Özel bir inşaat işinde iş sahibi hakedişi ödemiyorsa müteahhit önce ödeme için süre veren yazılı bir ihtar gönderir; süre sonuçsuz kalırsa vadesi gelmiş alacağı için ihtiyati haciz, icra takibi veya dava yoluna gider. Bedel, aksi kararlaştırılmamışsa eserin tesliminde muaccel olur; hakediş sistemi kararlaştırılmışsa her hakedişin bedeli kendi vadesinde istenebilir (TBK m.479). Karşılıklı borç yükleyen sözleşmede ödeme yapmayan iş sahibine karşı müteahhit sonraki imalatı askıya alabilir (TBK m.97); iş sahibi ödeme güçsüzlüğüne düşmüşse güvence verilinceye kadar işi durdurabilir, güvence verilmezse sözleşmeden dönebilir (TBK m.98). Para borcu, aksine anlaşma yoksa alacaklının yerleşim yerinde ödenir; müteahhit bu nedenle kendi yerleşim yerinde de takip yapabilir ve dava açabilir (TBK m.89; HMK m.10; İİK m.50). Vadesi gelmiş ve rehinle güvenceye alınmamış hakediş alacağı için dava açılmadan önce iş sahibinin banka hesaplarına, taşınmazlarına ve alacaklarına ihtiyati haciz konulabilir (İİK m.257). Ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (TTK m.5/A); alacak beş yılda zamanaşımına uğrar (TBK m.147/6).
Bu rehber, özel sektörde fabrika, depo, otel, konut, villa veya tadilat işi üstlenen ve iş sahibinden hakedişini tahsil edemeyen müteahhitler için yazıldı. Hakedişin ne zaman muaccel olduğu, onaylanmayan hakedişin nasıl ispatlanacağı, ihtar ve faiz, işi durdurma hakkı, sözleşmeden dönme, icra takibi ile dava arasındaki seçim, yetkili yer, ihtiyati haciz, iş sahibinin mahsup ve ayıp savunmaları, teminat kesintisinin iadesi ve iş sahibinin tüketici olduğu durumlar sırayla ele alınır. Yazıda bir ihtiyati haciz talep dilekçesi örneği bulunur. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.26, 89, 97, 98, 106, 117, 122, 123, 124, 125, 132, 139, 147, 149, 154, 175, 179, 474, 477, 479, 480, 481 ve 484; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4, 5, 5/A, 8, 18, 21, 22 ve 1530; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.2, 893, 895 ve 950; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.6, 10, 17, 109 ve 400; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.50, 58, 62, 66, 67, 68, 89, 167, 168, 257, 258, 259, 261, 264, 265, 277 ve 294; 3095 sayılı Kanun m.1 ve 2; 6502 sayılı Kanun m.3, 68, 73 ve 73/A; 6325 sayılı Kanun m.18/A; 16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanun; Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 25.01.1984, E.1983/3, K.1984/1.
Yazı 19 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuat metinleri esas alınarak hazırlanmıştır. Kendi sözleşmenizin hakediş, ödeme, işi durdurma ve uyuşmazlık hükümleri kanundaki yedek kuralları değiştirmiş olabilir; esas alınacak olan imzaladığınız sözleşmedir.
Özel sektörde inşaat işi üstlenen müteahhidin karşısında bir belediye ya da bakanlık değil, bir yatırımcı şirket, bir sanayici, bir otel sahibi ya da evini yaptıran bir aile vardır. Ödeme süresi, hakedişin nasıl onaylanacağı ve gecikmenin sonuçları kamu ihalelerindeki gibi bir genel şartnamede değil, tarafların imzaladığı sözleşmede, sözleşme bir konuda susuyorsa Türk Borçlar Kanununda yazılıdır. Bu yüzden iş sahibi ödemeyi kestiğinde müteahhidin elindeki ilk ve en önemli belge kendi sözleşmesidir.
Hakedişi ödenmeyen müteahhit çoğu zaman iki baskı arasında kalır: bir yanda şantiyede çalışmaya devam eden taşeronlar, işçiler ve malzemeciler, öbür yanda “önce şu eksikleri bitirin” ya da “ay sonunu bekleyin” diyen iş sahibi. Bu yazı, bu durumda hangi adımın hangi sırayla atılacağını ve her adımın kanuni dayanağını gösterir. Kamu ihalesindeki hakediş uyuşmazlıkları için idare hakedişi ödemiyor rehberimize, taşeronun ana yükleniciden alacağı için taşeron alacağını alamıyor rehberimize, yurt dışı projeler için yurt dışında hakediş tahsili rehberimize bakılabilir. Konunun genel çerçevesi Özel İnşaat ve Taşeron Uyuşmazlıkları Merkezimizde yer alır.
Hangi Durumdasınız? Duruma Göre İlk Adım
Duruma göre eldeki belge ve ilk adım
| Durum | Elinizdeki belge | İlk adım |
|---|---|---|
| Hakediş onaylandı, vade geçti, ödeme yok | İmzalı hakediş, fatura, sözleşmenin ödeme maddesi | Süre veren yazılı ihtar; sonuçsuz kalırsa ihtiyati haciz ve icra takibi (TBK m.117, 123; İİK m.257) |
| İş sahibi hakedişi onaylamıyor veya imzalamıyor | Metraj, şantiye defteri, teslim kayıtları, yazışmalar | İmalatın mahkemece tespiti; tespit raporuyla birlikte ihtar (HMK m.400) |
| İş sahibi hakedişten gecikme cezası veya ayıp bedeli kesiyor | Kesinti yazısı, gecikmenin sebebini gösteren yazışmalar, teslim tutanağı | Kesintiye yazılı itiraz; gecikme ve ayıp iddialarının usule uygunluğunun incelenmesi (TBK m.179, 474, 477) |
| İş bitti, iş sahibi teslim almıyor | Tamamlama bildirimi, davet yazısı, fotoğraflar | Teslim için yazılı davet ve tespit; haksız kaçınma iş sahibini temerrüde düşürür (TBK m.106) |
| Kesin hesap çıkarılmıyor, teminat kesintisi iade edilmiyor | Kabul tutanakları, kesinti dökümü, sözleşmenin iade maddesi | Kesin hesap ve iade için ihtar; sonuçsuz kalırsa alacak davası |
| İş sahibinin verdiği çek veya senet ödenmedi | Çek veya bononun aslı | Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip (İİK m.167) |
| İş sahibi ödeme güçsüzlüğüne düştü veya mallarını elden çıkarıyor | Haciz kayıtları, karşılıksız çekler, tapu ve ticaret sicili kayıtları | Güvence istenmesi ve işin durdurulması (TBK m.98); vadesi gelmemiş alacak için de ihtiyati haciz (İİK m.257/2) |
| İş sahibi evini yaptıran bir kişi (tüketici) | Sözleşme, ödeme kayıtları | Tüketici mahkemesi ve dava öncesi arabuluculuk; parasal sınırın altında tüketici hakem heyeti (6502 sayılı Kanun m.68, 73, 73/A) |
Hakediş Ne Zaman Muaccel Olur? Onay Süresi ve Ödeme Vadesi
Kanunun yedek kuralı, iş sahibinin bedel ödeme borcunun eserin teslimi anında muaccel olmasıdır. Eserin parça parça teslimi kararlaştırılmış ve bedel parçalara göre belirlenmişse her parçanın bedeli onun teslimi anında muaccel olur (TBK m.479). İnşaat sözleşmelerinin hemen hepsinde taraflar bu kuralı değiştirir ve işin ilerleyişine göre aylık veya aşamalı hakediş öngörür. Taraflar sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sınırlar içinde özgürce belirleyebildiğinden (TBK m.26), hakedişin ne zaman düzenleneceği, kimin onaylayacağı, onay için kaç gün tanındığı ve onaydan kaç gün sonra ödeneceği sözleşmeye göre belirlenir.
Uygulamada en sık sorun, iş sahibinin hakedişi onaylamaktan kaçınmasıdır. Sözleşmede “süresi içinde itiraz edilmeyen hakediş onaylanmış sayılır” gibi bir hüküm varsa, süresinde itiraz gelmeyen hakediş için onay bu hükme göre gerçekleşmiş sayılır. Böyle bir hüküm yoksa müteahhit, yaptığı işin miktarını ve değerini başka delillerle ispat eder. En güçlü delil, mahkemece yaptırılan delil tespitidir: imalatın miktarı ve sözleşmeye uygunluğu keşif ve bilirkişi incelemesiyle saptanır (HMK m.400). Bedel sözleşmede hiç belirlenmemişse, eserin yapıldığı yer ve zamandaki değerine ve yüklenicinin giderine bakılarak belirlenir (TBK m.481).
Ticari işletmeler arasında mal ve hizmet tedariki amacıyla yapılan işlemlerde Türk Ticaret Kanunu ödeme sürelerine sınır koyar. Sözleşmede kabul veya gözden geçirme usulü öngörülmüşse ve bu süre mal veya hizmetin alınmasından itibaren otuz günü aşıp alacaklı aleyhine ağır bir haksızlık oluşturuyorsa, kabul veya gözden geçirme süresi otuz gün olarak kabul edilir (TTK m.1530/4-d). Sözleşmede öngörülen ödeme süresi en fazla altmış gün olabilir; taraflar ancak açıkça anlaşarak ve alacaklı aleyhine ağır bir haksız durum yaratmamak koşuluyla daha uzun süre kararlaştırabilir. Alacaklının küçük veya orta ölçekli işletme olduğu ya da borçlunun büyük ölçekli işletme sayıldığı hâllerde altmış gün aşılamaz (TTK m.1530/5). Yapım işinin bu hükümdeki “mal ve hizmet tedariki” kapsamında olup olmadığı iş sahibince tartışma konusu yapılabilir; bu yüzden müteahhit, uzun onay ve ödeme sürelerine karşı ileri sürerken bu hükme tek başına güvenmemeli, vadesi geçen her hakediş için ayrıca ihtar göndermelidir.
Hakedişin muacceliyeti: tipik durumlar
| Durum | Muaccel olduğu an | Dayanak |
|---|---|---|
| Sözleşmede hakediş sistemi yok | Eserin teslimi | TBK m.479/1 |
| Parça parça teslim ve parçalara göre bedel kararlaştırılmış | Her parçanın teslimi | TBK m.479/2 |
| Aylık veya aşamalı hakediş kararlaştırılmış | Sözleşmede onaydan sonra öngörülen ödeme günü | TBK m.26 |
| Onay süresi geçmiş, itiraz gelmemiş ve sözleşme bunu onay sayıyor | Onay süresinin bittiği günden sonraki ödeme günü | TBK m.26 |
| Ticari işletmeler arası tedarikte ödeme günü belirtilmemiş | Faturanın alınmasından itibaren otuz günün sonu | TTK m.1530/4 |
İhtar, Temerrüt ve Faiz
Ödeme günü sözleşmede birlikte belirlenmişse iş sahibi bu günün geçmesiyle temerrüde düşer; belirlenmemişse temerrüt için müteahhidin ihtarı gerekir (TBK m.117). Ticari işletmeler arasında mal ve hizmet tedarikinde borçlu, sözleşmede öngörülen tarihte ödemezse ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer (TTK m.1530/2). Yine de yazılı ihtar her dosyada gönderilmelidir; çünkü işi durdurma, sözleşmeden dönme ve ihtiyati haciz taleplerinin dayanağı olur ve iş sahibine ödeme için verilen son süreyi belgeler. Tacirler arasında temerrüde düşürmeye ilişkin ihtarlar noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta sistemiyle yapılır (TTK m.18/3).
İhtarda sözleşme, hakediş numarası ve tutarı, fatura bilgileri, vade, ödenmeyen tutar, ödeme için verilen süre ve sürenin sonunda başvurulacak yollar yer almalıdır. Sözleşmede işi durdurma için bir ön bildirim süresi öngörülmüşse ihtar aynı zamanda bu bildirimi de içerecek şekilde yazılabilir. İhtarın kurgusu için taşeron alacağı rehberimizdeki ihtarname örneği iş sahibine gönderilecek ihtara uyarlanabilir.
Ticari işlerde faiz oranı serbestçe belirlenir (TTK m.8/1). Sözleşmede oran kararlaştırılmamışsa ticari işlerde Merkez Bankasının kısa vadeli avanslar için uyguladığı oran üzerinden temerrüt faizi istenebilir (3095 sayılı Kanun m.2/2). Ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedarikinde geç ödemeye uygulanacak faiz oranı ile alacağın tahsili masrafları için istenebilecek asgari giderim tutarını Merkez Bankası her yıl ocak ayında ilan eder (TTK m.1530/7). İş sahibi tacir değilse ve faiz kararlaştırılmamışsa kanuni faiz uygulanır; 7589 sayılı Kanunla değişen 3095 sayılı Kanunun 1. maddesine göre bu oran, Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni üzerinden belirlenir. Ödenmeyen hakediş yüzünden temerrüt faizini aşan bir zarara uğrayan müteahhit, iş sahibi kusursuzluğunu ispat etmedikçe bu zararın giderilmesini de isteyebilir (TBK m.122).
İşi Durdurma Hakkı: Ne Zaman ve Nasıl?
Hakedişi ödenmeyen müteahhidin ilk sorusu, şantiyeyi durdurup durduramayacağıdır. Kanun iki dayanak verir. Birincisi ödemezlik savunmasıdır: karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmenin ifası isteminde bulunan tarafın, daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerekir (TBK m.97). Sözleşme ara ödeme öngörüyorsa ve vadesi gelen hakediş ödenmemişse, iş sahibi ödeme yapmadan müteahhitten sonraki imalatı isteyemez.
İkincisi ifa güçsüzlüğüdür. Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmede taraflardan birinin borcunu ifada güçsüzlüğe düşmesi, özellikle iflas etmesi ya da hakkındaki haciz işleminin sonuçsuz kalması sebebiyle diğer tarafın hakkı tehlikeye düşerse bu taraf, karşı edimin ifası güvence altına alınıncaya kadar kendi ediminin ifasından kaçınabilir; uygun bir sürede istediği güvence verilmezse sözleşmeden dönebilir (TBK m.98). İş sahibinin çeklerinin karşılıksız çıktığı, hesaplarına haciz geldiği veya konkordato talebinde bulunduğu durumlarda bu hüküm, vadesi henüz gelmemiş hakedişler bakımından da müteahhidi korur.
İşi durdurmadan önce kontrol listesi
| Kontrol | Neden önemli | Dayanak |
|---|---|---|
| Vadesi gelmiş ve ödenmemiş bir hakediş var mı? | Ödemezlik savunması, karşı edimin muaccel olmasına dayanır | TBK m.97 |
| Sözleşmede işi durdurma için ön bildirim süresi var mı? | Süreye uyulmadan durdurulan iş, iş sahibine fesih gerekçesi verir | TBK m.26 |
| Ödeme için süre veren yazılı ihtar gönderildi mi? | Temerrüdün ve verilen sürenin ispatı; sonraki seçimlik hakların ön koşulu | TBK m.117, 123; TTK m.18/3 |
| Durdurma tarihindeki imalat seviyesi tespit edildi mi? | Sonradan çıkacak gecikme cezası ve eksik iş tartışmasında esas alınır | HMK m.400 |
| Şantiyenin güvenliği ve korunması sağlandı mı? | Yapının zarar görmesi müteahhidin sorumluluğunu gündeme getirebilir | TBK m.471 |
| İş sahibinin ödeme güçsüzlüğü varsa güvence istendi mi? | Güvence verilmezse sözleşmeden dönme hakkı doğar | TBK m.98 |
Ödenmeyen hakediş nedeniyle durdurulan işin süresi müteahhide yüklenemez. İş sahibi daha sonra gecikme cezası keserse, gecikmenin kendi ödeme temerrüdünden kaynaklandığı ihtarnameler, durdurma bildirimi ve tespit raporuyla gösterilir. Bekleme süresince şantiyede tutulan ekipman, personel ve şantiye giderleri, temerrüt faizini aşan zarar olarak istenebilir (TBK m.122). Bu kalemlerin ileride ispatlanabilmesi için durdurma süresince günlük kayıt tutulmalıdır.
Sözleşmeden Dönme veya Fesih: Ödeme Yapılmıyorsa
İş sahibi ödeme için verilen uygun süre içinde de ödemezse müteahhit, borcun ifasını ve gecikme sebebiyle tazminat istemeye devam edebilir. Bunun yerine bu haklardan vazgeçtiğini hemen bildirerek ifa edilmemeden doğan zararının giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir (TBK m.125/1-2). Borçlunun durumundan veya tutumundan süre verilmesinin etkisiz olacağı anlaşılıyorsa süre verilmesine gerek yoktur (TBK m.124).
Ödeme yapılmadığında müteahhidin seçimlik hakları
| Seçenek | Ne istenir | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Sözleşmeye bağlı kalmak | Ödenmeyen hakedişler, temerrüt faizi ve gecikme zararı | Sözleşme devam eder; müteahhit ödeme yapılınca işe devam eder | TBK m.125/1 |
| İfadan vazgeçip zararın giderilmesini istemek | İş sahibinin ifa etmemesinden doğan zarar: yapılan işin bedeli ile tamamlanamayan kısımdan yoksun kalınan kâr | Müteahhit işi bırakır, sözleşmenin ifası yerine tazminat istenir | TBK m.125/2 |
| Sözleşmeden dönmek | Karşılıklı ifa yükümlülüğünden kurtulma; ifa edilmiş edimlerin iadesi ve sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle uğranılan zarar | Büyük ölçüde tamamlanmış yapılarda fesih ileriye etkili sonuç doğurur; yapılan iş sözleşme fiyatlarıyla ödenir | TBK m.125/3; YİBBGK 25.01.1984, E.1983/3, K.1984/1 |
| Ödeme güçsüzlüğünde güvence istemek | Uygun sürede güvence | Güvence verilmezse dönme | TBK m.98 |
İnşaat sözleşmelerinde dönmenin geriye etkili sonucu, yapının sökülüp iade edilmesi anlamına gelemez. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu 25.01.1984 tarihli, E.1983/3, K.1984/1 sayılı kararında, olayın niteliği ve özelliğinin haklı gösterdiği durumlarda dürüstlük kuralı (TMK m.2) gereğince feshin ileriye etkili sonuç doğuracağını kabul etmiştir. Bu durumda müteahhit, fesih tarihine kadar yaptığı imalatın karşılığını sözleşmedeki fiyatlara göre ister. Hangi yolun seçileceği, müteahhidin yoksun kalacağı kârın büyüklüğüne, yapının tamamlanma oranına ve iş sahibinin ödeme gücüne göre belirlenir; seçim yapılmadan önce mutlaka imalat seviyesi tespit ettirilmelidir.
Bu seçim ile iş sahibinin sebep göstermeden feshi birbirine karıştırılmamalıdır. İş sahibi eserin tamamlanmasından önce, yapılmış kısmın karşılığını ödemek ve yüklenicinin bütün zararlarını gidermek koşuluyla sözleşmeyi feshedebilir (TBK m.484). İş sahibi ödeme yapmadığı gibi müteahhidi şantiyeden de çıkarıyorsa, müteahhit bu hükme dayanarak yapılan işin bedeliyle birlikte yoksun kaldığı kârı da talep eder. Kalemlerin hesabı ve dava dilekçesi örneği için iş sahibi sözleşmeyi feshetti rehberimize bakılabilir.
İcra Takibi mi, Dava mı? Yetkili Yer
Alacak imzalı hakediş ve faturayla belgeli ise en hızlı yol ilamsız icra takibidir. İş sahibi ödeme emrine tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir (İİK m.62); süresinde yapılan itiraz takibi durdurur (İİK m.66). Müteahhit bu durumda itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açar. İtirazın haksızlığına karar verilirse iş sahibi, talep üzerine hükmolunan tutarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilir (İİK m.67). Takip, imzası ikrar veya noterlikçe tasdik edilen borç ikrarını içeren bir senede dayanıyorsa itirazın kaldırılması da istenebilir (İİK m.68). İş sahibinin verdiği çek veya bono ödenmemişse kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapılır (İİK m.167, 168).
Alacağın miktarı tartışmalıysa, örneğin hakediş onaylanmamış ve imalat bilirkişi incelemesiyle belirlenecekse, doğrudan alacak davası açılır. Belirsiz alacak davası 7589 sayılı Kanunla kaldırıldığından dava kısmi dava olarak açılır; talep tahkikat sona erene kadar bir defaya mahsus artırılabilir ve zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinde kesilmiş sayılır (HMK m.109/4). Ayrıntı için belirsiz alacak davasının kaldırılması rehberimize ve itirazın iptali ve icra inkâr tazminatı rehberimize bakılabilir.
Yetkili yer müteahhit için önemli bir avantaj sağlar. Para borçları, aksine anlaşma yoksa alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilir (TBK m.89/1). Sözleşmeden doğan davalar sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabildiğinden (HMK m.10), hakediş alacağı için dava, iş sahibinin yerleşim yerinin yanı sıra müteahhidin kendi yerleşim yerinde de açılabilir. Para borcu için takipte Hukuk Muhakemeleri Kanununun yetki kuralları kıyasen uygulanır ve takibe esas sözleşmenin yapıldığı yer icra dairesi de yetkilidir (İİK m.50/1). Tacirler arasındaki sözleşmede bir mahkeme yetkili kılınmışsa, aksi kararlaştırılmadıkça dava yalnızca o mahkemede açılır (HMK m.17); sözleşmenin yetki maddesi bu nedenle takipten önce okunmalıdır.
Tahsil yolları ve süreleri
| Yol | Ne zaman uygun | Kritik süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| İlamsız icra takibi | Alacak hakediş ve faturayla belli | Borçlunun itirazı için 7 gün; itirazın iptali davası için 1 yıl | İİK m.62, 67 |
| İtirazın kaldırılması | Takip imzası ikrar veya noterlikçe tasdik edilen borç ikrarı içeren belgeye dayanıyorsa | 6 ay | İİK m.68 |
| Kambiyo senetlerine özgü takip | İş sahibinin çeki veya bonosu ödenmemiş | Borçlunun borca ve imzaya itirazı için 5 gün | İİK m.167, 168 |
| Alacak davası (kısmi dava) | Alacağın miktarı bilirkişiyle belirlenecek | Zamanaşımı 5 yıl; talep artırımı tahkikat sonuna kadar bir kez | TBK m.147/6; HMK m.109/4 |
| İhtiyati haciz | Alacak vadesi gelmiş ve belgeli; veya borçlu mal kaçırıyor | Kararın infazı için 10 gün; hacizden sonra takip veya dava için 7 gün | İİK m.257, 261, 264 |
İhtiyati Haciz: İş Sahibinin Malvarlığını Güvenceye Almak
Rehinle güvenceye alınmamış ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun kendi elindeki veya üçüncü kişilerdeki taşınır ve taşınmaz mallarını, alacaklarını ve diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir (İİK m.257/1). Vadesi gelmemiş borç için ihtiyati haciz ancak borçlunun belirli bir yerleşim yeri yoksa ya da borçlu taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanıyor yahut bu amaçla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunuyorsa istenebilir (İİK m.257/2).
İş sahibinin malvarlığı çoğu zaman görünürdür: banka hesapları, şirketin taşınmazları, araçları, kiracılarından veya alıcılarından alacakları. İnşaatın yapıldığı taşınmaz iş sahibinin mülkiyetindeyse o taşınmaz da ihtiyati hacze konu olabilir. İş sahibinin üçüncü kişilerden alacaklarına, örneğin yapılan binadaki bağımsız bölümleri satın alanlardan kalan taksitlere ya da kiracılardan kira bedellerine, icra dairesinin göndereceği haciz ihbarnamesiyle ulaşılır (İİK m.89).
İhtiyati haciz kararını mahkeme verir; alacaklı alacağı ve gerektiğinde haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermek zorundadır ve mahkeme iki tarafı dinleyip dinlememekte serbesttir (İİK m.258). İhtiyati haciz isteyen alacaklı, hacizde haksız çıkması hâlinde borçlunun ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları zarardan sorumludur ve teminat vermek zorundadır (İİK m.259). Karar, verildiği tarihten itibaren on gün içinde icra dairesinden infazı istenmezse kendiliğinden kalkar (İİK m.261). Dava açılmadan veya takibe başlanmadan önce ihtiyati haciz yaptıran alacaklı, haczin uygulanmasından itibaren yedi gün içinde takip talebinde bulunmak veya dava açmak zorundadır (İİK m.264/1). Ticari davada dava şartı olan arabuluculuk sürecinde bu dava açma süresi, başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar işlemez (6325 sayılı Kanun m.18/A).
İş sahibi de karara karşı korunmasız değildir. Kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı, haczin uygulanmasından veya haciz tutanağının tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir (İİK m.265). Bu nedenle talep dilekçesi, itiraz aşamasında da ayakta kalacak belgelerle desteklenmelidir.
Hakediş Alacağı İçin İhtiyati Haciz Talep Dilekçesi Örneği
[….] NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNE
Dava açılmadan önce ihtiyati haciz talebidir.
İHTİYATİ HACİZ TALEP EDEN : [Müteahhit şirketin unvanı], [MERSİS no / vergi no], [adres]
VEKİLİ : Av. [Ad SOYAD], [Baro ve sicil no], [adres]
KARŞI TARAF : [İş sahibi şirketin unvanı], [MERSİS no], [ticaret sicilindeki adres]
ALACAK TUTARI : [….] TL asıl alacak ile işlemiş [….] TL temerrüt faizi, toplam [….] TL
KONU : Ödenmeyen hakediş alacağının tahsilini güvence altına almak üzere karşı tarafın taşınır ve taşınmaz malları, banka hesapları ile üçüncü kişilerdeki alacak ve hakları üzerine ihtiyati haciz konulması istemidir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil şirket ile karşı taraf arasında [tarih] tarihli sözleşme imzalanmış, müvekkil karşı tarafa ait [il, ilçe, ada, parsel] adresindeki [fabrika / depo / otel / ….] yapısının [anahtar teslim / kaba ve ince inşaat / ….] işlerini birim fiyat esasıyla üstlenmiştir.
2. Sözleşmenin [….]. maddesine göre hakedişler aylık düzenlenmekte, karşı tarafça onaylandıktan sonra [….] gün içinde ödenmektedir. Müvekkilin düzenlediği [….] ve [….] numaralı hakedişler, karşı tarafın yetkilisi [ad soyad] tarafından [tarih] ve [tarih] tarihlerinde itirazsız imzalanmıştır. Hakediş tutarları toplamı [….] TL’dir.
3. Bu hakedişlere ilişkin [….] numaralı faturalar karşı tarafa [tarih] tarihinde ulaşmış, Türk Ticaret Kanununun 21. maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen sekiz günlük süre içinde içeriklerine itiraz edilmemiştir. Faturalar karşı tarafın ticari defterlerine de kaydedilmiştir.
4. Türk Borçlar Kanununun 117. maddesinin ikinci fıkrasına göre ödeme günü sözleşmede belirlenmiş olan borçta borçlu bu günün geçmesiyle temerrüde düşer. Son ödeme günü [tarih] tarihinde dolmuş, karşı taraf yalnızca [….] TL ödemiştir. Müvekkil ayrıca [tarih] tarihli ihtarnameyle ödeme için [….] günlük süre vermiş, ihtarname [tarih] tarihinde tebliğ edilmiş, süre sonuçsuz geçmiştir. Ödenmeyen asıl alacak [….] TL’dir.
5. İcra ve İflas Kanununun 257. maddesinin birinci fıkrasına göre rehinle güvenceye alınmamış ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun mallarını, alacaklarını ve diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir. Müvekkilin alacağı bir para alacağıdır, herhangi bir rehinle güvenceye alınmamıştır ve vadesi gelmiştir. Alacağın varlığı ve tutarı, karşı tarafın imzasını taşıyan hakedişler, itiraz edilmemiş faturalar ve ihtarnameye verilen cevapsızlıkla ortaya konulmuştur.
6. Karşı tarafın ödemeyi geciktirmek için ileri sürdüğü [eksik iş / ayıp / gecikme] iddiası alacağın varlığını ortadan kaldırmaz. Hakedişler itirazsız imzalanmış, bugüne kadar müvekkile ayıp veya eksiklik bildiren hiçbir yazı gönderilmemiştir. Türk Borçlar Kanununun 474. ve 477. maddelerine göre ayıplar uygun süre içinde bildirilmedikçe eser kabul edilmiş sayılır. [Gecikme cezası ileri sürülüyorsa:] İşin süresi, karşı tarafın [yer teslimini geciktirmesi / proje değişikliği / ödeme temerrüdü] nedeniyle uzamış, bu durum [tarih] tarihli yazılarla karşı tarafa bildirilmiştir.
7. Karşı tarafın [banka hesaplarına başka alacaklılarca haciz konulduğu / çeklerinin karşılıksız çıktığı / taşınmazlarını satışa çıkardığı] öğrenilmiştir. Karşı tarafın dinlenmesi, malvarlığının elden çıkarılmasına ve kararın amacına ulaşmamasına yol açabilecektir. İcra ve İflas Kanununun 258. maddesi mahkemeye tarafları dinleyip dinlememe konusunda takdir yetkisi tanıdığından, talebin karşı taraf dinlenmeden ve öncelikle incelenmesini talep ediyoruz.
8. İcra ve İflas Kanununun 259. maddesi uyarınca mahkemenizce takdir edilecek teminatı yatırmaya hazırız. Alacağın karşı tarafın imzasını taşıyan belgelere dayandığı gözetilerek teminatın makul bir oranda belirlenmesini talep ediyoruz.
9. Uyuşmazlık her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olduğundan Türk Ticaret Kanununun 4. ve 5. maddeleri uyarınca mahkemeniz görevlidir. Para borcu Türk Borçlar Kanununun 89. maddesinin birinci fıkrası uyarınca alacaklının yerleşim yerinde ifa edileceğinden, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 10. maddesine göre mahkemeniz yetkilidir. Ticari davalarda dava şartı olan arabuluculuk başvurusu, ihtiyati haczin uygulanmasından itibaren yasal süre içinde yapılacaktır.
HUKUKİ NEDENLER : 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.257 ve devamı; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.89, 117, 470 ve devamı; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4, 5, 18, 21 ve 1530; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili mevzuat.
DELİLLER : [tarih] tarihli sözleşme; imzalı hakediş raporları; faturalar ve tebliğ kayıtları; ödeme dekontları ve cari hesap ekstresi; ihtarname ve tebliğ şerhi; ticaret sicili kayıtları; karşı tarafın malvarlığını gösteren kayıtlar; tarafların ticari defterleri; yasal her türlü delil.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle; karşı tarafın [….] TL alacak ve fer’ilerine yetecek miktarda taşınır ve taşınmaz malları, banka hesapları, üçüncü kişilerdeki alacak ve hakları üzerine, takdir edilecek teminat karşılığında ve karşı taraf dinlenmeden ihtiyati haciz konulmasına, yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz. [tarih]
İhtiyati Haciz Talep Eden Vekili
Av. [Ad SOYAD]
İş Sahibinin Savunmaları ve Mahsup İddiaları
Ödeme istendiğinde iş sahibinin ileri sürdüğü savunmalar büyük ölçüde bellidir. Her birinin hukuki değeri ve müteahhidin cevabı aşağıdadır.
İş sahibinin savunmaları ve müteahhidin cevabı
| Savunma | Hukuki değeri | Müteahhidin cevabı |
|---|---|---|
| “İş ayıplı, önce ayıpları giderin” | Ayıp, teslimden sonra imkân bulunur bulunmaz gözden geçirilip uygun süre içinde bildirilmişse dinlenir | Bildirimin tarihi ve şekli sorulur; bildirilmeyen ayıp için eser kabul edilmiş sayılır (TBK m.474, 477) |
| “Hakedişte metraj fazla” | İmalat miktarı ispat konusudur | Hakedişin itirazsız imzalanması, şantiye kayıtları ve delil tespiti raporu sunulur (HMK m.400) |
| “İş gecikti, gecikme cezasını kestim” | Ceza sözleşmede kararlaştırılmışsa ve gecikme müteahhide yüklenebiliyorsa düşülebilir (TBK m.179) | Gecikmenin ödeme temerrüdünden, geç yer tesliminden veya proje değişikliğinden kaynaklandığı belgelenir. İş sahibi geciken işi çekince koymadan teslim almışsa ceza isteyemez (TBK m.179/2) |
| “Ceza çok yüksek ama ödemek zorundasınız” | Tacir borçlu aşırı ceza iddiasıyla indirim isteyemez (TTK m.22) | Yargıtay uygulamasında cezanın borçlunun ekonomik varlığını ortadan kaldıracak ölçüde ağır olması hâlinde ahlaka aykırılık çerçevesinde değerlendirme yapılır |
| “Bu iş anahtar teslim bedelin içindeydi” | Götürü bedelde projede bulunan iş için artış istenemez (TBK m.480/1) | Projede hiç bulunmayan imalatın ilave iş olduğu, bedelinin ayrıca istendiği gösterilir (TBK m.481) |
| “Benim de alacağım var, takas ediyorum” | Karşılıklı ve muaccel para borçları takas edilebilir; çekişmeli alacakla da takas ileri sürülebilir (TBK m.139) | Karşı alacağın varlığı ve tutarı iş sahibince ispat edilmelidir |
| “Kesin hesapta ibra ettiniz” | İbra sözleşmesi şekle bağlı değildir ve borcu ortadan kaldırabilir (TBK m.132) | İmzalanan belgenin hangi alacakları kapsadığı incelenir; ödeme yapılmadan önce imzalatılan ibra metinlerinin kapsamı ayrıca tartışılır |
| “Sizin taşeronunuz tapuma ipotek koydurdu, ödeyemem” | Taşeronun kanuni ipotek hakkı vardır (TMK m.893) | Taşerona yapılan ödeme müteahhidin hakedişinden mahsup edilebilir; mahsubun tutarı ve belgesi istenir |
Ayıp iddiasına karşı savunmanın ayrıntıları ve cevap dilekçesi örneği iş sahibi “iş ayıplı” diyerek ödemiyor rehberimizde yer alır. Bu savunmaların çoğu, ödeme istenmeden önce hiç dile getirilmemiş olur. İş sahibinin hakedişleri aylarca itirazsız imzalaması, faturaya sekiz gün içinde itiraz etmemesi (TTK m.21/2) ve tek bir ayıp yazısı göndermemiş olması, sonradan ileri sürülen iddiaların inandırıcılığını zayıflatır. Bu yüzden ihtiyati haciz talebinde ve dava dilekçesinde iş sahibinin sessiz kaldığı dönem tarihleriyle ortaya konulmalıdır.
İş Bitti: Teslim Alınmıyor, Kesin Hesap Çıkarılmıyor, Teminat İade Edilmiyor
Hakediş uyuşmazlıklarının bir bölümü işin sonunda çıkar. İş sahibi teslim almaktan kaçınır, kesin hesabı çıkarmaz ya da hakedişlerden kesilen teminatı iade etmez. Yapma edimi gereği gibi kendisine önerilen alacaklı, haklı bir sebep olmaksızın onu kabulden kaçınırsa temerrüde düşmüş olur (TBK m.106). Müteahhit, işin tamamlandığını ve teslime hazır olduğunu yazılı olarak bildirmeli, iş sahibini belli bir gün teslime davet etmeli ve o günkü durumu tespit ettirmelidir. Teslim edilen eseri gözden geçirmeyen ve ayıpları bildirmeyen iş sahibi eseri kabul etmiş sayılır (TBK m.477/2); bu da kalan bedelin muaccel olduğunu ve ayıp savunmasının zayıfladığını gösterir.
Hakedişlerden kesilen nakit teminat, sözleşmedeki iade koşulu gerçekleştiğinde, çoğu sözleşmede kesin kabulle birlikte iade edilir. İş sahibi kesin kabulü haksız yere yapmıyorsa, kesin kabule bağlı iade koşulunun gerçekleşmesini dürüstlük kurallarına aykırı olarak engellediği ileri sürülebilir; gerçekleşmesi dürüstlük kurallarına aykırı olarak engellenen koşul gerçekleşmiş sayılır (TBK m.175). Teminat mektubunun iade edilmemesi veya haksız yere nakde çevrilmek istenmesi hâlinde yapılacaklar teminat mektubunun haksız nakde çevrilmesi rehberimizde anlatılmıştır.
İş Sahibi Bir Kişi ise: Konut ve Villa İşlerinde Tüketici Hukuku
Evini, villasını ya da dairesinin tadilatını yaptıran kişi ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket ediyorsa sözleşme tüketici işlemidir; kanun, eser sözleşmelerini tüketici işlemi tanımına açıkça dahil etmiştir (6502 sayılı Kanun m.3). Bu durumda uyuşmazlıkta tüketici mahkemeleri görevlidir (6502 sayılı Kanun m.73) ve tüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (6502 sayılı Kanun m.73/A). Değeri kanunda gösterilen ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılan parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur (6502 sayılı Kanun m.68); 2026 yılı sınırları 23.12.2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ticaret Bakanlığı Tebliğiyle belirlenmiştir.
Tüketiciyle yapılan sözleşmede ticari işletmelere özgü kurallar uygulanmaz. Türk Ticaret Kanununun 1530. maddesindeki ihtarsız temerrüt ve ödeme süresi kuralları ticari işletmeler arasındaki işlemler içindir; tüketici iş sahibi bakımından temerrüt Türk Borçlar Kanununun 117. maddesine göre belirlenir. Faiz kararlaştırılmamışsa kanuni faiz uygulanır. Ayıp ve sözleşmeye aykırılık tartışmalarında tüketiciyi koruyan özel hükümler de devreye girdiğinden, konut işlerinde sözleşmenin, teslim tutanağının ve ödeme planının özenle belgelenmesi daha da önem kazanır.
İş Sahibi Konkordato İsterse veya Mal Kaçırırsa
İş sahibi konkordato talep etmiş ve mahkeme mühlet kararı vermişse, mühlet içinde onun aleyhine hiçbir takip yapılamaz, evvelce başlamış takipler durur ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz (İİK m.294/1). Müteahhit bu aşamada alacağını konkordato sürecinde bildirir ve projeyi takip eder. Devam eden sözleşme bakımından, iş sahibinin ödeme güçsüzlüğü nedeniyle güvence verilinceye kadar işi durdurma ve güvence verilmezse sözleşmeden dönme hakkı (TBK m.98) ayrıca değerlendirilir; konkordatonun devam eden sözleşmelere etkisi kendi kurallarına tabidir.
İş sahibi takipten kurtulmak için taşınmazlarını yakınlarına ya da başka şirketlere devrediyorsa, elinde geçici veya kesin aciz vesikası bulunan alacaklı bu tasarrufların iptalini dava edebilir (İİK m.277). Mal kaçırma belirtileri görüldüğünde ise vadesi gelmemiş hakedişler için de ihtiyati haciz istenebileceği unutulmamalıdır (İİK m.257/2). İş sahibi şirketin malvarlığı kalmamışsa yöneticilerin şahsi sorumluluğu için şirket batarsa yönetici, müdür veya ortak şahsen sorumlu mu rehberimize, konkordato süreci için konkordato hukuku rehberimize bakılabilir.
Malikle doğrudan sözleşme yapan müteahhidin, iş sahibinin taşınmazı üzerinde kanuni ipotek isteyip isteyemeyeceği tartışmalıdır; kanun hak sahiplerini sayarken alt yüklenici ve zanaatkârdan söz eder (TMK m.893/1-3), tescil süresini düzenleyen hüküm ise “zanaatkârların ve yüklenicilerin” ipotek hakkından bahseder (TMK m.895). Bu yolun dosyanızda kullanılıp kullanılamayacağı ve üç aylık süre kanuni ipotek rehberimizde ayrıntılı ele alınmıştır.
Süreler
Hakediş alacağında başlıca süreler
| Konu | Süre | Başlangıç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Hakediş alacağında zamanaşımı | 5 yıl | Alacağın muaccel olması | TBK m.147/6, 149 |
| Faturaya itiraz | 8 gün | Faturanın alınması | TTK m.21/2 |
| Ticari tedarikte ödeme günü yoksa temerrüt | 30 gün | Faturanın alınması | TTK m.1530/4 |
| Sözleşmeyle kararlaştırılabilecek en uzun ödeme süresi | 60 gün; açık anlaşma ve ağır haksızlık yoksa daha uzun | Fatura, teslim veya kabul | TTK m.1530/5 |
| Ödeme emrine itiraz | 7 gün | Ödeme emrinin tebliği | İİK m.62 |
| İtirazın iptali davası | 1 yıl | İtirazın alacaklıya tebliği | İİK m.67 |
| İhtiyati haciz kararının infazı | 10 gün | Kararın verildiği tarih | İİK m.261 |
| İhtiyati hacizden sonra takip veya dava | 7 gün | Haczin uygulanması veya tutanağın tebliği | İİK m.264/1 |
| İhtiyati hacze borçlunun itirazı | 7 gün | Haczin uygulanması veya tutanağın tebliği | İİK m.265 |
| Arabuluculuğun sonuçlandırılması | 6 hafta; zorunlu hâllerde en fazla 2 hafta uzatma | Arabulucunun görevlendirilmesi | TTK m.5/A/2 |
Dosyada Bulunması Gereken Belgeler
- Sözleşme, ekleri, birim fiyat cetveli, proje ve teknik şartname; sonradan yapılan protokoller
- Hakediş raporları, metraj cetvelleri ve ataşmanlar; hakedişi imzalayanın yetkisini gösteren belge
- Faturalar ve iş sahibine ulaştığını gösteren kayıtlar
- Ödeme dekontları, cari hesap ekstresi ve mutabakat yazıları
- Şantiye defteri, günlük raporlar, tarihli fotoğraflar
- Proje değişikliği ve ilave iş talimatlarını içeren yazışmalar
- Gönderilen ihtarnameler, işi durdurma bildirimi ve tebliğ belgeleri
- Teslim daveti, teslim ve kabul tutanakları, ayıp bildirimleri ve verilen cevaplar
- Teminat mektupları ve hakedişlerden yapılan kesintilerin dökümü
- İş sahibinin malvarlığına ilişkin bilinen kayıtlar: tapu, araç, banka, kiracı ve alıcı bilgileri
Sık Yapılan Hatalar
- Şantiyeyi ihtarsız durdurmak. Ödemezlik savunması haklı olsa bile, sözleşmedeki ön bildirim süresine uyulmadan durdurulan iş, iş sahibine fesih gerekçesi verir.
- Durdurma ve fesih tarihinde imalatı tespit ettirmemek. Sonradan işi devralan firmanın imalatı sizinkiyle karışır.
- Hakedişi yetkisiz kişiye imzalatmak. Şantiye şefinin imzası, şirketi temsile yetkili olduğu gösterilemezse beklenen ispat gücünü taşımayabilir.
- Gecikme sebeplerini zamanında bildirmemek. Ödenmeyen hakediş, geç yer teslimi veya proje değişikliği yazıyla bildirilmezse gecikme cezasına karşı savunma güçleşir.
- Ödeme yapılmadan ibraname imzalamak. Kesin hesap aşamasında imzalanan genel ibra metinleri sonradan alacak isteme imkânını tartışmalı hâle getirir.
- İhtiyati haciz kararını on gün içinde infaz ettirmemek. Karar kendiliğinden kalkar (İİK m.261).
- İhtiyati hacizli takipte itirazdan sonra yedi günü kaçırmak. İhtiyati haciz hükümsüz kalır (İİK m.264).
- Arabulucuya başvurmadan ticari dava açmak. Dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilir (6325 sayılı Kanun m.18/A).
Hukukçular Evi Hakediş Alacağı Dosyalarında Ne Yapar?
Sözleşmeyi, hakedişleri ve yazışmaları inceleyerek alacağın muaccel olduğu tarihleri, ödenmeyen tutarı ve iş sahibinin ileri sürebileceği savunmaları çıkarıyoruz. İhtarnameyi, işi durdurma ve güvence isteme bildirimlerini dosyanın sonraki adımlarını gözeterek yazıyor; imalat seviyesinin tespiti için delil tespiti talebini bilirkişiye sorulacak sorularla birlikte hazırlıyoruz.
Tahsil aşamasında ihtiyati haciz, icra takibi, iş sahibinin üçüncü kişilerdeki alacaklarına haciz ve dava yollarını dosyanın durumuna göre birlikte kullanıyoruz. Arabuluculuk görüşmelerini, itirazın iptali ve alacak davalarını, gecikme cezası ve ayıp savunmalarına karşı müteahhidin savunmasını, sözleşmeden dönme veya fesih hâlinde tasfiye hesabını yürütüyoruz.
Dosyanız için sözleşmenizi, son hakediş raporlarınızı ve faturalarınızı 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz.
İlgili Rehberler
- Özel İnşaat ve Taşeron Uyuşmazlıkları Merkezi
- Kesin Hesap Çıkarılmıyor, Teminat Kesintisi İade Edilmiyor: Müteahhit Ne Yapar?
- Taşeronun İşçisi Ana Yükleniciyi Dava Etti: Davanın İhbarı ve Taşerona Rücu
- Götürü Bedelli İnşaatta Maliyetler Arttı: Uyarlama Davası (TBK m.480/2)
- Sözleşme Dışı İlave İşin Bedeli: Özel İnşaatta Yüklenici Ne İster?
- Gecikme Cezası Kesildi: Yüklenicinin İtirazı ve İtiraz İhtarnamesi Örneği
- İş Sahibi Sözleşmeyi Feshetti: Yüklenici Ne İster? Yapılan İşin Bedeli ve Kâr Kaybı (TBK m.484)
- İş Sahibi “İş Ayıplı” Diyerek Ödemiyor: Yüklenicinin Savunması ve Cevap Dilekçesi Örneği
- Taşeron Alacağını Alamıyor: Ana Yüklenici Ödemiyorsa Ne Yapılır?
- Kanuni İpotek Nasıl Tescil Edilir? Üç Aylık Süre ve Dava Dilekçesi Örneği
- İdare Hakedişi Ödemiyor: Kamu İhalesinde Ödeme Süresi, Temerrüt ve Faiz
- Yurt Dışındaki İşveren Hakedişi Ödemiyor: Alacak Nasıl Tahsil Edilir?
- İtirazın İptali ve İcra İnkâr Tazminatı
- Belirsiz Alacak Davası Kaldırıldı: Kısmi Dava ve Talep Artırımı
- Yarım Kalan İnşaatta Delil Tespiti Dilekçesi Örneği
- Teminat Mektubunun Haksız Nakde Çevrilmesi ve İhtiyati Tedbir
- Şirket Batarsa Yönetici, Müdür veya Ortak Şahsen Sorumlu mu?
- İnşaat Sektöründe Konkordato: Süreç ve Alacaklı Hakları
- Kesin Hesap ve Kesin Hakediş Uyuşmazlığı (Kamu İhalesi)
- İcra ve İflas Hukuku Rehberi
- Dilekçe Örnekleri
Sıkça Sorulan Sorular
İş sahibi hakedişi ödemiyor; ilk ne yapmalıyım?
Sözleşmenin hakediş, ödeme ve işi durdurma hükümlerine bakın, vadesi geçen hakedişler için ödeme süresi veren yazılı bir ihtar gönderin (TBK m.117, 123; TTK m.18/3) ve imalat seviyesini belgeleyin. Süre sonuçsuz kalırsa alacak belgeliyse ihtiyati haciz ve icra takibi, tartışmalıysa arabuluculuk ve alacak davası yoluna gidilir.
Hakediş ödenmezse işi durdurabilir miyim?
Vadesi gelmiş hakediş ödenmemişse ödemezlik savunmasına dayanarak sonraki imalatı askıya alabilirsiniz (TBK m.97). İş sahibi ödeme güçsüzlüğüne düşmüşse güvence verilinceye kadar işi durdurabilir, güvence verilmezse sözleşmeden dönebilirsiniz (TBK m.98). Sözleşmedeki ön bildirim süresine uyulmalı ve durdurma tarihindeki imalat tespit ettirilmelidir.
İş sahibi hakedişi onaylamıyor; alacağımı nasıl ispat ederim?
Sözleşmede süresinde itiraz edilmeyen hakedişin onaylanmış sayılacağına dair hüküm varsa bu hükme dayanılır. Yoksa yapılan işin miktarı ve değeri mahkemece yaptırılacak delil tespitiyle (HMK m.400), şantiye kayıtları, yazışmalar ve faturalarla ispat edilir. Bedel kararlaştırılmamışsa eserin değerine ve yüklenicinin giderine bakılır (TBK m.481).
Hakediş alacağı için ihtiyati haciz alabilir miyim?
Alacak rehinle güvenceye alınmamış ve vadesi gelmiş bir para alacağıysa alabilirsiniz (İİK m.257/1). Alacağı ve haciz sebeplerini mahkemeye kanaat getirecek belgelerle göstermek (İİK m.258) ve teminat yatırmak gerekir (İİK m.259). Vadesi gelmemiş alacak için ihtiyati haciz ancak iş sahibi mal kaçırıyorsa veya belirli bir yerleşim yeri yoksa istenebilir (İİK m.257/2).
Hakediş alacağı davasını kendi şehrimde açabilir miyim?
Para borçları aksine anlaşma yoksa alacaklının yerleşim yerinde ifa edilir (TBK m.89/1); sözleşmeden doğan davalar ifa yeri mahkemesinde de açılabildiğinden (HMK m.10) dava kendi yerleşim yerinizde açılabilir. Ancak tacirler arasındaki sözleşmede başka bir mahkeme yetkili kılınmışsa, aksi kararlaştırılmadıkça dava yalnızca orada açılır (HMK m.17).
İş sahibi gecikme cezası keserek hakedişi eksik ödüyor; ne yapabilirim?
Ceza sözleşmede kararlaştırılmış ve gecikme size yüklenebiliyorsa kesinti yapılabilir (TBK m.179). Gecikmenin ödeme temerrüdünden, geç yer tesliminden veya proje değişikliğinden kaynaklandığını yazışmalarla gösterirseniz ceza size yüklenemez. İş sahibi geciken işi çekince koymadan teslim almışsa cezayı isteyemez (TBK m.179/2).
Ticari işte hakedişe hangi faiz uygulanır?
Sözleşmede kararlaştırılan oran uygulanır; ticari işlerde faiz serbestçe belirlenir (TTK m.8/1). Kararlaştırılmamışsa ticari işlerde avans faizi istenebilir (3095 sayılı Kanun m.2/2). Ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedarikinde geç ödeme faiz oranını Merkez Bankası her yıl ocak ayında ilan eder (TTK m.1530/7).
Hakediş ödenmiyor; sözleşmeden dönebilir miyim?
Ödeme için uygun süre verip sonuç alamazsanız, ifadan vazgeçtiğinizi hemen bildirerek zararınızın giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilirsiniz (TBK m.125). Büyük ölçüde tamamlanmış yapılarda fesih ileriye etkili sonuç doğurur ve yapılan iş sözleşme fiyatlarıyla ödenir (YİBBGK 25.01.1984, E.1983/3, K.1984/1).
İş bitti ama iş sahibi teslim almıyor; ne yapmalıyım?
İşin tamamlandığını yazılı bildirip iş sahibini belli bir günde teslime davet edin ve o günkü durumu tespit ettirin. Gereği gibi önerilen edimi haklı sebep olmaksızın kabulden kaçınan alacaklı temerrüde düşer (TBK m.106). Eseri gözden geçirmeyen ve ayıp bildirmeyen iş sahibi eseri kabul etmiş sayılır (TBK m.477/2).
Evini yaptıran kişiye karşı hangi mahkemede dava açılır?
Ticari veya mesleki olmayan amaçla evini yaptıran kişiyle yapılan eser sözleşmesi tüketici işlemidir (6502 sayılı Kanun m.3) ve tüketici mahkemesi görevlidir (m.73). Dava öncesi arabuluculuk dava şartıdır (m.73/A); kanundaki parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur (m.68).
Hakediş alacağı kaç yılda zamanaşımına uğrar?
Eser sözleşmesinden doğan alacaklar beş yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.147/6). Süre alacağın muaccel olmasıyla başlar (TBK m.149). Kısmi ödeme, borç ikrarı, icra takibi ve dava zamanaşımını keser (TBK m.154); ihtarname kesmez.
İş sahibi konkordato istedi; alacağım ne olur?
Mühlet içinde iş sahibi aleyhine takip yapılamaz, başlamış takipler durur ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz (İİK m.294/1). Alacak konkordato sürecinde bildirilir. Devam eden işte ödeme güçsüzlüğü nedeniyle güvence isteme ve verilmezse dönme hakkı ayrıca değerlendirilir (TBK m.98).
Kaynakça
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (güncel metin).
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (28.03.2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunla değişik m.5/A işlenmiş metin).
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla m.107’nin yürürlükten kaldırıldığı ve m.109’a dördüncü fıkranın eklendiği güncel metin).
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (güncel metin).
- 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun (16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla değişik m.1 işlenmiş metin).
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun; Ticaret Bakanlığı, 6502 Sayılı Kanunun 68 inci Maddesinde Yer Alan Parasal Sınırların Artırılmasına İlişkin Tebliğ, 23.12.2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete.
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu.
- Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 25.01.1984, E.1983/3, K.1984/1.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi sözleşmesi, belgeleri ve süreleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
İş sahibi hakedişinizi ödemiyor mu? Birlikte değerlendirelim
İhtar, işi durdurma bildirimi, ihtiyati haciz ve dava için sözleşmeniz, son hakediş raporlarınız ve faturalarınızla hemen arayın.
Süreyi kaçırmayın
Faturaya itiraz için 8 gün, ihtiyati haciz kararının infazı için 10 gün, hacizden sonra takip veya dava için 7 gün, itirazın iptali davası için 1 yıl. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
Özel İnşaat ve Taşeron Uyuşmazlıkları Merkezi · Taşeron Alacağını Alamıyor · Kanuni İpotek · İcra ve İflas Hukuku Rehberi · Dilekçe Örnekleri · İletişim


