OHAL döneminde çıkarılan kanun hükmünde kararnamelerle doğrudan ya da bu kararnamelerin öngördüğü kurul ve bakan onayı usulüyle kamu görevinden veya meslekten çıkarılan YLSY bursiyerinin mecburi hizmet yükümlülüğü ve buna bağlı borcu kanunen ortadan kalkmıştır. 7082 sayılı Kanun’un 10. maddesine göre bu borç için açılmış dava ve takiplere son verilir, yüklenme ve kefalet senetlerindeki tutarlar ne bursiyerden ne kefillerden istenebilir, sonlandırılan davalarda vekâlet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmez. Aynı sonuç 673 sayılı KHK’nın 4. maddesiyle öğrencilikle ilişiği kesilenler için de öngörülmüştür. OHAL sona erdikten sonra 375 sayılı KHK’nın geçici 35. maddesiyle çıkarılanlar, iş sözleşmesi KHK dışında feshedilenler ve başka KHK listeleriyle öğrenciliği kesilenler ise bu hükmün açık kapsamında değildir. Bunlar ayrıca 1416 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesindeki 2021 yeniden hesaplamasından da yararlanamaz; Anayasa Mahkemesi bu istisnayı iltisak ve irtibat yönünden Anayasa’ya uygun bulmuştur.
Bu rehber; YLSY veya 1416 sayılı Kanun kapsamındaki başka bir bursla yurt dışına gönderilmiş, sonra OHAL kararnameleriyle ya da OHAL sonrasında iltisak veya irtibat gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılmış veya öğrencilikle ilişiği kesilmiş bursiyerler, kefilleri ve vekilleri için yazıldı. 7082 sayılı Kanun’un 10. maddesinin kapsamı, kapsam dışında kalan durumlar, 1416 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesindeki istisna ve Anayasa Mahkemesi’nin 2021/99 sayılı kararı, göreve iadenin mecburi hizmete etkisi ve İYUK m.28’e 2026’da eklenen kesinleşme şartı, Yargıtay kararlarıyla birlikte anlatılmış; cevap dilekçesi, idareye başvuru ve ödeme emrine itiraz dilekçesi örnekleri verilmiştir. KHK listesindeki sıra numaranızı ve size gelen borç yazısını Av. Fatma Öztürk’e 0554 648 37 15 numaralı hattan iletebilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 7082 sayılı Kanun (675 sayılı KHK’nın kabulü; RG 08.03.2018, 30354 mükerrer) m.1, m.4 ve m.10; 7081 sayılı Kanun (673 sayılı KHK’nın kabulü) m.4; 7088 sayılı Kanun m.4; 7089 sayılı Kanun m.5; 6749 sayılı Kanun (667 sayılı KHK’nın kabulü) m.3 ve m.4; 7075 sayılı Kanun m.1, m.2, m.9, m.10 ve m.11; 1416 sayılı Kanun m.19, m.21 ve geçici m.4; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ek m.34; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, m.10 ve m.28/1 (2/7/2026 tarihli ve 7588 sayılı Kanun’un 7. maddesiyle eklenen cümle; yürürlük 11.07.2026); 6100 sayılı HMK m.165 ve m.331; 6098 sayılı TBK m.117, m.146, m.149, m.154 ve m.598; 2004 sayılı İİK m.62 ve m.72.
Anayasa Mahkemesi kararları: 16/12/2021, E.2021/80, K.2021/99 (RG 16.03.2022, 31780); 26/10/2022, E.2018/76, K.2022/125 (RG 02.03.2023, 32120); 31/05/2023, E.2018/77, K.2023/105 (RG 22.11.2023, 32377). Yargıtay 3. Hukuk Dairesi: 16/06/2022, E.2021/8420, K.2022/5919; 12/06/2024, E.2023/604, K.2024/1968; 13/10/2025, E.2024/1637, K.2025/4787; 23/10/2025, E.2025/1551, K.2025/5096; 27/04/2026, E.2025/3730, K.2026/2477; 15/06/2026, E.2026/2566, K.2026/3781. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi: 25/06/2020, E.2019/4106, K.2020/5168.
Kanun metinleri mevzuat.gov.tr’deki güncel metinlerden, Anayasa Mahkemesi kararları Norm Kararlar Bilgi Bankasından, Yargıtay kararları karar arama sistemindeki tam metinlerinden 19 Kasım 2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.
Önce Kendi Durumunuzu Belirleyin
“KHK’lı bursiyer” tek bir hukuki durum değildir. Borcun ortadan kalkıp kalkmadığını belirleyen şey, ilişiğin hangi işlemle, hangi tarihte ve hangi statüdeyken kesildiğidir. Aynı yıl ihraç edilen iki bursiyerden biri hiçbir borç ödemezken diğeri dövizli borcun tamamıyla karşı karşıya kalabilir. Aşağıdaki tablo, kararlarda karşılaşılan durumları ve uygulanacak hükmü özetler.
Durum, uygulanacak hüküm ve borcun akıbeti
| Durum | Uygulanacak hüküm | Borç bakımından sonuç |
|---|---|---|
| Mecburi hizmet sırasında OHAL KHK’sının ekli listesiyle kamu görevinden çıkarıldım | 7082 s.K. m.10/1-b | Mecburi hizmet ve buna bağlı borç ortadan kalkar; dava ve takip sona erdirilir; kefilden de istenmez |
| KHK’nın öngördüğü usulle (bakan onayı, YÖK veya üniversite yönetim kurulu kararı, HSK kararı) çıkarıldım | 7082 s.K. m.10/1; 6749 s.K. m.3, m.4 | Aynı sonuç; hüküm “KHK’lerde öngörülen usuller çerçevesinde” çıkarılanları da kapsar |
| Yurt dışı eğitimden sonra aylıksız izinliyken KHK ile kamu görevinden çıkarıldım | 7082 s.K. m.10/1-b | Yargıtay 3. HD, E.2024/1637, K.2025/4787: alacak davası reddedildi, vekâlet ücreti ve gider yüklenmedi; aylıksız izin, kapsamı daraltmaz |
| 673 sayılı KHK’nın 4. maddesiyle öğrencilikle ilişiğim kesildi | 7082 s.K. m.10/1 | Kanun bu grubu açıkça saymıştır; mecburi hizmet ve borç ortadan kalkar |
| 675 sayılı KHK veya sonraki bir KHK listesiyle öğrencilikle ilişiğim kesildi | 7082 s.K. m.4; 7088 s.K. m.4; 7089 s.K. m.5 | 7082 s.K. m.10 bu listeleri saymaz; borç istenebilir ve 1416 geçici m.4 yeniden hesaplamasından yararlanılamaz |
| OHAL bittikten sonra 375 sayılı KHK geçici m.35 uyarınca çıkarıldım | 375 s.KHK geçici m.35; 1416 geçici m.4/son | Yargıtay 3. HD, E.2021/8420, K.2022/5919: 7082 s.K. m.10 uygulanamaz; genel hükümler işler |
| Mecburi hizmetin devredildiği kurum iş sözleşmemi feshetti | İş sözleşmesi ve işe iade kararı | İşe iade kararı kesinleşip işe başlatılmadıysa taahhüt ihlali yoktur (E.2025/1551, K.2025/5096); işe iade reddedildiyse borç doğabilir (E.2025/3730, K.2026/2477) |
| Disiplin cezasıyla memuriyetten çıkarıldım | 1416 s.K. m.19 | Kanun memuriyetten ihraç cezasına uğrayanları masrafı ödemekle yükümlü sayar; 7082 s.K. m.10 disiplin yoluyla çıkarmayı kapsamaz |
| Listeden çıkarıldım, Komisyon başvurumu kabul etti veya iptal kararı aldım | 7075 s.K. m.10; 7082 s.K. m.4/2 | KHK hükmü tüm sonuçlarıyla ortadan kalkmış sayılır; göreve veya öğrenciliğe dönüş, mecburi hizmet yeniden gündeme gelir |
7082 Sayılı Kanun’un 10. Maddesi Borcu Nasıl Ortadan Kaldırır?
Hüküm ilk olarak 29 Ekim 2016 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 675 sayılı KHK’nın 10. maddesi olarak yürürlüğe girmiş, 6/2/2018 tarihli ve 7082 sayılı Kanun’la aynen kanunlaşmıştır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi kararlarında da 675 sayılı KHK’nın 10. maddesinin 7082 sayılı Kanun’un 08.03.2018 tarihinde yayımlanmasıyla aynen kanunlaştığı belirtilmektedir. Madde “Peşin ödenen aylıklar ve mecburi hizmet” başlığını taşır ve iki grup kişiyi kapsar: 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan KHK’lerle doğrudan veya bu KHK’lerde öngörülen usuller çerçevesinde meslekten, kamu görevinden ya da ilgili kurumların teşkilatından çıkarılanlar ile 673 sayılı KHK’nın 4. maddesi uyarınca öğrencilikle ilişiği kesilenler.
Bu kişiler bakımından maddenin birinci fıkrasının (b) bendi şöyledir: “Mecburi hizmet yükümlülükleri ve mecburi hizmete bağlı borç yükümlülükleri ortadan kalkar, buna ilişkin dava ve borç takibi işlemlerine son verilir. Bunlardan alınmış olan yüklenme senetleri ve muteber imzalı müteselsil kefalet senetlerinde yazılı olan tutarlar, ilgili kamu personelinden yahut kefillerinden talep ve tahsil edilmez.” Üçüncü fıkraya göre bu madde kapsamında sonlandırılan davalarda vekâlet ücreti ve yargılama giderlerine hükmedilmez, hükmedilmiş olanlar da tahsil edilmez. Birinci fıkranın (a) bendi ise çıkarılma ayına ilişkin peşin ödenen mali ve sosyal hakların çıkarılma tarihinden sonraki günlere düşen kısmının geri alınmayacağını düzenler.
Hükmün YLSY bursiyeri bakımından anlamı açıktır. 1416 sayılı Kanun’un 19. maddesi mecburi hizmet süresi içinde istifa eden veya memuriyetten ihraç cezasına uğrayanları tahsil masraflarını faizleriyle ödemekle yükümlü tutar. 657 sayılı Kanun’un ek 34. maddesi de mecburi hizmet tamamlanmadan bir ceza ile görevine son verilen personeli kendisi için fiilen yapılan döviz masraflarıyla borçlandırır. KHK ile çıkarılma bir disiplin cezası değildir; ancak idarenin bunu taahhüdün ihlali gibi görüp borç çıkarması mümkündü. Kanun koyucu bu tartışmayı 7082 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle kapatmış ve devletin kendi işlemiyle sona erdirdiği mecburi hizmet ilişkisinden borç doğmayacağını kabul etmiştir. Hüküm kusur değerlendirmesine bağlanmamıştır; çıkarılma işleminin dayandığı gerekçe, borcun ortadan kalkmasına engel değildir.
Madde yalnızca 1416 sayılı Kanun bursiyerlerine özgü de değildir. Yargıtay kararlarında 657 sayılı Kanun’un 78. maddesi uyarınca yetiştirilmek amacıyla yurt dışına gönderilen Emniyet personeline, YÖK doktora bursuyla yurt dışında görevlendirilen araştırma görevlisine ve yurt dışı dil eğitimi için taahhütname veren ve meslekten çıkarılan yargı mensubuna ilişkin alacak davalarında aynı hüküm tartışılmıştır. Ortak nokta, borcun bir mecburi hizmet yükümlülüğüne bağlı olması ve ilişiğin OHAL KHK’leriyle veya bu KHK’lerin öngördüğü usulle kesilmiş olmasıdır.
Kapsam: “Doğrudan” ve “KHK’lerde Öngörülen Usuller Çerçevesinde” Çıkarma
Maddenin kapsamı iki çıkarma yolunu birlikte içerir. Birincisi, KHK’ye veya onu kabul eden kanuna ekli listede adı bulunan kişinin “başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın” kamu görevinden çıkarılmasıdır; 7082 sayılı Kanun’un 1. maddesi bu kalıbı kullanır. İkincisi, KHK’nin bir kurula veya makama verdiği yetkiyle yapılan çıkarmadır. 667 sayılı KHK’yı kabul eden 6749 sayılı Kanun’un 3. maddesi yüksek yargı üyeleri, hâkim ve savcılar ile Sayıştay meslek mensupları hakkında ilgili kurulların meslekten çıkarma kararı vermesini; 4. maddesi ise Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma, Sahil Güvenlik ve Millî Savunma personelinin bakan onayıyla, 2914 sayılı Kanun’a tabi öğretim elemanlarının Yükseköğretim Kurulu kararıyla, yükseköğretim kurumlarındaki 657 sayılı Kanun’a tabi personelin üniversite yönetim kurulu kararıyla kamu görevinden çıkarılmasını düzenlemiştir. Bu yollarla çıkarılan bursiyer de 7082 sayılı Kanun’un 10. maddesinden yararlanır.
Kapsamın dış sınırı ise OHAL’in kendisidir. Hüküm, 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan KHK’lere bağlanmıştır. OHAL 2018’de sona erdikten sonra 7145 sayılı Kanun’la 375 sayılı KHK’ya eklenen geçici 35. madde uyarınca yapılan çıkarmalar bu tanıma girmez. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 16/06/2022 tarihli, E.2021/8420, K.2022/5919 sayılı kararında, 375 sayılı KHK’nın geçici 35. maddesinin (B) fıkrası uyarınca 2019’da kamu görevinden çıkarılan subaya fazladan ödenen aylığın iadesi istenen davada, ilk derece mahkemesinin 7082 sayılı Kanun’un 10. maddesine dayanarak verdiği ret kararını kanun yararına bozmuştur. Gerekçe, çıkarmanın OHAL KHK’lerine değil sonradan 375 sayılı KHK’ya eklenen hükme dayanmasıdır. Aynı mantık mecburi hizmet borcu için de geçerlidir: OHAL sonrası çıkarılan bursiyerin borcu 10. madde ile ortadan kalkmaz.
Mecburi hizmetin bir kuruma devredildiği hâllerde ilişiğin nasıl sona erdiği ayrıca önem taşır. Kurumun iş sözleşmesini kendi iradesiyle feshetmesi, KHK ile çıkarma sayılmaz. Bu durumda belirleyici olan, iş yargısında verilen karardır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 23/10/2025 tarihli, E.2025/1551, K.2025/5096 sayılı kararına konu dosyada mecburi hizmeti TÜBİTAK’a devredilen bursiyerin iş sözleşmesi 2014’te iltisak iddiasıyla feshedilmiş, bursiyerin açtığı işe iade davası kabul edilerek kesinleşmiş, ancak bursiyer işe başlatılmayıp kendisine tazminat ödenmiştir. Bakanlığın bursiyer ve kefiller aleyhine açtığı alacak davası, bursiyerin taahhüde aykırı davranmadığı gerekçesiyle reddedilmiş ve karar oy birliğiyle onanmıştır. Buna karşılık 27/04/2026 tarihli, E.2025/3730, K.2026/2477 sayılı kararda, mecburi hizmetini yine TÜBİTAK’ta yaparken belirli süreli iş sözleşmesi 2017’de sona erdirilen ve işe iade davası reddedilen bursiyer yönünden bölge adliye mahkemesi, bursiyerin 675 sayılı KHK ile ihraç edilmediğini ve bu kararname hükümlerinin uygulanamayacağını kabul etmiş; Yargıtay kararı onamıştır. Aynı dosyada kefiller, kefaletin on yıllık süresi geçtiği için sorumlu tutulmamıştır. İşe iade davasının mecburi hizmet borcu üzerindeki bu belirleyici etkisi nedeniyle iş mahkemesindeki dava ayrıca titizlikle yürütülmelidir; genel çerçeve için İşe İade Davası Yargıtay Kararları yazımıza bakılabilir.
Yargıtay 7082 Sayılı Kanun’un 10. Maddesini Nasıl Uyguluyor?
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, KHK ile çıkarma dava açılmadan önce de sonra da gerçekleşmiş olsa maddeyi resen gözetilecek bir hüküm olarak uygulamaktadır. Dava açıldıktan sonra çıkarılma gerçekleşmişse mahkeme bu olguyu kendiliğinden değerlendirmek zorundadır. 15/06/2026 tarihli, E.2026/2566, K.2026/3781 sayılı kararda, yurt dışında doktora için gönderilen ve diplomasını süresinde sunmadığı gerekçesiyle hakkında dava açılan davalının dava sürerken 670 sayılı KHK’nın 2. maddesi uyarınca polislik mesleğinden ihraç edildiği belirlenmiş; bölge adliye mahkemesinin 675 sayılı KHK’nın 10. maddesinin somut olaya etkisini ve borcun devam edip etmediğini tartışmadan karar vermesi eksik inceleme sayılarak bozulmuştur.
7082 s.K. m.10 ile ilgili Yargıtay kararları
| Karar | Olay | Sonuç |
|---|---|---|
| Yargıtay 3. HD, 12/06/2024, E.2023/604, K.2024/1968 | YÖK doktora bursuyla yurt dışında görevlendirilen araştırma görevlisi 701 sayılı KHK’nın ekli listesiyle kamu görevinden çıkarıldı | Dava konusuz kaldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, vekâlet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmemesine ilişkin karar onandı |
| Yargıtay 3. HD, 13/10/2025, E.2024/1637, K.2025/4787 | Doktora için yurt dışına gönderilen Emniyet personeli, eğitim süresinden sonra kullandığı aylıksız izin sürerken 670 sayılı KHK ile meslekten ihraç edildi | Maddenin 1/b bendi ve 3. fıkrası uygulandı; alacak davasının reddi ve vekâlet ücreti ile gidere hükmedilmemesi oy birliğiyle onandı |
| Yargıtay 3. HD, 15/06/2026, E.2026/2566, K.2026/3781 | Davalı dava sürerken 670 sayılı KHK ile meslekten ihraç edildi | Maddenin somut olaya etkisi tartışılmadan verilen karar bozuldu |
| Yargıtay 3. HD, 16/06/2022, E.2021/8420, K.2022/5919 | Davalı OHAL sonrasında 375 sayılı KHK geçici m.35/B uyarınca çıkarıldı | 7082 s.K. m.10’a dayanan ret kararı kanun yararına bozuldu |
| Yargıtay 3. HD, 27/04/2026, E.2025/3730, K.2026/2477 | 1416 bursiyerinin TÜBİTAK’taki belirli süreli iş sözleşmesi sona erdi, işe iade davası reddedildi | KHK ile ihraç bulunmadığından madde uygulanmadı; bursiyerin sorumluluğu onandı, kefiller on yıllık süre nedeniyle sorumlu tutulmadı |
| Yargıtay 13. HD, 25/06/2020, E.2019/4106, K.2020/5168 | Yurt dışı dil eğitimi için taahhütname veren yargı mensubu, 2016’da HSYK kararıyla meslekten çıkarıldı; davalı 675 sayılı KHK m.10’a dayandı | İlk derece mahkemesinin ret kararı istinaftan geçti; davacının temyizi reddedilerek onandı |
Kararlardan çıkan pratik sonuç şudur: borç davasında savunmanın merkezinde çıkarma işleminin türü ve tarihi bulunur. KHK listesinin Resmî Gazete tarihi ve sıra numarası, kurul kararının tarihi ve sayısı, çıkarılma anındaki kadro ve statü belgelenmelidir. İdare çoğu zaman alacağı bursiyerin öğrenimini veya mecburi hizmetini tamamlamamasına dayandırır; ancak tamamlanamamanın sebebi KHK ise, dava dilekçesindeki anlatım ne olursa olsun Kanun’un 10. maddesi uygulanır. Akademik personelin ceza soruşturması sürecindeki durumu için Ceza Soruşturmaları Kapsamında Akademik Personelin Durumu yazımıza bakılabilir.
Öğrenciliği KHK Listesiyle Kesilenler: 673 Sayılı KHK ile Diğer Listeler
OHAL döneminde 1416 sayılı Kanun’a tabi öğrencilerin öğrencilikle ilişiği birden fazla KHK ile kesilmiştir. 673 sayılı KHK’yı kabul eden 7081 sayılı Kanun’un 4. maddesi ekli (2) sayılı listedeki öğrencilerin, 675 sayılı KHK’yı kabul eden 7082 sayılı Kanun’un 4. maddesi ekli (5) sayılı listedeki öğrencilerin ilişiğini keser. 7088 sayılı Kanun’un 4. maddesi ve 7089 sayılı Kanun’un 5. maddesi de aynı kalıpla ekli listelerdeki öğrencilerin ilişiğini kesmiştir. Bu hükümlerin hepsinde ilişiği kesilenler hakkında 667 sayılı KHK’nın 4. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarındaki tedbirlerin uygulanacağı belirtilmiştir.
7082 sayılı Kanun’un 10. maddesi ise öğrenciler bakımından yalnızca 673 sayılı KHK’nın 4. maddesi uyarınca ilişiği kesilenleri saymaktadır. Dolayısıyla 7081 sayılı Kanun’a ekli (2) sayılı listedeki bursiyerin mecburi hizmet yükümlülüğü ve buna bağlı borcu açıkça ortadan kalkmışken, 7082 sayılı Kanun’a ekli (5) sayılı listede veya 7088 ve 7089 sayılı Kanunlara ekli listelerde yer alan bursiyer için aynı açıklık yoktur. Bu bursiyer, öğrenimini KHK nedeniyle bırakmak zorunda kalmış olsa da, idare yüklenme senedine dayanarak masrafları isteyebilir. Lafız farkının eşitlik ilkesi yönünden tartışılması mümkündür; ancak 19 Kasım 2026 itibarıyla karar arama sistemlerinde bu farkı değerlendiren yayımlanmış bir Yargıtay kararına rastlanmamıştır. Böyle bir dosyada savunma bir yandan bu eşitsizliği, bir yandan da aşağıda anlatılan hesap savunmalarını birlikte içermelidir.
Listelerden çıkarma da yapılmıştır. 7082 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ikinci fıkrası, 673 sayılı KHK gereği öğrencilikle ilişiği kesilenlerden ekli (6) sayılı listedekileri ilgili listeden çıkarmış ve 673 sayılı KHK’nın 4. maddesinin bu kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte KHK’nın yayımı tarihinden itibaren ortadan kalkmış sayılacağını öngörmüştür; 7089 sayılı Kanun’un 5. maddesinin ikinci fıkrasında da benzer bir hüküm vardır. Bu kişiler bakımından ilişik kesme hiç yapılmamış gibi sonuç doğar.
Anayasa Mahkemesi bu maddelerin ilişik kesmeye ve 667 sayılı KHK tedbirlerine ilişkin cümlelerini Anayasa’ya aykırı bulmamış, üçüncü cümlelerini ise iptal etmiştir. 26/10/2022 tarihli, E.2018/76, K.2022/125 sayılı kararda 7081 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki, 31/05/2023 tarihli, E.2018/77, K.2023/105 sayılı kararda 7082 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki, bu öğrencilerin gördükleri eğitime ilişkin denklik işlemi yapılmayacağını ve akademik unvan ile derecelerine bağlı haklardan yararlanamayacaklarını öngören cümleler Anayasa’nın 15., 20. ve 42. maddelerine aykırı bulunarak iptal edilmiştir. 7088 ve 7089 sayılı Kanunların ilgili maddelerinin üçüncü cümleleri de Anayasa Mahkemesi’nin 2022/126 ve 2022/144 sayılı kararlarıyla iptal edilmiştir. Bu nedenle yurt dışında öğrenimini kendi imkânıyla tamamlayan bursiyerin diplomasının denklik işlemi bugün bu cümlelere dayanılarak reddedilemez.
1416 Sayılı Kanun Geçici 4. Madde: 2021 Yeniden Hesaplamasından Kimler Dışlandı?
3/6/2021 tarihli ve 7326 sayılı Kanun’un 16. maddesiyle 1416 sayılı Kanun’a eklenen ve 9/6/2021 tarihinde yürürlüğe giren geçici 4. madde, borcu daha önce yeniden hesaplanmamış bursiyerlere önemli kolaylıklar getirmiştir. Geçici 1. maddenin kapsamına girdiği hâlde süresinde başvurmayanlar ile o maddenin yürürlüğünden 2021’e kadar borç takibine maruz kalanların borçları, maddenin yayımını izleyen üç ay içinde Bakanlığa başvurmaları hâlinde yüklenme ve kefalet senedi hükümleri dikkate alınmaksızın yeniden hesaplanmış ve başvuru süresince tahsilat durdurulmuştur. 5/8/1996 tarihinden sonra senet verenler için maddenin yürürlüğünden önceki süreler bakımından ferî alacak hesaplanmamış; vazgeçilen borca isabet eden vekâlet ücreti dahil yargılama giderleri tahsil edilmemiş; kalan borç azami beş yıl taksitlendirilebilmiştir.
Maddenin son fıkrası ise bu kolaylıkların dışında bir grup bırakır: terör örgütlerine veya Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle öğrencilikle veya mecburi hizmetle yükümlü bulundukları süre içinde kadrolarıyla ilişiği kesilenler hakkında madde hükümleri uygulanmaz. Fıkra ilk hâliyle “Milli Güvenlik Kurulunca” ibaresini ve “üyeliği, mensubiyeti veya” ibaresini de içeriyordu.
Anayasa Mahkemesi 16/12/2021 tarihli, E.2021/80, K.2021/99 sayılı kararında bu iki ibareyi oy birliğiyle iptal etmiştir. “Milli Güvenlik Kurulunca” ibaresi, Anayasa’nın 118. maddesine göre tavsiye niteliğindeki MGK kararlarına doğrudan hukuki sonuç bağladığı için; “üyeliği, mensubiyeti veya” ibaresi ise terör örgütü üyeliği suç olduğundan, kesinleşmiş bir mahkûmiyet aranmadan kişiyi suçlu gibi muamele görmeye maruz bırakabileceği ve masumiyet karinesini ihlal ettiği için Anayasa’nın 36. ve 38. maddelerine aykırı bulunmuştur. Fıkranın iltisak ve irtibata ilişkin kalan kısmı ise eşitlik ilkesi ve mülkiyet hakkı yönünden incelenmiş ve iptal talebi reddedilmiştir. Mahkeme, bursiyerle devlet arasındaki ilişkinin karşılıklı yükümlülükler içerdiğini, Anayasa’nın 129. maddesindeki sadakat yükümlülüğünü ve tedbirin caydırıcılığını gözetmiş; istisnanın yalnızca bazı ödeme kolaylıklarından yararlanmayı engellediğini, kişilere ek bir mali yük getirmediğini ve bu nedenle ölçüsüz olmadığını kabul etmiştir. Karar 16.03.2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
Bu kararın uygulamadaki anlamı, istisnaya giren bursiyerin borcunun genel hükümlere göre hesaplanmasıdır. Geçici 4. maddenin kolaylıklarından yararlanamamak, borcun 1416 sayılı Kanun’un 19. maddesi ve 657 sayılı Kanun’un ek 34. maddesindeki genel kurallar dışında bir yöntemle hesaplanmasına izin vermez. Faiz başlangıcı, orantılı indirim ve taksit gibi genel kurallardan doğan savunmalar korunur. İstisnanın kimleri kapsadığı da dikkatle belirlenmelidir: 7082 sayılı Kanun’un 10. maddesi kapsamında borcu zaten ortadan kalkmış bir bursiyer için geçici 4. madde tartışması anlamsızdır; istisna esas olarak 10. maddenin dışında kalan gruplar için sonuç doğurur.
Geçici 4. madde kolaylıkları ve istisnaya giren bursiyer
| Kolaylık | Dayanak | İstisnaya giren bursiyer bakımından |
|---|---|---|
| Başvuru üzerine borcun senet hükümleri dikkate alınmaksızın yeniden hesaplanması | 1416 geçici m.4/2 | Yararlanamaz; başvuru süresi zaten 2021’de dolmuştur |
| 5/8/1996 sonrası senetlerde 2021 öncesi dönem için ferî alacak hesaplanmaması | 1416 geçici m.4/3 | Yararlanamaz; faiz genel hükümlere göre hesaplanır |
| Ödenen tutar ve mecburi hizmete isabet eden tutarın düşülmesi | 1416 geçici m.4/4 | Geçici madde yoluyla yararlanamaz; 657 s.K. ek m.34’teki orantılı indirim genel kural olarak uygulanır |
| Vazgeçilen borca isabet eden yargılama giderlerinin tahsil edilmemesi | 1416 geçici m.4/4 | Yararlanamaz |
| Azami beş yıl taksit, damga vergisi ve noter harcı istisnası | 1416 geçici m.4/4 | Geçici madde yoluyla yararlanamaz; 657 s.K. ek m.34’teki taksit imkânı ayrıca değerlendirilir |
| Faizin taahhüdün ihlal edildiği tarihten başlaması | 1416 s.K. m.19 | Kural 19. maddenin kendisindedir; savunma olarak ileri sürülebilir |
10. Maddenin Dışında Kalan Bursiyerin Savunmaları
375 sayılı KHK’nın geçici 35. maddesiyle çıkarılan, 675 sayılı veya sonraki KHK listeleriyle öğrenciliği kesilen ya da iş sözleşmesi KHK dışında sona eren bursiyer, borcun kendisine ve hesabına yönelik savunmaları kullanır. Bunların ayrıntısı YLSY Borç Davasına Cevap Dilekçesi rehberimizde anlatılmıştır; KHK dosyalarında öne çıkanlar şunlardır.
Faiz başlangıcı ilk sırada gelir. 1416 sayılı Kanun’un 19. maddesine göre faiz borcunun hesaplanmasında taahhüdün ihlal edildiği tarih esas alınır; harcamaların yapıldığı tarihlerden faiz işletilemez. KHK ile öğrenciliği kesilen bursiyerde ihlal tarihi, en erken ilişiğin kesildiği tarihtir. Senette ödeme günü belirlenmemişse temerrüt, borç bildiriminin tebliği ve bildirimde verilen sürenin sonunda oluşur (TBK m.117). Mecburi hizmetin bir kısmı yapılmışsa tamamlanan kısım borçtan orantılı olarak düşülür (657 sayılı Kanun ek m.34); hesap yöntemi Mecburi Hizmet Sırasında İstifa yazımızdaki örnekle aynıdır.
Zamanaşımı, KHK dosyalarında özellikle güncel bir savunmadır. Kanunda ayrık bir süre öngörülmediğinden alacak, Türk Borçlar Kanunu’nun 146. maddesindeki on yıllık süreye tabidir; süre alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar (TBK m.149) ve dava, icra takibi gibi işlemlerle kesilir (TBK m.154). İlişiklerin büyük bölümü 2016-2018 yılları arasında kesildiğinden, alacağın bu yıllarda muaccel olduğu ve sonrasında süreyi kesen hiçbir işlemin yapılmadığı dosyalarda on yıllık süre 2026-2028 döneminde dolmaktadır. Varsayımsal bir örnekle: borç bildirimi 15 Mart 2017 tarihinde tebliğ edilmiş ve ödeme için bir ay süre verilmişse alacak en geç 15 Nisan 2017 tarihinde muaccel olmuştur; bu tarihten sonra süreyi kesen hiçbir işlem yapılmamışsa zamanaşımı 15 Nisan 2027 tarihinde dolar. Muacceliyet tarihinin hangi işlemle oluştuğu her dosyada ayrıca belirlenmelidir; genel hesap kuralları için Alacak Zamanaşımı Hesaplama yazımıza bakılabilir.
Kefiller bakımından ayrıca kefaletin süresi vardır. Türk Borçlar Kanunu’nun 598. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca gerçek kişilerin verdiği kefalet, kurulduğu tarihten itibaren on yıl geçmekle kendiliğinden sona erer. 2026/2477 sayılı kararda bursiyerin sorumluluğu onanırken kefiller bu nedenle sorumlu tutulmamıştır. Kefillerin diğer savunmaları YLSY Bursiyerine Kefil Oldum rehberimizdedir.
Bekletici mesele talebi, hangi davanın beklendiğine göre farklı sonuç verir. İlişik kesme işlemine karşı açılmış ve sonucu borcun dayanağını ortadan kaldıracak bir iptal davası ya da devredilen kurumdaki fesihle ilgili işe iade davası varsa, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 165. maddesi uyarınca bu davanın beklenmesi istenmelidir; 2025/5096 sayılı karar işe iade kararının borç davasında ne kadar belirleyici olduğunu göstermektedir. Buna karşılık 2026/2477 sayılı karara konu dosyada bölge adliye mahkemesi, bursiyer hakkındaki ceza soruşturmasının sonucunun beklenmesini sonuca etkili görmemiştir. Ceza dosyasındaki beraat kararı, ilişik kesme veya çıkarma işlemine karşı idari yolda ileri sürülecek önemli bir delil olmakla birlikte, borç davasında tek başına bekletme sebebi kabul edilmeyebilir.
Göreve İade, Listeden Çıkarma ve Mecburi Hizmetin Yeniden Başlaması
KHK ile doğrudan yapılan işlemler için 7075 sayılı Kanun’la Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur. Komisyonun görev alanı kamu görevinden, meslekten veya teşkilattan çıkarmayı ve öğrencilikle ilişiğin kesilmesini açıkça kapsar (m.2/1-a ve b); Komisyon dosya üzerinden inceleme yapar ve başvurunun reddine veya kabulüne karar verir (m.9). Komisyon kararlarına karşı Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen Ankara idare mahkemelerinde, ilgilinin en son görev yaptığı kurum aleyhine iptal davası açılabilir; Cumhurbaşkanlığına ve Komisyona husumet yöneltilemez (m.11). Kanunda ayrı bir süre bulunmadığından dava açma süresi İYUK m.7’deki altmış gündür.
Komisyon 12 Ocak 2023 itibarıyla kendisine yapılan bütün başvuruları karara bağlamış ve görev süresi 22 Ocak 2023’te sona ermiştir; Komisyon’un açıklamasına göre 127.292 başvurunun 17.960’ı kabul, 109.332’si ret ile sonuçlanmıştır. Bugün yeni bir Komisyon başvurusu yapılamaz; süreç, Komisyonun ret kararlarına karşı açılmış davaların ilk derece, istinaf ve temyiz aşamalarında ve Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda devam etmektedir. Bireysel başvurunun süre ve usul şartları için Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru yazımıza bakılabilir.
Başvurunun kabulü hâlinde 7075 sayılı Kanun’un 10. maddesi uygulanır: karar kadronun bulunduğu kuruma bildirilir, eski kadro veya pozisyona atama esastır, atama emrinin tebliğinden itibaren on gün içinde göreve başlamayanın atanma hakkı düşer. İlgilinin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin KHK hükümleri, bu kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır ve göreve başlayanlara çıkarılma tarihini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye ait mali ve sosyal hakları ödenir. YLSY bursiyeri açısından bunun anlamı, çıkarma ortadan kalktığı için mecburi hizmet yükümlülüğünün kural olarak yeniden işlemesidir. Çıkarılma ile göreve başlama arasındaki sürenin mecburi hizmetten sayılıp sayılmayacağı Kanun’da açıkça düzenlenmemiştir; bu süre için mali ve sosyal hakların ödenmesi, sürenin hizmette geçmiş gibi değerlendirilmesi yönünde güçlü bir dayanaktır. On günlük süre içinde göreve başlamamak ise yeni bir borç tartışması doğurabileceğinden atama emri tebliğ edilen bursiyer süreyi kaçırmamalıdır.
Göreve iade kararlarının yerine getirilme zamanı 2026’da değişmiştir. 2/7/2026 tarihli ve 7588 sayılı Kanun’un 7. maddesiyle İYUK m.28/1’e eklenen ve 11.07.2026 tarihinde yürürlüğe giren cümleye göre Millî Savunma Bakanlığı teşkilatı personeli ve adayları ile Millî Savunma Üniversitesi askeri öğrencileri; Jandarma, Sahil Güvenlik ve Emniyet teşkilatları personeli ve adayları ile bu teşkilatların akademilerindeki öğrenciler; Millî İstihbarat Teşkilatı personeli hakkında, terör örgütleriyle iltisak gibi gerekçelerle kamu görevine alınmama, görevden çıkarılma veya sözleşme feshi işlemlerine ilişkin davalarda verilen ve göreve iade sonucunu doğuran mahkeme kararları uyarınca tesis edilecek işlemler, nihai kararların kesinleşmesinden sonra yerine getirilir. Cümlede 375 sayılı KHK’nın geçici 35. maddesine dayalı işlemlere ve olumsuz güvenlik soruşturması ile arşiv araştırmasına dayalı işlemlere karşı açılan davalar da sayılmıştır; bu kısımların da aynı personelle sınırlı olup olmadığı lafzen tartışmaya açıktır. Emniyet, Jandarma, Millî Savunma Bakanlığı veya MİT adına yurt dışına gönderilmiş bursiyerin lehine verilen iptal kararı bu nedenle kesinleşmeden uygulanmayabilir. Kesinleşme şartının ayrıntısı Göreve İade Kararı Ne Zaman Uygulanır? yazımızda, kesinleşen kararın uygulanmaması hâlinde açılacak tazminat davası Yargı Kararının İdarece Uygulanmaması ve Tazminat rehberimizde anlatılmıştır.
Borç Bildirimi, Ödeme Emri veya Dava Geldiğinde
7082 sayılı Kanun’un 10. maddesi kapsamındaki bursiyere veya kefiline yıllar sonra borç bildirimi gönderilmesi, uygulamada idarenin çıkarma işlemini dosyasına işlememesinden ya da çıkarmanın türünü yanlış değerlendirmesinden kaynaklanır. Bu durumda ilk adım, idareye çıkarma işlemini belgeleyerek borç kaydının terkinini ve kefillere yapılan bildirimlerin geri alınmasını istemektir. İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.10). Ret hâlinde uyuşmazlığın adli mi idari yargıda mı görüleceği, borcun senetten mi yoksa statü işleminden mi kaynaklandığına göre ayrıca değerlendirilmelidir; Uyuşmazlık Mahkemesi senetten doğan alacak davalarını adli yargıda, mecburi hizmete başlatma talebi karşılanmadan borç çıkarılmasını ise idari yargıda görmüştür. Ayrıntı için Adli Yargı mı İdari Yargı mı? yazımıza bakılabilir.
İdare ilamsız icra takibi başlatmışsa, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde borca ve takibe itiraz edilmelidir (İİK m.62). İtiraz süresi kaçırılmışsa veya ödeme yapılmak zorunda kalınmışsa menfi tespit veya istirdat davası gündeme gelir (İİK m.72); genel çerçeve için Menfi Tespit Davası yazımıza bakılabilir. Dava açılmışsa cevap dilekçesi tebliğden itibaren iki hafta içinde verilir ve 7082 sayılı Kanun’un 10. maddesi ilk savunma olarak ileri sürülür; Kanun’a göre bu davaya son verilmesi ve vekâlet ücreti ile yargılama giderine hükmedilmemesi gerekir.
Dosyada bulunması gereken belgeler
| Belge | Neden gerekli? | Nereden alınır? |
|---|---|---|
| Çıkarma işleminin dayanağı: KHK veya kabul kanununun ekli listesi ve sıra numarası | Doğrudan KHK ile çıkarmayı ve tarihini ispatlar | Resmî Gazete |
| Kurul, komisyon veya bakan onayı kararı ve tebliğ belgesi | “KHK’lerde öngörülen usuller çerçevesinde” çıkarmayı ispatlar | Son görev yapılan kurum |
| Çıkarılma tarihindeki kadro, aylıksız izin veya mecburi hizmet belgesi | Kişinin 10. madde kapsamındaki statüsünü gösterir | Kurumun personel birimi, e-Devlet hizmet dökümü |
| Yüklenme senedi, kefalet senetleri ve ek senetler | Kefaletin tarihi on yıllık süre için belirleyicidir | Bakanlık veya adına öğrenim görülen kurum |
| Borç bildirimi ve tebliğ belgesi | Temerrüt ve zamanaşımı hesabının başlangıcıdır | Bursiyer ve kefiller |
| Komisyon kararı, idari dava, işe iade davası ve ceza dosyası bilgileri | Bekletici mesele ve göreve iade ihtimali için gereklidir | UYAP, Komisyon kararı |
Alacak Davasına Cevap Dilekçesi Örneği (7082 s.K. m.10 Kapsamı)
Aşağıdaki örnek, mecburi hizmeti sırasında OHAL KHK’sıyla kamu görevinden çıkarılan bursiyer ve kefilleri aleyhine açılan alacak davası içindir. Bursiyer aylıksız izindeyken çıkarılmışsa açıklamalar buna göre uyarlanır. Dosyada bulunmayan husus çıkarılır.
ANKARA ( ). ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE
Dosya No: […] Esas
Cevap verenler (davalılar): [Bursiyerin adı soyadı], T.C. Kimlik No: […]; [kefillerin adları soyadları], T.C. Kimlik No: […]
Vekili: Av. […], [baro ve sicil no], [adres]
Davacı: [İdare], vekili Av. […]
Konu: 7082 sayılı Kanunun 10. maddesi uyarınca davaya son verilmesi, vekâlet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmemesi istemiyle süresi içinde sunulan cevap dilekçemizdir.
Tebliğ tarihi: […]
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil [bursiyer], 1416 sayılı Kanun kapsamında [yıl] yılında [kurum] adına [ülke ve üniversite]’de lisansüstü öğrenim görmek üzere yurt dışına gönderilmiş, öğrenimini tamamlayarak [tarih] tarihinde [kurum ve kadro] kadrosunda mecburi hizmetine başlamıştır. Diğer müvekkiller, müvekkil bursiyerin yüklenme senedine kefil olmuştur.
2. Müvekkil bursiyer, mecburi hizmetini yerine getirmekteyken [tarih] tarihli Resmî Gazetede yayımlanan [sayı] sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli [ ] sayılı listenin [ ] sırasında yer almak suretiyle kamu görevinden çıkarılmıştır. [Veya: 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4. maddesine dayanılarak verilen [tarih ve sayılı] [kurul / bakan onayı] kararıyla kamu görevinden çıkarılmıştır.] Mecburi hizmetin tamamlanamamasının tek sebebi bu çıkarma işlemidir.
3. Davacı, mecburi hizmetin tamamlanmadığından bahisle [tutar ve döviz cinsi] ile [tutar] TL’nin faiziyle müvekkillerden müteselsilen tahsilini istemektedir. Talep, aşağıda açıklanan kanun hükmü karşısında dayanaksızdır.
A. Mecburi hizmet ve buna bağlı borç kanunen ortadan kalkmıştır (7082 sayılı Kanun m.10/1-b)
4. 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 10. maddesi, 7082 sayılı Kanunla aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır. Maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnamelerle doğrudan veya bu kararnamelerde öngörülen usuller çerçevesinde kamu görevinden çıkarılanların mecburi hizmet yükümlülükleri ve mecburi hizmete bağlı borç yükümlülükleri ortadan kalkar, buna ilişkin dava ve borç takibi işlemlerine son verilir.
5. Müvekkil bursiyerin çıkarılması bu hükmün tam olarak karşıladığı durumdur. Davacı, borcun müvekkilin kendi davranışından doğduğunu ileri sürse de Kanun, borcun ortadan kalkmasını çıkarma işleminin gerekçesine veya bir kusur değerlendirmesine bağlamamıştır. Yargıtay Üçüncü Hukuk Dairesi 13/10/2025 tarihli, E.2024/1637, K.2025/4787 sayılı kararında, yurt dışı eğitimi için gönderildikten sonra aylıksız izinde iken kanun hükmünde kararnameyle meslekten ihraç edilen davalı hakkında bu hükmü uygulayan kararı onamış; 12/06/2024 tarihli, E.2023/604, K.2024/1968 sayılı kararında kanun hükmünde kararname listesiyle kamu görevinden çıkarılan davalı yönünden davanın konusuz kaldığını kabul etmiştir. Dava açıldıktan sonra gerçekleşen çıkarma bakımından da aynı hüküm gözetilir (Yargıtay Üçüncü Hukuk Dairesi, 15/06/2026, E.2026/2566, K.2026/3781).
B. Kefillerden de talepte bulunulamaz (7082 sayılı Kanun m.10/1-b, ikinci cümle)
6. Aynı bendin ikinci cümlesine göre bu kişilerden alınmış olan yüklenme senetleri ve muteber imzalı müteselsil kefalet senetlerinde yazılı tutarlar, ilgili kamu personelinden yahut kefillerinden talep ve tahsil edilmez. Kefil müvekkiller hakkındaki talep de bu nedenle dayanaktan yoksundur. Kabul anlamına gelmemek kaydıyla belirtmek gerekir ki kefalet senetleri [tarih] tarihinde düzenlenmiş olup Türk Borçlar Kanununun 598. maddesinin üçüncü fıkrasındaki on yıllık süre de dolmuştur.
C. Vekâlet ücreti ve yargılama gideri yüklenemez (7082 sayılı Kanun m.10/3)
7. Maddenin üçüncü fıkrasına göre bu madde kapsamında sonlandırılan davalarda vekâlet ücreti ve yargılama giderlerine hükmedilmez, hükmedilenler tahsil edilmez. Davacı lehine veya müvekkiller aleyhine herhangi bir yargılama giderine ve vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerekir.
D. Aksi kanaat hâlinde hesap yönünden (1416 sayılı Kanun m.19; 657 sayılı Kanun ek m.34; Türk Borçlar Kanunu m.117)
8. Mahkeme aksi kanaatte olsa dahi, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, müvekkil bursiyerin [tarih] ile [tarih] arasında yerine getirdiği [gün] günlük mecburi hizmet 657 sayılı Kanunun ek 34. maddesi uyarınca borçtan orantılı olarak düşülmeli; faiz harcama tarihlerinden değil, 1416 sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca taahhüdün ihlal edildiği tarihten ve senette ödeme günü bulunmadığından borç bildiriminin tebliği ile oluşan temerrüt tarihinden işletilmelidir.
HUKUKİ SEBEPLER
9. 7082 sayılı Kanun m.1 ve m.10; 6749 sayılı Kanun m.4; 1416 sayılı Kanun m.19; 657 sayılı Kanun ek m.34; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.117 ve m.598; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.331 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER
10. [Tarih ve sayılı] Resmî Gazete ve ekli liste, [kurul / bakan onayı kararı], müvekkilin hizmet belgesi ve kadro bilgileri, yüklenme ve kefalet senetleri, borç bildirimi ve tebliğ belgesi, davacıdan getirtilecek öğrenci ve personel dosyası ile sair yasal deliller.
SONUÇ VE İSTEM
11. Açıklanan nedenlerle, 7082 sayılı Kanunun 10. maddesi uyarınca davanın konusuz kaldığının tespiti ile esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, olmadığı kanaatine varılırsa davanın reddine; aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca müvekkiller aleyhine vekâlet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmemesine, kabul anlamına gelmemek kaydıyla mahkeme aksi kanaatte ise alacağın tamamlanan mecburi hizmet düşülerek ve faiz temerrüt tarihinden işletilerek hesaplanmasına karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz.
[Tarih]
Davalılar vekili Av. […]
İdareye Borç Kaydının Terkini Başvurusu Örneği
Bu başvuru, borç bildirimi alan veya hakkında tahsilat işlemi başlatılacağı bildirilen bursiyer ya da kefil tarafından, dava veya takip beklenmeden yapılabilir. Başvuruya çıkarma işlemini gösteren belgeler eklenmelidir.
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞINA
[veya adına öğrenim görülen kurum]
[İlgili Genel Müdürlük]
Başvuran: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: […], [adres]
Vekili: Av. […]
Konu: 7082 sayılı Kanunun 10. maddesi uyarınca adıma çıkarılan mecburi hizmet borcunun terkini, tahsilat işlemlerine son verilmesi ve kefillere yapılan bildirimlerin geri alınması istemidir.
1. 1416 sayılı Kanun kapsamında [yıl] yılında yurt dışına gönderilmiş, öğrenimimi tamamlayarak [tarih] tarihinde [kurum] kadrosunda mecburi hizmetime başlamış bulunmaktayım.
2. [Tarih] tarihli Resmî Gazetede yayımlanan [sayı] sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli listenin [ ] sırasında yer almak suretiyle [veya: kanun hükmünde kararnamede öngörülen usulle verilen [tarih ve sayılı] kararla] kamu görevinden çıkarıldım. İdarenizce [tarih ve sayılı] yazı ile adıma [tutar] tutarında borç çıkarıldığı ve kefillerime bildirim yapıldığı öğrenilmiştir.
3. 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 7082 sayılı Kanunla aynen kabul edilen 10. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnamelerle doğrudan veya bu kararnamelerde öngörülen usuller çerçevesinde kamu görevinden çıkarılanların mecburi hizmet yükümlülükleri ve buna bağlı borç yükümlülükleri ortadan kalkmış, bu konudaki dava ve takip işlemlerine son verilmesi öngörülmüştür. Yüklenme ve kefalet senetlerinde yazılı tutarlar benden veya kefillerimden talep ve tahsil edilemez.
4. Yargıtay Üçüncü Hukuk Dairesi de aynı durumdaki kişiler hakkında açılan alacak davalarında bu hükmü uygulamaktadır (13/10/2025, E.2024/1637, K.2025/4787; 12/06/2024, E.2023/604, K.2024/1968).
5. Açıklanan nedenlerle, adıma çıkarılan borç kaydının terkinine, başlatılmış veya başlatılacak tahsilat ve takip işlemlerine son verilmesine, kefillerime yapılan bildirimlerin geri alınmasına ve sonucun tarafıma yazılı olarak bildirilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ederim.
Ekler: Resmî Gazete ve ekli liste örneği [veya çıkarma kararı], hizmet belgesi, borç bildirimi örneği.
[Tarih]
[Ad Soyad / vekili]
Ödeme Emrine İtiraz Dilekçesi Örneği
İlamsız takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine verilir. İtirazda borca, faize ve ferilerine birlikte itiraz edilmesi gerekir; yalnızca faize itiraz edilirse asıl alacak kesinleşebilir.
ANKARA ( ). İCRA DAİRESİNE
Dosya No: […] Esas
İtiraz eden (borçlu): [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: […], [adres]
Vekili: Av. […]
Alacaklı: [İdare]
Konu: Ödeme emrine, borca, faize, ferilerine ve takibin tamamına itirazımızdır.
Ödeme emri tebliğ tarihi: […]
1. Müvekkile [tarih] tarihinde tebliğ edilen ödeme emri ile 1416 sayılı Kanun kapsamındaki yüklenme [veya kefalet] senedine dayanılarak [tutar] tutarındaki alacağın faiziyle ödenmesi istenmiştir.
2. [Bursiyer], [tarih] tarihli Resmî Gazetede yayımlanan [sayı] sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılmıştır. 7082 sayılı Kanunun 10. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca bu kişilerin mecburi hizmet yükümlülükleri ve buna bağlı borç yükümlülükleri ortadan kalkmış olup senetlerde yazılı tutarlar ne asıl borçludan ne kefillerden talep ve tahsil edilebilir. Takibin dayanağı olan alacak kanunen sona ermiştir.
3. Müvekkil, borcun tamamına, işlemiş ve işleyecek faize, faiz oranına, ferilere, takip masraflarına ve takibin tamamına itiraz etmektedir. Ayrıca alacaklının yetkisine ilişkin itiraz hakkımız saklıdır.
4. Açıklanan nedenlerle, İcra ve İflas Kanununun 62. maddesi uyarınca itirazımızın kabulü ile takibin durdurulmasını saygılarımızla talep ederiz.
[Tarih]
Borçlu vekili Av. […]
Size gelen borç bildirimi, ödeme emri veya dava dilekçesiyle birlikte KHK listesindeki sıra numaranızı ya da çıkarma kararını 0554 648 37 15 numaralı hattan iletebilirsiniz. Ödeme emrine itiraz için yedi, cevap dilekçesi için iki haftalık süre vardır.
İlgili rehberlerimiz: YLSY tazminatı ve mecburi hizmet borcu · YLSY bursiyerine kefil olanlar · YLSY ilişik kesme · YLSY görev talebi ve atanmama · mecburi hizmet sırasında istifa · YLSY borç davasına cevap · ÖYP araştırma görevlisinin mecburi hizmet borcu
Sıkça Sorulan Sorular
KHK ile ihraç edildim; YLSY mecburi hizmet borcum devam eder mi?
OHAL KHK’leriyle doğrudan veya bu KHK’lerde öngörülen usullerle kamu görevinden ya da meslekten çıkarıldıysanız hayır. 7082 sayılı Kanun’un 10. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre mecburi hizmet yükümlülüğü ve buna bağlı borç ortadan kalkar, dava ve takiplere son verilir.
Kefillerimden bu borç istenebilir mi?
Hayır. Aynı bende göre yüklenme ve kefalet senetlerinde yazılı tutarlar ne kamu personelinden ne kefillerden talep ve tahsil edilir.
Hakkımda açılmış alacak davası ne olur?
Davaya son verilir; Yargıtay 3. Hukuk Dairesi bu durumda davanın konusuz kaldığını veya reddedilmesi gerektiğini kabul etmiştir (E.2023/604, K.2024/1968; E.2024/1637, K.2025/4787). Maddenin üçüncü fıkrasına göre vekâlet ücreti ve yargılama giderine de hükmedilmez.
Aylıksız izinliyken KHK ile çıkarıldım. Kapsamda mıyım?
Evet. Madde kamu görevinden çıkarılan herkesi kapsar; aylıksız izinde bulunmak bunu değiştirmez. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, doktora için yurt dışına gönderildikten sonra aylıksız izindeyken KHK ile meslekten ihraç edilen davalı hakkında maddeyi uygulayan kararı onamıştır (E.2024/1637, K.2025/4787).
Öğrenciliğim KHK listesiyle kesildi. Borçlu muyum?
673 sayılı KHK’nın 4. maddesiyle ilişiği kesilenler 7082 sayılı Kanun’un 10. maddesinde açıkça sayılmıştır; bunların borcu ortadan kalkar. 675 sayılı KHK veya sonraki KHK listeleriyle ilişiği kesilenler maddede sayılmadığından borç istenebilir; faiz, zamanaşımı ve kefalet süresi gibi savunmalar ile eşitlik tartışması birlikte değerlendirilmelidir.
OHAL bittikten sonra 375 sayılı KHK geçici 35. madde ile çıkarıldım. Ne olur?
7082 sayılı Kanun’un 10. maddesi OHAL KHK’lerine bağlı olduğundan uygulanmaz. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi bu hükme dayanan ret kararını kanun yararına bozmuştur (E.2021/8420, K.2022/5919). Borç genel hükümlere göre hesaplanır.
1416 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesinden neden yararlanamıyorum?
Maddenin son fıkrası, iltisak veya irtibat gerekçesiyle öğrencilik ya da mecburi hizmet sırasında ilişiği kesilenleri 2021 yeniden hesaplamasının dışında bırakır. Anayasa Mahkemesi bu kısmı Anayasa’ya uygun bulmuş, istisnanın ek bir mali yük getirmediğini belirtmiştir (E.2021/80, K.2021/99).
Anayasa Mahkemesi 2021/99 sayılı kararla neyi iptal etti?
Geçici 4. maddenin son fıkrasındaki “Milli Güvenlik Kurulunca” ibaresini Anayasa’nın 118. maddesine, “üyeliği, mensubiyeti veya” ibaresini masumiyet karinesi nedeniyle 36. ve 38. maddelerine aykırı bularak oy birliğiyle iptal etti. İltisak ve irtibata ilişkin kısım yürürlükte kaldı.
Mecburi hizmetin devredildiği kurum iş sözleşmemi feshetti. Borçlu muyum?
Bu bir KHK ile çıkarma değilse 7082 sayılı Kanun’un 10. maddesi uygulanmaz ve sonuç işe iade davasına bağlıdır. İşe iade kararı kesinleşip işe başlatılmadıysanız Yargıtay taahhüt ihlali bulunmadığını kabul etmiştir (E.2025/1551, K.2025/5096); işe iade davası reddedildiyse borç doğabilir (E.2025/3730, K.2026/2477).
Göreve iade edilirsem mecburi hizmetim ne olur?
7075 sayılı Kanun’un 10. maddesine göre çıkarma tüm sonuçlarıyla ortadan kalkmış sayılır; mecburi hizmet yükümlülüğü kural olarak yeniden işler. Atama emrinin tebliğinden itibaren on gün içinde göreve başlamayanın atanma hakkı düşer.
OHAL Komisyonuna hâlâ başvurabilir miyim?
Hayır. Komisyon bütün başvuruları 12 Ocak 2023 itibarıyla karara bağlamış, görev süresi 22 Ocak 2023’te sona ermiştir. Süreç, Komisyon kararlarına karşı açılmış davalarda ve Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda devam eder.
Emniyet adına gönderildim. Lehime verilen göreve iade kararı hemen uygulanır mı?
2/7/2026 tarihli ve 7588 sayılı Kanun’la İYUK m.28/1’e eklenen ve 11.07.2026’da yürürlüğe giren cümleye göre Emniyet, Jandarma, Sahil Güvenlik, Millî Savunma Bakanlığı ve MİT personeli hakkında iltisak gibi gerekçelerle verilen işlemlere ilişkin göreve iade sonucunu doğuran kararlar, nihai kararın kesinleşmesinden sonra yerine getirilir.
Yurt dışında kendi imkânımla bitirdiğim diplomanın denkliği yapılır mı?
Denklik işlemi yapılmayacağını ve akademik unvandan yararlanılamayacağını öngören cümleler Anayasa Mahkemesi’nin 2022/125 ve 2023/105 sayılı kararlarıyla Anayasa’nın 15., 20. ve 42. maddelerine aykırı bulunarak iptal edilmiştir. Bu cümlelere dayanılarak denklik reddedilemez.
KHK sonrası size veya kefillerinize borç yazısı mı geldi?
Borcun 7082 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle ortadan kalkıp kalkmadığını, KHK listesindeki sıra numaranız veya çıkarma kararınız ve size gelen yazıyla birlikte değerlendirelim.
Süreyi kaçırmayın
Ödeme emrine itiraz 7 gün; cevap dilekçesi 2 hafta; idareye başvuruya cevap verilmezse 30 gün sonunda ret sayılır; göreve iade hâlinde atama emrinden itibaren 10 gün içinde göreve başlanmalıdır. Telefon: 0554 648 37 15.


