Özel inşaatta kesin hesap, kesin kabul ve teminat kesintisi kanunda değil, sözleşmede düzenlenir; sözleşme sustuğunda Türk Borçlar Kanununun yedek kuralları uygulanır. Bu kurallara göre iş sahibinin bedel ödeme borcu eserin teslimiyle muaccel olur (TBK m.479). Eserin açıkça veya örtülü olarak kabulünden sonra yüklenici, kasten gizlediği ve usulüne göre gözden geçirme sırasında fark edilemeyecek ayıplar dışında her türlü sorumluluktan kurtulur (TBK m.477/1). Hakedişlerden kesilen teminat, yüklenicinin alacağıdır. Sözleşmedeki iade şartı gerçekleştiğinde muaccel olur ve zamanaşımı o tarihte başlar (TBK m.149). İş sahibi kesin kabulü dürüstlük kurallarına aykırı biçimde yapmayarak iade şartının gerçekleşmesini engellerse şart gerçekleşmiş sayılır (TBK m.175/1). Gecikme cezası, ifayı çekincesiz kabul eden iş sahibince sonradan istenemez (TBK m.179/2); bu nedenle teminattan da mahsup edilemez. Teminat mektubu bir garanti sözleşmesidir (TBK m.128). Haksız yere nakde çevrilmesi ancak istisnai durumlarda, hakkın açıkça kötüye kullanıldığının yaklaşık olarak ispatlanması ve teminat gösterilmesiyle ihtiyati tedbirle önlenebilir (TMK m.2/2; HMK m.389, 390, 392). İade edilmeyen kesinti için iş sahibi ihtarla temerrüde düşürülür (TBK m.117). Ticari işlerde avans faizi istenebilir (3095 sayılı Kanun m.2/2).
Bu rehber, özel bir inşaat işini bitirip teslim eden, ancak iş sahibi kesin hesabı çıkarmadığı, hakedişlerden kesilen teminatı ve teminat mektubunu iade etmediği için alacağını kapatamayan müteahhitler ve taşeronlar için yazıldı. Yazıda kesin hesap ve teminatın kanundaki ve sözleşmedeki yeri, iadenin ne zaman muaccel olduğu, iş sahibinin teminatı tutma gerekçeleri ve bunlara verilecek cevaplar, kesin hesap imzalanırken ibra riski, teminat mektubunun iadesi ve nakde çevrilmesinin önlenmesi, yol haritası, faiz, zamanaşımı ve görev ele alınıyor. Sonunda dava dilekçesi örneği var. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.90, 112, 117, 120, 128, 132, 139, 147, 149, 170, 175, 179, 474, 477, 478, 479, 480 ve 481; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.2; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4, 5/A ve 18; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.109, 389, 390, 392 ve 400; 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun m.2; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.67 ve 257; 6325 sayılı Kanun m.18/A.
Yazı 19 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuat metinleri esas alınarak hazırlanmıştır. Özel inşaat sözleşmelerinde kesin kabul, garanti süresi ve teminat iadesi şartları sözleşmeden sözleşmeye değişir; esas alınacak olan imzaladığınız sözleşmedir. Kamu ihale sözleşmelerindeki kesin hesap ve kesin teminat için ayrı rehberlerimiz bulunmaktadır.
İş bitmiş, yapı kullanılmaya başlanmış, son hakediş de ödenmiştir. Ancak her hakedişten kesilen yüzde beş veya on oranındaki teminat, iş sahibinin hesabında durmaktadır. Bankadaki teminat mektubu da her üç ayda bir komisyon işletmeye ve kredi limitini bağlamaya devam eder. Yüklenici kesin hesabı istediğinde cevap hep aynıdır: “Eksikler var”, “Kesin kabul yapılmadı”, “Gecikme cezası hesaplanacak”. Bu yazı, işin sonundaki bu son alacağın, yani kesin hesap bakiyesinin, teminat kesintisinin ve teminat mektubunun nasıl geri alınacağını anlatıyor.
Bu yazı Özel İnşaat ve Taşeron Uyuşmazlıkları Merkezimizin bir parçasıdır. Kamu ihale sözleşmelerinde aynı sorun için kesin hesap uyuşmazlığı ve kesin teminatın iadesi rehberlerimize, yurt dışı projeler için FIDIC’te kesin hesap ve teminat iadesi yazımıza bakılabilir.
Özel İnşaatta Kesin Hesap ve Teminat: Kanun ve Sözleşme
“Geçici kabul”, “kesin kabul”, “kesin hesap” ve “teminat kesintisi” kavramları kamu ihale mevzuatından gelir. Özel sektördeki inşaat sözleşmeleri bu kavramları çoğu zaman aynen kullanır, ancak bağlayıcılıkları sözleşmeden kaynaklanır. Sözleşmede düzenlenmeyen konularda Türk Borçlar Kanununun eser sözleşmesine ilişkin hükümleri uygulanır. Uyuşmazlıkların çoğu, sözleşmedeki kavramın kanundaki hangi kurala karşılık geldiğinin doğru kurulmamasından çıkar.
Sözleşmedeki kavramlar ve kanundaki karşılıkları
| Kavram | Sözleşmedeki tipik düzenleme | Kanundaki karşılığı |
|---|---|---|
| Geçici kabul | İşin tamamlandığının ve kullanıma hazır olduğunun tutanakla tespiti | Teslim; bedelin muacceliyeti ve gözden geçirme yükümlülüğü (TBK m.474, 479) |
| Kesin hesap | Bütün imalatın, ödemelerin ve kesintilerin son mutabakatı | Bedelin hesabı (TBK m.480, 481); mutabakat ibra niteliği taşıyabilir (TBK m.132) |
| Garanti veya bakım süresi | Geçici kabulden sonra belirli bir süre yüklenicinin onarım yükümlülüğü | Ayıp sorumluluğu ve zamanaşımı (TBK m.477, 478) |
| Kesin kabul | Garanti süresi sonunda işin ayıpsız olduğunun tespiti | Eserin kabulü ve sorumluluktan kurtulma (TBK m.477) |
| Teminat kesintisi | Hakedişlerden belirli oranda nakdi kesinti | Yüklenicinin şarta veya vadeye bağlı alacağı (TBK m.90, 149, 170) |
| Teminat mektubu | Banka garantisi; iş sahibinin talebi üzerine ödenir | Garanti sözleşmesi (TBK m.128) |
Bu tablo şu sonucu verir: iş sahibi, sözleşmede “kesin kabul” denilen işlemi hiç yapmasa bile kanuna göre eseri kabul etmiş sayılabilir. Kanun, eserin tesliminden sonra iş sahibinin işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmesini ve ayıpları uygun süre içinde bildirmesini ister (TBK m.474/1). Gözden geçirmeyi ve bildirimi ihmal eden iş sahibi eseri kabul etmiş sayılır (TBK m.477/2). Sonradan ortaya çıkan ayıplar da gecikmeksizin bildirilmelidir; bildirilmezse eser kabul edilmiş sayılır (TBK m.477/3). Ayıp iddiasına karşı yüklenicinin savunmaları için ayıp savunması rehberimize bakılabilir.
Teminat Kesintisi Ne Zaman İade Edilmelidir?
Teminat kesintisi, hakedişten kesilmiş olsa da yüklenicinin hak ettiği bedelin bir parçasıdır. İş sahibi bu parayı, sözleşmede belirlenen bir olay gerçekleşinceye kadar güvence olarak tutar. İade ne zaman muaccel olur? İfa zamanı taraflarca kararlaştırılmadıkça veya hukuki ilişkinin özelliğinden anlaşılmadıkça her borç, doğumu anında muaccel olur (TBK m.90). Teminatın amacı, iade zamanını belirleyen en önemli unsurdur.
Teminat kesintisinin iadesinin muacceliyeti
| Sözleşmedeki durum | İade ne zaman muaccel olur | Dayanak |
|---|---|---|
| Belirli bir iade tarihi yazılı | O tarihte; günün geçmesiyle iş sahibi ihtarsız temerrüde düşer | TBK m.117/2 |
| İade kesin kabule bağlanmış ve kesin kabul yapılmış | Kesin kabul tarihinde | Sözleşme; TBK m.149 |
| İade kesin kabule bağlanmış, ancak iş sahibi kesin kabulü yapmıyor | Şartın gerçekleşmesi dürüstlük kurallarına aykırı engellenmişse şart gerçekleşmiş sayılır | TBK m.175/1 |
| İade garanti süresinin bitimine bağlanmış | Süre teslim veya geçici kabul tarihinden hesaplanır; sürenin bitiminde | Sözleşme; TBK m.149 |
| İade zamanı hiç yazılmamış | Hukuki ilişkinin özelliğine göre; uygulamada teminatın güvence altına aldığı yükümlülükler sonuçlandığında; ihtarla temerrüt | TBK m.90, 117/1 |
| Sözleşme feshedilmiş | Fesih hesabında yüklenicinin alacağına eklenir | Bkz. fesih rehberi |
En sık görülen durum, sözleşmede iadenin kesin kabule bağlandığı, ancak iş sahibinin garanti süresi dolduğu hâlde kesin kabul komisyonunu toplamadığı ya da tutanağı imzalamadığı durumdur. Taraflardan biri koşulun gerçekleşmesine dürüstlük kurallarına aykırı olarak engel olursa, koşul gerçekleşmiş sayılır (TBK m.175/1). Yüklenici bu nedenle garanti süresinin bitiminden önce iş sahibini kesin kabul için yazılı olarak davet etmeli, davete uyulmazsa bunu tespit ettirmelidir. Davet yazısı ve cevapsızlık, ileride “kesin kabul yapılmadığı için iade şartı gerçekleşmedi” savunmasını boşa çıkaran temel delildir.
Fesih hâlinde teminat kesintisi, fesih tarihine kadar yapılan işin bedeliyle birlikte hesaplanır. Bu konudaki hesap yöntemi iş sahibinin feshi rehberimizde anlatılmıştır.
İş Sahibinin Teminatı Tutma Gerekçeleri ve Cevapları
İş sahibi teminatı genellikle dört gerekçeyle tutar: ayıplar, gecikme cezası, kesin hesap mutabakatının yapılmaması ve başka bir alacakla takas. Her gerekçenin kanunda bir sınırı vardır.
İş sahibinin gerekçeleri ve yüklenicinin cevapları
| İş sahibinin gerekçesi | Yüklenicinin cevabı | Dayanak |
|---|---|---|
| “Eksik ve ayıplı işler var” | Ayıplar teslimden sonra uygun sürede bildirilmemişse eser kabul edilmiş sayılır; kabulden sonra yüklenici kasten gizlenen ayıplar dışında sorumlu değildir. Bildirilen ayıp varsa teminattan yalnızca ayıbın giderim bedeli kadar tutulabilir | TBK m.474, 477 |
| “Ayıp davası açacağız” | Taşınmaz yapılarda ayıp davaları teslimden itibaren beş yılda, yüklenicinin ağır kusuru varsa yirmi yılda zamanaşımına uğrar; teminat bu sürelerin sonuna kadar tutulamaz, sözleşmedeki iade şartı esas alınır | TBK m.478 |
| “Gecikme cezası mahsup edilecek” | İş sahibi ifayı çekincesiz kabul etmişse ceza isteyemez; teslim tutanağında çekince yoksa teminattan mahsup da yapılamaz | TBK m.179/2 |
| “Kesin hesap mutabakatı yapılmadı” | Yüklenici kesin hesap teklifini yazılı gönderir; iş sahibinin cevapsızlığı alacağın muacceliyetini engellemez; miktar dava içinde bilirkişiyle belirlenir | TBK m.479; HMK m.400 |
| “Başka alacağımızla takas ediyoruz” | Takas için iki borcun da muaccel ve karşılıklı olması gerekir; çekişmeli alacakla takas ileri sürülebilir ama alacağın varlığı ispatlanmalıdır | TBK m.139 |
Gecikme cezası savunmasında belirleyici belge, teslim veya geçici kabul tutanağıdır. Ceza, borcun belirlenen zamanda ifa edilmemesi için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz kabul etmiş olmadıkça asıl borçla birlikte cezayı da isteyebilir (TBK m.179/2). Tutanakta cezaya ilişkin bir çekince bulunmuyorsa iş sahibinin sonradan cezayı teminattan kesmesi hukuka aykırıdır. Ayrıntılar için gecikme cezasına itiraz rehberimize bakılabilir.
Kesin Hesabı İmzalarken Dikkat: İbra Riski
Borcu doğuran işlem şekle bağlı olsa bile borç, tarafların şekle bağlı olmaksızın yapacakları ibra sözleşmesiyle tamamen veya kısmen ortadan kaldırılabilir (TBK m.132). Kesin hesap mutabakatı veya “taraflar birbirini ibra eder” ifadesi içeren bir kapanış tutanağı, yüklenicinin mutabakatta yer almayan alacaklarından, örneğin ilave iş, fiyat farkı ya da gecikme cezası iadesi alacaklarından vazgeçtiği şeklinde yorumlanabilir. Bu nedenle yüklenici:
- Kesin hesabı imzalamadan önce, açık kalan bütün taleplerini (ilave işler, haksız kesintiler, faiz) bir listeye dökmeli ve iş sahibine ayrıca bildirmelidir.
- Mutabakatta yer almayan talepler için imzanın yanına “… tarihli yazımızdaki taleplerimiz saklıdır” şeklinde açık bir çekince yazmalıdır.
- Teminatın iadesi, iş sahibince bir ibraname imzalanması şartına bağlanıyorsa ibranameyi çekinceli imzalamalı ve çekincenin bir örneğini noter veya kayıtlı elektronik posta yoluyla göndermelidir.
İlave işlerin bedeli için ilave iş bedeli rehberimize bakılabilir. Bu alacaklar kesin hesapta yer almıyorsa ayrıca saklı tutulmalıdır.
Teminat Mektubunun İadesi ve Nakde Çevrilmesi
Teminat mektubu, bankanın iş sahibine karşı yüklenicinin edimini üstlendiği bir garanti sözleşmesidir. Üçüncü bir kişinin fiilini başkasına karşı üstlenen, bu fiilin gerçekleşmemesinden doğan zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.128/1). Belirli bir süre için yapılan üstlenmede, süre bitimine kadar yazılı olarak başvurulmazsa üstlenenin sorumluluğunun sona ereceği kararlaştırılabilir (TBK m.128/2). İnşaatta kullanılan mektupların çoğu “ilk talepte ve kayıtsız şartsız ödeme” kaydı taşır. Uygulamada bu mektuplar bağımsız garanti sayılır: banka, iş sahibi ile yüklenici arasındaki uyuşmazlığa bakmadan ödeme yapar.
Teminatın iadesi şartı gerçekleşince iş sahibi mektubu iade etmeli veya bankaya serbest bırakma yazısı göndermelidir. İade geciktikçe yüklenici komisyon öder ve kredi limiti bağlı kalır. Borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kusursuzluğunu ispat etmedikçe alacaklının zararını gidermekle yükümlü olduğundan (TBK m.112), iadenin geciktiği dönemdeki komisyon ve masraflar zarar olarak istenebilir.
Teminat mektubu karşısında yüklenicinin yolları
| Durum | Yol | Dayanak |
|---|---|---|
| İade şartı gerçekleşti, mektup iade edilmiyor | Yazılı ihtar; sonuç alınamazsa mektubun iadesi ve gecikme zararının tazmini davası | TBK m.112, 117 |
| İş sahibi haksız yere nakde çevirmeye hazırlanıyor | Hakkın açıkça kötüye kullanıldığı yaklaşık olarak ispatlanırsa ihtiyati tedbir | TMK m.2/2; HMK m.389, 390 |
| Tedbir talebi | Tedbir talep eden, haksız çıkarsa doğacak zarara karşı teminat gösterir | HMK m.392 |
| Mektup nakde çevrildi | Tahsil edilen tutarın faiziyle iadesi için alacak davası | Sözleşme; TBK m.112, 117 |
| Süreli mektubun süresi doldu | Süre içinde yazılı başvuru yapılmamışsa bankanın sorumluluğu sona erebilir | TBK m.128/2 |
Teminat mektubunun nakde çevrilmesinin tedbirle durdurulması, bağımsız garanti niteliği nedeniyle uygulamada istisnaidir. Mahkeme, tedbir sebebinin ve türünün açıkça belirtilmesini ve talep edenin davanın esası bakımından haklılığını yaklaşık olarak ispatlamasını arar (HMK m.390/3). Güvence altına alınan borcun bütünüyle sona erdiğini gösteren belgeler tedbir talebini güçlendirir: kesin kabul tutanağı, garanti süresinin dolduğunu gösteren hesap, iş sahibinin ayıp bildirmediğini gösteren yazışmalar. Bu konunun ayrıntıları teminat mektubunun haksız nakde çevrilmesi rehberimizde yer alır.
Kesin Hesap Çıkarılmıyorsa: Yüklenicinin Yol Haritası
Adım adım yol haritası
| Adım | Yapılacak iş | Dayanak |
|---|---|---|
| 1. Teslimi belgelemek | Teslim veya geçici kabul tutanağı; yoksa teslim davetini ve yapının kullanıldığını gösteren belgeler | TBK m.479 |
| 2. Kesin hesap teklifi | İmalat metrajları, hakediş özeti, yapılan ödemeler, kesintiler ve bakiye alacağın yazılı olarak gönderilmesi | TBK m.479-481 |
| 3. Kesin kabul daveti | Garanti süresi dolmadan yazılı davet; cevapsızlığın tespiti | TBK m.175/1 |
| 4. İhtar | Bakiye bedel, teminat kesintisi ve teminat mektubunun iadesi için süre verilmesi; tacirler arasında noter, taahhütlü mektup veya kayıtlı elektronik posta ile | TBK m.117/1; TTK m.18/3 |
| 5. Delil tespiti | Eserin durumunun ve ayıp bulunmadığının bilirkişiyle tespiti | HMK m.400 |
| 6. Arabuluculuk | Para alacağına ilişkin ticari davada dava şartı | TTK m.5/A |
| 7. Takip veya dava | İlamsız takip ve itiraz hâlinde itirazın iptali; ya da alacak davası; gerekirse ihtiyati haciz | İİK m.67, 257; HMK m.109/4 |
Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun mallarını ve alacaklarını ihtiyaten haczettirebilir (İİK m.257/1). Teminat kesintisinin iadesi muaccel olmuşsa ve iş sahibinin malvarlığını elden çıkarma riski varsa bu yol değerlendirilmelidir. İş sahibi hakedişleri ödemekte de gecikiyorsa hakediş alacağı rehberimizdeki tahsil yolları birlikte kullanılabilir.
Faiz, Zamanaşımı ve Görev
Süreler, faiz ve usul
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Bakiye bedelin muacceliyeti | Eserin teslimi anında | TBK m.479 |
| Teminat kesintisinin muacceliyeti | Sözleşmedeki iade şartının veya vadenin gerçekleşmesi | TBK m.90, 149, 175 |
| Zamanaşımı | Eser sözleşmesinden doğan alacaklar için 5 yıl; muacceliyetten başlar | TBK m.147/6, 149 |
| Temerrüt | Belirli günün geçmesiyle veya ihtarla | TBK m.117 |
| Temerrüt faizi | Sözleşmede yoksa mevzuattaki oran; ticari işlerde avans faizi istenebilir | TBK m.120; 3095 sayılı Kanun m.2/2 |
| Görevli mahkeme | Taraflar tacir ve iş ticari ise asliye ticaret | TTK m.4 |
| Arabuluculuk | Konusu para olan ticari davada dava şartı; süreçte zamanaşımı durur | TTK m.5/A; 6325 sayılı Kanun m.18/A |
| Kısmi dava | Miktar bilirkişiyle belirlenecekse; talep bir defa artırılabilir | HMK m.109/4 |
Zamanaşımının başlangıcı her kalem için ayrı hesaplanmalıdır. Bakiye bedel için teslim tarihi, teminat kesintisi için ise iade şartının gerçekleştiği tarih esas alınır (TBK m.149). Garanti süresi uzun olan işlerde teminat kesintisinin zamanaşımı, bakiye bedelin zamanaşımından yıllarca sonra dolabilir. Bu nedenle iki alacağı aynı tarihten hesaplamak hatalı sonuç verir.
Teminat Kesintisinin ve Teminat Mektubunun İadesi İçin Dava Dilekçesi Örneği
[….] ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNE
İHTİYATİ TEDBİR TALEPLİDİR
DAVACI : [Yüklenici şirketin unvanı], [MERSİS no], [adres]
VEKİLİ : Av. [Ad SOYAD], [Baro ve sicil no], [adres]
DAVALI : [İş sahibi şirketin unvanı], [MERSİS no], [adres]
DAVA DEĞERİ : Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik [….] TL
KONU : Kesin hesap bakiyesi ile hakedişlerden kesilen teminatın faiziyle tahsili, [banka] tarafından verilen [tarih ve sayılı] teminat mektubunun davacıya iadesi ve dava sonuçlanıncaya kadar mektubun nakde çevrilmesinin ihtiyati tedbirle önlenmesi istemidir.
AÇIKLAMALAR
1. Taraflar arasında [tarih] tarihli sözleşme imzalanmış, müvekkil davalıya ait [il, ilçe, ada, parsel] adresindeki [yapının] yapımını üstlenmiştir. Sözleşmenin [….]. maddesine göre her hakedişten yüzde [….] oranında teminat kesintisi yapılmış, ayrıca [banka] tarafından [….] TL tutarında [tarih ve sayılı] teminat mektubu verilmiştir. Aynı maddeye göre teminat kesintisi ve teminat mektubu, geçici kabulden itibaren [….] aylık garanti süresinin sonunda yapılacak kesin kabulle iade edilecektir.
2. Yapı [tarih] tarihli geçici kabul tutanağıyla davalıya teslim edilmiş ve o tarihten bu yana davalı tarafından kullanılmaktadır. Türk Borçlar Kanununun 479. maddesi uyarınca bedel teslimle muaccel olmuştur. Hakedişlerden kesilen teminat toplam [….] TL olup ekteki hakediş özetinde gösterilmiştir. Kesin hesaba göre müvekkilin ayrıca [….] TL bakiye alacağı bulunmaktadır.
3. Garanti süresi [tarih] tarihinde dolmuştur. Müvekkil, süre dolmadan önce [tarih] tarihli yazısıyla davalıyı kesin kabul için davet etmiş, davalı bu davete uymamış ve kesin kabul tutanağını düzenlememiştir. Türk Borçlar Kanununun 175. maddesinin birinci fıkrasına göre taraflardan biri koşulun gerçekleşmesine dürüstlük kurallarına aykırı olarak engel olursa koşul gerçekleşmiş sayılır. Davalı, iade şartı olan kesin kabulü kendi iradesiyle yapmayarak bu şartın gerçekleşmesini engellemiştir. Bu nedenle iade şartı [tarih] tarihinde gerçekleşmiş sayılmalıdır.
4. Türk Borçlar Kanununun 474. maddesine göre iş sahibi, teslimden sonra eseri gözden geçirmek ve ayıpları uygun süre içinde bildirmek zorundadır. Aynı Kanunun 477. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca gözden geçirmeyi ve bildirimi ihmal eden iş sahibi eseri kabul etmiş sayılır. Davalı teslimden bu yana müvekkile herhangi bir ayıp bildiriminde bulunmamıştır. Eserin ayıpsız olduğu [….] Sulh Hukuk Mahkemesinin [….] D. İş sayılı delil tespiti dosyasındaki bilirkişi raporuyla da sabittir. Davalının ihtarnameye verdiği cevapta ileri sürdüğü genel nitelikteki “eksikler var” beyanı, ne zaman ve hangi ayıp için bildirim yapıldığını göstermediğinden sonuç doğurmaz.
5. Davalı, cevabında gecikme cezasının teminattan mahsup edileceğini de bildirmiştir. Geçici kabul tutanağında gecikme cezasına ilişkin hiçbir çekince bulunmamaktadır. Türk Borçlar Kanununun 179. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ifayı çekincesiz kabul eden alacaklı cezayı isteyemez. Kabul anlamına gelmemek kaydıyla, iş sözleşmede öngörülen süre içinde ve davalının geç verdiği proje revizyonları nedeniyle uzayan süre de dikkate alındığında zamanında teslim edilmiştir.
6. Müvekkil [tarih] tarihli noter ihtarnamesiyle bakiye bedelin ve teminat kesintisinin ödenmesini, teminat mektubunun iadesini istemiş, ihtarname [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. Davalı Türk Borçlar Kanununun 117. maddesi uyarınca verilen sürenin bitiminde temerrüde düşmüştür. Taraflar tacir olduğundan 3095 sayılı Kanunun 2. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca avans faizi istenmektedir. Teminat mektubunun süresinde iade edilmemesi nedeniyle müvekkilin ödediği [….] TL komisyon, Türk Borçlar Kanununun 112. maddesi uyarınca davalının ödemesi gereken bir zarardır.
7. Teminat mektubu, Türk Borçlar Kanununun 128. maddesi kapsamında müvekkilin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini güvence altına almaktadır. Güvence altına alınan yükümlülükler garanti süresinin dolması ve eserin kabul edilmiş sayılmasıyla sona ermiştir. Bu durumda mektubun nakde çevrilmesi, güvence altına alınan bir alacak bulunmadan yapılacak ve Türk Medeni Kanununun 2. maddesinin ikinci fıkrası anlamında hakkın açıkça kötüye kullanılması niteliğinde olacaktır. Davalının [tarih] tarihli yazısında mektubu nakde çevireceğini bildirmesi, gecikme hâlinde ciddi bir zararın doğacağını göstermektedir. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 389. ve 390. maddeleri uyarınca, dava sonuçlanıncaya kadar teminat mektubunun nakde çevrilmemesi ve [banka] tarafından davalıya ödeme yapılmaması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, aynı Kanunun 392. maddesi uyarınca mahkemece belirlenecek teminatı göstermeye hazır olduğumuzu bildiririz.
8. Dava açılmadan önce Türk Ticaret Kanununun 5/A maddesi uyarınca arabulucuya başvurulmuş, taraflar anlaşamamıştır. Kesin hesap bakiyesi bilirkişi incelemesiyle kesinleşeceğinden bu alacak kısmi olarak talep edilmiştir. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 109. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca talep sonucunu artırma hakkımız saklıdır.
HUKUKİ NEDENLER : 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.112, 117, 128, 175, 179, 474, 477 ve 479; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.2; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.5/A; 3095 sayılı Kanun m.2; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.109, 389, 390 ve 392 ile ilgili mevzuat.
DELİLLER : [tarih] tarihli sözleşme ve ekleri; hakedişler ve hakediş özeti; kesin hesap teklifi; geçici kabul tutanağı; kesin kabul davet yazısı ve tebliğ belgesi; teminat mektubu örneği ve banka komisyon dekontları; noter ihtarnamesi ve davalının cevabı; delil tespiti dosyası; arabuluculuk son tutanağı; tarafların ticari defterleri; bilirkişi incelemesi; yasal her türlü delil.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle; dava sonuçlanıncaya kadar [banka] tarafından verilen [tarih ve sayılı] teminat mektubunun nakde çevrilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine; fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik [….] TL kesin hesap bakiyesi ile [….] TL teminat kesintisinin [temerrüt] tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline; teminat mektubunun davacıya iadesine ve [….] TL komisyon zararının tahsiline; yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz. [tarih]
Davacı Vekili
Av. [Ad SOYAD]
Taşeronun Teminatı: Ana Yüklenici İade Etmiyorsa
Aynı sorun bir alt halkada da yaşanır. Ana yüklenici taşeronun hakedişlerinden teminat keser ve iade için çoğu zaman şu cevabı verir: “İş sahibi bana iade etmedi, ben de sana edemem.” Taşeronun teminatının iadesi, taşeron sözleşmesindeki şarta bağlıdır. Ana yüklenici ile iş sahibi arasındaki ilişki, taşeron sözleşmesinde açıkça bağlanmadıkça taşerona karşı ileri sürülemez.
Sözleşmede “iş sahibinden iade alındığında iade edilir” gibi bir hüküm varsa, bu hükmün bir koşul mu (TBK m.170), yoksa yalnızca ödeme zamanını belirleyen bir vade kaydı mı olduğu yorum konusudur. Uygulamada, ödemeyi belirsiz bir süre ertelemeye yönelen bu tür hükümler, makul bir süre sonunda muaccel olacak şekilde yorumlanabilmektedir. Ana yüklenici kendi teminatını iş sahibinden almak için harekete geçmiyorsa, koşulun gerçekleşmesine dürüstlük kurallarına aykırı engel olma kuralı (TBK m.175/1) burada da uygulanabilir. Taşeronun genel tahsil yolları için taşeron alacağı rehberimize, işçilik davaları sürerken ana yüklenicinin teminatın bir kısmını tutması için taşerona rücu rehberimize bakılabilir.
Dosyada Bulunması Gereken Belgeler
- Sözleşme ve teminat, garanti süresi, kesin kabul, kesin hesap hükümleri
- Bütün hakedişler ve her hakedişten yapılan teminat kesintisini gösteren özet
- Teslim veya geçici kabul tutanağı; tutanak yoksa teslim daveti ve kullanımın başladığını gösteren belgeler
- Garanti süresi içindeki ayıp bildirimleri ve verilen cevaplar
- Kesin kabul davet yazısı ve tebliğ belgesi
- Kesin hesap teklifi ve iş sahibinin cevabı
- Teminat mektubu örneği, banka komisyon dekontları ve iş sahibinin nakde çevirme yazısı
- Noter ihtarnamesi, delil tespiti dosyası ve arabuluculuk tutanağı
Sık Yapılan Hatalar
- Kesin kabul için iş sahibini davet etmemek. Davet yoksa iş sahibinin şartın gerçekleşmesini engellediği ispatlanamaz (TBK m.175/1).
- Kesin hesabı çekincesiz imzalamak. Mutabakatta yer almayan alacaklardan vazgeçildiği sonucu doğabilir (TBK m.132).
- Geçici kabul tutanağındaki çekinceleri okumamak. Gecikme cezasına ilişkin çekince yoksa iş sahibi cezayı sonradan isteyemez (TBK m.179/2).
- Bütün alacakları tek tarihten hesaplamak. Bakiye bedelin ve teminat kesintisinin muacceliyeti ve zamanaşımı farklıdır (TBK m.149, 479).
- Nakde çevirme yazısı geldikten sonra beklemek. Banka ödemeyi kısa sürede yapar; tedbir talebi hazırlıklı ve belgeli olmalıdır (HMK m.389, 390).
- Komisyon zararını istememek. İadenin geciktiği dönemdeki komisyon ve masraflar zarar olarak istenebilir (TBK m.112).
Hukukçular Evi Kesin Hesap ve Teminat Uyuşmazlıklarında Ne Yapar?
Sözleşmedeki kesin kabul, garanti süresi ve teminat hükümlerini kanundaki karşılıklarıyla eşleştirip her alacak kalemi için muacceliyet ve zamanaşımı tarihlerini çıkarıyoruz. Garanti süresi dolmadan kesin kabul davetini ve ihtarı hazırlıyor, gerekirse eserin durumunu delil tespitiyle belgeletiyoruz. Kesin hesap mutabakatına konulacak çekinceleri de yazıyoruz.
İş sahibi teminat mektubunu nakde çevirmeye yöneldiğinde ihtiyati tedbir talebini, alacak için ise arabuluculuk, icra takibi, ihtiyati haciz ve davayı yürütüyoruz. Taşeron müvekkillerimiz için ana yükleniciye karşı aynı süreci takip ediyoruz.
Dosyanız için sözleşmenizi, hakediş özetinizi, kabul tutanaklarınızı ve teminat mektubunuzu 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz.
İlgili Rehberler
- Özel İnşaat ve Taşeron Uyuşmazlıkları Merkezi
- İnşaatta Ayıplı İmalat: İş Sahibinin Hakları ve Ayıp Giderim Bedeli
- Yüklenici İşi Geciktirdi veya Bıraktı: Ticari İnşaatta İş Sahibinin Hakları
- İş Sahibi Hakedişi Ödemiyor: Müteahhidin Hakediş Alacağı
- İş Sahibi “İş Ayıplı” Diyerek Ödemiyor: Yüklenicinin Savunması
- Gecikme Cezası Kesildi: Yüklenicinin İtirazı
- İş Sahibi Sözleşmeyi Feshetti: Yüklenici Ne İster?
- Sözleşme Dışı İlave İşin Bedeli
- Taşeron Alacağını Alamıyor: Ana Yüklenici Ödemiyorsa Ne Yapılır?
- Taşeronun İşçisi Ana Yükleniciyi Dava Etti: Taşerona Rücu
- Teminat Mektubu Haksız Yere Nakde Çevrilirse Tedbirle Durdurulabilir mi?
- Kamu İhalesinde Kesin Hesap ve Kesin Hakediş Uyuşmazlığı
- Kamu İhalesinde Kesin Teminatın İadesi ve Garanti Süresi
- Yurt Dışı Projede Kesin Hesap Kapanmıyor, Teminat İade Edilmiyor
- Dilekçe Örnekleri
Sıkça Sorulan Sorular
İş sahibi hakedişlerden kestiği teminatı iade etmiyor; ne yapabilirim?
Teminat kesintisi sizin alacağınızdır; sözleşmedeki iade şartı gerçekleşince muaccel olur (TBK m.149). İş sahibine yazılı ihtar gönderip temerrüde düşürün (TBK m.117). Sonra arabulucuya başvurarak icra takibi veya alacak davası yoluna gidin (TTK m.5/A). Ticari işlerde avans faizi istenebilir (3095 sayılı Kanun m.2/2).
Teminat iadesi kesin kabule bağlı; iş sahibi kesin kabulü yapmıyor. Ne olur?
Taraflardan biri koşulun gerçekleşmesine dürüstlük kurallarına aykırı olarak engel olursa koşul gerçekleşmiş sayılır (TBK m.175/1). Garanti süresi dolmadan iş sahibini yazılı olarak kesin kabule davet edin; davete uyulmazsa iade şartı gerçekleşmiş kabul edilebilir.
Sözleşmede teminatın ne zaman iade edileceği yazmıyor; ne zaman isteyebilirim?
İfa zamanı kararlaştırılmamışsa borç, hukuki ilişkinin özelliğinden aksi anlaşılmadıkça doğumuyla muaccel olur (TBK m.90). Teminat bir güvence olduğundan uygulamada, güvence altına aldığı yükümlülükler sonuçlandığında iade istenebilir. İş sahibi ihtarla temerrüde düşürülür (TBK m.117/1).
İş sahibi “eksikler var” diyerek teminatı tutuyor; haklı mı?
İş sahibi teslimden sonra eseri gözden geçirip ayıpları uygun sürede bildirmek zorundadır (TBK m.474/1). Bildirmeyen iş sahibi eseri kabul etmiş sayılır (TBK m.477/2). Bildirilmiş ayıp varsa teminattan yalnızca o ayıbın giderim bedeli kadar tutulabilir; genel bir “eksikler var” beyanı yeterli değildir.
Gecikme cezası teminattan kesilebilir mi?
İş sahibi ifayı çekincesiz kabul etmişse cezayı isteyemez (TBK m.179/2). Geçici kabul veya teslim tutanağında cezaya ilişkin bir çekince yoksa cezanın teminattan mahsubu da hukuka aykırıdır.
Kesin hesap mutabakatını imzalarsam diğer alacaklarımı kaybeder miyim?
Borç, şekle bağlı olmaksızın yapılan bir ibra sözleşmesiyle ortadan kaldırılabilir (TBK m.132). Mutabakatta yer almayan ilave iş, fiyat farkı veya faiz alacaklarınız için imzanın yanına açık bir çekince yazın ve bu talepleri ayrıca yazılı olarak bildirin.
Teminat mektubu nakde çevrilmek isteniyor; durdurabilir miyim?
İlk talepte ödemeli teminat mektupları uygulamada bağımsız garanti sayıldığından tedbirle durdurulması istisnaidir. Güvence altına alınan borcun sona erdiğini ve nakde çevirmenin hakkın açıkça kötüye kullanılması olduğunu (TMK m.2/2) yaklaşık olarak ispatlarsanız ihtiyati tedbir istenebilir (HMK m.389, 390). Mahkeme teminat ister (HMK m.392).
Teminat mektubu iade edilmediği için ödediğim komisyonları isteyebilir miyim?
Evet. Borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kusursuzluğunu ispat etmedikçe alacaklının zararını gidermekle yükümlüdür (TBK m.112). İade şartının gerçekleştiği tarihten sonra ödediğiniz komisyon ve masraflar zarar olarak istenebilir.
Teminat kesintisi alacağı kaç yılda zamanaşımına uğrar?
Eser sözleşmesinden doğan alacaklar için beş yıllık süre uygulanır (TBK m.147/6). Süre, alacağın muaccel olduğu tarihten başlar (TBK m.149). Teminat kesintisi için bu tarih, bakiye bedelin aksine teslim tarihi değil, sözleşmedeki iade şartının gerçekleştiği tarihtir.
İş sahibi ayıp davası için beş yıl teminatı tutabilir mi?
Taşınmaz yapılarda ayıp davaları teslimden itibaren beş yılda zamanaşımına uğrar (TBK m.478). Ancak teminatın ne kadar tutulacağını bu süre değil, sözleşmedeki iade şartı belirler. Sözleşmede garanti süresi daha kısaysa iş sahibi teminatı ayıp zamanaşımı dolana kadar tutamaz.
Ana yüklenici “iş sahibi bana iade etmedi” diyerek taşeronun teminatını vermiyor; haklı mı?
Taşeronun teminatının iadesi taşeron sözleşmesindeki şarta bağlıdır. İade, iş sahibinin ana yükleniciye iadesine açıkça bağlanmamışsa bu savunma ileri sürülemez. Bağlanmışsa bile ödemeyi belirsiz süre erteleyen hükümler uygulamada makul süre sonunda muaccel olacak şekilde yorumlanabilir. Ana yüklenici kendi teminatını almak için harekete geçmiyorsa TBK m.175/1 de uygulanabilir.
Teminat alacağı için ihtiyati haciz isteyebilir miyim?
Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı ihtiyati haciz isteyebilir (İİK m.257/1). Teminat kesintisinin iadesi muaccel olmuşsa ve iş sahibinin malvarlığını elden çıkarma riski varsa bu yol değerlendirilmelidir.
Kaynakça
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (güncel metin), özellikle m.90, 112, 117, 128, 132, 149, 175, 179 ve 474-479.
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler işlenmiş güncel metin).
- 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi sözleşmesi, kabul tutanakları, teminat belgeleri ve süreleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Teminatınız ve kesin hesap alacağınız mı bekliyor? Birlikte değerlendirelim
Kesin kabul daveti, ihtar, kesin hesap çekincesi, teminat mektubu için ihtiyati tedbir, arabuluculuk ve dava için sözleşmeniz, hakediş özetiniz ve kabul tutanaklarınızla hemen arayın.
Süreyi kaçırmayın
Garanti süresi dolmadan iş sahibini yazılı olarak kesin kabule davet edin; kesin hesabı çekincesiz imzalamayın. Teminat kesintisinin zamanaşımı iade şartının gerçekleştiği tarihten başlar. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
Özel İnşaat ve Taşeron Uyuşmazlıkları Merkezi · Hakediş Alacağı · Gecikme Cezasına İtiraz · Teminat Mektubu ve Tedbir · Dilekçe Örnekleri · İletişim


