin; ödemeli teslimde bedel alınmadan yükü vermeyin | TTK m.872/3 |
| 2 | Tasarruf hakkı sahibini belirleyin ve yazılı, ispatlanabilir talimat talebi gönderin | TTK m.868, 869/1; CMR m.15/1 |
| 3 | Talimat gelirse uygulayın; sakıncalıysa bildirin; gider ve avans isteyin | TTK m.868/1, 5 |
| 4 | Uygun sürede talimat gelmezse hak sahibinin menfaatine en uygun önlemi alın: boşaltma, saklama, tevdi veya geri taşıma | TTK m.869/3; CMR m.16/2 |
| 5 | Depoyu özenle seçin ve sözleşmenin kimin hesabına yapıldığını yazın | TTK m.869/3 |
| 6 | Bozulabilir yükte veya orantısız giderde satış için hâkim izni isteyin | TBK m.108; CMR m.16/3 |
| 7 | Ücret, gider ve bekleme alacaklarını gönderilenden veya gönderenden isteyin; hapis hakkını kullanın | TTK m.869/4, 870, 871, 891 |
Sık Yapılan Hatalar
- Talimatı sözlü veya belirsiz bir yazıyla istemek. Yargıtay, dosyadaki e-postayı CMR m.15 anlamında bir bildirim saymamış ve taşıyıcıyı sorumlu tutmuştur (Y. 11. HD, K.2025/337).
- Ödemeli teslimde bedeli almadan yükü vermek. Taşıyıcı kusursuz olsa bile tahsil edilmesi gereken tutar kadar sorumlu olur (TTK m.872/3).
- Depo sözleşmesini kendi adına yapıp gideri belgelememek. Depocuya karşı taşıyıcı borçlu kalır (Y. 11. HD, K.2022/8459).
- Hâkim izni olmadan satmak. Satış TBK m.108’deki usule uygun yapılmalıdır (TTK m.869/3).
- Yükü haftalarca araçta bekletmek. Kanun, talimat gelmezse hak sahibinin menfaatine en uygun önlemin alınmasını ister (TTK m.869/3).
- Ücreti yalnızca alıcıdan beklemek. Gönderilen teslimi istemezse ödeme yükümlülüğü gönderende kalır (TTK m.871/4, 1207/1).
- Engelin kendi riziko alanından doğduğunu gözden kaçırmak. Bu durumda gider ve ücret hakkı daralır (TTK m.869/4, 870/2).
Hukukçular Evi Taşıyıcılar İçin Ne Yapar?
- Teslim engelini ve tasarruf hakkı sahibini belirler, talimat talebini aynı gün hazırlar
- Tevdi ve satış izni için mahkemeye başvurur
- Taşıma ücreti, bekleme ve saklama alacaklarını takip eder, hapis hakkını kullanır
- Alıcının veya sigortacının zarar iddialarına karşı savunmayı yürütür
- Taşıma sözleşmelerine teslim engeli ve ödemeli teslim hükümleri yazar
Dosyanız için taşıma senedini, CMR sevk mektubunu veya konişmentoyu ve yazışmaları 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz.
Alıcı yükü almadı mı?
İlk iş, yazılı ve ispatlanabilir talimat talebidir. Bekleme gideri her gün artar. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili Rehberler
- Taşıma ve Deniz Ticareti Uyuşmazlıkları Merkezi
- Taşıma Ücreti ve Navlun Alacağının Tahsili
- Konteyner Demuraj Faturasına İtiraz
- Taşıma İşleri Komisyoncusunun (Forwarder) Sorumluluğu
- Deniz Taşımasında Yük Hasarı ve Taşıyanın Sorumluluğu
- Gümrükte Bekleyen Eşyanın Tasfiyesi ve Geri Alınması
Sıkça Sorulan Sorular
Alıcı yükü teslim almıyor; taşıyıcı ilk olarak ne yapmalı?
Tasarruf hakkı sahibinden talimat istemelidir. Gönderilen bulunamıyor veya teslim almaktan kaçınıyorsa talimatı gönderen verir ve taşıma senedinin ibrazı gerekmez (TTK m.869/1). Uluslararası taşımada talimat göndericiden istenir (CMR m.15/1).
Talimat gelmezse yükü depoya bırakabilir miyim?
Evet. Uygun sürede talimat alınamazsa taşıyıcı yükü boşaltıp saklayabilir, hak sahibi hesabına bir depoya tevdi edebilir veya geri taşıyabilir. Depoya bırakırsa yalnızca depocunun seçiminde özenden sorumludur (TTK m.869/3).
Yükü boşaltınca taşıma biter mi?
Evet. Eşyanın boşaltılmasından sonra taşıma sona ermiş sayılır (TTK m.869/3). CMR’de de boşaltmayla taşıma sona ermiş kabul edilir (CMR m.16/2).
Yükü satabilir miyim?
Yük bozulabilecekse, durumu haklı kılıyorsa veya saklama giderleri değerine göre makul değilse Türk Borçlar Kanununun 108. maddesine uygun olarak sattırabilirsiniz (TTK m.869/3). Bunun için kural olarak hâkim izni ve önceden ihtar gerekir (TBK m.108).
Değeri olmayan yükü imha edebilir miyim?
Yalnızca değerlendirilmesi imkânı bulunmayan eşya imha edilebilir (TTK m.869/3).
Bekleme ve depolama giderlerini kimden isterim?
Önlemlerin gerekli giderleri ve uygun bir ücret tasarruf hakkı sahibinden istenir; engel taşıyıcının riziko alanından doğmuşsa istenemez (TTK m.869/4). Gönderilen teslimi isterse bekleme ücretlerini de öder (TTK m.871/3).
Alıcı teslim almazsa taşıma ücretini kim öder?
Gönderilen teslimi istemezse ödeme borcu ona geçmez; sözleşmenin tarafı olan gönderenin sorumluluğu devam eder (TTK m.871/4). Denizde de navlunu taşıtan öder (TTK m.1207/1).
Taşıma yarıda kalırsa ücretin tamamını alabilir miyim?
Teslim engeli yüzünden taşıma süresinden önce sona ererse, tamamlanan kısımla orantılı ücrete hak kazanılır; engel taşıyıcının riziko alanından doğmuşsa yalnızca gönderenin menfaatine olan kısım istenebilir (TTK m.870/2).
E-postayla bildirim yeterli mi?
Yargıtay, dosyadaki e-postanın CMR m.15 anlamında bir bildirim yerine geçmediğini kabul ederek taşıyıcıyı sorumlu tutmuştur (Y. 11. HD, 22.01.2025, E.2024/3406, K.2025/337). Talimat talebi ispatlanabilir bir yolla yapılmalı ve karşı taraftan teyit alınmalıdır.
Ödemeli teslimde alıcı ödemezse yükü verebilir miyim?
Hayır. Bedel tahsil edilmeden teslim edilirse taşıyıcı, kusuru olmasa bile, ödenmesi gereken tutarla sınırlı olarak gönderene karşı sorumludur (TTK m.872/3).
Alıcı önce reddetti, sonra yükü istedi; teslim etmeli miyim?
Uluslararası taşımada alıcı, yükü reddetmiş olsa bile taşıyıcı göndericiden aksi yönde talimat almadığı sürece teslimi isteyebilir (CMR m.15/2).
Ücretim için yükü tutabilir miyim?
Evet. Taşıyıcının taşıma sözleşmesinden doğan bütün alacakları için yük ve refakat belgeleri üzerinde hapis hakkı vardır (TTK m.891/1). Paraya çevirme bildirimi, gönderilen bulunamıyorsa veya teslimi reddediyorsa gönderene yapılır (TTK m.891/3).
Kaynakça
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemindeki işlenmiş güncel metinler.
- Eşyaların Karayolundan Uluslararası Taşınması İçin Mukavele Sözleşmesi (CMR) m.14-16, resmî İngilizce metin.
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi: 29.11.2022, E.2021/4576, K.2022/8459; 24.05.2023, E.2022/421, K.2023/3223; 22.01.2025, E.2024/3406, K.2025/337 (Yargıtay Karar Arama).
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi taşıma senedi, yazışmaları ve süreleriyle birlikte değerlendirilmelidir.


