Yurt Dışından İthal Edilen Mal Ayıplı, Eksik veya Sözleşmeye Aykırı Çıktı 2026: İthalatçı Ne Yapmalı? Muayene, Ayıp Bildirimi, Bedel İndirimi, Yeni Mal, İade, Tazminat ve Gümrük Vergisi İadesi — Türkçe ve İngilizce Ayıp Bildirimi Örneği (CISG m.35-50 ve 74; Gümrük Kanunu m.213)
19 Kasım 2026

Yurt Dışından İthal Edilen Mal Ayıplı, Eksik veya Sözleşmeye Aykırı Çıktı 2026: İthalatçı Ne Yapmalı? Muayene, Ayıp Bildirimi, Bedel İndirimi, Yeni Mal, İade, Tazminat ve Gümrük Vergisi İadesi — Türkçe ve İngilizce Ayıp Bildirimi Örneği (CISG m.35-50 ve 74; Gümrük Kanunu m.213)

Yurt dışından getirdiğiniz mal ayıplı, eksik veya sözleşmedekinden farklı çıktıysa ilk iş, malı gecikmeden muayene ettirmek, durumu fotoğraf, video ve bağımsız gözetim raporuyla belgelemek ve ayıbın ne olduğunu açıkça yazan bir bildirimi tedarikçiye hemen göndermektir. İki tarafın işyeri de Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşmasına (CISG) taraf devletlerdeyse ve Antlaşma sözleşmede dışlanmamışsa, alıcı malı koşulların elverdiği en kısa sürede muayene etmek ve ayıbı, fark ettiği veya fark etmesi gerektiği andan itibaren makul bir süre içinde, niteliğini belirterek bildirmek zorundadır; malın fiilen teslim alınmasından itibaren iki yıl içinde bildirilmeyen ayıba dayanılamaz (m.38, 39). Süresinde bildirim yapan alıcı onarım, ayıp esaslıysa yeni mal, bedel indirimi, ayıp esaslıysa sözleşmenin sona erdirilmesi ve kâr kaybı dahil tazminat isteyebilir (m.45-50, 74). Kusurlu olduğu için kabul edilmeyen ve yeniden ihraç edilen eşyanın ithalat vergileri, tebliğden itibaren bir yıl içinde başvurulursa geri verilir (Gümrük Kanunu m.213).

Bu yazı, yabancı tedarikçiden aldığı malda ayıp, eksik miktar, yanlış ürün, uygunsuz ambalaj veya eksik belgeyle karşılaşan ithalatçı için hazırlandı. Hangi hukukun uygulandığı, malın ne zaman sözleşmeye aykırı sayıldığı, muayene ve ayıp bildiriminin süresi ve içeriği, onarım, yeni mal, bedel indirimi, iade ve tazminat hakları, ödemenin durdurulup durdurulamayacağı, gümrük vergisinin iadesi, tedarikçinin savunmaları ve talebin nerede ileri sürüleceği antlaşma ve kanun maddeleriyle anlatılır. Yazının sonunda Türkçe ve İngilizce ayıp bildirimi örneği bulunur. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Bu yazının dayanakları. Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması (CISG) m.1, 3, 4, 6, 7, 25, 26, 27, 31, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 58, 66, 67, 74, 75, 77, 79, 80, 81, 82, 83, 84, 86, 87 ve 88; 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) m.24, 40, 47, 50 ve 60; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.139, 219, 221, 223 ve 231; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.5/A, 18 ve 23; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.6, 10, 17, 18, 116, 117, 389, 390, 400, 401 ve 402; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.257 ve 264; 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu m.1, 5 ve 6; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A; 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.211 ve 213; Milletlerarası Ticaret Odasının (ICC) Akreditiflere İlişkin Yeknesak Usuller ve Uygulama Kuralları (UCP 600) m.4 ve 5.

Yazı 19 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuat metinleri esas alınarak hazırlanmıştır. Kendi sözleşmenizdeki muayene, bildirim, garanti, sorumluluk sınırı, yetki ve tahkim hükümleri buradaki yedek kuralları değiştirmiş olabilir; esas alınacak olan imzaladığınız sözleşme ve yazışmalarınızdır.

İthalatta uyuşmazlık çoğu zaman konteynerin kapağı açıldığında başlar: Kumaşın gramajı düşük, makine sipariş edilen modelden farklı, kolilerin bir kısmı eksik, ürünler nem almış ya da laboratuvar analizi sözleşmedeki değerleri tutmuyor. Ödeme çoğu zaman yapılmış, mal gümrükten çekilmiş ya da gümrükte beklemektedir. Tedarikçi başka bir ülkededir, ilk cevabı genellikle “yüklerken sağlamdı” olur.

Bu noktada ithalatçının en büyük riski, haklı olduğu hâlde süreyi veya ispatı kaybetmektir. Uluslararası satışta ayıp bildirimi sıkı kurallara bağlıdır; gecikmiş, genel veya sözlü bir bildirim, ayıp ortada olsa bile tedarikçinin bütün sorumluluktan kurtulmasına yol açabilir. Aşağıdaki bölümler, konteyner açıldığı andan tazminatın tahsiline kadar atılacak adımları sırasıyla gösterir. Dış ticaretteki bütün uyuşmazlık türlerinin genel çerçevesi için ihracat ve ithalat uyuşmazlıkları merkezine bakabilirsiniz.

Hangi Durumdasınız? Sorunun Türüne Göre İlk Adım

Malda çıkan sorunun türü, hangi hakkın kullanılacağını ve hangi sürenin işleyeceğini belirler. Aşağıdaki tablo, ithalatta en sık karşılaşılan durumları ve her birinde ilk adımı gösterir.

Sorunun türüne göre ilk adım

SorunDayanakİlk adım
Kalite sözleşmedeki değerleri tutmuyor (analiz, gramaj, dayanıklılık)CISG m.35/1, 35/2Bağımsız laboratuvar analizi; numunenin mühürlenerek saklanması; ayıbın niteliğini ve oranını yazan bildirim (m.39)
Miktar eksik veya fazlaCISG m.35/1, 51, 52Sayım ve tartı tutanağı; konşimento ve çeki listesiyle karşılaştırma; eksik kısım için bildirim; fazla miktarı alıp almama kararı
Farklı model, renk veya ürün gönderilmişCISG m.35/1, 46Sözleşme ve numuneyle karşılaştırma; ayıp esaslıysa yeni mal talebi bildirimle birlikte (m.46/2)
Ambalaj uygunsuz, mal yolda zarar görmüşCISG m.35/2-d, 36, 66, 67Hasarın ambalajdan mı yoksa taşımadan mı doğduğunun tespiti; taşıyıcıya ve nakliyat sigortacısına süresinde bildirim
Sertifika, menşe belgesi veya analiz belgesi eksik ya da hatalıCISG m.34Belgenin düzeltilmesini veya yeniden düzenlenmesini istemek; gümrükte ek tahakkuk riski varsa süreyi takvime almak
Mal gümrükte uygunluk denetiminden geçmediCISG m.35/2-b; Gümrük Kanunu m.213Denetim sonucunun ve teknik gerekçenin tedarikçiye bildirilmesi; yeniden ihraç ve vergi iadesi seçeneğinin değerlendirilmesi
Üçüncü kişi marka veya patent hakkı ileri sürüyorCISG m.41, 42, 43Hak iddiasının niteliğini belirten bildirimin makul sürede tedarikçiye gönderilmesi
Mal hiç gelmedi veya teslim tarihi çok geçtiCISG m.47, 49Ek süre veren bildirim; süre sonuçsuz kalırsa sona erdirme ve bedelin iadesi talebi
Malı ayıplı olduğunu fark ettikten sonra kullanmaya veya satmaya devam etmeyin. Alıcı, malı esaslı olarak teslim aldığı durumda geri veremeyecek hâle gelirse sözleşmeyi sona erdirme ve yeni mal isteme hakkını kural olarak kaybeder (CISG m.82/1). Ayıp fark edilmeden önce olağan ticari faaliyet içinde satılan veya işlenen mal bu sonucu doğurmaz (m.82/2-c); ancak fark edildikten sonra işlemeye devam etmek iade imkânını tehlikeye atar. Bu durumda bile bedel indirimi ve tazminat hakları saklı kalır (m.83).

İlk 72 Saat: Konteyner Açılırken Yapılacaklar

Ayıp uyuşmazlıklarının çoğu ilk günlerde kazanılır ya da kaybedilir. Aşağıdaki sıra, hem bildirim süresini hem de ispatı korur.

  1. Malı açmadan önce kayda alın. Konteyner mühür numarasını, mührün sağlam olup olmadığını, kapı açılırken yükün durumunu fotoğraf ve videoyla kaydedin. Mühür kırıksa veya yük kaymışsa bu durum taşıma hasarına işaret eder ve muhatap değişir.
  2. Bağımsız gözetim çağırın. Sözleşmede bir gözetim şirketi öngörülmüşse o şirketi, öngörülmemişse uluslararası tanınmış bir gözetim veya ekspertiz kuruluşunu çağırın. Tedarikçiyi de muayeneye davet etmek, raporun sonradan itiraza uğramasını zorlaştırır.
  3. Numune alın ve mühürleyin. Kalite uyuşmazlıklarında laboratuvar analizi için numune, tarafların veya gözetim şirketinin huzurunda alınmalı ve mühürlenmelidir. Bir numune de ileride bilirkişi incelemesi için saklanmalıdır.
  4. Mahkemeden delil tespiti isteyin. Mal Türkiye’deyse ve kaybolma, bozulma veya başka bir işleme karışma riski varsa delil tespiti istenebilir (HMK m.400). Dava açılmadan önce tespit, esas davaya bakacak mahkemeden veya malın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden istenir (HMK m.401/1). Dilekçede tespiti istenen vakıa, bilirkişiye sorulacak sorular ve delilin kaybolma kuşkusunu doğuran sebepler yazılır (HMK m.402/1).
  5. Ayıp bildirimini gönderin. Gözetim raporunun tamamlanmasını beklemeden, ilk tespitlerle birlikte bir ön bildirim gönderin; rapor gelince ikinci bir bildirimle ayrıntıyı tamamlayın. Bildirim örneği aşağıdadır.
  6. Malı koruyun. Reddetmeyi düşündüğünüz malı uygun koşullarda depolayın; makul masraflarınızı tedarikçiden isteyebilirsiniz (CISG m.86, 87).
  7. Taşıyıcıya ve sigortacıya bildirim yapın. Hasar taşımadan kaynaklanmış olabilirse taşıyıcıya ve nakliyat sigortacısına, kendi sürelerine uygun olarak ayrıca bildirim yapılmalıdır.
  8. Gümrük süresini takvime yazın. Mal yeniden ihraç edilecekse ithalat vergilerinin iadesi için başvuru süresi, ticari uyuşmazlıktan bağımsız işler (Gümrük Kanunu m.213/4).

Hangi Hukuk Uygulanır? CISG mi, Ticaret Kanununun Sekiz Günü mü?

Ayıp bildirimi süresi, uyuşmazlığa hangi hukukun uygulandığına göre değişir. Bu yüzden ilk soru budur.

CISG’nin uygulanması. Antlaşma, işyerleri farklı devletlerde bulunan taraflar arasındaki mal satımı sözleşmelerine, bu devletlerin ikisi de âkit devletse doğrudan uygulanır (m.1/1-a). Türkiye Antlaşmaya 7 Temmuz 2010’da katılmış, Antlaşma Türkiye bakımından 1 Ağustos 2011’de yürürlüğe girmiştir. Çin, Almanya, İtalya, Fransa, İspanya, ABD, Rusya ve Irak gibi Türkiye’nin başlıca ticaret ortaklarının çoğu Antlaşmaya taraftır; Birleşik Krallık, Hindistan ve İran ise taraf değildir; karşı tarafın ülkesinin taraf olup olmadığı UNCITRAL’in güncel durum listesinden kontrol edilmelidir. İmal edilecek malın teslimine ilişkin sözleşmeler de satış sayılır (m.3). Taraflar Antlaşmanın uygulanmasını dışlayabilir (m.6); bunun sözleşmede açıkça yazılması gerekir.

Antlaşmanın düzenlemediği konular. CISG yalnızca sözleşmenin kurulmasını ve tarafların hak ve borçlarını düzenler; sözleşmenin veya hükümlerinin geçerliliği ile mülkiyetin geçişi kapsam dışıdır (m.4). Antlaşmanın düzenlediği alana giren ama açıkça çözmediği sorular önce Antlaşmanın genel ilkelerine, bunlar yoksa milletlerarası özel hukuk kurallarının gösterdiği hukuka göre çözülür (m.7/2). Zamanaşımı, faiz oranı ve tedarikçinin genel şartlarındaki sorumluluk sınırlamasının geçerliliği bu yolla iç hukuka bırakılan konuların başında gelir.

İç hukuk hangisi? Sözleşmeden doğan borç ilişkileri tarafların açıkça seçtikleri hukuka tabidir; hukuk seçimi yoksa sözleşmeyle en sıkı ilişkili hukuk uygulanır ve ticari sözleşmelerde bu, karakteristik edim borçlusunun işyeri hukuku olarak kabul edilir (MÖHUK m.24/1, 4). Satışta karakteristik edim malın teslimi olduğundan, Türk ithalatçının yabancı tedarikçiden yaptığı alımda hukuk seçimi yoksa CISG’nin düzenlemediği konularda kural olarak tedarikçinin ülkesinin hukuku uygulanır. İthalatçı açısından bunun en önemli sonucu, zamanaşımının çoğu dosyada Türk hukukuna göre değil tedarikçinin ülkesinin hukukuna göre hesaplanmasıdır.

CISG dışlanmış ve Türk hukuku seçilmişse. Tacirler arasındaki satışta malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belliyse alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir; açıkça belli değilse malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmek ve ayıp ortaya çıkarsa bu süre içinde ihbar etmekle yükümlüdür (TTK m.23/1-c). Satıcı, satılanın niteliklerinde bildirdiği eksikliklerden ve ayıplardan, bunları bilmese bile sorumludur (TBK m.219). Alıcı gözden geçirme ve bildirimi ihmal ederse satılanı kabul etmiş sayılır; olağan gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak gizli ayıp sonradan anlaşılırsa hemen bildirilmelidir (TBK m.223/2).

Ayıp bildiriminde CISG ile Türk hukuku

KonuCISGTürk hukuku (tacirler arası)
MuayeneKoşulların elverdiği en kısa süre; taşımalı satışta varış yerine kadar ertelenebilir (m.38)Açık olmayan ayıpta teslimden itibaren sekiz gün içinde inceleme (TTK m.23/1-c)
Bildirim süresiFark edilmesinden itibaren makul süre (m.39/1)Açık ayıpta iki gün, açık olmayan ayıpta sekiz gün (TTK m.23/1-c); gizli ayıpta derhâl (TBK m.223/2)
Üst sınırFiilen teslimden itibaren iki yıl; sözleşmedeki garanti süresi daha uzunsa o süre (m.39/2)Ayıptan doğan davalarda devirden itibaren iki yıl zamanaşımı (TBK m.231)
Bildirimin içeriğiUygunsuzluğun niteliği belirtilmeli (m.39/1)Ayıbın bildirilmesi; uygulamada somut olarak yazılması gerekir
Satıcının bilmesiBildiği ve açıklamadığı ayıpta bildirim eksikliğine dayanamaz (m.40)Ağır kusurlu satıcı iki yıllık zamanaşımından yararlanamaz (TBK m.231/2); sorumsuzluk anlaşması hükümsüz (TBK m.221)
MazeretMakul mazeret varsa bedel indirimi ve kâr kaybı dışındaki tazminat (m.44)Benzer bir hüküm yoktur
Hangi hukukun uygulandığından emin değilseniz kısa süreye göre hareket edin. Hukuk seçimi tartışmalıysa ayıbı teslimden itibaren iki ila sekiz gün içinde, yazılı ve somut olarak bildirmek, sonradan hangi hukuk uygulanırsa uygulansın hakkınızı korur. CISG’nin “makul süre”si de malın türüne göre günlerle ölçülebilir; çabuk bozulan mallarda çok kısadır.

Mal Ne Zaman “Sözleşmeye Aykırı” Sayılır?

Sözleşmeye uygunluk. Satıcı, sözleşmenin gerektirdiği miktar, kalite ve tanıma uygun, sözleşmede öngörülen biçimde kutulanmış veya ambalajlanmış malı teslim etmek zorundadır (CISG m.35/1). Taraflar aksini kararlaştırmamışsa mal; aynı tanımdaki malların olağan kullanım amaçlarına, sözleşme kurulurken satıcıya açıkça veya örtülü olarak bildirilen özel amaca, satıcının numune veya model olarak sunduğu malın niteliklerine uygun olmalı ve o tür mal için olağan, yoksa malı korumaya yeterli biçimde ambalajlanmış olmalıdır (m.35/2). Alıcının sözleşme kurulurken bildiği veya bilmemesi mümkün olmayan uygunsuzluklardan satıcı sorumlu değildir (m.35/3).

Özel amaç kuralı ithalatçı için özellikle önemlidir. Malın Türkiye’de belirli bir standarda, teknik düzenlemeye veya bir müşterinin şartnamesine uygun olması gerekiyorsa bunun sipariş aşamasında tedarikçiye yazılı olarak bildirilmesi, sonradan “mal Türkiye mevzuatına uygun değil” iddiasının dayanağını oluşturur. Bildirilmemişse, malın yalnızca aynı tanımdaki malların olağan kullanım amaçlarına uygun olması aranır.

Hangi andaki ayıp? Satıcı, hasarın alıcıya geçtiği anda var olan her uygunsuzluktan, bu uygunsuzluk sonradan ortaya çıksa bile sorumludur; hasarın geçişinden sonra ortaya çıkan ve satıcının bir yükümlülüğüne, örneğin belirli bir süre için verilen garantiye aykırılıktan doğan uygunsuzluklardan da sorumludur (m.36). Teslim şekli FOB, CFR, CIF, FCA, CPT veya CIP ise hasar yükleme noktasında alıcıya geçer; yolda oluşan hasardan satıcı kural olarak sorumlu değildir (m.66, 67). Bu nedenle “mal yüklenirken mi kusurluydu, yolda mı bozuldu” sorusu, muhatabı belirleyen sorudur. Yükleme öncesi gözetim raporu, sıcaklık kayıtları ve konteyner mührü bu sorunun cevabında belirleyicidir.

Belgeler. Satıcı malla ilgili belgeleri sözleşmede öngörülen zamanda, yerde ve şekilde teslim etmek zorundadır; belgeleri erken teslim etmişse o zamana kadar, alıcıyı makul olmayan bir sıkıntıya veya masrafa sokmadan belgelerdeki eksikliği giderebilir (m.34). Eksik veya hatalı menşe şahadetnamesi, analiz sertifikası ya da uygunluk belgesi, malın kendisi kusursuz olsa bile gümrükte ek vergi veya ithalat engeli doğurabilir; bu durumda doğan zarar da tazminat konusudur.

Eksik ve fazla miktar. Satıcı malın yalnızca bir kısmını teslim etmiş veya teslim edilen malın yalnızca bir kısmı sözleşmeye uygunsa alıcının hakları eksik veya uygun olmayan kısım bakımından kullanılır; sözleşmenin tamamı ancak eksik veya uygunsuz teslim esaslı ihlal oluşturuyorsa sona erdirilebilir (m.51). Fazla miktar teslim edilmişse alıcı fazlayı almayabilir; alırsa sözleşme fiyatı üzerinden öder (m.52/2).

Fikri mülkiyet ve üçüncü kişi hakları. Satıcı, üçüncü kişilerin hak veya iddialarından ari mal teslim etmek zorundadır (m.41). Marka, patent veya tasarım gibi sınai ya da fikri mülkiyet hakkına dayanan iddialarda satıcının sorumluluğu, sözleşme kurulurken bildiği veya bilmemesi mümkün olmayan ve malın yeniden satılacağı veya kullanılacağı ülkenin, bu öngörülmemişse alıcının işyerinin bulunduğu ülkenin hukukuna dayanan iddialarla sınırlıdır (m.42/1). Alıcı iddiayı bildiği veya bilmemesi mümkün değilse, ya da iddia alıcının verdiği teknik çizim veya şartnameye uyulmasından doğuyorsa satıcı sorumlu değildir (m.42/2). Alıcı, üçüncü kişinin iddiasını öğrendiği veya öğrenmesi gerektiği andan itibaren makul bir süre içinde, niteliğini belirterek satıcıya bildirmezse bu hükümlere dayanamaz (m.43/1).

Muayene: Ne Zaman, Nerede, Kim Tarafından?

Alıcı malı, koşulların elverdiği en kısa süre içinde muayene etmek veya ettirmek zorundadır (CISG m.38/1). Satış malın taşınmasını içeriyorsa muayene, malın varış yerine ulaşmasına kadar ertelenebilir (m.38/2). Mal yolda başka bir yere yönlendirilmiş veya alıcı tarafından makul bir muayene imkânı bulunmadan yeniden gönderilmişse ve satıcı sözleşme kurulurken bu ihtimali biliyor veya bilmesi gerekiyorsa muayene yeni varış yerine kadar ertelenebilir (m.38/3). Bu son kural, malı Türkiye’den başka bir ülkedeki müşterisine doğrudan gönderen ithalatçılar ve transit ticaret yapanlar için önemlidir.

Muayenenin kapsamı. Muayene, malın türüne ve miktarına uygun olmalıdır. Büyük partilerde istatistiksel numune alma, makinelerde devreye alma testi, gıda ve kimyasal maddelerde laboratuvar analizi olağan muayene yöntemleridir. Olağan bir muayeneyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp, ancak fark edildiğinde veya fark edilmesi gerektiğinde bildirim süresini başlatır (m.39/1).

Sözleşmedeki muayene hükümleri. Sözleşmede yükleme öncesi bir gözetim şirketinin raporunun “nihai ve bağlayıcı” olduğu yazılmışsa, alıcının varış yerinde yaptırdığı muayeneye dayanarak itiraz etmesi zorlaşır. Taraflar CISG’nin muayene ve bildirim kurallarından sözleşmeyle ayrılabileceğinden (m.6), sözleşmede öngörülen muayene yeri, yöntemi ve süresi Antlaşmanın yedek kurallarından önce gelir. İthalatçı bu tür hükümleri imza aşamasında dikkatle okumalıdır.

Türkiye’de delil tespiti. Tedarikçinin muayeneye katılmadığı veya gözetim raporuna itiraz edeceği öngörülen dosyalarda mahkeme eliyle yapılan bilirkişi incelemesi, sonraki yargılamada en güçlü delildir. Tespit, dava açılmadan önce esas davaya bakacak mahkemeden veya malın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden istenebilir; esas davada tespiti yapan mahkemenin yetkisiz veya görevsiz olduğu ileri sürülemez (HMK m.401). Tespit kararı dilekçeyle birlikte karşı tarafa tebliğ edilir; kararda tespitin nasıl ve ne zaman yapılacağı ve karşı tarafın hazır bulunabileceği belirtilir (HMK m.402/3). Tespitten sonra tutanak ve bilirkişi raporu karşı tarafa resen tebliğ olunur (HMK m.402/4).

Ayıp Bildirimi: Süre, İçerik ve Şekil

Süre. Alıcı, malın sözleşmeye uygun olmadığını fark ettiği veya fark etmesi gerektiği andan itibaren makul bir süre içinde, uygunsuzluğun niteliğini belirterek satıcıya bildirmezse buna dayanma hakkını kaybeder (CISG m.39/1). Her hâlde, mal alıcıya fiilen teslim edildikten sonra iki yıl içinde bildirim yapılmamışsa ayıba dayanılamaz; bu sınır yalnızca sözleşmedeki garanti süresiyle bağdaşmıyorsa uygulanmaz (m.39/2). Makul süre; malın türüne, ayıbın görünürlüğüne, alıcının malı ne kadar sürede işleme veya satma ihtimaline ve sektördeki uygulamaya göre belirlenir. Çabuk bozulan bir gıda ürününde günlerle, karmaşık bir üretim hattında devreye alma süresiyle ölçülür. Güvenli olan, ayıp fark edilir edilmez bildirim yapmaktır.

İçerik. Bildirim, satıcının neyin yanlış olduğunu anlayıp gerekli önlemi alabileceği açıklıkta olmalıdır. “Mal kalitesiz”, “müşterimiz şikâyetçi” gibi genel ifadeler yeterli değildir. Bildirimde şu bilgiler bulunmalıdır:

Ayıp bildiriminde bulunması gerekenler

UnsurAçıklama
Sözleşme ve sevkiyatSözleşme, proforma veya sipariş numarası; fatura, konşimento ve konteyner numarası; teslim alma tarihi
Ayıplı kısımHangi parti, lot, palet veya seri numarası; toplam miktar içinde ayıplı miktar ve oranı
Ayıbın niteliğiSözleşmedeki değer ile ölçülen değer; görülen kusur; fotoğraf ve video
Tespit yöntemiMuayenenin tarihi, yeri, yapan kişi veya kuruluş; laboratuvar analizi; gözetim raporu
Malın durumuMalın nerede ve hangi koşullarda korunduğu; tedarikçinin incelemesine hazır olduğu
TalepOnarım, yeni mal, bedel indirimi veya sona erdirme; tazminat hakkının saklı tutulması; cevap için süre

Şekil ve gönderim. CISG bildirim için belirli bir şekil öngörmez. Koşullara uygun bir araçla gönderilen bildirimin gecikmesi, hatalı iletilmesi veya hiç ulaşmaması, gönderenin o bildirime dayanma hakkını ortadan kaldırmaz (m.27). Ancak bildirimin gönderildiğini ve içeriğini ispat yükü alıcıdadır. Bildirim, sözleşmede gösterilen e-posta adresine ve tedarikçinin yetkilisine gönderilmeli, ayrıca uluslararası kurye veya iadeli taahhütlü mektupla sözleşmedeki adrese iletilmelidir. Satış temsilcisine WhatsApp mesajı veya telefon görüşmesi bildirim yerine geçmez. Sözleşmede bildirim için özel bir adres, dil veya süre öngörülmüşse ona uyulmalıdır. Türk hukukunun uygulandığı hâllerde tacirler arasında temerrüde düşürme, fesih ve dönme ihbarları noter, taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli elektronik imzalı kayıtlı elektronik postayla yapılır (TTK m.18/3).

Satıcının bilmesi. Uygunsuzluk, satıcının bildiği veya bilmemesi mümkün olmayan ve alıcıya açıklamadığı olgulara ilişkinse satıcı, muayene ve bildirim kurallarına dayanamaz (m.40). Örneğin satıcının üretim kayıtlarında görülen bir kusurlu parti, alıcıya bilerek gönderilmişse geç bildirim satıcıyı kurtarmaz.

Makul mazeret. Alıcının bildirimi yapamamış olmasının makul bir mazereti varsa, bildirim süresi kaçırılmış olsa bile alıcı bedeli indirebilir veya kâr kaybı dışındaki zararının giderilmesini isteyebilir (m.44). Bu istisna dar yorumlanır ve iki yıllık üst sınırı ortadan kaldırmaz.

İthalatçının Hakları: Onarım, Yeni Mal, Bedel İndirimi, İade ve Tazminat

Satıcı yükümlülüklerinden birini yerine getirmezse alıcı Antlaşmanın 46-52. maddelerindeki hakları kullanabilir ve 74-77. maddelere göre tazminat isteyebilir; diğer hakları kullanması tazminat isteme hakkını ortadan kaldırmaz (CISG m.45/1-2). Satıcının aykırılığı nedeniyle alıcı bir yola başvurduğunda mahkeme veya hakem satıcıya ayrıca mühlet veremez (m.45/3).

  • İfa ve onarım. Alıcı satıcıdan borcunu yerine getirmesini isteyebilir (m.46/1). Koşullara göre makul olduğu ölçüde ayıbın onarımla giderilmesi de istenebilir; onarım talebi ayıp bildirimiyle birlikte veya ondan sonra makul bir süre içinde yapılmalıdır (m.46/3).
  • Yeni mal. Ayıplı malın yerine yenisinin gönderilmesi ancak ayıp esaslı ihlal oluşturuyorsa ve talep ayıp bildirimiyle birlikte veya ondan sonra makul bir süre içinde yapılmışsa istenebilir (m.46/2).
  • Ek süre. Alıcı satıcıya ifa için makul uzunlukta ek süre verebilir; bu süre içinde, satıcı ifa etmeyeceğini bildirmedikçe başka bir yola başvuramaz, ama gecikme zararını isteme hakkı saklıdır (m.47).
  • Bedel indirimi. Alıcı, bedeli ödemiş olsun olmasın, teslim edilen malın teslim anındaki değerinin sözleşmeye uygun malın o andaki değerine oranı ölçüsünde bedeli indirebilir (m.50). İndirim, mutlak bir tutar değil oran üzerinden hesaplanır. Satıcı Antlaşmanın 37. veya 48. maddesine uygun olarak ayıbı giderirse ya da alıcı bu maddelere uygun ifayı kabul etmezse bedel indirilemez (m.50).
  • Sözleşmenin sona erdirilmesi. Satıcının aykırılığı esaslı ihlal oluşturuyorsa alıcı sözleşmeyi sona erdirebilir (m.49/1-a). Esaslı ihlal, karşı tarafı sözleşmeden beklemekte haklı olduğu şeyden esaslı biçimde yoksun bırakan ihlaldir (m.25).
  • Tazminat. Kâr kaybı dahil, ihlal yüzünden uğranılan zarar istenebilir; zarar, satıcının sözleşme kurulurken öngördüğü veya öngörmesi gereken zararı aşamaz (m.74).

Satıcının ayıbı giderme hakkı. Satıcı teslim tarihinden sonra da, alıcıyı makul olmayan bir gecikmeye veya sıkıntıya sokmadan ve alıcının yaptığı masrafların karşılanması konusunda belirsizlik yaratmadan, masrafı kendisine ait olmak üzere ayıbı giderebilir; bu hak sözleşmeyi sona erdirme hakkına tabidir (m.48/1). Satıcı belirli bir süre içinde ifa edeceğini bildirir ve alıcı makul sürede cevap vermezse, satıcı bildirdiği sürede ifa edebilir ve alıcı bu süre içinde bununla bağdaşmayan bir yola başvuramaz (m.48/2-3). Satıcıdan gelen onarım veya yeni mal teklifine bu nedenle süresi içinde ve yazılı olarak cevap verilmelidir. Mal teslim tarihinden önce teslim edilmişse satıcı teslim tarihine kadar eksiği tamamlayabilir veya ayıbı giderebilir (m.37).

Hangi talep ne zaman uygun?

DurumUygun talepDayanak
Ayıp küçük, mal kullanılabilirBedel indirimi ve ek masrafların tazminiCISG m.50, 74
Ayıp onarılabilir, satıcının teknik servisi varOnarım; yapılmazsa ek süre, sonra indirim veya tazminatCISG m.46/3, 47, 48
Ürün tamamen farklı veya kullanılamazYeni mal veya sözleşmeyi sona erdirmeCISG m.46/2, 49/1-a
Teslimin bir kısmı eksik veya ayıplıYalnızca o kısım için haklar; tamamı için esaslı ihlal şartıCISG m.51
Mal üretime girdi, iade imkânsızBedel indirimi ve tazminat (sona erdirme ve yeni mal hakkı kural olarak düşer)CISG m.82, 83
Ayıp yüzünden müşteriye ceza ödendi veya üretim durduTazminat; öngörülebilirlik ispatıCISG m.74

Sözleşmeyi Sona Erdirme ve Malın İadesi

Bildirim şartı. Sözleşmeyi sona erdirme beyanı ancak satıcıya bildirimle hüküm doğurur (CISG m.26). Ayıp bildirimi ile sona erdirme beyanı aynı şey değildir; ayıp bildiriminden sonra sona erdirme kararı verilmişse bu ayrıca ve açıkça bildirilmelidir.

Süre. Mal teslim edilmişse alıcı, sona erdirme hakkını geç teslimde teslimin yapıldığını öğrenmesinden itibaren, diğer ihlallerde ihlali öğrendiği veya öğrenmesi gerektiği andan ya da verdiği ek sürenin bitiminden itibaren makul bir süre içinde kullanmazsa bu hakkı kaybeder (m.49/2). Aylarca müzakere edip sonra sona erdirme beyanında bulunmak bu yüzden risklidir; müzakereler sürerken hakların saklı tutulduğu yazılı olarak bildirilmelidir.

Sonuçları. Sona erdirme iki tarafı da borçlarından kurtarır; tazminat hakkı ve sözleşmedeki uyuşmazlık çözüm hükümleri etkilenmez (m.81/1). Alıcı ödediği bedeli geri ister; iade borcu karşılıklıysa iadeler aynı anda yapılır (m.81/2). Satıcı bedeli, ödendiği tarihten itibaren faiziyle iade eder (m.84/1). Alıcı da malı iade etmek zorundaysa maldan elde ettiği yararların hesabını verir (m.84/2).

İade edilemeyen mal. Alıcı malı esaslı olarak teslim aldığı durumda geri veremeyecek hâle gelmişse sona erdirme ve yeni mal isteme hakkını kaybeder (m.82/1). Bu kural; geri verememe alıcının fiilinden veya ihmalinden kaynaklanmıyorsa, mal muayene sırasında bozulmuşsa veya mal ayıp fark edilmeden önce olağan ticari faaliyet içinde satılmış ya da işlenmişse uygulanmaz (m.82/2). Bu hakları kaybeden alıcının diğer hakları saklıdır (m.83).

Reddedilen malın korunması. Malı teslim almış olan ve reddetmek isteyen alıcı, malın korunması için koşulların gerektirdiği önlemleri almak zorundadır; yaptığı makul masraflar ödenene kadar malı alıkoyabilir (m.86/1). Malı, masrafı makul olmamak şartıyla, karşı taraf hesabına üçüncü bir kişinin deposuna bırakabilir (m.87). Satıcı malı geri almakta veya masrafları ödemekte makul olmayan biçimde gecikirse, satış niyeti önceden bildirilerek mal uygun bir yolla satılabilir; çabuk bozulan malda satış için makul önlemleri almak bir yükümlülüktür (m.88/1-2). Satıştan elde edilen bedelden koruma ve satış masrafları düşülür, kalanının hesabı verilir (m.88/3).

Malı gümrükte bırakmadan önce gümrük sürelerini kontrol edin. Ayıplı olduğu anlaşılan mal gümrükten çekilmeden bekletilecekse, gümrükte bekleyen eşyanın tasfiyesine ilişkin süreler ayrıca işler. Bu süreler dolarsa mal tasfiyeye düşebilir ve tedarikçiye iade imkânı ortadan kalkabilir. Ayrıntı için gümrükte bekleyen eşyanın tasfiyesi ve geri alınması rehberine bakılabilir.

Tazminat: Hangi Zararlar İstenebilir?

Tazminat, kâr kaybı dahil, alıcının satıcının ihlali yüzünden uğradığı zarara eşittir; ancak satıcının sözleşme kurulurken bildiği veya bilmesi gereken olgular ışığında ihlalin muhtemel sonucu olarak öngördüğü veya öngörmesi gereken zararı aşamaz (CISG m.74). İthalat uyuşmazlıklarında en sık istenen kalemler şunlardır:

  • Gözetim, laboratuvar ve ekspertiz giderleri
  • Ayıplı malın depolanması, korunması, ayıklanması ve yeniden ambalajlanması masrafları
  • Malın iadesi için navlun, sigorta ve gümrük işlem masrafları
  • Yerine başka bir tedarikçiden daha yüksek fiyatla alınan malın fiyat farkı; sözleşme sona erdirilmiş ve makul sürede ikame alım yapılmışsa sözleşme bedeli ile ikame alım bedeli arasındaki fark (m.75)
  • Ayıplı mal nedeniyle Türkiye’deki müşteriye ödenen ceza veya tazminat
  • Üretimin durması nedeniyle oluşan kâr kaybı
  • Gümrükte doğan ek vergi ve cezalar, ürünün piyasadan toplatılması masrafları

Öngörülebilirlik. Özellikle müşteriye ödenen ceza ve kâr kaybı kalemlerinde tedarikçi “bu zararı öngöremezdim” savunmasını yapar. Siparişte malın hangi amaçla, hangi müşteri için ve hangi teslim takvimiyle alındığının yazılı olarak bildirilmiş olması bu savunmayı zayıflatır.

Zararı azaltma. İhlale dayanan taraf, kâr kaybı dahil zararını azaltmak için koşullara göre makul önlemleri almak zorundadır; almazsa tazminat azaltılabilecek ölçüde indirilir (m.77). Ayıplı mal yüzünden üretimi aylarca durdurup başka bir kaynaktan mal aramayan ithalatçı, bu süredeki kâr kaybının tamamını isteyemeyebilir.

Tedarikçinin sorumluluktan kurtulması. Satıcı, ifa etmemesinin kendi denetimi dışındaki, sözleşme kurulurken öngörülemeyen ve aşılamayan bir engelden kaynaklandığını ispat ederse yalnızca tazminattan kurtulur; alıcının diğer hakları saklıdır (m.79/1, 5). Satıcı, işin tamamını veya bir kısmını yaptırdığı üreticinin kusurunu ileri sürerek ancak hem kendisi hem de o üretici bu şartları taşıyorsa kurtulabilir (m.79/2). Kendi tedarikçisinin hatası, satıcının alıcıya karşı sorumluluğunu kural olarak kaldırmaz.

Ödeme Henüz Yapılmadıysa: Ödemeyi Durdurabilir misiniz?

Muayene etmeden ödeme borcu. Alıcı, taraflarca kararlaştırılan teslim veya ödeme usulü buna engel değilse, malı muayene etme imkânı bulmadan bedeli ödemek zorunda değildir (CISG m.58/3). Peşin ödeme, vesaik mukabili ve akreditifli satışta ödeme usulü muayeneden önce ödemeyi gerektirdiğinden bu hak çoğu zaman kullanılamaz.

Bedelin indirilmesi. Ödemenin bir kısmı henüz yapılmamışsa alıcı, ayıp oranında bedel indirimi beyanında bulunarak indirilen kısmı ödemeyebilir (m.50). Ancak indirim oranının abartılması, alıcının kendisini ödeme borcuna aykırı davranan taraf durumuna düşürebilir. İndirim oranı gözetim raporuna ve piyasa değerine dayanmalı, tartışmasız kısım ödenmelidir.

Tazminatla takas. Alıcının tazminat alacağını tedarikçiye olan bakiye borcuyla takas edip edemeyeceği CISG’de açıkça düzenlenmemiştir ve uygulanacak iç hukuka göre değerlendirilir. Türk hukukunun uygulandığı hâllerde karşılıklı ve muaccel para borçları takas edilebilir; alacaklardan biri çekişmeli olsa bile takas ileri sürülebilir (TBK m.139). Takas beyanı yazılı olarak yapılmalı ve hesabı gösterilmelidir.

Akreditif. Akreditif, dayandığı satış sözleşmesinden ayrı bir işlemdir; bankalar mallarla değil belgelerle ilgilenir (UCP 600 m.4, 5). Belgeler akreditife uygunsa banka ödeme yapar; malın ayıplı olması tek başına ödemeyi durdurmaz. Bankanın ödemesinin ihtiyati tedbirle durdurulması ancak açık bir hilenin belgeyle ortaya konduğu dar durumlarda mümkündür; tedbir için hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı veya ciddi bir zararın doğacağı endişesi ve haklılığın yaklaşık ispatı gerekir (HMK m.389, 390/3). Teminat mektuplarında benzer kurallar için teminat mektubunun haksız nakde çevrilmesi rehberine bakılabilir.

Gümrük ve Ürün Güvenliği Boyutu

Kusurlu eşyada ithalat vergilerinin iadesi. Beyannamenin tescil tarihi itibarıyla kusurlu olduğu veya ithaline esas sözleşme hükümlerine aykırı olduğu için ithalatçı tarafından kabul edilmeyen eşyaya ilişkin ithalat vergileri geri verilir veya kaldırılır; teslimden önce hasar gören eşya da kusurlu eşyaya dahildir (Gümrük Kanunu m.213/1). Bunun için eşyanın, kusurlu veya sözleşmeye aykırı olduğunun tespiti için gerekli ilk kullanım dışında kullanılmamış olması ve Türkiye Gümrük Bölgesi dışına ihraç edilmesi gerekir; ilgilinin talebi üzerine gümrük idaresi ihraç yerine imhaya, yeniden ihraç amacıyla transit veya antrepo rejimine tabi tutulmaya ya da serbest bölgeye konulmaya izin verir (m.213/2). Gümrük beyanından önce denenmek üzere geçici olarak teslim edilen eşyanın vergileri, kusurun deneme sırasında anlaşılamadığı kanıtlanmadıkça geri verilmez (m.213/3). Başvuru, vergilerin yükümlüye tebliğinden itibaren bir yıl içinde gümrük idaresine yapılmalıdır (m.213/4). Ayrıntı için gümrük vergisi iadesi rehberine bakılabilir.

Bedel indirimi ve gümrük kıymeti. Tedarikçinin sonradan yaptığı bedel indirimi veya iade ettiği tutar, ithalatta beyan edilen kıymeti etkileyebilir. Kanunen ödenmemesi gerektiği hâlde ödenen gümrük vergileri, tebliğden itibaren üç yıl içinde başvurulursa geri verilir (Gümrük Kanunu m.211/2). Fiyat indiriminin hangi koşulda bu kapsamda değerlendirileceği ve beyanın düzeltilmesi gerekip gerekmediği, gümrük müşaviriyle birlikte ayrıca incelenmelidir. Gümrük idaresinin ek tahakkuk ve cezaları için gümrük ek tahakkuku ve idari para cezası rehberine bakılabilir.

Uygunluk denetimi ve ürün güvenliği. Mal gümrükte uygunluk denetiminden geçmemişse veya piyasaya arz edildikten sonra toplatma kararıyla karşılaşılmışsa, ithalatçı Türkiye’de idari sorumlulukla karşı karşıya kalır ve bu zarar için tedarikçiye başvurur. Gümrükte durdurulan ürün için TAREKS’te olumsuz sonuç, toplatma ve tedarikçiye rücu için ithal ürün toplatıldı, ürün nedeniyle zarar gören üçüncü kişilerin davaları için ürün sorumluluğu davasında imalatçı ve ithalatçının savunması yazılarına bakılabilir.

Talep Nerede İleri Sürülür?

Sözleşmedeki hükümler. Tacirler, uyuşmazlıkları için bir veya birden fazla mahkemeyi yazılı sözleşmeyle yetkili kılabilir (HMK m.17, 18/2). Yabancı bir mahkemeyi yetkili kılan anlaşma yazılı delille ispat edilirse geçerlidir; dava Türk mahkemesinde ancak yabancı mahkeme kendisini yetkisiz sayarsa veya karşı taraf Türk mahkemesinde yetki itirazında bulunmazsa görülür (MÖHUK m.47/1). Tahkim şartı varsa uyuşmazlık hakemlerce çözülür; Türkiye’de mahkemede dava açılırsa karşı taraf tahkim itirazında bulunabilir (MTK m.5; HMK m.116, 117). Tedarikçilerin genel satış şartlarında çoğu zaman kendi ülkelerinin mahkemesi veya tahkim kurumu yetkili kılınır; bu şartların sözleşmeye dahil olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.

Sözleşmede hüküm yoksa. Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini iç hukukun yer itibarıyla yetki kuralları belirler (MÖHUK m.40). Genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m.6); sözleşmeden doğan dava sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir (HMK m.10). Burada ithalatçının durumu ihracatçınınkinden farklıdır. CISG’ye göre satıcının teslim borcu, satış malın taşınmasını içeriyorsa malın ilk taşıyıcıya verilmesiyle yerine getirilir (m.31/a). Teslim şekli FOB, FCA veya EXW gibi satıcının ülkesinde teslimi öngören bir kuralsa teslim borcunun ifa yeri yurt dışıdır. Bu nedenle tazminat ve bedel indirimi taleplerinde tedarikçi, ifa yerinin yurt dışında olduğunu ileri sürerek Türk mahkemesinin yetkisine itiraz edebilir; DAP veya DDP gibi Türkiye’de teslimi öngören kurallarda teslim yeri Türkiye olduğundan bu itirazın dayanağı kalmaz.

Ödenen bedelin iadesi isteniyorsa. Sözleşme sona erdirilmiş ve ödenen bedelin iadesi isteniyorsa belirleyici olan teslim yeri değil, bedelin iade yeridir. CISG bu yeri açıkça düzenlemez (m.81/2). CISG Danışma Konseyinin 9 numaralı Görüşüne göre bedel alıcının işyerinde veya alıcının seçtiği bankada iade edilir (kural 2.3) ve Almanya’da Giessen Eyalet Mahkemesinin (Landgericht Giessen) 17.12.2002 tarihli kararı bu yöndedir; Paris İstinaf Mahkemesi (Cour d’appel de Paris) ise 14.01.1998 tarihli kararında iade yerini uygulanacak ulusal hukuka göre belirlemiştir. Sözleşmeye Türk hukuku uygulanıyorsa her iki yaklaşımda da iade yeri ithalatçının işyeridir (TBK m.89/1) ve ithalatçı davasını kendi işyerinin bulunduğu yer mahkemesinde açabilir (HMK m.10). Hukuk seçimi yoksa satıcının yetki itirazında bulunması beklenmelidir; ayrıntısı ön ödeme yaptım, mal gelmedi rehberindeki “Bedelin iade yeri” bölümündedir.

Türkiye’deki malvarlığı. Tedarikçinin Türkiye’de bir şubesi, distribütöründen alacağı, Türkiye’deki başka müşterilerden alacağı veya Türkiye’de bekleyen malı varsa, vadesi gelmiş para alacağı için ihtiyati haciz istenebilir (İİK m.257). Tahkim şartı bulunsa bile tahkimden önce veya tahkim sırasında Türk mahkemesinden ihtiyati haciz veya tedbir istenmesi tahkim anlaşmasına aykırı değildir; bu kural tahkim yeri Türkiye dışında olsa da uygulanır (MTK m.1/3, 6/1). Ticari alacak davası Türkiye’de açılacaksa dava şartı arabuluculuk kuralı ayrıca uygulanır (TTK m.5/A; 6325 sayılı Kanun m.18/A).

Tedarikçinin ülkesinde dava veya tahkim. Tedarikçinin malvarlığı yalnızca kendi ülkesindeyse ve Türk mahkemesinin yetkisine itiraz edilmesi bekleniyorsa, talebin doğrudan orada veya sözleşmedeki tahkim yoluyla ileri sürülmesi çoğu dosyada daha hızlı sonuç verir. Hakem kararları, Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve İcrası Hakkında 1958 tarihli New York Sözleşmesine taraf ülkelerde sınırlı ret sebepleriyle icra edilir. Yabancı mahkeme veya hakem kararının Türkiye’de icrası için tenfiz kararı alınır (MÖHUK m.50, 60). Ayrıntı için yabancı mahkeme ve hakem kararlarının tanınması ve tenfizi ve tahkim rehberine bakılabilir.

Tedarikçinin Savunmaları ve Cevap Verilecek Noktalar

Ayıp uyuşmazlıklarında tedarikçiler büyük ölçüde aynı savunmaları ileri sürer. Bunların her birine karşı hazırlanacak delil önceden bilinirse dosya baştan doğru kurulur.

Tedarikçinin savunmaları ve karşı deliller

SavunmaDayanakİthalatçının hazırlayacağı delil
Bildirim geç yapıldıCISG m.39Teslim alma tarihi, muayene tarihi, bildirimin gönderilme tarihi ve kanıtı; malın türüne göre sürenin makul olduğu
Bildirim genel ve belirsizCISG m.39/1Lot ve miktar bilgisi, ölçüm değerleri, fotoğraf ve rapor içeren bildirim
Mal yüklenirken sağlamdı, hasar yolda olduCISG m.36, 66, 67Mührün sağlam olduğu, ambalajın uygunsuzluğu, kusurun üretimden kaynaklandığını gösteren analiz
Alıcı ayıbı biliyorduCISG m.35/3Sözleşme kurulurken ayıbın bilinemeyeceği; numune ile teslim edilen mal arasındaki fark
Mal yanlış kullanıldı veya yanlış depolandıCISG m.36Depolama koşulları, sıcaklık ve nem kayıtları, kullanım talimatına uyulduğu
Sorumluluk sözleşmeyle sınırlandırıldıCISG m.4, 6; uygulanacak iç hukukSınırlama şartının sözleşmeye dahil olmadığı veya geçersiz olduğu; Türk hukuku uygulanıyorsa ağır kusurda sınırlamanın hükümsüzlüğü (TBK m.221)
Onarım veya yeni mal teklif ettik, kabul edilmediCISG m.48, 50Teklifin makul olmayan gecikmeye veya sıkıntıya yol açacağı; teklife süresinde verilen cevap
Zarar öngörülemezdiCISG m.74Siparişte bildirilen amaç, müşteri ve teslim takvimi
Zarar azaltılmadıCISG m.77İkame alım için yapılan girişimler; makul önlemlerin alındığı
Alıcının kendi fiili sonucuCISG m.80Alıcının verdiği teknik şartnamenin ayıpla ilgisi olmadığı

Süreler

Aşağıdaki tabloda ithalatta ayıp uyuşmazlığında karşılaşılan başlıca süreler bir arada gösterilmiştir. Yabancı bir hukukun uygulandığı dosyada zamanaşımı o hukuka göre ayrıca kontrol edilmelidir; tedarikçinin ülkesinin hukukunda süre Türk hukukundakinden kısa olabilir.

İthalatta ayıp uyuşmazlığında başlıca süreler

KonuSüreDayanak
Malın muayenesi (CISG)Koşulların elverdiği en kısa süre; taşımalı satışta varış yerindeCISG m.38
Ayıp bildirimi (CISG)Fark edilmesinden itibaren makul süre; her hâlde fiilen teslimden itibaren iki yılCISG m.39
Yeni mal veya onarım talebiAyıp bildirimiyle birlikte veya sonra makul süreCISG m.46/2-3
Sözleşmeyi sona erdirme (mal teslim edilmişse)İhlalin öğrenilmesinden veya ek sürenin bitiminden itibaren makul süreCISG m.49/2
Üçüncü kişi hakkının bildirilmesiÖğrenilmesinden itibaren makul süreCISG m.43/1
Açık ayıbın ihbarı (Türk hukuku, tacirler arası)Teslimden itibaren iki günTTK m.23/1-c
Açık olmayan ayıpta inceleme ve ihbar (Türk hukuku, tacirler arası)Teslimden itibaren sekiz günTTK m.23/1-c
Ayıptan doğan davalar (Türk hukuku)Satılanın devrinden itibaren iki yılTBK m.231
Delil tespitinde karşı tarafın itiraz ve ilave sorularıKarar tebliğinden itibaren bir haftaHMK m.402/3
İhtiyati hacizden sonra takip veya davaYedi günİİK m.264/1
Kusurlu eşyada gümrük vergisi iadesi başvurusuVergilerin tebliğinden itibaren bir yılGümrük Kanunu m.213/4
Kanunen ödenmemesi gereken gümrük vergisinin iadesiTebliğden itibaren üç yılGümrük Kanunu m.211/2

Ayıp Bildirimi Örneği

Aşağıdaki metin, yabancı tedarikçiden gelen malda ayıp tespit eden ithalatçının tedarikçiye göndereceği bildirim için hazırlanmış bir örnektir. Köşeli parantez içindeki yerler dosyaya göre doldurulmalı, uygulanmayan seçenekler çıkarılmalıdır. Gözetim raporu henüz tamamlanmamışsa bildirim ilk tespitlerle gönderilmeli, rapor gelince ikinci bir yazıyla tamamlanmalıdır. Metin tedarikçiye sözleşme dilinde gönderilmelidir; İngilizce örnek aşağıdadır.

AYIP BİLDİRİMİ VE TALEP YAZISI

E-posta ve uluslararası iadeli taahhütlü mektupla gönderilmiştir.

GÖNDEREN : [İthalatçı şirketin unvanı], [MERSİS no / vergi no], [adres]

VEKİLİ : Av. [Ad SOYAD], [baro ve sicil no], [adres], [e-posta]

MUHATAP : [Tedarikçi şirketin unvanı], [ülke ve ticaret sicili bilgisi], [sözleşmedeki adres], [sözleşmedeki e-posta adresi]

KONU : [Tarih] tarihli satış sözleşmesi ve [numara] numaralı fatura kapsamında teslim edilen mallardaki sözleşmeye aykırılığın bildirilmesi ve taleplerimiz hakkındadır.

AÇIKLAMALAR

1. Müvekkil şirket ile muhatap arasında [tarih] tarihli satış sözleşmesi [veya: [numara] numaralı proforma fatura ve [tarih] tarihli sipariş teyidi] ile [ürünün tanımı, miktarı ve sözleşmedeki teknik değerleri] satışı kararlaştırılmıştır. Toplam bedel [para birimi ve tutar], teslim şekli [örneğin: CIF Mersin, Incoterms 2020] olarak belirlenmiştir. Sipariş sırasında muhataba, malların [kullanım amacı / Türkiye’de satılacağı müşteri ve uyulması gereken standart] için alındığı [tarih] tarihli yazıyla bildirilmiştir.

2. Mallar [numara] numaralı konşimento ve [numara] numaralı konteyner ile [tarih] tarihinde [liman] limanına ulaşmış, müvekkil tarafından [tarih] tarihinde teslim alınmıştır. Konteyner mührü [numara] sağlam olarak teslim alınmış, kapının açılması fotoğraf ve videoyla kayda alınmıştır.

3. Mallar teslim alındıktan sonra [tarih] tarihinde [gözetim şirketinin adı] tarafından muayene edilmiş, [laboratuvarın adı] tarafından [tarih] tarihinde analiz edilmiştir. Muayene ve analiz sonucunda [lot / palet / seri numaraları] numaralı partilerde, toplam [miktar] içinde [miktar] birimlik kısımda şu uygunsuzluklar tespit edilmiştir: [sözleşmedeki değer ile ölçülen değer; görülen kusurun açık tanımı]. Gözetim raporu, analiz sonuçları ve fotoğraflar bu yazıya eklidir.

4. Taraflar arasındaki satışa Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması uygulanır. Antlaşmanın 35. maddesine göre satıcı, sözleşmenin gerektirdiği miktar, kalite ve tanıma uygun malı teslim etmek zorundadır. Yukarıda açıklanan uygunsuzluklar hasarın müvekkile geçtiği anda mevcuttur ve Antlaşmanın 36. maddesi uyarınca muhatabın sorumluluğundadır. Uygunsuzluklar, Antlaşmanın 38. ve 39. maddelerine uygun olarak, malların muayenesinden hemen sonra bu yazıyla bildirilmektedir.

5. Ayıplı mallar müvekkilin [adres] adresindeki deposunda, ayrılmış olarak ve uygun koşullarda korunmaktadır. Muhatabın veya görevlendireceği bağımsız bir gözetim kuruluşunun bu yazının tebliğinden itibaren [….] gün içinde malları yerinde incelemesine hazırız. Koruma ve depolama masrafları Antlaşmanın 86. ve 87. maddeleri uyarınca muhataptan istenecektir.

6. Antlaşmanın 45. ve devamı maddeleri uyarınca müvekkil [uygun olanı seçiniz: ayıplı malların yerine sözleşmeye uygun malların [….] gün içinde teslim edilmesini (m.46/2) / ayıpların [….] gün içinde giderilmesini (m.46/3) / bedelin, ayıplı malların teslim anındaki değerinin sözleşmeye uygun malların değerine oranı ölçüsünde, [oran ve tutar] olarak indirilmesini (m.50)] talep etmektedir. [Bedelin [tutar] tutarındaki ödenmemiş kısmı, bu indirim tutarı kadar ödenmeyecektir.]

7. Müvekkilin gözetim, analiz, depolama ve [diğer] masraflarından doğan zararı ile ayıplı mallar nedeniyle uğradığı ve uğrayacağı zararın tazmini hakkı Antlaşmanın 45. maddesinin ikinci fıkrası ve 74. maddesi uyarınca saklıdır. Zarar kalemleri belgeleriyle birlikte ayrıca bildirilecektir.

8. Talep edilen süre içinde sözleşmeye uygun ifa sağlanmazsa müvekkil, ihlalin esaslı niteliği gözetilerek sözleşmeyi Antlaşmanın 49. maddesi uyarınca sona erdirme ve ödenen bedelin faiziyle iadesini isteme hakkını kullanacaktır.

9. Bu yazı, müvekkilin sözleşmeden ve kanundan doğan diğer haklarından feragat ettiği anlamına gelmez. Taraflar arasında yürütülebilecek görüşmeler de bu hakların kullanılması için öngörülen süreleri durdurmaz ve müvekkilin haklarından vazgeçtiği şeklinde yorumlanamaz.

SONUÇ

Yukarıda açıklanan uygunsuzlukların bildirildiğini, 6. paragraftaki talebimizin [….] gün içinde yerine getirilmesini, aksi hâlde sözleşmeyi sona erdirme ve tazminat dahil bütün yasal yollara başvurulacağını bildiririz. [Tarih]

Ekler: Gözetim raporu, analiz sonuçları, fotoğraf ve video kayıtları, sayım ve tartı tutanağı, konşimento ve fatura örnekleri.

Gönderen Vekili
Av. [Ad SOYAD]

Sözleşme sona erdirilecekse bu ayrı ve açık bir bildirimle yapılmalıdır; sona erdirme beyanı ancak karşı tarafa bildirimle hüküm doğurur (CISG m.26). Bu bildirimde ihlalin neden esaslı olduğu, verilen ek sürenin sonuçsuz kaldığı, ödenen bedelin iade edilmesi gereken hesap ve malın iadesine ilişkin öneri yazılmalıdır.

İngilizce Ayıp Bildirimi Örneği

Tedarikçi Türkçe bilmiyorsa bildirim sözleşme dilinde, çoğu zaman İngilizce gönderilir. Aşağıdaki metin yukarıdaki Türkçe örneğin karşılığıdır.

NOTICE OF LACK OF CONFORMITY AND CLAIM

Sent by e-mail and by international registered mail.

FROM : [Importer’s name], [registered address], represented by Att. [Name SURNAME], [address], [e-mail]

TO : [Supplier’s name], [country and company registration details], [address stated in the contract], [e-mail address stated in the contract]

SUBJECT : Lack of conformity of the goods delivered under the sales contract dated [date] and invoice no. [number]; claims of the buyer

STATEMENT

1. Under the sales contract dated [date] [or: pro forma invoice no. [number] and order confirmation dated [date]], you agreed to sell to our client [description, quantity and contractual specifications of the goods] for a total price of [currency and amount], delivery [for example: CIF Mersin, Incoterms 2020]. By letter dated [date], our client informed you that the goods were purchased for [purpose / customer in Türkiye and applicable standard].

2. The goods arrived at [port] on [date] under bill of lading no. [number], container no. [number], and were taken over by our client on [date]. Container seal no. [number] was intact; the opening of the container was recorded by photographs and video.

3. Following delivery, the goods were inspected by [inspection company] on [date] and analysed by [laboratory] on [date]. The inspection and analysis established the following lack of conformity in lots / pallets / serial numbers [numbers], affecting [quantity] out of a total of [quantity]: [contractual value and measured value; clear description of the defect]. The inspection report, the analysis results and the photographs are attached.

4. The contract is governed by the United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods. Under Article 35 of the Convention, the seller must deliver goods of the quantity, quality and description required by the contract. The lack of conformity described above existed when the risk passed to the buyer and you are liable for it under Article 36. This notice is given in accordance with Articles 38 and 39, immediately after the examination of the goods.

5. The non-conforming goods are kept separately and under appropriate conditions at our client’s warehouse at [address]. You or an independent inspection company appointed by you may inspect them on site within [….] days of receipt of this notice. The costs of preservation and storage will be claimed from you under Articles 86 and 87 of the Convention.

6. Pursuant to Articles 45 et seq. of the Convention, our client requires [choose as applicable: delivery of substitute goods in conformity with the contract within [….] days (Article 46(2)) / repair of the lack of conformity within [….] days (Article 46(3)) / reduction of the price in proportion to the value of the goods delivered, namely [percentage and amount] (Article 50)]. [The unpaid balance of [amount] will be reduced accordingly.]

7. Our client reserves its right under Articles 45(2) and 74 of the Convention to claim damages for the costs of inspection, analysis, storage and [other] and for all further loss caused by the lack of conformity. The heads of damage will be notified separately with supporting documents.

8. If conforming performance is not provided within the period stated above, our client will, in view of the fundamental nature of the breach, declare the contract avoided under Article 49 of the Convention and claim restitution of the price paid with interest.

9. This notice is without prejudice to any other rights of our client under the contract and the applicable law. Any negotiations between the parties shall not suspend the periods for the exercise of these rights and shall not be construed as a waiver.

DEMAND

Please take notice of the lack of conformity set out above and comply with the requirement in paragraph 6 within [….] days. Failing this, our client will avoid the contract and pursue all legal remedies, including damages. [Date]

Enclosures: inspection report, analysis results, photographs and video, tally and weight report, copies of the bill of lading and invoice.

For and on behalf of the Buyer
Att. [Name SURNAME]

Dosyada Bulunması Gereken Belgeler

  • Satış sözleşmesi veya proforma fatura, sipariş ve sipariş teyidi; tedarikçinin genel satış şartları
  • Teknik şartname, numune kayıtları ve siparişte kullanım amacını bildiren yazışmalar
  • Ticari fatura, çeki listesi, menşe ve kalite belgeleri, yükleme öncesi gözetim raporu
  • Konşimento, konteyner ve mühür numaraları, varış ve teslim alma kayıtları
  • Konteyner açılışının fotoğraf ve video kayıtları; sayım ve tartı tutanağı
  • Varış yerindeki gözetim raporu, laboratuvar analizleri ve mühürlü numuneler
  • Ayıp bildirimi, tedarikçinin cevapları ve bildirimin gönderildiğini gösteren kayıtlar
  • Gümrük beyannamesi, vergi tahakkuk ve ödeme belgeleri; uygunluk denetimi sonucu
  • Depolama, ayıklama, iade navlunu ve sigorta masraflarına ilişkin faturalar
  • İkame alım faturaları, müşteriye ödenen cezaya ilişkin belgeler ve üretim kaybını gösteren kayıtlar

Sık Yapılan Hatalar

  • Ayıbı telefonla veya satış temsilcisine mesajla bildirmek. Bildirim yazılı olmalı, sözleşmedeki adrese gönderilmeli ve ayıbın niteliğini belirtmelidir (CISG m.39/1).
  • Gözetim raporunu beklerken haftalar geçirmek. İlk tespitlerle hemen bir ön bildirim gönderilmeli, rapor gelince ayrıntı tamamlanmalıdır.
  • Ayıplı olduğu anlaşılan malı işlemeye veya satmaya devam etmek. İade ve yeni mal hakkı kaybedilebilir (CISG m.82).
  • Konteyner açılışını belgelememek. Mührün ve yükün durumu kayda alınmazsa tedarikçi hasarın yolda oluştuğunu ileri sürer (CISG m.36, 67).
  • Tedarikçinin onarım veya yeni mal teklifine cevap vermemek. Makul sürede cevap verilmezse tedarikçi bildirdiği sürede ifa edebilir ve alıcı bu sürede başka bir yola başvuramaz (CISG m.48/2).
  • Bedel indirimini abartıp ödemenin tamamını durdurmak. İndirim, ayıplı malın değerine oranla hesaplanmalı; tartışmasız kısım ödenmelidir (CISG m.50).
  • Müzakere sürerken sona erdirme hakkını kaybetmek. Sona erdirme makul süre içinde ve ayrı bir bildirimle yapılmalıdır (CISG m.26, 49/2).
  • Siparişte kullanım amacını yazmamak. Malın Türkiye’deki bir standarda veya müşteri şartnamesine uygun olması gerekiyorsa bu, sipariş aşamasında yazılı bildirilmelidir (CISG m.35/2-b).
  • Gümrük vergisi iadesi süresini kaçırmak. Kusurlu eşyada başvuru, vergilerin tebliğinden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır (Gümrük Kanunu m.213/4).
  • Zamanaşımını Türk hukukuna göre hesaplamak. Hukuk seçimi yoksa tedarikçinin ülkesinin hukuku uygulanabilir ve süre daha kısa olabilir (MÖHUK m.24/4).

Hukukçular Evi İthalatta Ayıp Uyuşmazlıklarında Ne Yapar?

Sözleşmeyi, tedarikçinin genel şartlarını ve yazışmaları birlikte okuyarak uygulanacak hukuku, muayene ve bildirim kurallarını, sorumluluk sınırlamalarını, yetkili mahkemeyi veya tahkim yolunu çıkarıyoruz. Ayıp bildirimini ve gerektiğinde sözleşmeyi sona erdirme bildirimini sözleşme dilinde, Antlaşmanın aradığı içerikle hazırlıyor; Türkiye’de delil tespiti talebini bilirkişiye sorulacak sorularla birlikte yürütüyoruz.

Bedel indirimi, iade ve tazminat taleplerini tedarikçiye karşı ileri sürüyor, tedarikçinin Türkiye’deki malvarlığına yönelik ihtiyati haciz imkânını değerlendiriyor; talebin tedarikçinin ülkesinde veya tahkimde ileri sürülmesi gereken dosyalarda o ülkedeki hukukçularla birlikte çalışıyoruz. Gümrük vergisi iadesi, uygunluk denetimi ve ürün toplatma gibi idari süreçleri ticari uyuşmazlıkla birlikte takip ediyoruz.

Dosyanız için sözleşmenizi veya proformanızı, gözetim raporunu, fotoğrafları ve tedarikçiyle son yazışmalarınızı 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz.

İlgili Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

Yurt dışından gelen mal ayıplı çıktı; tedarikçiye kaç gün içinde bildirmeliyim?

CISG uygulanıyorsa malı koşulların elverdiği en kısa sürede muayene etmeli ve ayıbı, fark ettiğiniz veya fark etmeniz gerektiği andan itibaren makul bir süre içinde, niteliğini belirterek bildirmelisiniz; malı fiilen teslim aldığınız tarihten itibaren iki yıl geçtikten sonra ayıba dayanamazsınız (m.38, 39). Sözleşmede CISG dışlanmış ve Türk hukuku seçilmişse tacirler arasında açık ayıp iki gün, açık olmayan ayıp sekiz gün içinde ihbar edilmelidir (TTK m.23/1-c). Hangi hukukun uygulandığı belirsizse kısa süreye göre hareket etmek gerekir.

Ticaret Kanunundaki sekiz günlük süre ithalatta da uygulanır mı?

Her zaman değil. İki tarafın işyeri de CISG’ye taraf devletlerdeyse ve Antlaşma dışlanmamışsa CISG’nin makul süre kuralı uygulanır (m.1/1-a, 39). Sekiz günlük süre, Türk hukukunun uygulandığı ve CISG’nin dışlandığı tacirler arası satışlarda geçerlidir (TTK m.23/1-c).

Ayıp bildirimini e-postayla yapabilir miyim?

Evet. CISG bildirim için belirli bir şekil öngörmez; koşullara uygun bir araçla gönderilen bildirimin gecikmesi veya ulaşmaması gönderenin aleyhine sonuç doğurmaz (m.27). Ancak gönderdiğinizi ve içeriğini ispat etmeniz gerekir. Bildirimi sözleşmedeki e-posta adresine göndermek ve ayrıca kurye veya iadeli taahhütlü mektupla iletmek en güvenli yoldur.

Bildirimde neler yazmalıyım?

Sözleşme ve fatura numarası, teslim alma tarihi, ayıplı parti ve miktar, sözleşmedeki değer ile ölçülen değer, muayenenin tarihi ve yapan kuruluş, malın nerede korunduğu ve talebiniz yazılmalıdır. “Mal kalitesiz” gibi genel ifadeler, uygunsuzluğun niteliğini belirtme şartını karşılamayabilir (CISG m.39/1).

Tedarikçiden yeni mal göndermesini isteyebilir miyim?

Ayıp esaslı ihlal oluşturuyorsa ve talebi ayıp bildirimiyle birlikte veya ondan sonra makul bir süre içinde yaparsanız isteyebilirsiniz (CISG m.46/2). Ayıp esaslı değilse onarım (m.46/3), bedel indirimi (m.50) ve tazminat (m.74) istenir.

Bedel indirimi nasıl hesaplanır?

Bedel, teslim edilen ayıplı malın teslim anındaki değerinin sözleşmeye uygun malın o andaki değerine oranı ölçüsünde indirilir (CISG m.50). Örneğin uygun mal 100 değerindeyken ayıplı mal 70 değerindeyse sözleşme bedeli yüzde otuz indirilir. Satıcı ayıbı Antlaşmaya uygun olarak giderirse veya alıcı bu giderme teklifini kabul etmezse indirim istenemez.

Sözleşmeyi feshedip paramı geri alabilir miyim?

Ayıp esaslı ihlal oluşturuyorsa sözleşmeyi sona erdirip ödediğiniz bedeli, ödeme tarihinden itibaren faiziyle geri isteyebilirsiniz (CISG m.49/1-a, 81/2, 84/1). Sona erdirme ayrı bir bildirimle yapılmalı (m.26) ve ihlali öğrendikten sonra makul bir süre içinde kullanılmalıdır (m.49/2). Malı esaslı olarak teslim aldığınız durumda geri veremeyecek hâle getirmişseniz bu hak kural olarak düşer (m.82).

Hangi zararlarımı tedarikçiden isteyebilirim?

Kâr kaybı dahil, ayıp yüzünden uğradığınız zararı isteyebilirsiniz; gözetim ve analiz giderleri, depolama ve iade masrafları, ikame alım farkı, müşteriye ödenen ceza ve üretim kaybı bunların başlıcalarıdır. Zarar, tedarikçinin sözleşme kurulurken öngördüğü veya öngörmesi gereken zararla sınırlıdır (CISG m.74) ve zararı azaltmak için makul önlemleri almanız gerekir (m.77).

Henüz ödemediğim bakiyeyi tutabilir miyim?

Ayıp oranında bedel indirimi beyanında bulunarak indirilen kısmı ödemeyebilirsiniz (CISG m.50). Tazminat alacağınızı bakiye borçla takas edip edemeyeceğiniz uygulanacak iç hukuka göre belirlenir; Türk hukuku uygulanıyorsa karşılıklı ve muaccel para borçları, biri çekişmeli olsa bile takas edilebilir (TBK m.139). Tartışmasız kısmı ödemek, sizi ödeme borcuna aykırı davranan taraf durumuna düşmekten korur.

Akreditifle ödeme yaptım; mal ayıplı olduğu için bankanın ödemesini durdurabilir miyim?

Kural olarak hayır. Akreditif satış sözleşmesinden ayrı bir işlemdir ve bankalar mallarla değil belgelerle ilgilenir (UCP 600 m.4, 5). Ödemenin ihtiyati tedbirle durdurulması ancak açık bir hilenin belgeyle ortaya konduğu dar durumlarda mümkündür (HMK m.389, 390). Ayıp iddiası tedarikçiye karşı ayrıca ileri sürülür.

Ayıplı malı iade edersem ödediğim gümrük vergisini geri alabilir miyim?

Evet, şartları varsa. Kusurlu olduğu veya sözleşmeye aykırı olduğu için kabul edilmeyen eşyanın ithalat vergileri, eşya kusurun tespiti için gerekli ilk kullanım dışında kullanılmamış ve yurt dışına ihraç edilmişse geri verilir; ihraç yerine imha veya antrepo rejimine konulmaya da izin verilebilir. Başvuru, vergilerin tebliğinden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır (Gümrük Kanunu m.213).

Tedarikçi “mal yüklenirken sağlamdı, yolda bozuldu” diyor; ne yapmalıyım?

Satıcı, hasarın alıcıya geçtiği anda var olan uygunsuzluktan, sonradan ortaya çıksa bile sorumludur (CISG m.36/1). FOB, CIF veya FCA gibi teslim şekillerinde hasar yükleme noktasında geçtiğinden, kusurun üretimden veya uygunsuz ambalajdan kaynaklandığını göstermeniz gerekir (m.35/2-d, 67). Konteyner mührünün sağlam olduğunu gösteren kayıtlar ve laboratuvar analizi bu ispatın temelidir. Hasar gerçekten yolda oluştuysa taşıyıcıya ve nakliyat sigortacısına başvurulur.

Tedarikçiye Türkiye’de dava açabilir miyim?

Sözleşmede Türk mahkemeleri yetkili kılınmışsa evet. Yetki şartı yoksa talebin türüne bakılır. Sözleşme sona erdirilip ödenen bedelin iadesi isteniyorsa, CISG Danışma Konseyinin 9 numaralı Görüşüne göre bedel alıcının işyerinde iade edilir; Türk hukuku uygulanıyorsa da para borcu alacaklının yerleşim yerinde ifa edildiğinden (TBK m.89/1) dava ithalatçının işyerindeki mahkemede açılabilir (HMK m.10). Tazminat ve bedel indirimi taleplerinde ise satıcının teslim borcu taşımalı satışta mal ilk taşıyıcıya verildiğinde yerine getirildiğinden (CISG m.31/a) tedarikçi yetki itirazında bulunabilir. Tedarikçinin Türkiye’de malvarlığı varsa ihtiyati haciz imkânı ayrıca değerlendirilir (İİK m.257).

Tedarikçinin genel satış şartlarında sorumluluğu sınırlayan bir madde var; bu geçerli mi?

CISG sözleşme hükümlerinin geçerliliğini düzenlemez; bu soru uygulanacak iç hukuka göre cevaplanır (m.4). Önce bu şartların sözleşmeye dahil olup olmadığına bakılır. Türk hukuku uygulanıyorsa, satıcı satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurluysa ayıptan sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan her anlaşma kesin olarak hükümsüzdür (TBK m.221).

Kaynakça

  • Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması (Viyana, 11 Nisan 1980); katılmanın uygun bulunduğuna dair 02.04.2009 tarihli ve 5870 sayılı Kanun; UNCITRAL durum listesi (Türkiye: katılma 07.07.2010, yürürlük 01.08.2011).
  • Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve İcrası Hakkında Sözleşme (New York, 10 Haziran 1958).
  • 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun; 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu.
  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu.
  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu.
  • 4458 sayılı Gümrük Kanunu.
  • Milletlerarası Ticaret Odası (ICC), Akreditiflere İlişkin Yeknesak Usuller ve Uygulama Kuralları (UCP 600); Incoterms 2020.
  • CISG Danışma Konseyi (CISG Advisory Council), 9 numaralı Görüş: Sözleşmenin Sona Erdirilmesinin Sonuçları (raportör Prof. Michael Bridge); Landgericht Giessen (Almanya), 17.12.2002; Cour d’appel de Paris (Fransa), 14.01.1998.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi sözleşmesi, yazışmaları ve süreleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Yurt dışından gelen mal ayıplı mı çıktı? Birlikte değerlendirelim

Ayıp bildirimi, delil tespiti, bedel indirimi, iade ve tazminat talebi için sözleşmeniz, gözetim raporunuz ve fotoğraflarınızla hemen arayın.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Süreyi kaçırmayın

CISG’de ayıp bildirimi için makul süre ve iki yıllık üst sınır, Türk hukukunda tacirler arasında iki ve sekiz gün, kusurlu eşyada gümrük vergisi iadesi için bir yıl. Konteyneri açtığınız gün belgeleyin, bildirimi hemen yazın. Telefon: 0554 648 37 15.

İletişime Geçin

Post by Av. Fatma Öztürk