YLSY tazminatı, 1416 sayılı Kanun kapsamında Devlet bursuyla yurt dışına gönderilen öğrencinin taahhüdünü yerine getirmemesi hâlinde, kendisi için yapılan öğrenim masraflarını faiziyle geri ödemesidir. Öğrenimini gönderiliş amacına uygun dereceyle tamamlamayan, öğrenimden vazgeçen, dönüşte iki ay içinde görev talep etmeyen, atandığı göreve başlamayan veya mecburi hizmetini bitirmeden ayrılan bursiyer bu borçla karşılaşır (1416 sayılı Kanun m.19; Yönetmelik m.38). Borç, döviz olarak yapılan masrafların aynı döviz cinsi ve miktarı üzerinden hesaplanır; tamamlanan mecburi hizmet düşülür; ödeme tahsil günündeki Merkez Bankası efektif satış kuruyla Türk lirası olarak yapılır ve en çok beş yıla kadar taksitlendirilebilir (657 sayılı Kanun ek m.34). Faiz, taahhüdün ihlal edildiği tarihten başlar. Kefiller, kefalet senedi kanundaki şekle uygunsa ve on yıl dolmamışsa sorumludur.
Bu rehber; YLSY bursuyla yurt dışında öğrenim gören veya görmüş olan, öğrencilikle ilişiği kesilen, doktorasını tamamlayamayan, döndüğü hâlde atanmayan, mecburi hizmet sırasında ayrılmak isteyen bursiyerler ile onlara kefil olan aile üyeleri için yazıldı. Mecburi hizmet süresinin hesabı, tazminatın hangi hâllerde doğduğu ve doğmadığı, borcun döviz üzerinden nasıl hesaplandığı, faizin başlangıcı, kefilin sorumluluğunun sınırları, ilişik kesme kararına itiraz ve hangi uyuşmazlığın hangi mahkemede görüleceği madde numaraları ve yargı kararlarıyla anlatılmıştır. Borç bildirimini veya ilişik kesme yazısını Av. Fatma Öztürk’e 0554 648 37 15 numaralı hattan WhatsApp ile gönderebilirsiniz; ilişik kesme kararlarında Yönetmelik’in öngördüğü itiraz süresi beş iş günüdür.
Bu yazının dayanakları. 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun m.10, m.17, m.18, m.19, m.21, geçici m.1 ve geçici m.4; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.224, m.225 ve ek m.34; Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik (RG 06.08.2024, 32624) m.4, m.8, m.21, m.25, m.29, m.30, m.32, m.33, m.34, m.36, m.37 ve m.38; 1416 Sayılı Kanun ve Buna Bağlı Yönetmelik Uyarınca Yurt Dışında Lisans ve Lisansüstü Öğrenim Gören Öğrencilere Yapılacak Ödemeler Hakkında Tebliğ (RG 30.09.2026, 33386) m.6 ve m.11; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.146, m.583, m.584, m.586, m.589 ve m.598; 3095 sayılı Kanun m.1 ve m.4/a; 2577 sayılı Kanun m.7, m.9, m.11, m.27 ve m.32; 6100 sayılı Kanun m.20 ve m.127; 2004 sayılı Kanun m.62.
Yargı kararları: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 10/06/2025, E.2024/4158, K.2025/3211 ve 16/02/2021, E.2020/4405, K.2021/1534; Uyuşmazlık Mahkemesi, 20/09/2021, E.2021/472, K.2021/449; 25/11/2019, E.2019/727, K.2019/772 ve 03/05/2021, E.2021/209, K.2021/291; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 30/11/2022, E.2022/2695, K.2022/3441 ve 12/04/2023, E.2023/16, K.2023/13; Danıştay 8. Dairesi, 01/07/2021, E.2020/4469, K.2021/3566 ve 01/06/2022, E.2019/5577, K.2022/3667; Anayasa Mahkemesi, 16/12/2021, E.2021/80, K.2021/99 (RG 16.03.2022, 31780).
Kanun metinleri mevzuat.gov.tr’deki güncel metinlerden 19 Kasım 2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyada yüklenme senedi, kefalet senedi ve tebliğ tarihleri ayrıca incelenmelidir.
Hangi Durumdasınız?
YLSY dosyalarında hukuki yol, bursiyerin sürecin hangi aşamasında olduğuna göre değişir. Aşağıdaki tablo en sık karşılaşılan altı durumu, sonucunu ve ilk adımı gösterir; her biri aşağıda ayrıntılı anlatılmıştır.
Duruma göre sonuç ve ilk adım
| Durum | Hukuki sonuç | İlk adım |
|---|---|---|
| Öğrencilikle ilişiğim kesildi | Öğrenim masrafları faiziyle istenir (Yönetmelik m.38) | Tebliğ tarihini kaydedin; beş iş günü içinde itiraz, altmış gün içinde iptal davası değerlendirilir |
| Doktorayı tamamlayamadım | Gönderiliş amacına uygun dereceyle tamamlanmayan öğrenim için tazminat doğar | Hangi öğrenim seviyesinin tamamlandığı ve hangi masrafın istendiği ayrıştırılır |
| Döndüm, görev talep ettim, atanmıyorum | Kurum başvurudan itibaren en geç üç ay içinde atamakla yükümlüdür | Görev talep dilekçesinin kayıt tarihini belgeleyin; üç ay dolunca yazılı başvuru |
| Mecburi hizmet sırasında ayrılmak istiyorum | Tamamlanan hizmet düşüldükten sonra kalan borç döviz üzerinden istenir | Ayrılmadan önce hizmet cetveli ve güncel borç hesabı yazılı olarak istenir |
| Borç bildirimi veya ödeme yazısı geldi | Borç, döviz cinsinden ve faiziyle hesaplanmıştır | Hesap dökümü istenir; mahsup, faiz başlangıcı ve kur kontrol edilir |
| Kefilim, borç benden isteniyor | Kefalet senedi şekle uygunsa ve on yıl dolmamışsa sorumluluk vardır | Kefalet senedinin tarihi, azami miktar ve el yazısı şartı incelenir |
Mecburi Hizmet Nedir, Süresi Nasıl Hesaplanır?
1416 sayılı Kanun kapsamında yurt dışına gönderilen öğrenci, öğrenimini tamamladıktan sonra adına gönderildiği kurumda belirli bir süre çalışmayı taahhüt eder. Kanun’un 10. maddesine göre gönderilmesi kararlaştırılan öğrenciden, kendisine yüklenen mecburiyetleri yerine getireceğine dair taahhütname alınır. Uygulamada bu belge, 657 sayılı Kanun’un ek 34. maddesinde adı geçen ve örneği Maliye Bakanlığınca hazırlanan “Yüklenme Senedi ile Muteber İmzalı Müteselsil Kefalet Senedi”dir. Bursiyerin borcunun da kefillerin sorumluluğunun da dayanağı bu senettir; bir örneğinin saklanması gerekir.
Sürenin ölçüsü 657 sayılı Kanun’un ek 34. maddesindedir: öğrenim yapmak, yetiştirilmek veya benzeri bir nedenle üç ay veya daha fazla süreyle yurt dışına gönderilenler, yurt dışında bulundukları sürenin iki katı kadar mecburi hizmetle yükümlüdür; aynı madde bu hükmün 1416 sayılı Kanun uyarınca gönderilen öğrenciler hakkında da uygulanacağını açıkça belirtir. Yönetmelik’in 36. maddesi hesabın nasıl yapılacağını gösterir: yurt içinde öğrenim görenler okul ödemelerinin ve aylık burs ödemelerinin yapıldığı öğrenim süresi kadar, yurt dışında öğrenim görenler bu sürenin iki katı kadar mecburi hizmetle yükümlüdür. Tebliğ’in 11. maddesine göre yurt dışında resmî burssuz geçirilen süreler için mecburi hizmet hesaplanmaz.
Öğrenim süreleri Yönetmelik’in 8. maddesinde belirlenmiştir: dil öğrenimi için bir yıla kadar, yüksek lisans için en fazla iki yıl, doktora için en fazla dört yıl. Geçerli bir özre dayanmak ve öğrenim döneminin başlamasından en az bir ay önce başvurmak kaydıyla bu süreler uzatılabilir: dil öğreniminde altı aya kadar burslu; yüksek lisansta altı aya kadar burslu ve altı aya kadar burssuz; doktorada bir yıla kadar burslu ve bir yıla kadar burssuz.
Örnek mecburi hizmet hesabı
| Öğrenim aşaması | Burslu geçen süre | Mecburi hizmet karşılığı |
|---|---|---|
| Yurt içi dil hazırlığı | 6 ay | 6 ay (süre kadar) |
| Yurt dışı dil öğrenimi | 1 yıl | 2 yıl |
| Yüksek lisans | 2 yıl | 4 yıl |
| Doktora | 4 yıl | 8 yıl |
| Doktorada burssuz uzatma | 1 yıl (burs ödenmeden) | Hesaba katılmaz |
| Toplam | 7 yıl 6 ay burslu | 14 yıl 6 ay |
Tablo varsayımsal bir örnektir; gerçek süre, bursun ve okul ödemelerinin fiilen yapıldığı aylara göre hesaplanır. Sürenin bu kadar uzun olması, borcun da neden büyük olduğunu açıklar: mecburi hizmet yapılmayan her dönem, o döneme karşılık gelen masrafın geri istenmesi demektir. Mecburi hizmet sırasında istifa edenlerin kalan borcunun orantılı hesabı ve istifa yerine devir yolu YLSY Mecburi Hizmet Sırasında İstifa rehberimizde anlatılmıştır.
Tazminat Hangi Hâllerde Doğar?
Kanun’un 19. maddesine göre geriye çağrılan öğrenci ile öğrenimini bitirerek iki ay içinde dönmeyen, başvuru yapmayan veya teklif edilen hizmeti kabul etmeyen öğrenci ve bunlardan mecburi hizmet süresi içinde istifa eden veya memuriyetten ihraç cezasına uğrayanlar, 657 sayılı Kanun’un ek 34. maddesine göre tahsil masraflarını faizleriyle birlikte ödemek zorundadır. Yönetmelik’in 38. maddesi bu hâlleri tek tek sayar.
Tazminat doğuran hâller
| Hâl | Açıklama | Dayanak |
|---|---|---|
| Öğrenimi gönderiliş amacına uygun dereceyle tamamlamama | Doktora için gönderilenin doktorayı bitirememesi bu kapsamdadır | Yönetmelik m.38/1-a |
| Öğrenimden vazgeçme | Kendi isteğiyle bırakma; öğrenim kurumuna devam etmeme hâlinde ilişik de kesilir | m.38/1-b, m.30 |
| İki ay içinde görev talep etmeme | Öğrenimin tamamlandığı tarihten itibaren en geç iki ay içinde yurda dönüp görev talep dilekçesi verilmelidir | 1416 m.17, m.19; Yönetmelik m.34/4, m.38/1-c |
| Atanılan göreve başlamama | Ataması yapılan bursiyer yasal süresinde göreve başlamak zorundadır | Yönetmelik m.34/3, m.38/1-ç |
| Senet hükümlerine uymama | Yüklenme senedindeki taahhütlerin ihlali | m.38/1-d |
| Mecburi hizmeti tamamlamadan istifa veya ihraç | Tamamlanan hizmet düşülür, kalan kısım istenir | 1416 m.19; 657 ek m.34; Yönetmelik m.38/1-e |
| Mevzuata aykırı hareket nedeniyle ilişik kesilmesi | Yönetmelik’in 32. maddesindeki sebeplerle ilişiği kesilenler | m.38/1-f |
| Askerlik nedeniyle ilişik kesilmesi | Yaş sınırına gelip askerlik hizmetini yerine getirmeyenler | Yönetmelik m.29 |
Tazminatın doğmadığı hâller
Sağlık nedeni açık bir istisnadır. Kanun’un 19. maddesinin ikinci fıkrasına göre, ruh veya beden sağlığının öğrenimini sürdürmesine imkân tanımadığı, yurt içindeki bir eğitim ve araştırma hastanesinden veya üniversite hastanesinden alınan sağlık kurulu raporuyla ve Bakanlıkça istenen diğer belgelerle tespit edilenlerin öğrencilikle ilişiği kesilir; bu kişilerden tahsil masrafı istenmez ve mecburi hizmetle yükümlü tutulmazlar. Yönetmelik’in 21. maddesi usulü düzenler: sağlık sorununun niteliğine göre bir yıla kadar burssuz izin verilebilir; süre sonunda güncel sağlık kurulu raporu istenir. Tedavi sonucunda engel kalkmışsa öğrenci öğrenimine kaldığı yerden devam etmek zorundadır; devam etmezse masrafları faiziyle öder.
İkinci hâl, bursiyerin değil idarenin yükümlülüğünü yerine getirmemesidir. Kanun’un 18. maddesine göre dönen ve başvuran öğrenci, ihtisası dâhilinde kendisine teklif edilen hizmeti kabul etmek zorundadır; ancak bu mecburiyet, başvurudan itibaren üç ayın sonuna kadar bir hizmete tayin edilmeyenler için düşer. 657 sayılı Kanun’un 225. maddesi de mecburi hizmet yükümlüleri bakımından aynı yönde bir kural içerir: başvurma tarihinden itibaren en geç üç ay içinde bir göreve atanmayanların mecburi hizmet yükümlülükleri kalkar. Kanun’un 18. maddesinin ikinci fıkrası daha da ileri gider; dönen ve başvuran öğrenciyi kanuni bir sebep olmaksızın atamayı ihmal eden görevlilerin, o öğrenci için yapılan masrafı ödemekle yükümlü olacağını öngörür. Bu hükümlere dayanılabilmesi, görev talebinin süresinde ve eksiksiz belgeyle yapılmış olmasına bağlıdır; aşağıda “Dönüşte Görev Talebi ve Atama” başlığında ayrıca ele alınmıştır.
Borç Nasıl Hesaplanır? Döviz, Kur, Mahsup ve Faiz
Hesabın konusu “öğrenim masrafı”dır. Yönetmelik’in 4. maddesi bunu, öğrencinin öğrenim görmeye hak kazandığı tarihten görev talebinde bulunduğu ya da hakkında tazminat işlemlerinin başlatıldığı tarihe kadar Bakanlık ya da hesabına öğrenim görülen kurum tarafından Tebliğ uyarınca karşılanan tüm giderler olarak tanımlar. Uygulamada bu kalemin büyük kısmını aylık burs ve okul ücreti ödemeleri oluşturur.
Hesabın yöntemi 657 sayılı Kanun’un ek 34. maddesindedir ve dört kurala dayanır. Birincisi, ilgili için fiilen döviz olarak yapılmış her türlü masraf, aynı döviz cinsi ve miktarı üzerinden borçlandırılır; yani dolar olarak ödenen burs dolar olarak, sterlin olarak ödenen okul ücreti sterlin olarak geri istenir. İkincisi, döviz borcu toplamından mecburi hizmetin tamamlanan kısmı için hesaplanan miktar indirilir. Üçüncüsü, borç Türk lirası ile ödenir ve yapılan ödeme, tahsil tarihindeki Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden dövize çevrilerek borçtan düşülür. Dördüncüsü, hesaplanan borç, ilgilinin durumu ve ödenecek tutar dikkate alınarak azami beş yıla kadar taksitlendirilebilir. Aynı maddenin üçüncü fıkrasına göre başarısızlık ve geri çağrılma hâllerinde, döviz olarak yapılan masrafların tamamı aynı esaslarla ödettirilir.
Üçüncü kuralın pratik sonucu ağırdır: borç döviz cinsinden sabit kaldığı için kur riski bütünüyle bursiyerin üzerindedir. Yıllar önce yapılan bir harcama, ödeme günündeki kurla Türk lirasına çevrilir. Taksitlendirme yapılsa da her taksit, ödendiği günün kuruyla dövize çevrilerek mahsup edilir.
Faiz hangi tarihten işler?
Kanun’un 19. maddesine 3/6/2021 tarihli ve 7326 sayılı Kanun’la eklenen cümleye göre faiz borcunun hesaplanmasında, öğrencinin taahhüdünü ihlal ettiği tarih faiz başlangıç tarihi olarak esas alınır. Geçici 4. madde bu hükmün o tarihte öğrenimine devam eden öğrencilere de uygulanacağını belirtir. Yönetmelik’in 38. maddesi aynı kuralı tekrarlar ve faiz oranlarının 3095 sayılı Kanun hükümlerine göre hesaplanacağını ekler. Borç yabancı para üzerinden olduğundan 3095 sayılı Kanun’un 4/a maddesi önem kazanır: sözleşmede daha yüksek faiz kararlaştırılmamışsa yabancı para borcunun faizinde, Devlet bankalarının o yabancı parayla açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır. Döviz borcunda kur ve faiz hesabının genel esasları için Döviz Borcunda Kur Farkı ve Faiz yazımıza bakılabilir; ana para, kur ve faiz için kaba bir ön hesap Yabancı Para Borcu Hesaplama Aracı ile yapılabilir.
Faizin başlangıcı uygulamada tartışma konusudur, çünkü idareler faizi çoğu kez her harcamanın yapıldığı tarihten işletmek ister. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 10/06/2025 tarihli, E.2024/4158, K.2025/3211 sayılı kararına konu davada, bir üniversite adına Amerika Birleşik Devletleri’nde öğrenim gören ve öğrenimin ardından iki ay içinde görev talebinde bulunmadığı kabul edilen bursiyerden 386.906,86 ABD doları ile 21.414,30 Türk lirası istenmiştir. Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi alacağı bursiyer yönünden kabul etmiş, ancak faizi taahhüdün ihlal edildiği 21/01/2020 tarihinden başlatmıştır. Davacının, faizin her masrafın yapıldığı tarihten işletilmesi gerektiği yönündeki temyiz itirazı Yargıtay’ca yerinde görülmemiş ve karar onanmıştır. Aynı Daire 17/11/2025 tarihli, E.2024/3885, K.2025/5364 sayılı kararında, kefalet senedinde ayrı bir ödeme günü belirlenmemişse temerrüdün idarenin borç bildiriminin tebliğiyle oluşacağı gözetilmeden karar verilmesini bozma sebebi saymıştır. Borç bildiriminde faizin hangi tarihten hesaplandığı bu nedenle mutlaka kontrol edilmelidir.
Borç bildiriminde kontrol edilecek kalemler
| Kalem | Kural | Sık rastlanan hata |
|---|---|---|
| Masraf dökümü | Yalnızca fiilen yapılan ödemeler; her biri kendi döviz cinsiyle | Belgesi olmayan veya mükerrer kaydedilmiş ödemeler |
| Dönem | Öğrenime hak kazanılan tarihten görev talebi veya tazminat işlemi tarihine kadar | Burssuz geçen sürelerin hesaba katılması |
| Mahsup | Tamamlanan mecburi hizmete karşılık gelen tutar düşülür | Yapılan hizmetin hiç veya eksik düşülmesi |
| Faiz başlangıcı | Taahhüdün ihlal edildiği tarih | Faizin her harcamanın yapıldığı tarihten işletilmesi |
| Faiz oranı | 3095 sayılı Kanun; yabancı para borcunda m.4/a | Döviz borcuna Türk lirası faiz oranı uygulanması |
| Kur | Ödeme, tahsil günündeki Merkez Bankası efektif satış kuruyla dövize çevrilir | Bildirim günündeki kurla sabitlenmiş Türk lirası tutarı |
| Önceki ödemeler | Yapılan bütün ödemeler ödeme günü kuruyla düşülür | Taksit ödemelerinin anaparadan düşülmemesi |
Doktorayı Tamamlayamayanlar: Yüksek Lisansla Dönüş
YLSY bursiyerlerinin önemli bir bölümü yüksek lisans ve doktora için birlikte gönderilir. Yüksek lisansı bitirip doktorayı tamamlayamayanların durumu yıllarca farklı uygulanmış, sonunda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun önüne gelmiştir.
Kurul’un 30/11/2022 tarihli, E.2022/2695, K.2022/3441 sayılı kararına konu olayda davacı, Millî Eğitim Bakanlığınca yüksek lisans ve doktora yapmak üzere yurt dışına gönderilmiş, doktora derecesini almadan dönmüştür. Bakanlığın 2014 tarihli oluruna göre doktorayı tamamlamadan dönenler, görev talep etmeleri hâlinde, başarıyla tamamladıkları yüksek lisans süresine karşılık gelen süre kadar mecburi hizmet yapacak; doktora süresine karşılık gelen kısmın tazminatını ödeyecektir. Davacıdan da bu olura dayanılarak doktora borcunu ödemesi ve senet vermesi istenmiştir. Davacı, yurt dışına gönderildiği tarihte doktorayı bitiremeyenlere tazminat alınmadan görev verildiğini, bu uygulamaya güvendiğini ileri sürmüştür.
Danıştay 8. Dairesi 01/06/2022 tarihli, E.2019/5577, K.2022/3667 sayılı kararıyla işlemi iptal etmiş; Kurul bu kararı bozmuştur. Kurul’a göre önceki uygulama 1416 sayılı Kanun’a aykırıdır ve kanuna aykırı bir uygulama haklı beklenti oluşturmaz. Öğrenimini gönderiliş amacına uygun bir dereceyle tamamlamayan bursiyer, kendisi için yapılan öğrenim masraflarını faiziyle ödemek zorundadır; doktora borcunun ödenmesini isteyen işlemde hukuka aykırılık yoktur. Danıştay 8. Dairesi’nin 01/07/2021 tarihli, E.2020/4469, K.2021/3566 sayılı kararında ise, doktorada geçen sürenin mecburi hizmet olarak sayılması talebinin reddini hukuka aykırı bulan mahkeme kararı yerinde görülmüştü; Kurul’un 2022 tarihli kararı bu yönde değildir ve bugün dosyalar bu karara göre değerlendirilmelidir.
Bu karardan sonra doktorayı tamamlayamayan bursiyerin elinde iki savunma alanı kalmaktadır. Birincisi borcun kapsamıdır: tamamlanan yüksek lisans süresinin mecburi hizmetle karşılanması istenmiş midir, istenen tutar doktora dönemiyle sınırlı tutulmuş mudur, burssuz geçen süreler ayıklanmış mıdır. İkincisi hesaptır: dönem, mahsup, faiz başlangıcı ve kur. Öğrenimin tamamlanamamasının sağlık sorunundan kaynaklandığı dosyalarda yukarıda anlatılan sağlık istisnası ayrıca değerlendirilmelidir. Yargı yolu bakımından da bu dosyalar özellik taşır; aşağıda “Hangi Uyuşmazlık Hangi Mahkemede Görülür?” başlığında ele alınmıştır.
Dönüşte Görev Talebi ve Atama
Öğrenimini yasal süresinde başarıyla tamamlayan bursiyer, tamamladığı tarihten itibaren en geç iki ay içinde yurda dönerek, mezuniyet durumunu gösteren belgeyle birlikte görev talep dilekçesini adına öğrenim gördüğü kuruma vermek zorundadır (1416 sayılı Kanun m.17; Yönetmelik m.34/4). Bu süreyi kaçırmak, tek başına tazminat sebebidir. Dilekçenin kurum evrakına kaydettirilmesi ve kayıt tarihinin belgelenmesi bu yüzden hayati önemdedir.
Kurumun yükümlülüğü de süreye bağlıdır. Yönetmelik’in 34. maddesinin beşinci fıkrasına göre adına öğrenim görülen kurum, görev talebinde bulunan öğrenciyi başvuru tarihinden itibaren en geç üç ay içinde ihtisası dâhilinde göreve atamakla yükümlüdür. Bu sürede bursiyere, üç ayı geçmemek üzere, öğrenim gördüğü ülke için ödenen yurt dışı aylığının yarısı kadar aylık ödeme yapılır (1416 sayılı Kanun m.17; Yönetmelik m.25; Tebliğ m.6).
Üç ay içinde atama yapılmazsa ne olur? Kanun’un 18. maddesi bu soruya iki cevap verir. Bursiyerin kendisine teklif edilecek hizmeti kabul etme mecburiyeti, başvurudan itibaren üç ayın sonuna kadar bir hizmete tayin edilmeyenler için düşer. Ayrıca, bağlı olduğu kurum iki ay içinde iş göstermezse, üçüncü ayın sonuna kadar Devletin başka bir dairesi bursiyeri hizmete alabilir; bu durumda mecburiyet o daireye geçer. 657 sayılı Kanun’un 225. maddesi de üç ay içinde atanmayanların mecburi hizmet yükümlülüğünün kalkacağını öngörür. İdareler bu sonucu kendiliğinden kabul etmez; üç ayın dolduğu tarihte yazılı başvuru yapılması, cevaba göre idari dava yolunun değerlendirilmesi gerekir. Gecikme bursiyerin eksik belgesinden kaynaklanıyorsa bu hükümlere dayanılamaz. Görev talebinin belgeleri, üç aylık sürenin hesabı, bekleme ödemesi ve atanmayan bursiyerin dava yolu YLSY’de Döndüm, Görev Talep Ettim, Atanmıyorum rehberimizde ayrıntılı anlatılmıştır.
Hangi kadroya atanılır?
Kanun’un 21. maddesine göre bursiyer, mecburi hizmetini ifa etmek üzere adına gönderildiği kurumun ilgili kadrosuna atanır. Millî Eğitim Bakanlığı adına gönderilip doktorasını tamamlayanlar Millî Eğitim Uzmanı kadrosuna atanır. Yükseköğretim kurumları adına gönderilenlerden doktorasını başarıyla tamamlayanlar, kurumun atama kriterlerini karşılıyorlarsa doktor öğretim üyesi, karşılamıyorlarsa öğretim görevlisi kadrosuna atanır (m.21/6). Bu fıkra 2021’de eklenmiştir ve daha önce öğretim görevlisi kadrosuna atanmış olanlara uygulanıp uygulanmayacağı tartışılmıştır. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, bölge idare mahkemeleri arasındaki aykırılığı gideren 12/04/2023 tarihli, E.2023/16, K.2023/13 sayılı kararında, doktorasını tamamlayıp fıkranın yürürlüğünden önce öğretim görevlisi olarak atananların da bu hükümden yararlanabileceğine; atama kriterlerini karşılayıp karşılamadıkları değerlendirilmeden başvurularının reddedilmesinin eşitlik ilkesine aykırı olduğuna karar vermiştir. Kanun’un 21. maddesinin üçüncü fıkrası, yurt dışında lisansüstü eğitimde geçen sürelerin, Bakanlıkça belirlenen azami eğitim süresini geçmemek üzere memuriyette geçmiş sayılmasını ve her yılının bir kademe ilerlemesine, her üç yılının bir derece yükselmesine esas alınmasını öngörür.
Mecburi hizmetin başka kuruma devri
Mecburi hizmet, kanunda gösterilen usulle başka bir kuruma devredilebilir. Yükseköğretim kurumları adına ve Bakanlık hesabına lisansüstü öğrenim görenlerin mecburi hizmetinin başka bir yükseköğretim kurumuna veya kamu kurumuna devrine, Yükseköğretim Kurulunun uygun görüşü üzerine Bakanlık karar verir; kamu kurumları adına öğrenim görenlerin devrine doğrudan Bakanlık karar verir (1416 sayılı Kanun m.21/5; Yönetmelik m.37). Devir talebinin reddi bir idari işlemdir ve idari yargıda dava konusu yapılabilir.
Öğrencilikle İlişik Kesme ve İtiraz
İlişik kesme, tazminat sürecini başlatan idari işlemdir ve çoğu dosyada asıl mücadele bu işleme karşı verilir; çünkü ilişik kesme kararı iptal edilirse tazminatın dayanağı da ortadan kalkar. Yönetmelik iki grup sebep sayar.
İlişik kesme sebepleri
| Grup | Sebepler | Madde |
|---|---|---|
| Devamsızlık veya başarısızlık | Öğrenimi belirlenen sürede tamamlayamama; öğrenimden vazgeçme; öğrenim kurumuna devam etmeme; üst üste iki yıl başarısız duruma düşme | Yönetmelik m.30 |
| Mevzuata aykırı hareket ve diğer sebepler | Vatandaşlık veya öğrencilik onuruna yakışmayan hareket; ülke için zararlı sayılan fiil ve hareketler; öğrenim kurumunca ilişiğin kesilmesi; istenen bilgi ve belgeleri göndermemekte ısrar; izinsiz gelir getirici işte çalışma; bulunulan ülkede hapis cezasına mahkûmiyet; Yönetmelik ve senet esaslarına aykırı hareket | m.32/1 |
| Benzer fiiller | Sayılan fiillere nitelik ve ağırlık bakımından benzer fiiller | m.32/3 |
| Sağlık | Öğrenimi sürdürmeye imkân tanımayan sağlık sorunu (tazminat ve mecburi hizmet doğurmaz) | m.21 |
| Askerlik | Yaş sınırına gelip askerlik hizmetini yerine getirmeme | m.29 |
Yönetmelik’in 32. maddesinin ikinci fıkrasına göre karara, ilgiliye yazıyla tebliğ edildiği tarihten itibaren beş iş günü içinde yazılı olarak itiraz edilebilir; idare itirazı beş iş günü içinde dosya üzerinden inceleyerek kararı onaylar veya kaldırır. Yönetmelik, süresinde itiraz edilmezse kararın kesinleşeceğini belirtir. Bu ifade idari aşamaya ilişkindir; ilişik kesme işlemine karşı yargı yolu açıktır.
İki noktaya dikkat edilmelidir. Yönetmelik bu itiraz usulünü 32. maddede, yani mevzuata aykırı hareket nedeniyle ilişik kesme bakımından düzenlemiştir; devamsızlık ve başarısızlığa ilişkin 30. maddede ayrı bir itiraz hükmü yoktur. Bu kararlara karşı da idareye başvurulabilir; 2577 sayılı Kanun’un 11. maddesine göre dava açma süresi içinde yapılan başvuru süreyi durdurur ve otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İkinci olarak, hangi maddeye dayanırsa dayansın ilişik kesme kararında güvenli olan, itirazı beş iş günü içinde yapmak ve altmış günlük dava açma süresini (2577 sayılı Kanun m.7) kararın ilk tebliğ tarihinden itibaren hesaplamaktır.
İptal davası, işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılır (2577 sayılı Kanun m.32); Bakanlık işlemlerinde bu Ankara’dır. İlişik kesme, uygulanmasıyla öğrencinin vize statüsünü, öğrenim hakkını ve bursunu aynı anda etkilediği için dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması da istenmelidir (m.27). Mahkeme ilişik kesme işlemini iptal eder veya yürütmesini durdurursa idare kararı en geç otuz gün içinde uygulamak zorundadır; uygulamazsa izlenecek yol Yargı Kararının İdarece Uygulanmaması ve Tazminat Davası rehberimizde anlatılmıştır. İlişik kesme sebepleri, kanundaki mazeret hükmü, izin sürelerinin hesabı, Danıştay kararları ve iptal davası ile yürütmenin durdurulması dilekçeleri YLSY Bursiyerinin Öğrencilikle İlişiği Kesildi rehberimizde ayrıca anlatılmıştır. Genel süre kuralları için İdari Davalarda Dava Açma Süreleri, dava türü için İptal Davası yazılarımıza bakılabilir.
Kefilin Sorumluluğu: Senet Geçerli mi, Süre Doldu mu?
YLSY bursiyerinden, yurt dışına çıkmadan önce yüklenme senediyle birlikte muteber imzalı müteselsil kefalet senedi alınır. Kefiller çoğu kez anne, baba veya kardeştir ve imzaladıkları belgenin yıllar sonra yüz binlerce dolarlık bir talebe dönüşebileceğini öngörmezler. Borç doğduğunda idare, asıl borçluyla birlikte kefillere de yönelir. Kefilin savunması, bursiyerin savunmasından bağımsızdır ve çoğu dosyada daha güçlüdür.
Şekil şartı: kefilin kendi el yazısı
Türk Borçlar Kanunu’nun 583. maddesine göre kefalet sözleşmesi, yazılı şekilde yapılmadıkça ve kefilin sorumlu olacağı azami miktar ile kefalet tarihi belirtilmedikçe geçerli olmaz. Kefilin, sorumlu olduğu azami miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması durumunda bu sıfatla yükümlülük altına girdiğini kefalet sözleşmesinde kendi el yazısıyla belirtmesi şarttır. Bu üç unsurun senette matbu olarak veya başkasının yazısıyla bulunması yeterli değildir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin yukarıda anılan 10/06/2025 tarihli kararı tam bu konudadır. Olayda bursiyer için iki kefalet senedi düzenlenmiştir: yüksek lisans masrafları için 01/12/2009 tarihli ve 65.000 ABD doları tutarlı senet ile doktora masrafları için 14/07/2014 tarihli ve 100.000 ABD doları tutarlı ek senet. Mahkeme, 2014 tarihli senette azami miktarın, kefalet tarihinin ve müteselsil kefil ibaresinin kefillerce el yazısıyla yazılmadığını tespit etmiş ve senedi geçersiz saymıştır. Davacının, azami miktar ile tarihin senette yazılı olduğu ve eş rızalarının da alındığı yönündeki temyiz itirazı sonucu değiştirmemiş; kefiller hakkındaki davanın reddi Yargıtay’ca onanmıştır. Kararın bir başka yönü de dikkat çekicidir: talep 386.906,86 ABD doları iken senetlerdeki kefalet tutarı toplam 165.000 ABD dolarıdır. Kefil her durumda senette yazılı azami miktara kadar sorumlu olduğundan (m.589), kefalet geçerli sayılsaydı dahi borcun tamamı kefillerden istenemezdi.
Aynı Daire’nin 16/02/2021 tarihli, E.2020/4405, K.2021/1534 sayılı kararında ise, yurt dışına gönderilen kamu personelinden alınan 08/06/2001 tarihli yüklenme ve kefalet senedinde kefilin sorumlu olacağı miktar gösterilmediği için, eski Borçlar Kanunu döneminde verilen kefalet bakımından da kefillerin sorumlu tutulamayacağı sonucuna varılmıştır.
On yıllık süre
Türk Borçlar Kanunu’nun 598. maddesinin üçüncü fıkrasına göre bir gerçek kişi tarafından verilmiş olan her türlü kefalet, sözleşmenin kurulmasından başlayarak on yılın geçmesiyle kendiliğinden ortadan kalkar. Kefalet on yıldan uzun bir süre için verilmiş olsa bile, uzatılmamış veya yeni bir kefalet verilmemişse kefil ancak on yıl doluncaya kadar takip edilebilir. Uzatma, en erken sürenin dolmasından bir yıl önce ve kefalet sözleşmesinin şekline uygun yazılı açıklamayla yapılabilir.
Bu hüküm YLSY dosyalarında belirleyicidir, çünkü dil öğrenimi, yüksek lisans, doktora ve ardından gelen mecburi hizmet birlikte on yılı kolayca aşar. Yargıtay’ın 2025 tarihli kararında 01/12/2009 tarihli kefalet senedinden doğan sorumluluğun, on yılın dolduğu 01/12/2019 tarihinde sona erdiği kabul edilmiştir; bursiyerin taahhüdünü ihlal ettiği tarih ise 21/01/2020’dir. Kefaletin tarihi, borcun doğduğu tarih ve takibin başladığı tarih bu nedenle yan yana konmalıdır.
Kefil için kontrol listesi
| Soru | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Senette azami miktar yazılı mı? | Yazılı değilse kefalet geçersizdir; kefil her durumda en çok bu miktara kadar sorumludur | TBK m.583, m.589 |
| Azami miktar, tarih ve müteselsil kefil ibaresi kefilin el yazısıyla mı? | Kefilin kendi el yazısıyla olması şarttır | TBK m.583; Yargıtay 3. HD, E.2024/4158, K.2025/3211 |
| Kefalet tarihinden itibaren on yıl doldu mu? | Gerçek kişinin kefaleti on yılın geçmesiyle kendiliğinden sona erer | TBK m.598/3 |
| Eşin yazılı rızası alındı mı? | Evli kefil, ancak eşinin en geç sözleşme anında verdiği yazılı rızayla kefil olabilir | TBK m.584 |
| Sonradan ek senet düzenlendi mi? | Kefilin sorumluluğunu artıran değişiklikler kefalet için öngörülen şekle uyulmadıkça hüküm doğurmaz | TBK m.583/3 |
| Asıl borçluya ihtar yapıldı mı? | Müteselsil kefile başvuru için borçlunun ifada gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması aranır | TBK m.586 |
| Asıl borç sona erdi mi? | Asıl borç hangi sebeple olursa olsun sona erince kefil de borcundan kurtulur | TBK m.598/1 |
Kefaletin genel kuralları ve eş rızası için Kefilin Hakları: Eş Rızası, Azami Miktar ve Müteselsil Kefalet yazımıza; kefile icra takibi gelmişse Kefalete Dayalı Takibe Karşı Menfi Tespit Dava Dilekçesi örneğine bakılabilir. On yıllık sürenin hesabı, senet tarihine göre uygulanacak kurallar, Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 2025-2026 kararları ve kefil için cevap ve menfi tespit dilekçeleri YLSY Bursiyerine Kefil Oldum rehberimizde ayrıca anlatılmıştır.
Hangi Uyuşmazlık Hangi Mahkemede Görülür?
YLSY dosyalarında yargı yolu ikiye ayrılır ve yanlış mahkemede açılan dava aylar kaybettirir. Ayrımın ölçüsü, uyuşmazlığın temelinde idarenin kamu gücüne dayanarak tek yanlı kurduğu bir işlemin mi, yoksa imzalanan senedin mi bulunduğudur.
Uyuşmazlık Mahkemesi bu ayrımı 1416 sayılı Kanun bursiyerleri bakımından 20/09/2021 tarihli, E.2021/472, K.2021/449 sayılı kararında yapmıştır. Olayda doktorasını yarım bırakıp dönen bursiyer, yurt dışında yüksek lisans ve doktorada geçen sürelerin mecburi hizmet olarak ifa ettirilmesini istemiştir. Bakanlık bu talebi karşılamak yerine 24.286,31 Türk lirası, 150.047,82 İngiliz sterlini ve 984 ABD doları borç çıkarmış; otuz gün içinde ödeme veya taksit teklifi yapılmazsa kefillerle birlikte dava açılacağını bildirmiştir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, uyuşmazlığın taahhütname ve kefalet senedinden doğduğu görüşüyle adli yargının görevli olduğunu ileri sürmüştür. Mahkeme bu görüşe katılmamış; uyuşmazlığın temelinde kefalet senedinin değil, mecburi hizmet görevinin başlatılmamasının bulunduğunu, bunun statü hukukundan kaynaklandığını belirterek davanın idari yargıda görülmesi gerektiğine karar vermiştir.
Buna karşılık Mahkeme, doğrudan senede dayanan borç uyuşmazlıklarında adli yargıyı görevli saymaktadır. 25/11/2019 tarihli, E.2019/727, K.2019/772 ve 03/05/2021 tarihli, E.2021/209, K.2021/291 sayılı kararlar, 2547 sayılı Kanun uyarınca yurt dışında görevlendirilen ve aynı tür yüklenme ve kefalet senedini imzalayan öğretim üyelerine ilişkindir. İlkinde senede dayanılarak çıkarılan borç nedeniyle açılan dava, ikincisinde borçlu olunmadığının tespiti ve ödenen tutarın iadesi istemi adli yargının görevinde sayılmıştır; ikinci kararda senette Ankara mahkemeleri ile icra dairelerinin yetkili kılındığı da belirtilmiştir. 1416 sayılı Kanun kapsamında bursiyer ve kefillere karşı açılan alacak davaları da asliye hukuk mahkemelerinde görülmekte, kararlar Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nce incelenmektedir. Bu davada bursiyerin savunmaları ve cevap dilekçesi örneği YLSY Borç Davasına Cevap Dilekçesi rehberimizde yer alır. Üniversite adına yurt içinde yetiştirilen araştırma görevlilerinin mecburi hizmet borcu ve maaş iadesi sorunu ÖYP Araştırma Görevlisinin Mecburi Hizmet Borcu yazımızda ayrıca ele alınmıştır.
Uygulama için çıkan sonuç şudur: öğrencilikle ilişik kesme, süre uzatımı talebinin reddi, atama yapılmaması, kadro belirlenmesi, mecburi hizmetin devri ve mecburi hizmete başlatma talebi karşılanmadan borç çıkarılması idari yargıda dava edilir. Bursiyere ve kefile karşı senede dayanılarak açılan alacak davası, icra takibi ve kefilin sorumluluğuna ilişkin uyuşmazlık ise adli yargıdadır. Sınır her dosyada aynı yerden geçmez; dava açılmadan önce istemin hangi işleme veya belgeye dayandığı netleştirilmelidir.
Uyuşmazlığa göre yargı yolu ve süre
| Uyuşmazlık | Yargı yolu | Süre |
|---|---|---|
| İlişik kesme kararı | İdare mahkemesi; iptal davası ve yürütmenin durdurulması | İdareye itiraz 5 iş günü; dava 60 gün |
| Süre uzatımı, statü veya alan değişikliği talebinin reddi | İdare mahkemesi | 60 gün |
| Atama yapılmaması, kadro uyuşmazlığı, devir talebinin reddi | İdare mahkemesi | Ret veya zımni retten itibaren 60 gün |
| Mecburi hizmete başlatma talebi karşılanmadan borç çıkarılması | İdare mahkemesi (Uyuşmazlık Mahkemesi, E.2021/472, K.2021/449) | İşlemin tebliğinden itibaren 60 gün |
| İdarenin senede dayanarak açtığı alacak davası | Asliye hukuk mahkemesi | Cevap süresi dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta |
| İcra takibi | İcra dairesi; itiraz üzerine itirazın iptali davası | Ödeme emrine itiraz 7 gün |
| Senetten doğan borç için borçlu olunmadığının tespiti | Asliye hukuk mahkemesi | Borç ödenmeden veya takip sırasında |
| Kefilin sorumlu olmadığının tespiti | Asliye hukuk mahkemesi | Takipten önce veya takip sırasında |
Dava yanlış yargı yolunda açılmışsa hak hemen kaybedilmez. Adli yargıda açılan dava görev yönünden reddedilirse, kararın kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde idari yargıda dava açılabilir ve adli yargıya başvurma tarihi idari yargıya başvurma tarihi sayılır (2577 sayılı Kanun m.9). Hukuk mahkemesinin görevsizlik kararında ise dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi iki hafta içinde istenmelidir (6100 sayılı Kanun m.20). Görev ayrımının genel ölçütleri için Dava Adli Yargıda mı İdari Yargıda mı Açılır?, itirazın iptali davası için İtirazın İptali ve İcra İnkâr Tazminatı yazılarımıza bakılabilir.
Zamanaşımı
1416 sayılı Kanun’da bu alacak için özel bir zamanaşımı süresi öngörülmemiştir; genel kural geçerlidir: kanunda aksine hüküm bulunmadıkça her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir (Türk Borçlar Kanunu m.146). Süre kural olarak borcun muaccel olduğu, yani taahhüdün ihlal edildiği tarihte işlemeye başlar. Kefil bakımından zamanaşımından bağımsız olarak, kefalet tarihinden itibaren işleyen on yıllık süre ayrıca uygulanır.
Yapılandırma Düzenlemeleri ve Kapsam Dışında Kalanlar
Kanun koyucu bu borçları iki kez yeniden hesaplama imkânı tanımıştır. 2006 tarihli 5535 sayılı Kanun’la eklenen geçici 1. madde, o tarihten önce ilişiği kesilen veya mecburi hizmetini tamamlamadan ayrılanlara, üç ay içinde başvurmaları hâlinde borcun yeniden hesaplanması ve borcun mecburi hizmet yapılarak ödenmesi imkânını getirmiştir. 2021 tarihli 7326 sayılı Kanun’la eklenen geçici 4. madde ise, önceki düzenlemeden yararlanmayanlar ile arada geçen sürede hakkında borç takibi yapılanlara, maddenin yayımını izleyen üç ay içinde başvurmaları koşuluyla yeni bir hesaplama ve beş yıla kadar taksit imkânı tanımıştır. Her iki düzenlemenin başvuru süresi dolmuştur; bugün yeni bir başvuru için kanuni dayanak oluşturmazlar. Ancak o dönemde başvurup hesabı hatalı yapılanlar bakımından hâlâ önem taşırlar.
Geçici 4. maddenin son fıkrası bir grubu kapsam dışında bırakmıştır: terör örgütlerine veya Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle öğrencilikle veya kadrolarıyla ilişiği kesilenler bu maddeden yararlanamaz. Anayasa Mahkemesi 16/12/2021 tarihli, E.2021/80, K.2021/99 sayılı kararıyla bu fıkradaki “Milli Güvenlik Kurulunca” ve “üyeliği, mensubiyeti veya” ibarelerini iptal etmiş, “iltisakı yahut bunlarla irtibatı” ibaresine yönelik iptal istemini reddetmiştir. Bu kişiler bakımından genel hükümler, yani Kanun’un 19. maddesi ve 657 sayılı Kanun’un ek 34. maddesi uygulanmaya devam eder; ilişik kesme işleminin kendisine karşı yargı yolu ise diğer bursiyerlerle aynıdır. OHAL kanun hükmünde kararnameleriyle kamu görevinden çıkarılan bursiyerlerin ise mecburi hizmet borcu 7082 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle tamamen ortadan kalkmıştır; bu hükmün kapsamı ve sınırları KHK ile İhraç Edilen YLSY Bursiyerinin Borcu rehberimizde anlatılmıştır.
Borç Bildirimine İtiraz ve Hesap Dökümü Talebi Dilekçesi Örneği
Borç bildirimi geldiğinde ilk iş, hesabın dayanağını yazılı olarak istemek ve itirazları kayda geçirmektir. Bu dilekçe borcun kabulü anlamına gelmez; aksine, sonraki davada hesap itirazlarının zamanında ileri sürüldüğünü gösterir.
MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI
Yükseköğretim ve Yurt Dışı Eğitim Genel Müdürlüğüne
Başvuran: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: […], [adres]
Vekili: Av. […], [baro ve sicil no], [adres]
Konu: [tarih ve sayı] sayılı borç bildirimine itirazlarımızın sunulması ve borcun dayanağı olan hesap dökümünün verilmesi istemidir.
1. Müvekkil, 1416 sayılı Kanun kapsamında [yıl] yılında [kurum] adına [ülke]de [yüksek lisans / doktora] öğrenimi görmek üzere yurt dışına gönderilmiştir. Bakanlığınızın [tarih ve sayı] sayılı yazısıyla müvekkilden [tutar ve döviz cinsi] öğrenim masrafı ile faizinin ödenmesi istenmiştir.
2. Bildirimde borcun hangi ödemelerden oluştuğu gösterilmemiştir. 657 sayılı Kanun’un ek 34. maddesi uyarınca yalnızca müvekkil için fiilen döviz olarak yapılmış masraflar, aynı döviz cinsi ve miktarı üzerinden borç sayılabilir. Her bir ödemenin tarihini, tutarını, döviz cinsini ve dayanak belgesini gösteren dökümün tarafımıza verilmesi gerekmektedir.
3. Müvekkil [tarih] ile [tarih] arasında [kurum]da [süre] mecburi hizmet yapmıştır. 657 sayılı Kanun’un ek 34. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca döviz borcu toplamından mecburi hizmetin tamamlanan kısmı için hesaplanan miktarın indirilmesi gerekirken bildirimde bu indirim yapılmamıştır [veya eksik yapılmıştır].
4. Bildirimde faiz, her harcamanın yapıldığı tarihten itibaren hesaplanmıştır. 1416 sayılı Kanun’un 19. maddesi ile Yönetmelik’in 38. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca faiz başlangıcı, taahhüdün ihlal edildiği tarihtir. Faiz oranı bakımından 3095 sayılı Kanun’un yabancı para borçlarına ilişkin 4/a maddesinin uygulanması gerekmektedir.
5. Müvekkilin resmî burssuz statüde geçirdiği [tarih aralığı] dönemi için yapılmış bir ödeme bulunmadığı hâlde bu dönem hesaba katılmıştır [varsa].
6. İşbu başvuru borcun kabulü anlamına gelmemekte olup, borcun varlığına, miktarına ve feri alacaklara ilişkin bütün itiraz ve dava haklarımız saklıdır.
Sonuç ve istem: Borcun dayanağı olan ödeme dökümünün ve hesap tablosunun tarafımıza verilmesini; borcun, mecburi hizmetin tamamlanan kısmı düşülerek ve faiz taahhüdün ihlal edildiği tarihten işletilerek yeniden hesaplanmasını; yeniden hesaplama yapılıncaya kadar tahsil işlemlerinin başlatılmamasını talep ederiz.
[Tarih]
Başvuran vekili Av. […]
Ekler: Borç bildirimi, hizmet cetveli, vekâletname örneği.
İlişik Kesme Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği
Yönetmelik’in öngördüğü itiraz süresi kararın tebliğinden itibaren beş iş günüdür; karar hangi maddeye dayanırsa dayansın bu süre içinde başvurmak güvenli yoldur. Aşağıdaki örnek, öğrenimin süresinde tamamlanamadığı gerekçesiyle verilen karar içindir; gerekçeye göre üçüncü ve dördüncü paragraflar değiştirilir.
MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI
Yükseköğretim ve Yurt Dışı Eğitim Genel Müdürlüğüne
İtiraz eden: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: […], öğrenci dosya no: […], [adres]
Konu: [tarih ve sayı] sayılı öğrencilikle ilişik kesme kararına itirazdır.
Tebliğ tarihi: […]
1. 1416 sayılı Kanun kapsamında [kurum] adına [ülke ve üniversite]de [doktora] öğrenimi görmekteyim. Bakanlığınızın [tarih ve sayı] sayılı kararıyla, öğrenimimi belirlenen sürede tamamlayamadığım gerekçesiyle öğrencilikle ilişiğim kesilmiş; karar tarafıma [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. İtirazım süresindedir.
2. Öğrenim sürem, [tarih] tarihli uzatma kararıyla [tarih] tarihine kadar uzatılmıştır. Tez çalışmam [aşama] aşamasındadır; danışmanımın [tarih] tarihli yazısına göre tez savunması [tarih] tarihinde yapılacaktır. Öğrenimimi sürdürdüğüm ve tamamlamak üzere olduğum, ekte sunduğum belgelerle sabittir.
3. Gecikme, [laboratuvarın kapalı kalması / danışman değişikliği / sağlık sorunu] nedeniyle ortaya çıkmış olup iradem dışındadır. Bu durum [tarih] tarihli dilekçemle yurt dışı temsilciliğine bildirilmiştir. Yönetmelik’in 8. maddesi geçerli bir özre dayanan hâllerde öğrenim süresinin uzatılmasına imkân tanımaktadır.
4. İlişik kesme kararı, öğrenimin tamamlanmasına [süre] kala verilmiştir. Kararın uygulanması hâlinde hem bugüne kadar yapılan kamu harcaması amacına ulaşmayacak hem de tarafıma ölçüsüz bir mali yük yüklenecektir. Öğrenimin tamamlanması için gereken sürenin burssuz olarak tanınması, aynı amaca daha hafif bir yolla ulaşılmasını sağlar.
5. Karar öncesinde savunmam alınmamış, gecikmenin sebepleri araştırılmamıştır [varsa].
Sonuç ve istem: [tarih ve sayı] sayılı ilişik kesme kararının kaldırılmasını, öğrenim süremin [tarih] tarihine kadar burssuz olarak uzatılmasını talep ederim. İdari dava açma hakkım saklıdır.
[Tarih]
[Ad Soyad, imza]
Ekler: Danışman yazısı, tez ilerleme raporu, önceki uzatma kararı, [sağlık raporu].
YLSY dosyanızda borç bildirimi, ilişik kesme kararı veya icra takibi varsa, belgeyi ve tebliğ tarihini 0554 648 37 15 numaralı hattan iletebilirsiniz. İlk bakılacak şey sürelerdir: ilişik kesmede beş iş günü, idari davada altmış gün, ödeme emrinde yedi gün.
İlgili rehberlerimiz: yargı kararının uygulanmaması · göreve iade ve özlük hakları · yürütmenin durdurulması · idari yargıda görev ve yetki · öğrenci disiplin cezasına itiraz · bireysel başvuru kararları
Sıkça Sorulan Sorular
YLSY mecburi hizmet süresi kaç yıldır?
Yurt dışında burs ve okul ödemelerinin yapıldığı öğrenim süresinin iki katıdır; yurt içinde burslu geçen süre için süre kadar mecburi hizmet hesaplanır (657 sayılı Kanun ek m.34; Yönetmelik m.36). Resmî burssuz geçen süreler hesaba katılmaz. Bir yıl dil, iki yıl yüksek lisans ve dört yıl doktora için burs alan bursiyerin mecburi hizmeti on dört yıldır.
YLSY tazminatı döviz üzerinden mi ödenir?
Borç, döviz olarak yapılan masrafların aynı döviz cinsi ve miktarı üzerinden hesaplanır. Ödeme Türk lirasıyla yapılır ve tahsil günündeki Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden dövize çevrilerek borçtan düşülür (657 sayılı Kanun ek m.34). Kur artışının yükü bu nedenle bursiyerdedir.
Faiz hangi tarihten itibaren işler?
Taahhüdün ihlal edildiği tarihten (1416 sayılı Kanun m.19; Yönetmelik m.38/2). Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E.2024/4158, K.2025/3211 sayılı kararında faizin harcama tarihinden değil, öğrencilikle ilişiğin kesildiği tarihten işletilmesini hukuka uygun bulmuştur.
Borç taksitlendirilebilir mi?
Evet. Hesaplanan borç, ilgilinin durumu ve ödenecek tutar dikkate alınarak azami beş yıla kadar taksitlendirilebilir (657 sayılı Kanun ek m.34). Her taksit, ödendiği günün kuruyla dövize çevrilerek borçtan düşülür.
Mecburi hizmetin bir kısmını yaptım, ayrılırsam ne öderim?
Döviz borcu toplamından, mecburi hizmetin tamamlanan kısmı için hesaplanan miktar indirilir; kalan tutar faiziyle istenir. Ayrılmadan önce hizmet cetvelinizi ve güncel borç hesabını yazılı olarak isteyin.
Döndüm ve görev talep ettim ama atanmadım. Borçlu olur muyum?
Kurum, başvurudan itibaren en geç üç ay içinde atama yapmakla yükümlüdür (Yönetmelik m.34/5). 1416 sayılı Kanun’un 18. maddesine göre üç ayın sonuna kadar bir hizmete tayin edilmeyenler için hizmeti kabul mecburiyeti düşer. Görev talebinizin süresinde ve eksiksiz yapıldığını belgelemeniz gerekir.
Sağlık nedeniyle öğrenimi bırakırsam tazminat öder miyim?
Hayır. Ruh veya beden sağlığının öğrenimi sürdürmeye imkân tanımadığı sağlık kurulu raporuyla tespit edilenlerin ilişiği kesilir; bu kişilerden tahsil masrafı istenmez ve mecburi hizmetle yükümlü tutulmazlar (1416 sayılı Kanun m.19/2; Yönetmelik m.21).
YLSY bursiyerine kefil oldum; borçtan sorumlu muyum?
Kefalet senedinde azami miktar, kefalet tarihi ve müteselsil kefil ibaresi kendi el yazınızla yazılmamışsa kefalet geçersizdir (TBK m.583). Geçerli olsa bile gerçek kişinin kefaleti, sözleşme tarihinden itibaren on yılın geçmesiyle kendiliğinden sona erer (TBK m.598/3). Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2025 tarihli kararında bu iki gerekçeyle kefiller hakkındaki davanın reddini onamıştır.
İlişik kesme kararına nasıl itiraz edilir?
Kararın tebliğinden itibaren beş iş günü içinde idareye yazılı itiraz edilebilir (Yönetmelik m.32/2). Ayrıca altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir ve yürütmenin durdurulması istenebilir. Güvenli olan, itirazı beş iş günü içinde yapmak ve dava süresini kararın ilk tebliğinden itibaren hesaplamaktır.
Tazminat davası hangi mahkemede görülür?
İdarenin bursiyere ve kefillere karşı senede dayanarak açtığı alacak davası asliye hukuk mahkemesinde görülür. İlişik kesme, atama, devir ve mecburi hizmete başlatma talebi karşılanmadan borç çıkarılması gibi idari işlemlere karşı davalar ise idare mahkemesinde açılır (Uyuşmazlık Mahkemesi, E.2021/472, K.2021/449).
Doktorayı bitiremedim ama yüksek lisansım var. Tazminat öder miyim?
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun E.2022/2695, K.2022/3441 sayılı kararına göre öğrenimini gönderiliş amacına uygun dereceyle tamamlamayan bursiyer masrafları faiziyle ödemekle yükümlüdür; önceki farklı uygulama haklı beklenti oluşturmaz. Karara konu olayda idare, tamamlanan yüksek lisans süresini mecburi hizmetle karşılatmış, doktora dönemine ait borcu istemiştir. Borcun kapsamı ve hesabı her dosyada ayrıca denetlenmelidir.
YLSY borç bildirimi, ilişik kesme yazısı veya icra takibi mi geldi?
Borç hesabının denetimi, kefalet senedinin incelenmesi, ilişik kesme kararına itiraz ve dava için belgelerinizle birlikte arayın.
Süreyi kaçırmayın
İlişik kesme kararına itiraz 5 iş günü; iptal davası 60 gün; dönüşte görev talebi 2 ay; ödeme emrine itiraz 7 gün; kefalette 10 yıl. Telefon: 0554 648 37 15.


