Lojistik firması (taşıma işleri komisyoncusu, forwarder) “ben yalnızca organizasyonu yaptım” dese de üç durumda taşıyıcı gibi sorumludur: taşıma giderlerini de içeren tek bir bedel kararlaştırdıysa, taşımayı bizzat üstlendiyse ya da yükü başka yüklerle birlikte toplama yük olarak taşıttıysa (TTK m.921, 926, 927). Bu hâllerin dışında da zilyetliğindeki yükün kaybından ve hasarından, taşıyıcının kurtuluş sebepleri ve kilogram başına 8,33 Özel Çekme Hakkı sınırı kıyasen uygulanarak sorumludur (TTK m.928/1). Diğer zararlardan ise taşıyıcıyı seçmek, talimat vermek, gönderenin tazminat haklarını güvenceye almak gibi kendi yükümlülüklerini ihlal etmişse sorumlu olur (TTK m.918, 928/2). Komisyoncu, kendi adamlarının ve taşımanın yerine getirilmesi için yararlandığı kişilerin fiillerinden kendi fiili gibi sorumludur (TTK m.929); Yargıtay, araştırma yapmadan seçtiği sürücünün yükü çaldığı dosyada komisyoncuyu sorumlu tutan kararı 30.04.2026’da onamıştır (Y. 11. HD, E.2025/5747, K.2026/2495). Komisyonculuktan doğan istemler bir yılda zamanaşımına uğrar (TTK m.930/1).
Bu rehber, yükünü bir lojistik firmasına veren ve hasar, kayıp veya gecikme yaşayan yük sahipleri ile hangi durumda taşıyıcı gibi sorumlu tutulacağını bilmek isteyen lojistik firmaları için yazıldı. Komisyoncunun yükümlülükleri, taşıyıcı sayıldığı hâller, fiilî taşıyıcıyla birlikte sorumluluk, zilyetlikteki yük, yardımcıların kusuru, gönderenin yükümlülükleri, ücret ve hapis hakkı, hak devri ve zamanaşımı Türk Ticaret Kanunu, CMR ve Yargıtay kararlarıyla ele alınır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.5/A, 855, 864, 875, 879, 880, 882, 883, 885, 886, 888, 889, 892, 917, 918, 919, 920, 921, 922, 923, 924, 925, 926, 927, 928, 929, 930 ve 1191; Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesi (CMR) m.3 ve 41; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.20, 21 ve 25; Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2019-2026 tarihli yedi kararı. Kanun maddeleri Mevzuat Bilgi Sistemindeki güncel metinden, CMR İngiltere’nin resmî mevzuat sitesindeki metninden, kararlar Yargıtay Karar Arama sisteminden okunarak yazılmıştır.
Taşıma İşleri Komisyoncusu Kimdir, Ne Borçludur?
Taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesiyle komisyoncu yükü taşıtmayı üstlenir; gönderen de kararlaştırılan ücreti ödemeyi borçlanır. Taşıma işleri komisyonculuğu bir ticari işletme faaliyetidir ve Kanunun bu kısmındaki özel hükümler saklı kalmak üzere, komisyonculuk sözleşmesine ve yükün taşınmasına ait konularda taşıma sözleşmesine ilişkin hükümler komisyonculuğa da uygulanır (TTK m.917). Uygulamada “forwarder”, “lojistik firması”, “nakliye organizatörü” gibi adlarla anılan işletmelerin çoğu bu tanıma girer.
Komisyoncunun asıl borcu taşımanın örgütlenmesidir. Kanun bu borcu dört başlıkta sayar (TTK m.918/1):
- taşıma araçlarını ve taşıma yolunu belirlemek;
- taşımayı fiilen gerçekleştirecek taşıyıcıyı veya taşıyıcıları seçmek, gereken taşıma, ardiye ve komisyonculuk sözleşmelerini yapmak;
- taşıyıcılara gerekli bilgi ve talimatları vermek;
- gönderenin tazminat haklarını güvence altına almak.
Yükün sigortalanması, ambalajlanması, işaretlenmesi ve gümrüklenmesi gibi işler kararlaştırılmışsa bunlar da komisyoncunun yükümlülüğüne girer; ancak aksi öngörülmedikçe komisyoncu yalnızca bu işler için gereken sözleşmeleri yapmakla yükümlüdür (TTK m.918/2). Komisyoncu gerekli sözleşmeleri kendi adına veya kendisine yetki verilmişse gönderen adına yapar, edimlerini yerine getirirken gönderenin menfaatlerini gözetmek ve talimatlarına uymakla yükümlüdür (TTK m.918/3-4).
Lojistik Firması Hangi Hâllerde Taşıyıcı Gibi Sorumludur?
Kanun, komisyoncunun yalnızca organizatör olarak kalmadığı üç durumu açıkça düzenler. Bunlardan biri varsa komisyoncu, taşımaya ilişkin olarak taşıyıcının veya denizde taşıyanın hak ve yükümlülüklerine sahip olur; yani taşıyıcının sorumluluk rejimine girer.
Komisyoncunun taşıyıcı sayıldığı üç durum
| Durum | Belgede nasıl görünür | Hukuki sonuç |
|---|---|---|
| Kesin ücret | Teklifte ve faturada taşıma giderlerini de içeren tek bir bedel (“kapıdan kapıya”, “her şey dahil” fiyat) | Komisyoncu taşımaya ilişkin olarak taşıyıcının veya taşıyanın hak ve yükümlülüklerine sahip olur; giderlerin ayrıca ödenmesini ancak bunun olağan olduğu hâllerde isteyebilir (TTK m.921) |
| Taşımayı bizzat üstlenme | Yük firmanın kendi aracıyla taşınır veya firma taşımanın kendisince yapılacağını üstlenir | Taşımadan doğan haklar ve yükümlülükler yönünden taşıyıcı veya taşıyan sayılır; kendi ücretinin yanında olağan taşıma ücretini de isteyebilir (TTK m.926) |
| Toplama yük | Yük, kendi hesabına yaptığı taşıma sözleşmesiyle başka gönderenlerin yükleriyle birlikte taşıtılır (parsiyel, konsolidasyon) | Toplama yükün taşınması konusunda taşıyıcının veya taşıyanın hak ve yükümlülüklerine sahip olur (TTK m.927) |
Taşıyıcı sayılan komisyoncu için taşıyıcının bütün sorumluluk hükümleri devreye girer. Taşıyıcı, yükü teslim aldığı andan teslim edene kadar kayıp, hasar ve gecikmeden sorumludur (TTK m.875/1); kendi adamlarının ve taşımada yararlandığı kişilerin fiillerinden kendi fiili gibi sorumludur (TTK m.879). Taşıma kısmen veya tamamen üçüncü bir kişi olan fiilî taşıyıcı tarafından yapılırsa, fiilî taşıyıcı da kendi yaptığı taşıma sırasında doğan zarardan asıl taşıyıcı gibi sorumludur ve asıl taşıyıcı ile fiilî taşıyıcı müteselsilen sorumludur (TTK m.888/1, 3). Deniz taşımasında da taşımayı fiilî taşıyana bırakan taşıyan, taşımanın tamamından sorumlu kalır (TTK m.1191/1). Uluslararası karayolu taşımasında CMR’ye göre taşıyıcı, taşımanın yerine getirilmesi için hizmetinden yararlandığı kişilerin görevleri sırasındaki fiil ve ihmallerinden kendi fiil ve ihmali gibi sorumludur (CMR m.3).
Yargıtay kararları bu üç hâlin belgelerle ispat edildiğini gösterir. Bir dosyada mahkeme, davalının taşıma işleri komisyoncusu olduğu iddiasının aksine taşıma işini bizzat üstlendiğini ve taşıyıcı sayıldığını gösteren bir navlun faturasının bulunmadığını, davacı ile davalı arasında navlun sözleşmesini gösteren bir anlaşma ve davacı adına düzenlenmiş fatura olmadığını, konişmentonun da yurt dışındaki başka bir firma tarafından düzenlendiğini belirterek davayı reddetmiş; karar Yargıtay’ca onanmıştır (Y. 11. HD, 14.03.2024, E.2023/4096, K.2024/2101). Buna karşılık, fuar eşyasının taşınmasında yükleme, istifleme ve sabitlemeyi navlun sözleşmesiyle üstlenen akdi taşıyıcı / taşıma işleri komisyoncusunun, yüklemeyi gönderenin çalışanları yapmış olsa bile sorumlu olduğu, fiilî taşıyıcının CMR senedine düştüğü, yükleme ve istiflemeden sorumlu olmadığına ilişkin kaydın gönderen ile akdi taşıyıcı arasındaki sözleşmeyi etkilemediği ve davalıların müteselsilen sorumlu olduğu kabul edilmiş; bu karar da onanmıştır (Y. 11. HD, 07.11.2024, E.2024/2739, K.2024/7845).
Taşıyıcı Sayılmadığı Hâllerde Sorumluluk
Komisyoncu taşıyıcı sayılmasa da sorumsuz değildir. Kanun iki ayrı sorumluluk alanı çizer.
Organizatör olarak kalan komisyoncunun sorumluluğu
| Zarar türü | Sorumluluk ölçüsü | Dayanak |
|---|---|---|
| Komisyoncunun zilyetliğindeki yükün kaybı veya hasarı (depoda, aktarmada, konsolidasyonda) | Taşıyıcının kurtuluş sebepleri, değer hesabı, kilogram başına 8,33 Özel Çekme Hakkı sınırı ve sınırın kast ile pervasızlıkta kalkması kıyasen uygulanır | TTK m.928/1 (gönderme yaptığı m.876-878, 880-881, 882/1-2-4, 883, 885-887) |
| Zilyetlikteki yükün kaybı veya hasarından doğmayan diğer zararlar | Yalnızca TTK m.918’deki bir yükümlülüğün ihlali hâlinde; tedbirli bir tacirin özenine rağmen önlenemeyecek zararda sorumluluk yok | TTK m.928/2 |
| Gönderenin davranışının veya yükün özel ayıbının etkisi | Tazminatın doğmasında ve kapsamında bu etki dikkate alınır | TTK m.928/3 |
| Çalışanların ve taşımada yararlanılan kişilerin fiilleri | Kendi fiil ve ihmali gibi | TTK m.929 |
TTK m.918’deki yükümlülüklerin ihlaline örnekler şunlardır: belgesiz veya güvenilirliği araştırılmamış bir taşıyıcının seçilmesi, soğuk zincir gerektiren yük için sıcaklık talimatının taşıyıcıya iletilmemesi, kararlaştırılan sigortanın yaptırılmaması, hasarı öğrenen komisyoncunun fiilî taşıyıcıya süresinde bildirim yapmayarak gönderenin tazminat hakkını kaybettirmesi.
Taşıyıcı seçimindeki özensizlik, Yargıtay’ın en sık önüne gelen durumdur. Taşıma komisyonculuğu sözleşmesi kapsamında gerçekleşen bir taşımada yük alıcıya teslim edilmeyip hırsızlığa konu olmuş; mahkeme, TTK m.929 uyarınca komisyoncunun taşıma sırasında sürücünün verdiği zararlardan kendisi zarar vermiş gibi sorumlu olduğunu, komisyoncunun yükü taşıtacağı kişiyi araştırıp gerekli özeni gösterdikten sonra ona emanet etmesi gerektiğini, basiretli bir tacir gibi özen göstermediğini belirterek davayı kısmen kabul etmiştir. Karar Yargıtay’ca onanmıştır (Y. 11. HD, 30.04.2026, E.2025/5747, K.2026/2495). Benzer bir olayda komisyoncunun, iş ilanlarıyla ulaştığı ve hakkında hiçbir araştırma yapmadığı sabıkalı bir sürücüye yükü verdiği tespit edilmiş; mahkeme komisyoncunun TTK m.929 uyarınca sorumlu olduğunu ve poliçedeki ağır kusur istisnası nedeniyle zararı kendi sigortacısına da yükleyemeyeceğini kabul etmiş, karar onanmıştır (Y. 11. HD, 15.06.2022, E.2020/8015, K.2022/4908).
Deniz taşımasında da komisyoncu ile fiilî taşıyan birlikte sorumlu tutulabilir. Konteyner içinde taşınan yükün hasarlı çıktığı bir dosyada mahkeme, konişmentoyu düzenleyen firmanın fiilî taşıyıcı, davalının taşıma işleri komisyoncusu olarak hasardan sorumlu olduğunu ve hasarın taşıma sırasında gerçekleşmediğinin veya yetersiz ambalajdan kaynaklandığının ispat edilemediğini belirterek davayı kabul etmiş; karar onanmıştır (Y. 11. HD, 22.06.2020, E.2020/35, K.2020/3050).
Lojistik firması “sorumlu değilim” mi diyor?
Teklif, fatura, taşıma senedi ve yazışmalar firmanın taşıyıcı sayılıp sayılmadığını gösterir. Bildirim ve dava süreleri kısa olduğu için hemen değerlendirelim: 0554 648 37 15.
Yük Sahibi Fiilî Taşıyıcıya Doğrudan Başvurabilir mi?
Komisyoncu taşıma sözleşmesini kendi adına ve gönderen hesabına yapmışsa, gönderen bu sözleşmeden doğan alacakları ancak komisyoncu onları kendisine devrettikten sonra ileri sürebilir. Bu alacaklar ve onların ifası için elde edilen edimler, komisyoncunun alacaklılarıyla ilişkide gönderene geçmiş sayılır (TTK m.922). Pratik sonucu şudur: fiilî taşıyıcıya doğrudan yönelmek isteyen yük sahibi, komisyoncudan hak devrini yazılı olarak istemelidir. Komisyoncunun alacaklıları bakımından da bu alacaklar gönderene geçmiş sayılır.
Karayolu taşımasında komisyoncunun taşıyıcı sayıldığı hâllerde ise devre gerek kalmadan TTK m.888 uygulanır: fiilî taşıyıcı kendi yaptığı taşıma sırasındaki zarardan asıl taşıyıcı gibi sorumludur ve ikisi müteselsilen sorumludur. Bu durumda yük sahibi her ikisine birlikte veya ayrı ayrı başvurabilir. Fiilî taşıyıcı, taşıma sözleşmesinden doğan asıl taşıyıcıya ait bütün def’ileri ileri sürebilir; asıl taşıyıcının sorumluluğu genişleten anlaşmaları ise yalnızca yazılı olarak kabul etmişse fiilî taşıyıcıya karşı geçerlidir (TTK m.888/1-2).
Gönderenin Yükümlülükleri: Ambalaj, Belge ve Tehlikeli Yük
Komisyoncunun sorumluluğu tek yönlü değildir. Gönderen, gerektiğinde yükü ambalajlamak ve işaretlemek, gerekli belgeleri sağlamak ve komisyoncunun edimlerini yerine getirebilmesi için gereken bilgileri vermekle yükümlüdür; yük tehlikeliyse tehlikenin niteliğini ve alınacak önlemleri yazılı olarak ve zamanında bildirmelidir (TTK m.919/1). Gönderen, kusuru olmasa bile yetersiz ambalaj ve işaretlemeden, tehlike hakkında yeterli bilgi verilmemesinden ve resmî işlemler için gereken belgelerin eksikliğinden veya gerçeğe aykırılığından doğan komisyoncu giderlerini ve zararını karşılar; bu sorumluluk da kilogram başına 8,33 Özel Çekme Hakkı ile sınırlıdır (TTK m.919/2, 864/2).
Gümrük beyanında kullanılan fatura ve menşe belgelerindeki yanlışlık, bu hükmün en sık uygulandığı alandır. Gümrük işlemleriyle ilgili sorumluluk dağılımı için gümrük müşavirinin sorumluluğu yazısına bakılabilir.
Komisyoncunun Hakları: Ücret, Hapis Hakkı ve Halefiyet
- Ücretin muacceliyeti. Komisyoncunun ücreti, yükün taşıyıcıya veya taşıyana teslimi üzerine ödenir (TTK m.920).
- Kesin ücret. Taşıma giderlerini de içeren tek bir bedel kararlaştırılmışsa giderlerin ayrıca ödenmesi ancak bunun olağan olduğu hâllerde istenebilir (TTK m.921).
- Hapis hakkı. Komisyoncu, komisyonculuk sözleşmesinden doğan bütün alacakları için yük üzerinde hapis hakkına sahiptir (TTK m.923).
- Sonraki komisyoncu ve halefiyet. Taşımaya taşıyıcıdan başka bir komisyoncu da katılıyor ve yükü o teslim edecekse, birden çok taşıyıcıya ilişkin TTK m.892 kıyasen uygulanır; önceki taşıyıcının veya komisyoncunun alacaklarını öderse onların istem ve hapis hakları kendisine geçer (TTK m.924, 925).
Taşıma ücreti ve hapis hakkının ayrıntısı için taşıma ücreti ve navlun alacağının tahsili rehberine bakabilirsiniz.
Genel Şartlarla Sorumluluk Sınırlanabilir mi?
Lojistik firmalarının teklif ve faturalarında çoğu zaman kendi genel şartlarına veya bir meslek kuruluşunun standart şartlarına atıf bulunur. Bu şartlar, düzenleyenin çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanmak üzere önceden hazırladığı hükümler olduğundan genel işlem koşuludur (TBK m.20/1). Karşı tarafın aleyhine olan genel işlem koşulları, sözleşme kurulurken açıkça bilgi verilip içeriğini öğrenme imkânı sağlanmadıkça ve kabul edilmedikçe yazılmamış sayılır (TBK m.21/1); dürüstlük kuralına aykırı olarak karşı tarafın durumunu ağırlaştıran hükümler konulamaz (TBK m.25).
Uluslararası karayolu taşımasında ayrıca CMR’nin emredici niteliği vardır: Sözleşmenin hükümlerinden doğrudan veya dolaylı olarak ayrılan şartlar geçersizdir; taşıyıcı lehine sigorta menfaati sağlayan veya ispat yükünü değiştiren şartlar da geçersizdir (CMR m.41). Komisyoncunun taşıyıcı sayıldığı bir CMR taşımasında, sorumluluğu CMR’nin altına çeken genel şartlar bu nedenle sonuç doğurmaz.
Bildirim ve Zamanaşımı
Taşıma işleri komisyonculuğundan doğan istemler ve haklar bir yılda zamanaşımına uğrar. Zamanaşımının başlangıcı, zamanaşımına uğramış bir istemin def’i olarak ileri sürülmesi ve zararın komisyoncunun kastından veya pervasızca davranışından doğması hâli bakımından taşıma sözleşmesine ilişkin TTK m.855 uygulanır (TTK m.930). Buna göre süre yükün gönderilene teslimiyle, yük tamamen zayi olmuşsa teslim edilmesi gereken tarihten itibaren başlar; kast veya zarar ihtimalinin bilinciyle pervasızca davranışta süre üç yıldır (TTK m.855/2, 5).
Hasar bildirimi bakımından en güvenli yol, bildirimi hem lojistik firmasına hem fiilî taşıyıcıya, taşıma türünün öngördüğü sürede ve yazılı olarak yapmaktır. Karayolunda açıkça görülen hasar en geç teslim anında, görülmeyen hasar teslimden sonra yedi gün içinde yazılı bildirilmelidir (TTK m.889/1-2). Komisyoncunun kendisi de, gönderenin tazminat haklarını güvenceye alma yükümlülüğü gereği, hasarı öğrendiğinde fiilî taşıyıcıya süresinde bildirim yapmalıdır (TTK m.918/1-d).
Lojistik Firması İçin: Rolünüzü Belgede Doğru Yazın
- Teklifte taşıma ücretini ve komisyon ücretini ayrı ayrı mı, tek bedel olarak mı verdiğinize dikkat edin; tek bedel taşıyıcı sorumluluğunu getirir (TTK m.921).
- Kendi adınıza CMR senedi veya konişmento düzenlemenin ya da navlunu kendi adınıza faturalamanın taşıyıcı sayılma riskini artırdığını bilin; Yargıtay’ın onadığı bir kararda bu belgelerin yokluğu komisyoncunun taşıyan sayılmamasının gerekçesi olmuştur (K.2024/2101). Kendi hesabınıza yaptığınız sözleşmeyle parsiyel yük taşıtıyorsanız toplama yük hükmü uygulanır (TTK m.927).
- Taşıyıcı seçiminde yetki belgesini, sigortasını ve geçmişini araştırın ve bunu kayda alın; Yargıtay’ın onadığı kararlarda araştırma yapılmaması komisyoncunun sorumluluğuna yol açmıştır (K.2026/2495; K.2022/4908).
- Gönderenden ambalaj, belge ve tehlikeli yük bilgisini yazılı alın (TTK m.919/1).
- Hasar olduğunda fiilî taşıyıcıya derhâl yazılı bildirim yapın ve rücu hakkınızı koruyun; taşıyıcı sayıldığınız hâlde fiilî taşıyıcıyla müteselsilen sorumlu olursunuz (TTK m.888/3).
- Kendi sorumluluk sigortanızın istisnalarını okuyun; ağır kusur istisnası, seçimdeki özensizlikte teminatı ortadan kaldırabilir (K.2022/4908).
Yük Sahibine Hak Devri ve Bildirim Yazısı Örneği
[LOJİSTİK FİRMASI UNVANI]
[Adresi / Kayıtlı elektronik posta adresi]
Konu: [Tarih] tarihli taşımada meydana gelen [kayıp / hasar / gecikme] bildirimi ile hak devri talebi
1- Şirketimize ait [yükün tanımı, kap sayısı, ağırlığı] yük, [tarih] tarihinde [yükleme yeri] adresinde firmanıza teslim edilmiş; [varma yeri] adresine [tarih] tarihinde [eksik / hasarlı / geç] teslim edilmiştir. Hasar [teslim anında tutanağa yazılmış / açıkça görülmediğinden teslimden sonra tespit edilmiş] olup bu yazı TTK m.889 uyarınca yazılı bildirim niteliğindedir.
2- TTK m.921, 926 ve 927 bakımından: Taşıma, firmanızın [taşıma giderlerini de içeren tek bedelli teklifi / kendi adına düzenlediği taşıma senedi / toplama yük taşıması] ile yapılmıştır. Bu nedenle firmanız taşıyıcının hak ve yükümlülüklerine sahiptir.
3- TTK m.928 ve 929 bakımından: Firmanız, taşıyıcı sayılmadığı kabul edilse bile zilyetliğindeki yükün kaybından ve hasarından, ayrıca taşımada yararlandığı kişilerin fiillerinden kendi fiili gibi sorumludur.
4- TTK m.922 bakımından: Firmanızın kendi adına ve şirketimiz hesabına fiilî taşıyıcıyla yaptığı sözleşmeden doğan alacakların şirketimize devredilmesini, fiilî taşıyıcının unvanını, adresini, taşıma belgelerini ve sigortacısının bilgisini tarafımıza bildirmenizi talep ederiz.
5- TTK m.918/1-d bakımından: Şirketimizin tazminat haklarının korunması için fiilî taşıyıcıya derhâl yazılı hasar bildirimi yapmanızı ve bir örneğini tarafımıza göndermenizi talep ederiz.
Zararımız [tutar ve para birimi] olup ayrıntılı hesap ve belgeler ayrıca sunulacaktır. Tüm yasal haklarımız saklıdır.
[Tarih]
[Şirket unvanı]
[Yetkili adı soyadı, imza]
Ekler: Teklif ve fatura, taşıma senedi, teslim tutanağı, fotoğraflar, yazışmalar.
Yazı, dosyadaki belgelere göre uyarlanmalı; dayanılmayan maddeler çıkarılmalıdır. Hasar tutarının belirlenmesinde taşıyıcının sorumluluk sınırları için taşımada hasar gören veya kaybolan ticari yük rehberine bakılabilir.
Yargıtay Kararlarından Özetler
Taşıma işleri komisyoncusuna ilişkin Yargıtay 11. Hukuk Dairesi kararları
| Karar | Sonuç | Ne dedi? |
|---|---|---|
| 30.04.2026, E.2025/5747, K.2026/2495 | Onama | Komisyoncu, sürücünün verdiği zarardan TTK m.929 uyarınca kendisi vermiş gibi sorumlu; taşıyıcıyı araştırmadan yük emanet edilmesi basiretli tacir özenine aykırı |
| 07.11.2024, E.2024/2739, K.2024/7845 | Onama | Yükleme ve istiflemeyi üstlenen akdi taşıyıcı / komisyoncu, yüklemeyi gönderen çalışanları yapsa da sorumlu; fiilî taşıyıcının CMR senedine koyduğu kayıt bu sözleşmeyi etkilemez; müteselsil sorumluluk |
| 14.03.2024, E.2023/4096, K.2024/2101 | Onama (dava reddi) | Davalının taşımayı bizzat üstlendiğini gösteren navlun faturası, sözleşmesi veya kendi konişmentosu yok; taşıyan sıfatıyla sorumlu tutulamaz (TTK m.926) |
| 15.06.2022, E.2020/8015, K.2022/4908 | Onama | Araştırma yapmadan sabıkalı sürücüye yük veren komisyoncu sorumlu; ağır kusur istisnası nedeniyle kendi sigortacısına başvuramaz |
| 22.06.2020, E.2020/35, K.2020/3050 | Onama | Konişmentoyu düzenleyen fiilî taşıyıcı ile taşıma işleri komisyoncusu, ispat edilemeyen kurtuluş sebebi karşısında hasardan birlikte sorumlu |
| 16.12.2021, E.2020/540, K.2021/7213 | Onama | Akdi taşıyan konumundaki lojistik firması, fiilî taşıyan hatlara ödediğini aşan demurajı müşterisine iade etmeli |
| 12.11.2019, E.2018/1529, K.2019/7095 | Bozma | Taşımayı başka bir hatta yaptıran firmanın ifa yardımcısı sayılarak demuraj isteyemeyeceği gerekçesi yanılgılı |
Onama kararlarında Yargıtay çoğu zaman alt mahkemenin gerekçesini usul ve kanuna uygun bulmakla yetinir; tabloda bu kararlar için Yargıtay’ca onanan gerekçeler özetlenmiştir.
Dosyada Bulunması Gereken Belgeler
- Lojistik firmasının teklifi, fiyatlandırma biçimi (tek bedel mi, ayrı kalemler mi) ve faturası
- Taşıma senedi, CMR senedi veya konişmento; düzenleyenin kim olduğu
- Fiilî taşıyıcının unvanı, araç ve sürücü bilgileri; firmanın taşıyıcı seçimine ilişkin kayıtları
- Sigorta talimatı, poliçe veya sigorta sertifikası
- Yükleme, istifleme ve teslim tutanakları; hasar fotoğrafları ve eksper raporu
- Hasar bildirimleri ve gönderim kanıtları; hak devri yazışmaları
- Firmanın genel şartları ve bunların size nasıl bildirildiğini gösteren belgeler
Sık Yapılan Hatalar
- Yalnızca fiilî taşıyıcıyı aramak. Sözleşme lojistik firmasıyla yapılmışsa ilk muhatap odur; taşıyıcı sayıldığı hâllerde fiilî taşıyıcıyla müteselsilen sorumludur (TTK m.888/3).
- Firmanın “organizatörüm” beyanını kabullenmek. Tek bedelli teklif, kendi adına taşıma belgesi veya parsiyel taşıma firmayı taşıyıcı yapar (TTK m.921, 926, 927).
- Hak devrini istememek. Komisyoncunun kendi adına yaptığı sözleşmeden doğan alacaklar devredilmeden ileri sürülemez (TTK m.922).
- Bildirimi yalnızca telefonla yapmak. Teslimden sonraki bildirim yazılı olmalıdır (TTK m.889/4).
- Bir yılı geçirmek. Komisyonculuktan doğan istemler bir yılda zamanaşımına uğrar (TTK m.930/1).
- Lojistik firması olarak taşıyıcıyı araştırmamak. Seçimdeki özensizlik sorumluluk doğurur ve sigorta teminatını kaybettirebilir (TTK m.929; K.2022/4908).
Hukukçular Evi Taşıma Komisyonculuğu Uyuşmazlıklarında Ne Yapar?
- Teklif, fatura ve taşıma belgelerinden lojistik firmasının taşıyıcı sayılıp sayılmadığını tespit eder
- Hasar bildirimini, hak devri talebini ve tazminat hesabını hazırlar
- Lojistik firması ile fiilî taşıyıcıya karşı birlikte dava ve takip yürütür
- Lojistik firmaları için sözleşme ve genel şart metinlerini Kanuna uygun hazırlar, rücu davalarını yürütür
Dosyanız için teklif, fatura, taşıma senedi ve teslim tutanağını 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz.
Bildirimi bugün yapın
Hasar bildirimini hem lojistik firmasına hem fiilî taşıyıcıya yazılı gönderin, hak devrini isteyin. Komisyonculuktan doğan istemlerde süre bir yıldır. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili Rehberler
- Taşıma ve Deniz Ticareti Uyuşmazlıkları Merkezi
- Deniz Taşımasında Yük Hasarı ve Taşıyanın Sorumluluğu
- Taşımada Hasar Gören veya Kaybolan Ticari Yük
- Taşıma Ücreti ve Navlun Alacağının Tahsili
- Konteyner Demuraj Faturasına İtiraz
- Sigorta Şirketi Şirketime Rücu Davası Açtı
- Gümrük Müşavirinin Sorumluluğu
- İhracat ve İthalat Uyuşmazlıkları Merkezi
Sıkça Sorulan Sorular
Taşıma işleri komisyoncusu (forwarder) nedir?
Taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesiyle yükü taşıtmayı üstlenen, karşılığında ücret alan tacirdir (TTK m.917). Asıl borcu taşımanın örgütlenmesidir: aracı ve yolu belirlemek, taşıyıcıyı seçmek, talimat vermek ve gönderenin tazminat haklarını güvenceye almak (TTK m.918/1).
Lojistik firması yükümün hasarından sorumlu mu?
Taşıma giderlerini içeren tek bedel kararlaştırdıysa, taşımayı bizzat üstlendiyse veya yükü toplama yük olarak taşıttıysa taşıyıcı gibi sorumludur (TTK m.921, 926, 927). Bu hâllerin dışında zilyetliğindeki yükün kaybı ve hasarından (TTK m.928/1) ve taşımada yararlandığı kişilerin fiillerinden (TTK m.929) sorumludur.
“Kapıdan kapıya tek fiyat” verilmesi neyi değiştirir?
Ücret olarak taşıma giderlerini de içeren tek bedel kararlaştırılmışsa komisyoncu taşımaya ilişkin olarak taşıyıcının hak ve yükümlülüklerine sahip olur (TTK m.921). Yani taşıyıcının sorumluluk rejimine girer.
Fiilî taşıyıcıya doğrudan dava açabilir miyim?
Komisyoncunun taşıyıcı sayıldığı karayolu taşımasında fiilî taşıyıcı da kendi yaptığı taşımadan sorumludur ve ikisi müteselsilen sorumludur (TTK m.888). Komisyoncu taşıyıcı sayılmıyorsa, onun kendi adına yaptığı taşıma sözleşmesinden doğan alacaklar size devredildikten sonra ileri sürülebilir (TTK m.922).
Lojistik firmasının seçtiği sürücü yükü çaldı; kim sorumlu?
Komisyoncu, taşımanın yerine getirilmesi için yararlandığı kişilerin fiillerinden kendi fiili gibi sorumludur (TTK m.929). Yargıtay, taşıyıcıyı araştırmadan yükü emanet eden komisyoncuyu sorumlu tutan kararı onamıştır (Y. 11. HD, 30.04.2026, E.2025/5747, K.2026/2495).
Komisyoncunun sorumluluğunun üst sınırı var mı?
Zilyetliğindeki yükün kaybı ve hasarında taşıyıcıya ilişkin sınır, yani kilogram başına 8,33 Özel Çekme Hakkı kıyasen uygulanır; kast veya zarar ihtimalinin bilinciyle pervasızca davranış hâlinde sınır uygulanmaz (TTK m.928/1, 882, 886). Taşıyıcı sayıldığı hâllerde taşıyıcının sınırları doğrudan uygulanır.
Sigortayı lojistik firması yaptıracaktı ama yaptırmadı; ne olur?
Kararlaştırılmışsa yükün sigortalanması komisyoncunun yükümlülüğüdür (TTK m.918/2). Bu yükümlülüğün ihlalinden doğan zarardan komisyoncu sorumludur (TTK m.928/2). Sigorta talimatının yazılı olması ispat bakımından önemlidir.
Lojistik firması yükümü ücretini ödemediğim için tutabilir mi?
Evet. Komisyoncu, komisyonculuk sözleşmesinden doğan bütün alacakları için yük üzerinde hapis hakkına sahiptir (TTK m.923). Ücret, yükün taşıyıcıya teslimi üzerine muaccel olur (TTK m.920).
Yanlış beyan ettiğim belge yüzünden lojistik firması zarar gördü; sorumlu muyum?
Gönderen, kusuru olmasa bile yetersiz ambalaj ve işaretlemeden, tehlikeli yük hakkında yeterli bilgi vermemekten ve resmî işlemler için gereken belgelerin eksikliğinden veya gerçeğe aykırılığından doğan komisyoncu giderlerini ve zararını karşılar (TTK m.919/2); bu sorumluluk kilogram başına 8,33 Özel Çekme Hakkı ile sınırlıdır (TTK m.864/2).
Firmanın genel şartlarında “hiçbir hasardan sorumlu değiliz” yazıyor; geçerli mi?
Bu tür hükümler genel işlem koşuludur; açıkça bildirilip kabul edilmedikçe yazılmamış sayılır (TBK m.21/1) ve dürüstlük kuralına aykırı olarak karşı tarafın durumunu ağırlaştıramaz (TBK m.25). CMR’ye tabi taşımada CMR hükümlerinden ayrılan şartlar ayrıca geçersizdir (CMR m.41).
Lojistik firmasına karşı dava süresi ne kadar?
Taşıma işleri komisyonculuğundan doğan istemler bir yılda zamanaşımına uğrar; süre yükün teslimiyle başlar, kast veya pervasızlık hâlinde üç yıldır (TTK m.930, 855). Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (TTK m.5/A).
Lojistik firması olarak sorumluluğumu nasıl sınırlarım?
Rolünüzü belgede açık yazın: komisyon ücreti ile taşıma ücretini ayrı gösterin, kendi adınıza taşıma belgesi düzenleyip düzenlemediğinizi bilinçli seçin, taşıyıcı seçimini belgeleyin ve genel şartlarınızı müşterinize sözleşme kurulurken açıkça bildirin (TTK m.921, 926, 929; TBK m.21).
Kaynakça
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (Dördüncü Kitap, Altıncı Kısım: Taşıma İşleri Komisyoncusu) ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemindeki işlenmiş güncel metinler.
- Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesi (CMR) ve 1978 Protokolü; 3939 sayılı Kanun. İngilizce metin: Carriage of Goods by Road Act 1965, Schedule (legislation.gov.uk).
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi kararları: 12.11.2019, E.2018/1529, K.2019/7095; 22.06.2020, E.2020/35, K.2020/3050; 16.12.2021, E.2020/540, K.2021/7213; 15.06.2022, E.2020/8015, K.2022/4908; 14.03.2024, E.2023/4096, K.2024/2101; 07.11.2024, E.2024/2739, K.2024/7845; 30.04.2026, E.2025/5747, K.2026/2495 (Yargıtay Karar Arama).
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi sözleşmesi, taşıma belgeleri ve süreleriyle birlikte değerlendirilmelidir.


