Akreditifte Banka Belgeleri Reddetti veya Rezerv Koydu 2026: İhracatçı ve İthalatçı Ne Yapmalı? Beş Banka İş Günü, Tek Ret Bildirimi, Bankanın Hak Kaybı, Belgelerin Yeniden İbrazı, Feragat ve Ödemenin Tedbirle Durdurulması — Ret Bildirimine Cevap Örneği (UCP 600 m.14 ve 16; CISG m.54; HMK m.389-399)
19 Kasım 2026

Akreditifte Banka Belgeleri Reddetti veya Rezerv Koydu 2026: İhracatçı ve İthalatçı Ne Yapmalı? Beş Banka İş Günü, Tek Ret Bildirimi, Bankanın Hak Kaybı, Belgelerin Yeniden İbrazı, Feragat ve Ödemenin Tedbirle Durdurulması — Ret Bildirimine Cevap Örneği (UCP 600 m.14 ve 16; CISG m.54; HMK m.389-399)

Akreditifte banka belgelerinizi rezervle karşıladıysa veya ödemeyi reddettiyse ilk iş, ret bildiriminin tarihine ve içeriğine bakmaktır: Banka, ibrazı izleyen günden başlayarak en çok beş banka iş günü içinde, tek bir bildirimle ve dayandığı her uygunsuzluğu ayrı ayrı belirterek reddetmek zorundadır. Akreditiflerin çoğunun tabi kılındığı Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) kurallarına (UCP 600) göre bu şartlara uymayan amir banka veya teyit bankası, belgelerin akreditife uygun olmadığını artık ileri süremez (m.14/b, 16/c, 16/d, 16/f). Uygunsuzluk gerçekse ve akreditifin süresi dolmamışsa düzeltilmiş belgeler yeniden ibraz edilir; ibraz, yükleme tarihinden itibaren 21 takvim günü ve akreditifin son geçerlilik tarihi içinde yapılmalıdır (m.14/c, 6/e). Akreditif dayandığı satış sözleşmesinden bağımsızdır ve bankalar malla değil belgelerle ilgilenir (m.4, 5); bu yüzden alıcı, malın ayıplı olduğunu ileri sürerek bankanın ödemesini kural olarak durduramaz. Ödemenin mahkeme kararıyla durdurulması ancak açık bir hilenin belgeyle ortaya konduğu dar durumlarda mümkündür (HMK m.389, 390).

Bu yazı, akreditifle mal satan ihracatçı ile akreditif açtırarak mal alan ithalatçı için hazırlandı. Akreditifin tarafları, bankanın belgeleri hangi ölçüyle ve ne kadar sürede incelediği, en sık görülen uygunsuzluklar (rezervler), ret bildiriminin şartları ve bankanın hak kaybı, belgelerin düzeltilip yeniden ibrazı, alıcının uygunsuzluktan feragati, ödemenin tedbirle durdurulması, akreditifin hiç açılmaması, teyit, iskonto ve temlik ile uyuşmazlığın nerede çözüleceği kurallar ve kanun maddeleriyle anlatılır. Yazının sonunda ret bildirimine cevap yazısının Türkçe ve İngilizce örneği bulunur. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Bu yazının dayanakları. Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) Akreditiflere İlişkin Yeknesak Usuller ve Uygulama Kuralları (UCP 600) m.2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 20, 27, 28, 29, 30, 31, 34, 35, 36, 37, 38 ve 39; Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması (CISG) m.53, 54, 62, 63, 64, 71 ve 74; 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) m.24 ve 40; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.6, 389, 390, 391, 392, 393, 394, 397 ve 399; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4, 5 ve 5/A; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.183 ve 184; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A; 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu m.1 ve 6.

Yazı 19 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte olan kurallar ve mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır. UCP 600 kanun değildir; akreditif metninde bu kurallara atıf yapıldığı ölçüde uygulanır ve akreditifte açıkça değiştirilen veya dışlanan hükümleri uygulanmaz. Kendi akreditifinizin metni ve bankanızla imzaladığınız akreditif açılış sözleşmesi buradaki genel kurallardan önce gelir.

Akreditif, dış ticarette satıcıya en güçlü ödeme güvencesini veren araçtır: Alıcının bankası, satıcı akreditifte sayılan belgeleri süresinde ve akreditife uygun olarak sunarsa ödeme yapmayı üstlenir. Ancak bu güvence tek bir şarta bağlıdır ve o şart belgelerdir. Mal kusursuz gönderilmiş olsa bile konşimentodaki bir tarih, faturadaki mal tanımının akreditiftekinden farklı yazılması, sigorta poliçesinin tutarı ya da belgelerin geç ibrazı, bankaya ödemeyi reddetme imkânı verir. Uygulamada belge setlerinin ilk ibrazda uygunsuz bulunması sık görülür ve bu uygunsuzluklar çoğu zaman piyasası düşen ya da sözleşmeden kurtulmak isteyen alıcının elinde bir pazarlık aracına dönüşür.

Öte yandan aynı kurallar bankaya da sıkı süreler ve şekil şartları yükler. Ret bildirimini geç gönderen, uygunsuzlukları tek bildirimde saymayan ya da belgeler hakkında ne yapacağını belirtmeyen banka, belgelerin uygun olmadığını artık ileri süremez. Ret bildirimi geldiğinde soğukkanlı bir kontrol, ihracatçının alacağını çoğu zaman kurtarır. İthalatçı açısından ise akreditif, malın kalitesine ilişkin bir güvence vermez; bu yüzden ithalatçının asıl korunma aracı, akreditifte istenecek belgeleri doğru belirlemektir. Dış ticaretteki bütün uyuşmazlık türlerinin genel çerçevesi için ihracat ve ithalat uyuşmazlıkları merkezine bakabilirsiniz.

Akreditifte Kim Kimdir?

Akreditif uyuşmazlığında ilk iş, kimin kime karşı hangi yükümlülük altında olduğunu belirlemektir. Aşağıdaki tablo tarafları ve UCP 600’deki temel yükümlülüklerini gösterir.

Akreditifin tarafları ve yükümlülükleri

TarafKimdirTemel yükümlülük veya hak
Akreditif amiri (applicant)Alıcı, çoğu zaman ithalatçıBankasına akreditif açtırır; bankaya karşı yükümlülükleri akreditif açılış sözleşmesindedir
Lehdar (beneficiary)Satıcı, çoğu zaman ihracatçıAkreditife uygun belgeleri süresinde ibraz ederek ödeme ister
Amir banka (issuing bank)Akreditifi açan, alıcının bankasıUygun ibrazda ödemekle yükümlüdür; bu yükümlülük akreditifi açtığı andan itibaren geri alınamaz (m.7/a-b)
Teyit bankası (confirming bank)Akreditife kendi taahhüdünü ekleyen, çoğu zaman satıcının ülkesindeki bankaUygun ibrazda amir bankadan bağımsız olarak ödemekle yükümlüdür; iştira ile kullanılan akreditifte rücusuz iştira eder (m.8/a)
İhbar bankası (advising bank)Akreditifi lehdara bildiren bankaAkreditifin görünüşte gerçek olduğunu kontrol eder ve şartları doğru aktarır; teyit bankası değilse ödeme taahhüdü yoktur (m.9/a-b)
Görevli banka (nominated bank)Akreditifin kullanılabileceği bankaÖdeme veya iştira yetkisi kendisine yükümlülük yüklemez; teyit bankası değilse veya bunu açıkça kabul edip lehdara bildirmemişse ödemek zorunda değildir (m.12/a)
Rambursman bankasıAmir bankanın talimatıyla görevli bankaya ödeme yapan bankaRambursman yetkisine göre öder; ilk talepte ödemezse faiz kaybı ve masraflardan amir banka sorumludur (m.13)
Teyitsiz akreditifte güvence yurt dışındaki bankadadır. Akreditif yalnızca alıcının ülkesindeki banka tarafından açılmış ve Türkiye’deki banka sadece ihbar bankası olarak görev yapıyorsa, ödeme taahhüdü yalnızca yurt dışındaki amir bankaya aittir. O ülkede döviz transfer kısıtlaması, yaptırım veya banka sorunu varsa akreditifin güvencesi zayıflar. Riskli ülkelerdeki alıcılarla çalışırken akreditifin Türkiye’de veya güvenilir bir ülkede bir banka tarafından teyit edilmesi, güvenceyi gerçek hâle getirir.

Hangi Durumdasınız? İlk Adım

Duruma göre ilk adım

DurumKimin sorunuİlk adım
Banka belgelerde uygunsuzluk bulduğunu bildirdiİhracatçıBildirimin ibrazdan sonraki beşinci banka iş günü içinde, tek bildirimle ve her uygunsuzluk belirtilerek yapılıp yapılmadığını kontrol etmek (m.14/b, 16/c-d)
Banka süreyi geçirdi veya uygunsuzlukları parça parça bildirdiİhracatçıBankanın belgelerin uygun olmadığını ileri süremeyeceğini yazıyla bildirmek ve ödemeyi istemek (m.16/f)
Uygunsuzluk gerçek, akreditifin süresi dolmadıİhracatçıBelgeleri düzelterek 21 gün ve son geçerlilik tarihi içinde yeniden ibraz etmek (m.14/c, 6/e)
Banka, uygunsuzluklardan feragat edip etmeyeceğini alıcıya sorduİthalatçıMalın ve belgelerin durumunu değerlendirerek feragat kararını vermek; kararın süreye etkisi olmadığını bilmek (m.16/b)
Belgeler uygun ama mal ayıplı çıktıİthalatçıBankanın ödemesi durdurulamaz (m.4, 5); ayıp iddiası satıcıya karşı ayrıca ileri sürülür
Belgelerin sahte olduğuna ya da hiç mal yüklenmediğine dair kesin delil varİthalatçıÖdemeden önce ihtiyati tedbir talebi (HMK m.389, 390); bankaya derhâl yazılı bildirim
Alıcı akreditifi açmadı veya sözleşmeye uymayan bir akreditif açtıİhracatçıMalı yüklememek; değişiklik istemek; ek süre ve gerekirse sözleşmeyi sona erdirme (CISG m.54, 63, 64)
Akreditif süresi bankanın kapalı olduğu bir güne denk geldiİhracatçıSüre izleyen ilk banka iş gününe uzar; ancak mücbir sebeple kapanmada bu uzama uygulanmaz (m.29/a, 36)

Temel Kural: Banka Mala Değil Belgeye Bakar

Bağımsızlık. Akreditif, dayandığı satış sözleşmesinden veya başka bir sözleşmeden ayrı bir işlemdir; akreditifte o sözleşmeye atıf yapılmış olsa bile bankalar o sözleşmeyle bağlı değildir (UCP 600 m.4/a). Bankanın ödeme taahhüdü, alıcının bankayla veya satıcıyla olan uyuşmazlıklarına dayanılarak bertaraf edilemez; satıcı da bankalar arasındaki veya alıcı ile amir banka arasındaki sözleşme ilişkilerine dayanamaz (m.4/a). Amir banka, alıcının satış sözleşmesini veya proforma faturayı akreditifin parçası yapma girişimlerinden kaçınmalıdır (m.4/b).

Belge ilkesi. Bankalar, belgelerin ilgili olduğu mallarla, hizmetlerle veya edimlerle değil, belgelerle ilgilenir (m.5). Bankalar belgelerin şekli, yeterliliği, doğruluğu, gerçekliği, sahteliği veya hukuki etkisi için sorumluluk üstlenmez; belgelerde tanımlanan malların varlığı, niteliği, miktarı veya değeri ile tarafların iyi niyeti ve ödeme gücü için de sorumluluk kabul etmez (m.34).

Bu iki kuralın sonucu. İhracatçı için: Mal eksiksiz gönderilmiş olsa bile belgeler akreditife uymuyorsa banka ödemeyi reddedebilir. İthalatçı için: Mal ayıplı çıksa bile belgeler akreditife uygunsa banka ödemek zorundadır ve ayıp iddiası satıcıya karşı satış sözleşmesine dayanılarak ayrıca ileri sürülür. Bu nedenle ithalatçının akreditif aşamasındaki asıl korunma aracı, bağımsız bir gözetim şirketinden alınacak muayene belgesi gibi malın niteliğini gösteren belgeleri akreditifte ibrazı gereken belgeler arasına koymaktır. Akreditifte bir şart öngörülüp bu şartın hangi belgeyle karşılanacağı belirtilmemişse banka o şartı yazılmamış sayar ve dikkate almaz (m.14/h).

Bankanın İncelemesi: Ölçüt ve Süre

Uygun ibraz. Uygun ibraz; akreditifin hüküm ve şartlarına, UCP 600’ün uygulanabilir hükümlerine ve uluslararası standart bankacılık uygulamasına uygun ibrazdır (m.2). Uygulamada bu son ölçüt, ICC’nin uluslararası standart bankacılık uygulaması (ISBP) yayınıyla somutlaştırılır.

İnceleme yalnızca belgeler üzerinden. Görevli banka, varsa teyit bankası ve amir banka, belgelerin görünüşte uygun bir ibraz oluşturup oluşturmadığını yalnızca belgeler üzerinden inceler (m.14/a). Banka malı görmez, satıcıyı veya alıcıyı aramaz, sözleşmeye bakmaz.

Süre. Bu bankaların her biri, ibrazın uygun olup olmadığını belirlemek için ibrazı izleyen günden başlayarak en çok beş banka iş gününe sahiptir; bu süre, ibraz tarihinde veya sonrasında akreditifin süresinin dolmasından etkilenmez (m.14/b). Banka iş günü, UCP’ye tabi işlemin yapılacağı yerde bankanın olağan olarak açık olduğu gündür (m.2). Yurt dışındaki bir banka için hafta sonu tatillerinin ve resmî tatillerin o ülkeye göre hesaplanması gerekir.

Belgeler arasındaki uyum. Bir belgedeki bilginin, o belgenin, akreditifin ve uluslararası standart bankacılık uygulamasının bağlamı içinde okunduğunda, aynı belgedeki, diğer belgelerdeki veya akreditifteki bilgilerle aynı olması gerekmez; ancak bunlarla çelişmemelidir (m.14/d). Ticari fatura dışındaki belgelerde malın tanımı, akreditifteki tanımla çelişmemek şartıyla genel ifadelerle yapılabilir (m.14/e). Akreditifte istenen ama düzenleyeni veya içeriği belirtilmeyen belgeler, içerikleri istenen belgenin işlevini yerine getiriyor görünüyorsa kabul edilir (m.14/f). Akreditifte istenmeyen belgeler dikkate alınmaz ve ibraz edene iade edilebilir (m.14/g). Lehdar ve amirin belgelerdeki adresleri akreditifteki adreslerle aynı olmak zorunda değildir; ancak aynı ülkede olmalıdır ve iletişim bilgileri dikkate alınmaz (m.14/j).

İbraz süresi ve yeri. Akreditifte ibraz için bir son geçerlilik tarihi bulunmalıdır; ödeme veya iştira için belirtilen tarih de ibrazın son tarihi sayılır (m.6/d-i). İbraz, akreditifin kullanılabileceği bankanın bulunduğu yerde yapılır (m.6/d-ii) ve son geçerlilik tarihinde veya öncesinde yapılmalıdır (m.6/e). Asıl taşıma belgesi içeren ibraz, yükleme tarihinden sonra 21 takvim gününden geç olmamak üzere ve her hâlde akreditifin son geçerlilik tarihinden önce yapılmalıdır (m.14/c). Son geçerlilik tarihi veya son ibraz günü, ibrazın yapılacağı bankanın mücbir sebep dışındaki bir nedenle kapalı olduğu bir güne denk gelirse süre izleyen ilk banka iş gününe uzar (m.29/a). Mücbir sebeple faaliyetin kesintiye uğraması hâlinde ise banka, faaliyete yeniden başladığında bu süre içinde süresi dolmuş akreditif için ödeme veya iştira yapmaz (m.36).

Uygun ibrazın sonucu. Amir banka ibrazı uygun bulursa ödemek zorundadır (m.15/a). Teyit bankası ibrazı uygun bulursa öder veya iştira eder ve belgeleri amir bankaya gönderir (m.15/b). Görevli banka uygun ibrazı öder veya iştira ederse belgeleri teyit bankasına veya amir bankaya gönderir (m.15/c). Görevli banka uygun bir ibrazı amir bankaya veya teyit bankasına gönderdikten sonra belgeler yolda kaybolsa bile amir banka veya teyit bankası ödemek, iştira etmek veya rambursman yapmak zorundadır (m.35).

En Sık Görülen Uygunsuzluklar (Rezervler)

Uygulamada bankaların ödemeyi reddetmesine yol açan uygunsuzlukların büyük bölümü birkaç başlıkta toplanır. Aşağıdaki tablo bunları ve dayandıkları kuralları gösterir.

Sık görülen uygunsuzluklar ve dayanakları

UygunsuzlukKuralÖnleme yolu
Geç ibraz: yükleme tarihinden sonra 21 günden geç veya son geçerlilik tarihinden sonraUCP 600 m.6/e, 14/cYüklemeden hemen sonra belge hazırlığına başlamak; akreditifte daha uzun ibraz süresi istemek
Faturadaki mal tanımı akreditiftekinden farklım.18/cFaturada akreditifteki tanımı aynen kullanmak
Fatura amir adına değil veya akreditifin para biriminde değilm.18/aFaturayı amirin unvanına ve akreditifin para birimiyle düzenlemek
Fatura tutarı akreditif tutarını aşıyorm.18/bTutar aşımında bankanın kabulü takdirine bağlıdır; aşımdan kaçınmak
Konşimentoda “gemiye yüklendi” kaydı veya yükleme tarihi yokm.20/a-iiKonşimentonun yükleme kaydı ve tarih taşımasını sağlamak
Konşimentoda yükleme veya boşaltma limanı akreditiften farklım.20/a-iiiTaşıma düzenlenmeden önce akreditifteki limanları taşıyıcıya bildirmek
Konşimentoda malın veya ambalajın kusurlu olduğuna dair kayıtm.27Kusurlu ambalajla yükleme yapmamak; kaydı yükleme anında düzeltmek
Konşimentonun tam takımı ibraz edilmemişm.20/a-iv, 17/aKonşimentoda gösterilen bütün asılları ibraz etmek
Sigorta belgesinin tarihi yükleme tarihinden sonram.28/ePoliçeyi yüklemeden önce düzenletmek veya teminatın en geç yükleme tarihinden başladığını gösteren kayıt
Sigorta bedeli yetersizm.28/f-iiAkreditifte oran yoksa CIF veya CIP değerinin en az yüzde 110’u
Miktar veya tutar toleransı aşılmışm.30“Yaklaşık” ibaresinde yüzde 10; ambalaj veya adet birimiyle belirtilmeyen miktarda yüzde 5 tolerans
Belgeler arasında çelişki (ağırlık, koli sayısı, işaretler)m.14/dBütün belgeleri tek bir veri kaynağından hazırlamak
Asıl belge yerine fotokopim.17Her belgenin en az bir aslını ibraz etmek

Tarih ifadeleri. “Civarında” (on or about) ifadesi, olayın belirtilen tarihten beş takvim günü önce ile beş takvim günü sonrası arasında gerçekleşebileceği anlamına gelir ve bu günler dahildir (m.3). Yükleme dönemini belirtmek için kullanılan “e kadar”, “den itibaren”, “arasında” gibi ifadeler belirtilen tarihleri kapsar; “önce” ve “sonra” ifadeleri kapsamaz (m.3). Ayın ilk yarısı 1-15, ikinci yarısı 16’dan ayın son gününe kadardır (m.3).

Kısmi yüklemeler. Akreditifte aksi yazılmadıkça kısmi kullanım ve kısmi yükleme serbesttir (m.31/a). Aynı taşıma aracında, aynı sefer ve aynı varış yeri için düzenlenmiş birden fazla taşıma belgesi takımı, yükleme tarihleri veya limanları farklı olsa bile kısmi yükleme sayılmaz; aynı taşıma türünde birden fazla araçla yapılan yükleme ise aynı gün aynı yere gitseler bile kısmi yüklemedir (m.31/b).

Akreditifi aldığınız gün kontrol edin, yükleme gününde değil. Uygunsuzlukların önemli bir kısmı, lehdarın yerine getiremeyeceği şartları içeren bir akreditifin hiç itiraz edilmeden kabul edilmesinden doğar: çok kısa ibraz süresi, satıcının elde edemeyeceği bir belge, alıcının imzasına bağlanan bir muayene belgesi gibi. Akreditif size bildirildiği anda satış sözleşmesiyle karşılaştırılmalı, uymayan şartlar için yükleme yapılmadan önce değişiklik istenmelidir. Akreditif, amir banka, varsa teyit bankası ve lehdarın onayı olmadan değiştirilemez veya iptal edilemez (m.10/a).

Ret Bildirimi: Tek Bildirim, Beş Banka İş Günü ve Bankanın Hak Kaybı

İbraz uygun değilse görevli banka, teyit bankası veya amir banka ödemeyi veya iştirayı reddedebilir (UCP 600 m.16/a). Ancak bu ret hakkı sıkı şartlara bağlıdır ve şartlara uyulmazsa kaybedilir.

Tek bildirim ve içeriği. Ödemeyi reddetmeye karar veren banka, ibraz edene bu yönde tek bir bildirim göndermek zorundadır (m.16/c). Bildirimde üç şey bulunmalıdır: bankanın ödemeyi veya iştirayı reddettiği; bankanın reddine dayanak yaptığı her bir uygunsuzluk; ve belgeler hakkında ne yapılacağı (m.16/c). Belgeler konusunda bankanın seçebileceği dört yol vardır: ibraz edenden ek talimat gelene kadar belgeleri elde tutmak; amir bankanın, amirden feragat alıp kabul edene veya bu kabulden önce ibraz edenden ek talimat alana kadar belgeleri elde tutması; belgeleri iade etmek; ya da ibraz edenden daha önce alınmış talimata göre hareket etmek (m.16/c-iii).

Süre ve gönderim şekli. Bildirim telekomünikasyon yoluyla veya bu mümkün değilse başka bir hızlı araçla ve en geç ibrazı izleyen beşinci banka iş gününün kapanışına kadar gönderilmelidir (m.16/d). Banka belgeleri elde tutacağını veya feragat bekleyeceğini bildirmişse, belgeleri bundan sonra her zaman ibraz edene iade edebilir (m.16/e).

Hak kaybı. Amir banka veya teyit bankası bu maddenin hükümlerine uygun davranmazsa, belgelerin uygun bir ibraz oluşturmadığını ileri süremez (m.16/f). Uygulamada en sık görülen hak kaybı sebepleri şunlardır: bildirimin beşinci banka iş gününden sonra gönderilmesi; ilk bildirimden sonra ikinci bir bildirimle yeni uygunsuzluk eklenmesi; uygunsuzlukların “belgeler akreditife uymuyor” gibi genel bir ifadeyle bildirilmesi; belgeler hakkında ne yapılacağının bildirilmemesi; reddedildiği açıkça söylenmeden yalnızca uygunsuzlukların sayılması.

Rambursmanın geri istenmesi. Amir banka ödemeyi reddeder veya teyit bankası ödemeyi ya da iştirayı reddeder ve bu maddeye uygun bildirimde bulunursa, yapılmış olan rambursmanı faiziyle geri isteme hakkına sahiptir (m.16/g).

Ret bildirimini kontrol listesi

SoruKuralCevap olumsuzsa
Bildirim ibrazı izleyen beşinci banka iş günü kapanışından önce mi gönderildi?m.14/b, 16/dBanka uygunsuzluk iddiasından düşer (m.16/f)
Bildirim “ödemeyi reddediyoruz” anlamını açıkça taşıyor mu?m.16/c-iYalnızca uygunsuzluk sayan yazı ret bildirimi sayılmayabilir
Her uygunsuzluk ayrı ayrı ve somut olarak yazılmış mı?m.16/c-iiBildirimde yer almayan uygunsuzluğa sonradan dayanılamaz
Belgeler hakkında ne yapılacağı belirtilmiş mi?m.16/c-iiiBanka uygunsuzluk iddiasından düşebilir (m.16/f)
Tek bildirim mi, yoksa sonradan yeni uygunsuzluk eklenmiş mi?m.16/cSonradan eklenen uygunsuzluğa dayanılamaz
Banka iş günleri bankanın bulunduğu yere göre mi hesaplandı?m.2Sürenin yeniden hesaplanması gerekir
Uygunsuzluk iddiasını tek tek sorgulayın. Bankaların bildirdiği uygunsuzlukların bir kısmı, kurallar karşısında uygunsuzluk sayılmayan durumlardır: Belgelerdeki bilginin birebir aynı olmaması (m.14/d), fatura dışındaki belgelerde malın genel ifadelerle tanımlanması (m.14/e), adreslerin akreditiftekinden farklı ama aynı ülkede olması (m.14/j), akreditifte istenmeyen bir belgenin ibraz edilmesi (m.14/g) ya da hangi belgeyle karşılanacağı belirtilmeyen bir şartın yerine getirilmediğinin ileri sürülmesi (m.14/h). Bu durumlarda uygunsuzluğa yazılı ve gerekçeli olarak itiraz edilmelidir.

İhracatçı (Lehdar) Ret Bildirimi Aldığında Ne Yapmalı?

  1. Takvimi çıkarın. Belgelerin ibraz edildiği tarihi, bankanın bulunduğu ülkedeki banka iş günlerini ve ret bildiriminin geldiği tarihi ve saati belirleyin. Bildirim beşinci banka iş gününün kapanışından sonra geldiyse bankanın uygunsuzluk iddiasından düştüğünü yazıyla bildirip ödeme isteyin (m.16/f).
  2. Bildirimin içeriğini kontrol edin. Ret açıkça bildirilmiş mi, her uygunsuzluk somut olarak sayılmış mı, belgeler hakkında ne yapılacağı belirtilmiş mi? Eksiklik varsa bunu gerekçesiyle bankaya bildirin.
  3. Uygunsuzlukları tek tek değerlendirin. Gerçek bir uygunsuzluk ile kurallar karşısında uygunsuzluk sayılmayan bir farkı ayırın. Uygunsuzluk sayılmayan noktalar için gerekçeli itiraz yazısı gönderin; örnek aşağıdadır.
  4. Düzeltilebilir uygunsuzlukları düzeltin. Akreditifin son geçerlilik tarihi ve yükleme tarihinden itibaren 21 günlük süre dolmamışsa düzeltilmiş belgeleri yeniden ibraz edin (m.6/e, 14/c). Düzeltilmiş belgeyle yapılan yeni ibraz, banka için yeni bir inceleme süresi başlatır.
  5. Alıcıdan feragat isteyin. Amir banka, kendi takdirine bağlı olarak uygunsuzluklardan feragat edip etmeyeceğini amire sorabilir; ancak bu, beş banka iş günlük süreyi uzatmaz (m.16/b). Alıcıyla doğrudan görüşerek bankasına feragat talimatı vermesini istemek, çoğu dosyada en hızlı çözümdür.
  6. Teyit varsa teyit bankasına başvurun. Akreditif teyitliyse ve ibraz teyit bankasına yapılmışsa, teyit bankasının yükümlülüğü amir bankadan bağımsızdır (m.8/a). Teyit bankası uygun ibrazı ödemek zorundadır.
  7. Malın kontrolünü koruyun. Konşimento bankadaysa mal da fiilen sizin kontrolünüzdedir. Belgeleri alıcıya ödeme veya feragat olmadan teslim ettirmeyin; bankaya belgeleri elde tutması veya iade etmesi talimatını yazılı verin.
  8. Satış sözleşmesine dönün. Akreditiften ödeme alınamaması, alıcının satış sözleşmesinden doğan bedel ödeme borcunu ortadan kaldırmaz. CISG uygulanıyorsa alıcı bedeli ödemek ve ödemenin yapılabilmesi için gereken işlemleri yapmak zorundadır (CISG m.53, 54). Bu yoldaki adımlar yurt dışındaki alıcı mal bedelini ödemiyor rehberinde anlatılmıştır.
Alıcı uygunsuzluğu bahane ederek fiyat indirimi istiyorsa durumu belgeleyin. Piyasa fiyatı düştüğünde bazı alıcılar, önemsiz uygunsuzlukları gerekçe göstererek feragat vermez ve indirim ister. Bu durumda alıcıyla yapılan yazışmalar saklanmalı, kabul edilen indirim yazılı bir değişiklik veya ödeme anlaşmasıyla kayda geçirilmeli, kabul edilmeyen indirim için satış sözleşmesine dayanan haklar saklı tutulmalıdır.

İthalatçı (Amir) Açısından: Feragat Talebi, Ödeme ve Bankaya Karşı Haklar

Feragat kararı. Amir banka belgelerde uygunsuzluk bulduğunda, kendi takdirine bağlı olarak amire uygunsuzluklardan feragat edip etmediğini sorabilir (m.16/b). Feragat etmek, alıcının belgeleri ve dolayısıyla malı almayı kabul etmesi demektir. Feragat etmemek ise alıcıyı akreditif yoluyla ödeme yükümlülüğünden kurtarır, ama satış sözleşmesinden doğan bedel ödeme borcunu ortadan kaldırmaz. Uygunsuzluk önemsiz, mal ise sözleşmeye uygunsa feragat etmemek, satıcıya karşı sözleşmeye aykırılık tartışmasına yol açabilir.

Mal ayıplı çıktıysa. Belgeler akreditife uygunsa banka ödemek zorundadır (m.15/a). Malın ayıplı olması bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz (m.4, 5). Alıcının ayıp nedeniyle satıcıya karşı hakları satış sözleşmesine dayanır; bu haklar ve izlenecek yol ithal edilen mal ayıplı veya eksik çıktı rehberinde anlatılmıştır.

Bankaya karşı haklar. Amirin bankasıyla ilişkisi, akreditif açılış sözleşmesine ve uygulanacak hukuka tabidir. Bankanın uygunsuz belgeleri amirin feragati olmadan kabul edip ödeme yapması, akreditif metnine aykırı bir akreditif açması ya da talimata aykırı işlem yapması hâlinde amirin bankaya karşı hakları bu sözleşme çerçevesinde değerlendirilir. Her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili uyuşmazlıklar ile bankalara ilişkin düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan davalar ticari davadır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür (TTK m.4/1, 5/1).

Yabancı hukuk ve usullerden doğan yükler. Amir, yabancı hukuk ve teamüllerin bankalara yüklediği yükümlülük ve sorumluluklar için bankaları tazmin etmekle yükümlüdür (m.37/d). Bankanın bir başka bankayı görevlendirmesinden doğan masraflar da akreditifte aksi yazılmadıkça talimat veren bankaya aittir; lehdardan tahsil edilemeyen masraflardan amir banka sorumlu kalır (m.37/c).

Vadeli ithalat. Kabul kredili veya vadeli akreditifle yapılan ithalatın vergi boyutu için vadeli ithalatta KKDF ek tahakkuku rehberine bakılabilir.

Ödemenin Mahkeme Kararıyla Durdurulması: Dar Kapı

Akreditifin bağımsızlığı, ödemenin mahkeme kararıyla durdurulmasını istisnai hâle getirir. Satıcının sahte belge ibraz ettiği, hiç mal yüklenmediği veya belgelerin tamamen gerçek dışı olduğu açıkça ortaya konabiliyorsa, alıcı ödemeden önce ihtiyati tedbir isteyebilir. Malın ayıplı olduğu, eksik geldiği veya piyasanın değiştiği gibi satış sözleşmesine ilişkin uyuşmazlıklar bu kapsamda değildir.

Şartlar. İhtiyati tedbir, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından veya tamamen imkânsız hâle geleceğinden ya da gecikme sebebiyle bir sakıncanın veya ciddi bir zararın doğacağından endişe edilen hâllerde verilir (HMK m.389/1). Dava açılmadan önce esas hakkında görevli ve yetkili mahkemeden istenir; derhâl korunma zorunluluğu varsa karşı taraf dinlenmeden de karar verilebilir (HMK m.390/1-2). Talep eden, dayandığı tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır (HMK m.390/3). Mahkeme, bir şeyin yapılması veya yapılmaması gibi sakıncayı ortadan kaldıracak her türlü tedbire karar verebilir (HMK m.391/1).

Teminat. Tedbir talep eden, haksız çıkması hâlinde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin uğrayacakları muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır (HMK m.392/1). Akreditif tutarları yüksek olduğundan teminat da çoğu zaman yüksek belirlenir.

Süreler. Tedbir kararının uygulanması, kararın tedbir isteyene tefhim veya tebliğinden itibaren bir hafta içinde talep edilmelidir; aksi hâlde karar kendiliğinden kalkar (HMK m.393/1). Dava açılmadan önce verilen tedbir kararında esas dava, kararın uygulanmasının talep edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde açılmalıdır (HMK m.397/1). Arabuluculuğun dava şartı olduğu uyuşmazlıklarda bu iki haftalık süre, arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar işlemez (6325 sayılı Kanun m.18/A/16). Karşı taraf, kendisi dinlenmeden verilen tedbire bir hafta içinde itiraz edebilir (HMK m.394/2). Tedbir haksız çıkarsa talep eden, karşı tarafın uğradığı zararı tazminle yükümlüdür; tazminat davası hükmün kesinleşmesinden veya tedbirin kalkmasından itibaren bir yıl içinde açılmalıdır (HMK m.399).

Tahkim şartı ve yabancı banka. Satış sözleşmesinde tahkim şartı bulunması, Türk mahkemesinden tedbir istenmesine engel değildir; bu kural tahkim yeri Türkiye dışında olsa da uygulanır (MTK m.1/3, 6/1). Türk mahkemesinin tedbir kararı ise kural olarak Türkiye’deki banka veya şube bakımından etki doğurur. Ödeme yükümlülüğü yalnızca yurt dışındaki bir bankadaysa tedbirin o ülkede istenmesi gerekebilir. Aynı kurallar teminat mektuplarında da geçerlidir; ayrıntı için teminat mektubunun haksız nakde çevrilmesi ve yurt dışındaki teminat mektubu ve kontrgaranti rehberlerine bakılabilir.

Akreditif Açılmadı, Geç Açıldı veya Sözleşmeye Uymuyor

Satış sözleşmesinde ödemenin akreditifle yapılacağı kararlaştırılmışsa akreditifi açtırmak alıcının borcudur. CISG’ye göre alıcının bedel ödeme borcu, ödemenin yapılabilmesi için sözleşmenin veya kanunların gerektirdiği adımları atmayı ve formaliteleri yerine getirmeyi de kapsar (m.54). Akreditifin süresinde açılmaması bu nedenle alıcının sözleşmeye aykırılığıdır.

  • Malı yüklemeyin. Akreditif açılmadan, size bildirilmeden ve metni satış sözleşmesiyle karşılaştırılmadan mal yüklenmemelidir. Satıcı, alıcının ödeme gücünde ciddi bir eksiklik nedeniyle yükümlülüklerinin önemli bir bölümünü yerine getirmeyeceği anlaşılırsa kendi borcunu askıya alabilir (CISG m.71/1).
  • Ek süre verin. Satıcı, alıcıya akreditifi açtırması için makul uzunlukta ek süre verebilir (m.63/1). Bu sürede de akreditif açılmazsa sözleşmeyi sona erdirebilir (m.64/1-b) ve zararını isteyebilir (m.74).
  • Uymayan akreditif için değişiklik isteyin. Akreditif sözleşmeye uymayan şartlar içeriyorsa yüklemeden önce değişiklik istenmelidir. Amir banka, varsa teyit bankası ve lehdarın onayı olmadan akreditif değiştirilemez (UCP 600 m.10/a). Lehdar bir değişikliği kabul ettiğini bildirene kadar akreditifin önceki şartları onun için geçerliliğini korur; lehdar cevap vermezse, akreditife ve henüz kabul edilmemiş değişikliğe uygun bir ibraz değişikliğin kabulü sayılır (m.10/c). Belirli bir süre içinde reddedilmezse değişikliğin yürürlüğe gireceğini öngören kayıtlar dikkate alınmaz (m.10/f).

Teyit, Vade, İskonto ve Alacağın Temliki

Teyit. Teyit bankası, uygun ibrazı amir bankadan bağımsız olarak ödemek veya iştira etmekle yükümlüdür; akreditif teyit bankasında iştira ile kullanılabiliyorsa rücusuz iştira eder (m.8/a). Teyit bankası, uygun ibrazı ödeyen veya iştira eden diğer görevli bankaya rambursman yapmayı üstlenir (m.8/c).

Vadeli akreditif ve iskonto. Görevli banka bir poliçeyi kabul eder veya vadeli ödeme taahhüdünde bulunursa, amir banka o görevli bankaya bu poliçeyi veya taahhüdü vadeden önce ödeme veya satın alma yetkisi vermiş olur (m.12/b). Amir banka, uygun ibrazı ödeyen veya iştira eden ve belgeleri kendisine gönderen görevli bankaya rambursman yapmayı üstlenir; kabul veya vadeli ödeme kredilerinde rambursman vadede yapılır ve bu yükümlülük amir bankanın lehdara karşı yükümlülüğünden bağımsızdır (m.7/c).

Devir ve temlik. Bir banka, açıkça kabul ettiği kapsam ve şekil dışında akreditifi devretmek zorunda değildir (m.38/a). Yalnızca “devredilebilir” olduğu açıkça belirtilen akreditif, ilk lehdarın talebiyle tamamen veya kısmen ikinci bir lehdara kullandırılabilir (m.38/b); ikinci lehdar akreditifi bir başkasına devredemez (m.38/d). Devredilebilir olmayan bir akreditifte de lehdar, uygulanacak hukuk çerçevesinde akreditiften doğacak bedeli temlik edebilir; bu yalnızca bedelin temlikidir, akreditifi kullanma hakkının devri değildir (m.39). Türk hukukunun uygulandığı hâllerde alacaklı, kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça borçlunun rızasını aramaksızın alacağını devredebilir; devir yazılı şekilde yapılmalıdır (TBK m.183, 184).

Uyuşmazlık Nerede Çözülür?

Bankaya karşı talep. UCP 600 uygulanacak hukuku ve yetkili mahkemeyi düzenlemez. Akreditif metninde bu konuda hüküm yoksa, sözleşmeden doğan ilişkilere tarafların seçtiği hukuk, seçim yoksa sözleşmeyle en sıkı ilişkili hukuk uygulanır ve ticari sözleşmelerde bu, karakteristik edim borçlusunun işyeri hukuku olarak kabul edilir (MÖHUK m.24/1, 4). Akreditifte ödeme taahhüdünde bulunan banka bakımından bu çoğu zaman o bankanın bulunduğu ülkenin hukukudur. Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini iç hukukun yer itibarıyla yetki kuralları belirler (MÖHUK m.40); genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m.6). Bu nedenle yurt dışındaki amir bankaya karşı talep çoğu zaman o ülkede ileri sürülür; Türkiye’deki teyit bankasına karşı talep ise Türkiye’de ileri sürülebilir.

Türkiye’de dava. Banka ile tacir arasındaki akreditif uyuşmazlıkları ticari davadır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür (TTK m.4/1, 5/1). Konusu bir miktar para olan alacak ve tazminat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK m.5/A/1).

Uzman görüşü. ICC, akreditif uyuşmazlıklarında DOCDEX adı verilen bir uzman görüşü mekanizması işletir. Bu yol bağlayıcı bir yargı kararı yerine geçmez, ancak bankanın uygunsuzluk iddiasının kurallar karşısındaki yerini kısa sürede ve düşük maliyetle ortaya koyduğu için müzakerede güçlü bir dayanak olabilir.

Satış sözleşmesine dayanan talep. Akreditiften ödeme alınamayan ihracatçının alıcıya karşı talebi, satış sözleşmesindeki yetki ve tahkim hükümlerine tabidir. Bu konuda yurt dışındaki alıcı mal bedelini ödemiyor rehberine bakılabilir.

Kambiyo ve Gümrük Boyutu

Akreditiften ödeme alınamaması, ihracat bedelinin süresi içinde yurda getirilmesine ilişkin kambiyo yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz; süre dolmadan aracı bankaya durumun belgeleriyle bildirilmesi gerekir. Ayrıntı için ihracat bedelinin yurda getirilmesi rehberine bakılabilir. Belgelerin bankada beklemesi nedeniyle malın varış limanında veya Türkiye’de gümrükte beklemesi hâlinde ardiye ve tasfiye süreleri ayrıca işler; Türkiye’deki gümrükte bekleyen eşya için gümrükte bekleyen eşyanın tasfiyesi, taşıma belgeleri ve yük teslimi için taşıma ve deniz ticareti uyuşmazlıkları merkezine bakılabilir.

Süreler

Akreditif uyuşmazlığında başlıca süreler

KonuSüreDayanak
Bankanın belgeleri incelemesiİbrazı izleyen günden başlayarak en çok beş banka iş günüUCP 600 m.14/b
Ret bildirimiEn geç ibrazı izleyen beşinci banka iş günü kapanışıUCP 600 m.16/d
Asıl taşıma belgesiyle ibrazYükleme tarihinden sonra en geç 21 takvim günü ve son geçerlilik tarihi içindeUCP 600 m.6/e, 14/c
Son geçerlilik tarihi bankanın kapalı olduğu güne denk gelirseİzleyen ilk banka iş günü; mücbir sebepte uzama yokUCP 600 m.29/a, 36
“Civarında” ifadesiBelirtilen tarihten beş takvim günü önce ve sonraUCP 600 m.3
İhtiyati tedbirin uygulanmasının istenmesiKararın tefhim veya tebliğinden itibaren bir haftaHMK m.393/1
Dava açılmadan verilen tedbirde esas davaUygulama talebinden itibaren iki haftaHMK m.397/1
Tedbire itirazUygulamadan veya tutanağın tebliğinden itibaren bir haftaHMK m.394/2
Haksız tedbir tazminat davasıHükmün kesinleşmesinden veya tedbirin kalkmasından itibaren bir yılHMK m.399/3
Dava şartı arabuluculukAltı hafta, en fazla iki hafta uzatmaTTK m.5/A/2

Ret Bildirimine Cevap Yazısı Örneği

Aşağıdaki metin, akreditif kapsamında ibraz ettiği belgeler reddedilen lehdarın, ibraz eden banka aracılığıyla amir bankaya veya teyit bankasına göndereceği cevap için hazırlanmış bir örnektir. Uygulamada bu cevap, ibraz eden bankanın SWIFT mesajıyla iletilir; yazının metni bankaya bu amaçla verilir. Köşeli parantez içindeki yerler dosyaya göre doldurulmalı, dosyada bulunmayan itiraz sebepleri çıkarılmalıdır. Banka yurt dışındaysa İngilizce örnek kullanılmalıdır.

RET BİLDİRİMİNE CEVAP VE ÖDEME TALEBİ

[İbraz eden banka] aracılığıyla gönderilmiştir.

GÖNDEREN : [Lehdar şirketin unvanı], [adres]; vekili Av. [Ad SOYAD], [baro ve sicil no], [adres]

MUHATAP : [Amir banka / teyit bankası], [şube ve SWIFT kodu], [adres]

AKREDİTİF : [Numara] numaralı, [tarih] tarihli, [tutar ve para birimi] tutarlı akreditif; ibraz no. [….]

KONU : [Tarih] tarihli ret bildiriminize cevap ve akreditif bedelinin ödenmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Müvekkil, yukarıda numarası yazılı akreditif kapsamındaki belgeleri [tarih] tarihinde [ibraz eden banka] aracılığıyla bankanıza ibraz etmiştir. Belgelerin bankanıza ulaştığı tarih, kurye kayıtlarına göre [tarih]’dir. Akreditif, Akreditiflere İlişkin Yeknesak Usuller ve Uygulama Kuralları’na (UCP 600) tabidir.

2. UCP 600’ün 14. maddesinin (b) bendine göre bankanız, ibrazın uygun olup olmadığını belirlemek için ibrazı izleyen günden başlayarak en çok beş banka iş gününe sahiptir; 16. maddesinin (d) bendine göre ret bildirimi en geç ibrazı izleyen beşinci banka iş gününün kapanışına kadar gönderilmelidir. Bankanızın bulunduğu yerdeki banka iş günlerine göre bu süre [tarih] tarihinde sona ermiştir. Ret bildiriminiz ise [tarih] tarihinde ve saat [….]’da gönderilmiştir. [Bildirimin süresinde yapıldığı dosyada bu paragraf çıkarılır.]

3. UCP 600’ün 16. maddesinin (c) bendi, reddin tek bir bildirimle yapılmasını, reddin dayandığı her uygunsuzluğun ayrı ayrı belirtilmesini ve belgeler hakkında ne yapılacağının bildirilmesini zorunlu kılar. [Tarih] tarihli bildiriminizde [belgeler hakkında ne yapılacağı belirtilmemiştir / “belgeler akreditife uygun değildir” şeklinde genel bir ifade kullanılmıştır / [tarih] tarihli ikinci mesajınızla ilk bildirimde yer almayan yeni bir uygunsuzluk eklenmiştir].

4. Bildiriminizde ileri sürülen [….] numaralı uygunsuzluk, ticari faturadaki mal tanımına ilişkindir. Faturadaki tanım akreditifteki tanımla birebir aynıdır. [Konşimento / menşe şahadetnamesi]nde malın daha genel bir ifadeyle tanımlanması ise UCP 600’ün 14. maddesinin (e) bendine göre, akreditifteki tanımla çelişmediği sürece uygunsuzluk oluşturmaz.

5. Bildiriminizde ileri sürülen [….] numaralı uygunsuzluk, [çeki listesindeki brüt ağırlığın konşimentodakinden farklı yazılmasına] ilişkindir. UCP 600’ün 14. maddesinin (d) bendine göre belgelerdeki bilgilerin birebir aynı olması gerekmez; yalnızca birbiriyle çelişmemeleri gerekir. [Farkın, net ve brüt ağırlığın ayrı ayrı gösterilmesinden kaynaklandığı ve belgelerin birlikte okunduğunda çelişki bulunmadığı] açıktır.

6. Bildiriminizde ileri sürülen [….] numaralı uygunsuzluk, akreditifte öngörülen ancak hangi belgeyle karşılanacağı belirtilmeyen [….] şartına ilişkindir. UCP 600’ün 14. maddesinin (h) bendine göre böyle bir şart yazılmamış sayılır ve dikkate alınmaz.

7. Açıklanan nedenlerle ibraz, UCP 600’ün 2. maddesi anlamında uygun bir ibrazdır. Ayrıca bankanız ret bildiriminde 16. maddenin şartlarına uymadığından, aynı maddenin (f) bendi uyarınca belgelerin uygun bir ibraz oluşturmadığını ileri süremez. Bankanız, 7. madde [teyit bankası için: 8. madde] uyarınca ödeme yapmakla yükümlüdür.

8. Belgelerin, müvekkilin yazılı talimatı olmadan amire veya üçüncü kişilere teslim edilmemesini ve bankanızda müvekkil adına tutulmasını talep ederiz. Bu cevap, müvekkilin akreditiften ve amirle arasındaki satış sözleşmesinden doğan diğer haklarından feragat ettiği anlamına gelmez.

SONUÇ

[Tutar ve para birimi] tutarındaki akreditif bedelinin, gecikme için doğan faiz ve masraflarla birlikte [….] banka iş günü içinde [ibraz eden banka]daki [hesap bilgileri] hesabına ödenmesini, aksi hâlde müvekkilin bütün hukuki yollara başvuracağını bildiririz. [Tarih]

Lehdar Vekili
Av. [Ad SOYAD]

İngilizce Cevap Yazısı Örneği

Amir banka veya teyit bankası yurt dışındaysa cevap İngilizce verilir. Aşağıdaki metin yukarıdaki Türkçe örneğin karşılığıdır.

RESPONSE TO NOTICE OF REFUSAL AND DEMAND FOR PAYMENT

Sent through [presenting bank].

FROM : [Beneficiary’s name], [address]; represented by Att. [Name SURNAME], [address]

TO : [Issuing bank / confirming bank], [branch and SWIFT code], [address]

CREDIT : Documentary credit no. [number] dated [date] for [amount and currency]; presentation ref. [….]

SUBJECT : Your notice of refusal dated [date]; demand for payment

STATEMENT

1. Our client presented the documents under the above credit through [presenting bank] on [date]. According to the courier records, the documents reached your bank on [date]. The credit is subject to the Uniform Customs and Practice for Documentary Credits (UCP 600).

2. Under Article 14(b) of UCP 600, your bank had a maximum of five banking days following the day of presentation to determine whether the presentation was complying, and under Article 16(d) any notice of refusal had to be given no later than the close of the fifth banking day following the day of presentation. Counted in banking days at your place, that period expired on [date]. Your notice was sent on [date] at [time]. [Delete this paragraph if the notice was timely.]

3. Article 16(c) of UCP 600 requires a single notice stating that the bank is refusing to honour or negotiate, each discrepancy in respect of which it refuses, and what it is doing with the documents. Your notice dated [date] [does not state what your bank is doing with the documents / refers only in general terms to the documents not complying / was followed by a further message dated [date] raising a new discrepancy].

4. Discrepancy no. [….] concerns the description of the goods. The description in the commercial invoice corresponds exactly with that in the credit. Under Article 14(e), the description of the goods in the [bill of lading / certificate of origin] may be in general terms not conflicting with the credit and is therefore not a discrepancy.

5. Discrepancy no. [….] concerns [the gross weight stated in the packing list differing from that in the bill of lading]. Under Article 14(d), data in a document need not be identical to, but must not conflict with, data in other documents. [The difference results from the separate statement of net and gross weight, and the documents read together do not conflict.]

6. Discrepancy no. [….] relates to the condition [….], which the credit contains without stipulating a document to indicate compliance. Under Article 14(h), such a condition is deemed not stated and is to be disregarded.

7. The presentation is therefore a complying presentation within the meaning of Article 2. Moreover, as your notice does not comply with Article 16, your bank is precluded under Article 16(f) from claiming that the documents do not constitute a complying presentation. Your bank is bound to honour under Article 7 [for a confirming bank: Article 8].

8. Please hold the documents at our client’s disposal and do not release them to the applicant or any third party without our client’s written instructions. This response is without prejudice to any other rights of our client under the credit and under the underlying sales contract.

DEMAND

We hereby demand payment of [amount and currency], together with interest and charges caused by the delay, to [account details] with [presenting bank] within [….] banking days. Failing payment, our client will pursue all legal remedies. [Date]

For and on behalf of the Beneficiary
Att. [Name SURNAME]

Dosyada Bulunması Gereken Belgeler

  • Satış sözleşmesi veya proforma fatura; ödeme şeklinin akreditif olarak kararlaştırıldığını gösteren hüküm
  • Akreditif metni (SWIFT MT700) ve bütün değişiklikleri; değişikliklerin kabul veya reddine ilişkin yazışmalar
  • Akreditifin ihbar yazısı; teyit varsa teyit yazısı
  • İbraz edilen belgelerin tam bir örneği ve ibraz yazısı; kurye ve teslim kayıtları
  • Ret bildirimi (SWIFT MT734 veya benzeri) ve bankayla bütün yazışmalar; mesajların tarih ve saatleri
  • Bankanın bulunduğu ülkedeki banka tatillerine ilişkin bilgi
  • Düzeltilmiş belgelerle yapılan yeni ibrazın kayıtları
  • Alıcıyla feragat ve fiyat konusundaki yazışmalar
  • Taşıma belgeleri ve malın varış limanındaki durumuna ilişkin kayıtlar; ardiye ve bekleme masrafları
  • İthalatçı için: akreditif açılış sözleşmesi, bankaya verilen talimatlar, feragat yazıları

Sık Yapılan Hatalar

  • Akreditifi aldığında satış sözleşmesiyle karşılaştırmamak. Yerine getirilemeyecek şartlar yüklemeden önce değiştirilmelidir (m.10/a).
  • Belgeleri son günlerde ibraz etmek. Uygunsuzluk çıkarsa düzeltme için zaman kalmaz (m.14/c, 6/e).
  • Ret bildiriminin süresini ve içeriğini kontrol etmeden uygunsuzluğu kabul etmek. Süreyi geçiren veya bildirimi eksik yapan banka uygunsuzluk iddiasından düşer (m.16/f).
  • Banka iş günlerini Türkiye takvimine göre saymak. Süre, işlemin yapılacağı yerdeki banka iş günlerine göre hesaplanır (m.2).
  • Bankanın her uygunsuzluk iddiasını doğru kabul etmek. Birebir aynılık aranmaz; çelişki aranır (m.14/d).
  • Belgelerin alıcıya teslimine kendiliğinden izin vermek. Konşimento alıcıya geçerse malın kontrolü de geçer.
  • Alıcı akreditifi açmadan malı yüklemek. Akreditifi açtırmak alıcının borcudur (CISG m.54); açılmadan yükleme yapan satıcı güvencesiz kalır.
  • Malın ayıplı olduğu gerekçesiyle bankanın ödemesini durdurmaya çalışmak. Bağımsızlık ilkesi nedeniyle bu yol kural olarak kapalıdır (m.4, 5); ayıp satıcıya karşı ayrıca ileri sürülür.
  • Tedbir kararından sonraki süreleri kaçırmak. Uygulama bir hafta, dava iki hafta içinde istenmelidir (HMK m.393, 397).
  • Akreditiften ödeme alınamayınca alıcıya karşı haklarını unutmak. Satış sözleşmesinden doğan bedel alacağı devam eder (CISG m.53, 62).

Hukukçular Evi Akreditif Uyuşmazlıklarında Ne Yapar?

Akreditif metnini, değişiklikleri, ibraz edilen belgeleri ve ret bildirimini birlikte inceleyerek bankanın süreye ve şekle uyup uymadığını, ileri sürülen her uygunsuzluğun UCP 600 ve uluslararası standart bankacılık uygulaması karşısındaki yerini ortaya koyuyoruz. Lehdar adına ret bildirimine gerekçeli cevabı, ödeme talebini ve gerektiğinde teyit bankasına karşı talebi hazırlıyor; akreditiften ödeme alınamayan dosyalarda alıcıya karşı satış sözleşmesinden doğan talebi yürütüyoruz.

İthalatçı adına akreditif metninin satış sözleşmesine uygun hazırlanmasını, feragat kararının hukuki sonuçlarının değerlendirilmesini, sahte belge veya hile hâlinde ödemeden önce ihtiyati tedbir talebini ve bankaya karşı akreditif açılış sözleşmesinden doğan hakları takip ediyoruz. Yurt dışındaki bankaya karşı talep gereken dosyalarda o ülkedeki hukukçularla birlikte çalışıyoruz.

Dosyanız için akreditif metnini, ibraz ettiğiniz belgeleri ve bankanın ret bildirimini 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz. Ret bildiriminde süreler banka iş günüyle işlediğinden belgeleri bildirimi aldığınız gün göndermeniz önemlidir.

İlgili Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

Banka akreditif belgelerimde uygunsuzluk buldu; ödeme alamaz mıyım?

Önce ret bildiriminin süresine ve içeriğine bakılır. Banka, ibrazı izleyen günden başlayarak en çok beş banka iş günü içinde, tek bir bildirimle, her uygunsuzluğu belirterek ve belgeler hakkında ne yapacağını bildirerek reddetmek zorundadır; buna uymayan amir banka veya teyit bankası belgelerin uygun olmadığını ileri süremez (UCP 600 m.14/b, 16/c, 16/d, 16/f). Uygunsuzluk gerçekse ve süre dolmamışsa belgeler düzeltilerek yeniden ibraz edilebilir; alıcıdan feragat de istenebilir.

Rezerv ne demek?

Uygulamada “rezerv”, bankanın ibraz edilen belgelerde akreditife uymayan bir nokta bulması, yani uygunsuzluk (discrepancy) anlamında kullanılır. Rezervli belgeler için banka ödemeyi reddedebilir (m.16/a) veya kendi takdirine bağlı olarak alıcıya uygunsuzluktan feragat edip etmediğini sorabilir (m.16/b).

Bankanın belgeleri incelemek için ne kadar süresi var?

Görevli banka, teyit bankası ve amir bankanın her biri, ibrazı izleyen günden başlayarak en çok beş banka iş gününe sahiptir (m.14/b). Banka iş günü, işlemin yapılacağı yerde bankanın olağan olarak açık olduğu gündür (m.2); yurt dışındaki bankada o ülkenin tatilleri dikkate alınır.

Banka uygunsuzlukları iki ayrı mesajla bildirdi; ikincisi geçerli mi?

Hayır. Ret, tek bir bildirimle ve reddin dayandığı her uygunsuzluk belirtilerek yapılmalıdır (m.16/c). İlk bildirimde yer almayan bir uygunsuzluğa sonradan dayanmak bu kurala aykırıdır ve kurala uymayan banka belgelerin uygun olmadığını ileri süremez (m.16/f).

Belgeleri ne kadar süre içinde ibraz etmeliyim?

Akreditifte başka bir süre yazılı değilse asıl taşıma belgesi içeren ibraz, yükleme tarihinden sonra en geç 21 takvim günü içinde ve her hâlde akreditifin son geçerlilik tarihinden önce yapılmalıdır (m.14/c, 6/e). Son gün bankanın mücbir sebep dışındaki bir nedenle kapalı olduğu güne denk gelirse süre izleyen ilk banka iş gününe uzar (m.29/a).

Faturadaki mal tanımı konşimentodakinden farklı; bu uygunsuzluk mu?

Ticari faturadaki mal tanımı akreditifteki tanıma uygun olmalıdır (m.18/c). Fatura dışındaki belgelerde ise mal, akreditifteki tanımla çelişmemek şartıyla genel ifadelerle tanımlanabilir (m.14/e). Belgelerdeki bilgilerin birebir aynı olması gerekmez; çelişmemesi yeterlidir (m.14/d).

Akreditiften ödeme alamadım; alıcıdan bedeli isteyebilir miyim?

Evet. Akreditif bir ödeme aracıdır; akreditiften ödeme alınamaması alıcının satış sözleşmesinden doğan bedel ödeme borcunu ortadan kaldırmaz. CISG uygulanıyorsa alıcı bedeli ödemek ve ödemenin yapılabilmesi için gereken işlemleri yapmak zorundadır (CISG m.53, 54, 62).

Alıcı akreditifi açmadı; malı yüklemeli miyim?

Hayır. Akreditif açılmadan, size bildirilmeden ve metni sözleşmeyle karşılaştırılmadan mal yüklenmemelidir. Akreditifi açtırmak alıcının ödeme borcunun parçasıdır (CISG m.54). Alıcıya ek süre verilebilir; bu sürede de açılmazsa sözleşme sona erdirilebilir ve zarar istenebilir (m.63, 64, 74).

Teyitli akreditifte amir banka ödemezse ne olur?

Teyit bankası, uygun ibrazı amir bankadan bağımsız olarak ödemek veya iştira etmekle yükümlüdür (m.8/a). Akreditif Türkiye’deki bir banka tarafından teyit edilmişse ödeme Türkiye’deki bankadan istenebilir; bu, yurt dışındaki banka veya ülke riskine karşı en etkili güvencedir.

İthalatçıyım; mal ayıplı çıktı, bankanın ödemesini durdurabilir miyim?

Kural olarak hayır. Akreditif satış sözleşmesinden bağımsızdır ve bankalar mallarla değil belgelerle ilgilenir (m.4, 5); belgeler uygunsa banka ödemek zorundadır (m.15/a). Ödemenin ihtiyati tedbirle durdurulması ancak sahte belge veya hiç mal yüklenmemesi gibi açık bir hilenin belgeyle ortaya konduğu dar durumlarda mümkündür (HMK m.389, 390). Ayıp iddiası satıcıya karşı ayrıca ileri sürülür.

Banka uygunsuzluklardan feragat edip etmeyeceğimi sordu; ne yapmalıyım?

Feragat etmek belgeleri ve malı almayı kabul etmek demektir. Feragat etmemek alıcıyı akreditif yoluyla ödemekten kurtarır, ama satış sözleşmesinden doğan bedel borcunu ortadan kaldırmaz. Uygunsuzluk önemsiz ve mal sözleşmeye uygunsa feragat etmemek satıcıyla uyuşmazlığa yol açabilir. Bankanın size sorması, kendi beş banka iş günlük süresini uzatmaz (m.16/b).

Akreditif bedelini bankaya veya başka bir şirkete temlik edebilir miyim?

Akreditif devredilebilir olarak açılmamış olsa bile lehdar, uygulanacak hukuk çerçevesinde akreditiften doğacak bedeli temlik edebilir; bu yalnızca bedelin temlikidir (m.39). Türk hukukunun uygulandığı hâllerde alacağın devri yazılı şekilde yapılmalıdır (TBK m.184). Akreditifin kendisi ise ancak açıkça “devredilebilir” olarak açılmışsa ikinci bir lehdara devredilebilir (m.38).

Mahkemeden tedbir aldım; sonra ne yapmalıyım?

Tedbir kararının uygulanmasını kararın size tefhim veya tebliğinden itibaren bir hafta içinde istemelisiniz; aksi hâlde karar kendiliğinden kalkar (HMK m.393/1). Dava açılmadan önce alınan tedbirde esas dava, uygulama talebinden itibaren iki hafta içinde açılmalıdır (HMK m.397/1); arabuluculuk dava şartıysa bu süre arabuluculuk boyunca işlemez (6325 sayılı Kanun m.18/A/16). Tedbir haksız çıkarsa karşı tarafın zararından sorumlu olursunuz (HMK m.399).

Kaynakça

  • Milletlerarası Ticaret Odası (ICC), Akreditiflere İlişkin Yeknesak Usuller ve Uygulama Kuralları, 2007 Revizyonu (UCP 600).
  • Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması (Viyana, 11 Nisan 1980); katılmanın uygun bulunduğuna dair 02.04.2009 tarihli ve 5870 sayılı Kanun.
  • 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun; 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu.
  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu.
  • 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi akreditif metni, belgeleri ve süreleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Akreditifte belgeleriniz reddedildi mi? Birlikte değerlendirelim

Ret bildirimine cevap, ödeme talebi, alıcıdan feragat ve gerekirse tedbir için akreditif metni, ibraz edilen belgeler ve ret bildirimiyle hemen arayın.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Süreyi kaçırmayın

Bankanın ret bildirimi için en çok beş banka iş günü, taşıma belgesiyle ibraz için yüklemeden itibaren 21 gün, tedbir kararının uygulanması için bir hafta. Ret bildirimini aldığınız gün kontrol ettirin. Telefon: 0554 648 37 15.

İletişime Geçin

Post by Av. Fatma Öztürk