Ayıplı Tıbbi Cihaz Teslimi: Hastane–Tedarikçi Uyuşmazlığı, Ayıp İhbarı ve Dava — TBK m.219, 221, 223, 225–227, 231; TTK m.4, 5/A, 16/2, 18/3, 23/1-c; 4735 m.11, 13, 20, 25–26; Mal Alımları Denetim, Muayene ve Kabul Yönetmeliği m.11, 15, 19; Satış Yönetmeliği m.25/A–25/Ç

Bir hastaneye teslim edilen ultrason cihazı kurulumdan iki hafta sonra görüntü vermiyor, ihale şartnamesinde istenen model yerine başka bir sürüm geliyor ya da bir lot implant, imalatçının geri çağırması kapsamına giriyor. Bu durumlarda tıp ile hukuk aynı soruyu sorar: Kim, ne zaman, neyi bildirmeliydi? Ayıplı tıbbi cihaz uyuşmazlıklarında hakların çoğu, birkaç günlük ihbar süresinde ve teslim-kabul tutanağının satırlarında kazanılır veya kaybedilir. Bu rehber; Türk Borçlar Kanununun ayıp hükümlerini, tacirler arası satıştaki iki ve sekiz günlük ihbar kuralını, kamu hastanelerindeki muayene-kabul ve fesih mekanizmasını, tıbbi cihaz garanti hükümlerini ve dava yolunu madde numaralarıyla, hem hastane hem tedarikçi açısından anlatır.

İçindekiler

• Uyuşmazlık nasıl doğar? Üç tipik senaryo
• Mevzuat çerçevesi
• Tıbbi cihazda ayıp nedir?
• Kamu hastanesi mi, özel hastane mi? Uygulanacak rejim
• Teslim, kurulum, muayene ve kabul
• Ayıp ihbarı: süre, içerik ve şekil
• Satıcının ağır kusuru ve sorumsuzluk kayıtları
• Alıcının seçimlik hakları ve tazminat
• Garanti hakları ile ayıp hakları birlikte
• Kamu hastanesinin araçları: ret, gecikme cezası, fesih, yasaklama
• ÜTS, vijilans ve cihazın kullanım dışı bırakılması
• Delil tespiti ve bilirkişi
• Dava: görevli mahkeme, arabuluculuk ve zamanaşımı
• Tedarikçinin savunması
• Kontrol listesi ve sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Uyuşmazlık Nasıl Doğar? Üç Tipik Senaryo

Hastane ile tedarikçi arasındaki ayıp uyuşmazlıkları çoğunlukla üç kalıptan birine girer. Her kalıpta belirleyici hukuki soru farklıdır. Bu nedenle ilk iş, yaşanan olayın hangi kalıba girdiğini tespit etmektir.

Üç senaryonun ortak noktası, hakkın korunmasının zamana bağlı olmasıdır. Cihazı fark edilebilir bir ayıpla teslim alıp susan alıcı, ayıplı cihazı kabul etmiş sayılabilir. Ayıbı fark edince hemen bildirmeyen alıcı da gizli ayıp korumasını kaybedebilir. Tedarikçi açısından ise en güçlü savunmalar çoğu zaman ihbarın süresinde ve usulünce yapılmadığı ile arızanın teslimden sonra doğduğudur.

Mevzuat Çerçevesi

Tıbbi Cihazda Ayıp Nedir?

Ayıbın kanuni tanımı TBK m.219’dadır. Birinci fıkraya göre satıcı, alıcıya herhangi bir şekilde bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmamasından sorumludur. Ayrıca nitelik veya niceliği ile kullanım amacı bakımından değerini ya da alıcı açısından önemli bir kullanım amacı bakımından değerini veya ondan beklenen faydaları ortadan kaldıran ya da önemli ölçüde azaltan “maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur.” İkinci fıkra kısa ve kesindir: “Satıcı, bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur.” Ayıp sorumluluğu kusura bağlı değildir. Tedarikçinin cihazı imalatçıdan kapalı kutuda alıp hiç açmadan teslim etmiş olması, sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Tıbbi cihazda ayıp üç biçimde ortaya çıkar:

Hukuki ayıp tıbbi cihaz uyuşmazlıklarında özel bir yer tutar. ÜTS kaydı askıda olan bir cihaz hastaya uygulanamaz ve satılamaz; bu durum, cihazın fiziksel olarak kusursuz olmasından bağımsız olarak beklenen faydayı ortadan kaldırır. Kaydın askıya alınmasının nedenleri ve itiraz yolu ÜTS askı rehberimizde, etiket ve Türkçe talimat kuralları ise tıbbi cihaz etiketi ve elektronik kullanım talimatı rehberimizde anlatılmıştır. Eski direktif sertifikasıyla satılan bir cihazın geçiş şartlarını karşılamaması da benzer bir sonuç doğurabilir (MDR geçiş süreleri).

İki ayrım ayrıca önemlidir. Birincisi ayıp ile garanti arızası ayrımıdır. Ayıp teslim anında mevcut olan eksikliktir; garanti ise teslimden sonra belirli süre içinde ortaya çıkan arızalar için ek bir taahhüttür. İkisi aynı olayda birlikte ileri sürülebilir. İkincisi ayıp ile farklı mal (aliud) ayrımıdır. Sözleşmedeki cihazdan bütünüyle farklı bir cihazın teslimi, öğretide ayıplı ifa yerine hiç ifa etmeme olarak da değerlendirilir. Bu ayrım ihbar süreleri bakımından önem taşıyabilir; ancak somut olayın niteliğine göre değişen tartışmalı bir konudur. Bu nedenle uygulamada farklı model teslimlerinde de ihbar süreleri gözetilerek hareket edilmesi güvenlidir.

Alıcının sözleşme anında bildiği ayıplar için satıcı kural olarak sorumlu değildir (TBK m.222). Bu nedenle teklif aşamasında “bu sürümde X özelliği yoktur” diye açıkça bildirilmiş bir eksiklik, sonradan ayıp olarak ileri sürülemeyebilir. Tedarikçinin teklif yazışmalarını saklaması bu yüzden önemlidir.

Kamu Hastanesi mi, Özel Hastane mi? Uygulanacak Rejim

Aynı arıza, alıcının kim olduğuna göre farklı sürelere ve farklı mahkemeye tabidir. Belirleyici hüküm TTK m.23’ün birinci fıkrasının giriş cümlesidir: “Bu maddedeki özel hükümler saklı kalmak şartıyla, tacirler arasındaki satış ve mal değişimlerinde de Türk Borçlar Kanununun satış sözleşmesi ile mal değişim sözleşmesine ilişkin hükümleri uygulanır.” İki ve sekiz günlük kısa ihbar süreleri bu maddenin (c) bendinde yer aldığından, kural tacirler arasındaki satışlar içindir.

Kamu hastaneleri bakımından TTK m.16/2 belirleyicidir: “Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri ile kamu yararına çalışan dernekler ve gelirinin yarısından fazlasını kamu görevi niteliğindeki işlere harcayan vakıflar, bir ticari işletmeyi, ister doğrudan doğruya ister kamu hukuku hükümlerine göre yönetilen ve işletilen bir tüzel kişi eliyle işletsinler, kendileri tacir sayılmazlar.” Sağlık Bakanlığına bağlı hastaneler ve devlet üniversitesi hastaneleri bu kapsamdadır; döner sermaye işletmesi bulunması kural olarak bu sonucu değiştirmez. Kamu-özel iş birliği modeliyle işletilen hastanelerde ise cihazı kimin satın aldığı (idare mi, proje şirketi mi) ayrıca kontrol edilmelidir.

Kamu hastanesinde “uygun süre” iki günden uzun olabilir; ancak sınırsız değildir. Tıbbi cihaz gibi teknik bir malda uygun süre; kurulumun ve kabul testlerinin süresi, cihazın karmaşıklığı ve muayene-kabul takvimi dikkate alınarak belirlenir. Kamu idaresinin elinde ayrıca muayene-kabul aşamasında malı reddetme imkânı vardır. Bu nedenle kamu tarafında ayıp, çoğu zaman önce kabul aşamasında, sonra garanti ve TBK hükümleriyle ileri sürülür.

Teslim, Kurulum, Muayene ve Kabul

Kamu hastanesinde muayene-kabul

4735 sayılı Kanunun 11. maddesi kamu alımlarında temel kuralı koyar: Teslim edilen malın muayene ve kabul işlemleri, idarelerce kurulacak en az üç kişilik muayene ve kabul komisyonları tarafından yapılır; mal yüklenici tarafından idareye teslim edilmedikçe muayene ve kabul işlemleri yapılamaz. Ayrıntılar, 4734 sayılı Kanunun 53. maddesine dayanılarak çıkarılan Mal Alımları Denetim, Muayene ve Kabul İşlemlerine Dair Yönetmelikte düzenlenmiştir.

Muayene-kabul, kamu tarafında ayıbın ilk ve en güçlü süzgecidir. Komisyonun uygun bulmadığı cihaz kabul edilmez, ödeme belgesi düzenlenmez ve yüklenici yeniden teslime zorlanır. Kabul tutanağının imzalanması ise gizli ayıplar bakımından alıcının haklarını ortadan kaldırmaz. Olağan muayeneyle ortaya çıkarılamayacak bir kusur sonradan anlaşılırsa TBK m.223/2 ve sözleşmenin garanti hükümleri işler. Komisyon üyelerinin görevlerini mevzuata uygun ve tarafsız yapmamaları hâlinde disiplin, ceza ve tazminat sorumluluğu ayrıca öngörülmüştür (Yön. m.27). Geçici ve kesin kabul kavramları geçici ve kesin kabul rehberimizde anlatılmıştır.

Özel hastanede teslim ve kabul testi

Özel hastane alımlarında muayene-kabul yönetmeliği uygulanmaz; teslim ve kabulün nasıl yapılacağını sözleşme belirler. Kurulum gerektiren cihazlarda “teslim” ile “kabul” arasındaki fark, sekiz günlük sürenin ne zaman başladığı tartışmasını doğurur. TTK m.23/1-c, açıkça belli olmayan ayıpta süreyi malın teslim alınmasına bağlar. Bu nedenle sözleşmede kurulum ve kabul testinin süresi, testte kullanılacak kriterler ve test tutanağının ayıp ihbarı yerine geçeceği açıkça yazılmalıdır. Aksi hâlde kurulumun kendisi sekiz günü aşarsa alıcı, henüz cihazı tam olarak kullanamadan süreyi kaçırma riskiyle karşılaşır.

Ayıp İhbarı: Süre, İçerik ve Şekil

Genel kural: TBK m.223

TBK m.223’e göre alıcı, devraldığı satılanın durumunu “işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek” ve satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse bunu “uygun bir süre içinde ona bildirmek zorundadır.” Gözden geçirmeyi ve bildirimi ihmal eden alıcı, satılanı kabul etmiş sayılır. Olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp sonradan ortaya çıkarsa, durum “hemen satıcıya bildirilmelidir”; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır.

Tacirler arasında: TTK m.23/1-c

İhbarın şekli

TTK m.18/3’e göre tacirler arasında diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshe veya sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbar veya ihtarlar noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta (KEP) sistemiyle yapılır. Ayıp ihbarının bu şekle tabi olup olmadığı Yargıtay’da tartışılmıştır. Bir hukuk haber sitesindeki incelemede aktarıldığına göre Yargıtay 19. Hukuk Dairesi bir kararında (E. 2016/19104, K. 2017/7133) ayıp ihbarının TTK m.18/3’teki yollarla yapılması gerektiğini kabul etmiştir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ise (E. 2020/4077, K. 2021/3351) bu şeklin geçerlilik değil ispat şartı olduğunu ve ulaştığı ispatlanan ihbarın geçerli sayılabileceğini belirtmiştir. Karar metinlerini ayrıca inceleyemedik. Uygulamada en güvenli yol, ihbarın KEP veya noter aracılığıyla yapılması ve aynı gün e-posta ile de bildirilmesidir.

Kamu hastanesinde ihbar resmî yazıyla yapılır; yazının yükleniciye tebliğini gösteren belge (KEP, tebligat, imzalı teslim) dosyada bulunmalıdır. Arıza bildiriminin yalnızca telefonla veya servis teknisyenine sözlü olarak yapılması, ileride en sık karşılaşılan ispat sorunudur.

İhbarın içeriği

• Cihazın tanımı: marka, model, seri veya lot numarası, ÜTS’deki ürün numarası, teslim tarihi ve fatura bilgisi
• Ayıbın somut tarifi: ne zaman, hangi kullanımda, hangi hata kodu veya ölçüm sapmasıyla ortaya çıktığı; varsa fotoğraf, ekran görüntüsü ve servis raporu
• Ayıbın teslimde mevcut olduğuna dair gerekçe (kurulumdan hemen sonra ortaya çıkması, aynı lotta seri arıza, imalatçının saha güvenliği bildirimi)
• Cihazın kullanım dışı bırakıldığı ve delil tespiti yapılacağı bilgisi; tespitten önce cihaza müdahale edilmemesi talebi
• Kullanılacak seçimlik hak veya hakların saklı tutulduğu; gerekiyorsa somut talep (değişim, onarım, dönme) ve verilen süre

Bir hukuk haber sitesinde aktarılan Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararına göre (E. 2017/252, K. 2020/224), malın itirazsız teslim alınması tek başına alıcının gizli ayıptan doğan haklarını kaldırmaz ve satıcıyı sorumluluktan kurtarmaz; gizli ayıp öğrenildiğinde bildirilmelidir. Başka bir yerden gönderilen cihazda alıcı, satıcının bulunduğu yerde temsilcisi yoksa cihazın geçici olarak korunması için önlem almalıdır. Ayrıca satılanın durumunu gecikmeksizin usulüne göre tespit ettirmekle yükümlüdür; ettirmezse ileri sürdüğü ayıbın cihazı aldığı anda mevcut olduğunu ispat etmek zorunda kalır (TBK m.226).

Satıcının Ağır Kusuru ve Sorumsuzluk Kayıtları

Kısa ihbar süreleri satıcıyı korur; ancak bu koruma dürüst satıcı içindir. TBK üç hükümle ağır kusurlu satıcıyı bu korumadan çıkarır:

Aynı incelemede aktarıldığına göre Yargıtay 13. Hukuk Dairesi (E. 2016/13580, K. 2019/691), ayıbın satıcı tarafından gizlenmesi hâlinde satıcının ağır kusurlu sayılabileceğini ve alıcının kanuni ihbar sürelerine bağlı kalmadan haklarını kullanabileceğini kabul etmiştir. Tıbbi cihazda ağır kusur iddiası çoğunlukla belgelerle ispatlanır: imalatçının tedarikçiye gönderdiği saha güvenliği bildiriminin tarihi, servis kayıtları, iç yazışmalar ve ÜTS hareket kayıtları. Bu nedenle hastanenin bu kayıtların ibrazını delil olarak istemesi önemlidir.

Alıcının Seçimlik Hakları ve Tazminat

Süresinde ihbar edilen ayıp için TBK m.227/1, alıcıya dört seçimlik hak tanır:

1. Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme,
2. Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme,
3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme,
4. İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme.

Seçimlik hakların seçimi stratejik bir karardır. Bir hukuk haber sitesinde aktarılan Yargıtay 13. Hukuk Dairesi kararına göre (E. 2018/929, K. 2020/2698) seçimlik haklar hakkaniyete ve taraflar arasındaki menfaat dengesine uygun kullanılmalıdır; değer kaybı küçükse bedel indirimi uygun olabilir. Hastane için çoğu zaman en işlevsel hak değişimdir; dönme ise ihale veya bütçe süreci yeniden başlayacağından sınırlı kullanılır. Tedarikçi için de dönme en ağır sonuçtur, çünkü kurulu cihazın sökülmesi ve iade edilen cihazın yeniden satılabilirliği ayrı maliyetler doğurur.

Cihazın ayıbı bir hastaya zarar vermişse, alıcı ile satıcı arasındaki ayıp sorumluluğunun yanında ürün sorumluluğu da gündeme gelir. 7223 sayılı Kanunun 6. maddesinin birinci fıkrasına göre “Ürünün, bir kişiye veya bir mala zarar vermesi halinde, bu ürünün imalatçısı veya ithalatçısı zararı gidermekle yükümlüdür.” Bu talep, öğrenmeden itibaren üç ve her hâlde zararın doğumundan itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir. Hastaya tazminat ödeyen hastanenin imalatçıya ve tedarikçiye rücuu ayrı bir değerlendirme gerektirir; bu rejim güvensiz üründen doğan zarar rehberimizde anlatılmıştır.

Garanti Hakları ile Ayıp Hakları Birlikte

Sağlık hizmet sunucusuna satılan cihazlarda, teknik servis faaliyeti gerektirmeyen cihazlar hariç, imalatçı veya ithalatçı satış merkezi garanti belgesi düzenlemek zorundadır (Satış Yön. m.25/A). Garanti süresi asgari iki yıldır ve kabulden sonra kesilen fatura tarihinden başlar (m.25/B). Garanti, ayıp sorumluluğunun yerine geçmez; iki koruma birlikte işler ve hastane hangisinin daha elverişli olduğuna göre hareket edebilir.

Garanti hükümlerinin ayrıntısı garanti belgesi ve satış sonrası hizmet rehberimizde, yetkili servis ve bakım kuralları teknik servis yönetmeliği rehberimizde anlatılmıştır. Pratik bir not: Garanti belgesinin bulunmaması veya asgari içeriği taşımaması, tedarikçi aleyhine hem idari yaptırım hem de ispat sorunu doğurur. Hastane açısından ise garanti belgesinde yazan “yıllık azami toplam tamir süresi”, değişim hakkının ne zaman doğduğunu gösteren eşik olduğu için arıza kayıtlarının bu süreyi gösterecek şekilde tutulması gerekir.

Kamu Hastanesinin Araçları: Ret, Gecikme Cezası, Fesih, Yasaklama

Kamu hastanesi, özel hukuktaki seçimlik haklara ek olarak kamu ihale sözleşmesinden doğan araçlara da sahiptir. 4735 sayılı Kanunun 7. maddesi, sözleşmede garanti süresi ve şartlarının, gecikme hâlinde alınacak cezaların, denetim, muayene ve kabul şartlarının ve anlaşmazlıkların çözümünün bulunmasını zorunlu kılar. Ayıplı teslimde idarenin araçları kademelidir:

Bu araçların hukuki niteliği farklıdır ve itiraz yolları da buna göre ayrılır. Sözleşme imzalandıktan sonra uygulamadan doğan uyuşmazlıklar, idarenin feshi ve teminatın gelir kaydı dâhil, kural olarak özel hukuk uyuşmazlığıdır ve adli yargıda görülür. Yasaklama kararı ise idari işlemdir ve idari yargıda iptal davasına konu olur. Gecikme cezası gecikme cezası ve süre uzatımı rehberimizde, teminat geçici ve kesin teminat rehberimizde, yasaklama ihaleden yasaklama rehberimizde, ceza boyutu edimin ifasına fesat karıştırma rehberimizde ayrıntılı anlatılmıştır.

Tedarikçi açısından kritik nokta şudur: Kamu hastanesinin fesih ihtarı genellikle sözleşmenin ayıplı ifa edildiği tespitine dayanır. İhtardaki sürenin “en az on gün” olması ve nedenlerin açıkça belirtilmesi bir geçerlilik koşuludur. Ayrıca ayıbın gerçekten yüklenicinin sorumluluk alanında olup olmadığı (kullanım hatası, hastanenin altyapı eksikliği, elektrik veya medikal gaz tesisatı uyumsuzluğu) ilk cevapta ortaya konulmalıdır. Bu cevap, hem fesih uyuşmazlığında hem de olası yasaklama sürecinde tedarikçinin dosyasının temelini oluşturur. Şartname aşamasındaki itirazlar ise kamu hastane ihaleleri rehberimizde anlatılmıştır.

ÜTS, Vijilans ve Cihazın Kullanım Dışı Bırakılması

Tıbbi cihazda ayıp uyuşmazlığı, ticari bir anlaşmazlık olmanın yanında bir hasta güvenliği konusudur. Hastane ayıptan şüphelendiği anda üç işlemi birbirinden ayırmalıdır:

Kurumun 3/2/2022 tarihli Tıbbi Cihazların Ürün Takip Sistemi Tekil Hareket Bildirimlerine İlişkin Kılavuzu, tedarik zincirindeki her el değiştirmede verme ve alma bildirimini, iade ve diğer hareketleri ayrı bildirim türleri olarak düzenler. Ayıplı cihazın iadesi veya ayıpsız misliyle değişimi, ÜTS kayıtlarına doğru yansıtılmazsa sonradan yapılacak bir geri çağırmada hastane, fiilen elinde olmayan cihaz için muhatap olabilir. 7223 sayılı Kanunun 12. maddesi de iktisadi işletmecilerin tedarik zincirindeki bir önceki ve sonraki işletmecinin kaydını en az on yıl tutmasını ister. ÜTS kuralları ÜTS ve izlenebilirlik rehberimizde, olay bildirimi tıbbi cihaz vijilansı rehberimizde anlatılmıştır.

İmalatçının yürüttüğü bir saha güvenliği düzeltici faaliyeti, ayıp uyuşmazlığında hastanenin lehine güçlü bir delildir: imalatçı kusuru kendisi kabul etmiştir. Ancak düzeltici faaliyet kapsamında ücretsiz yazılım güncellemesi veya parça değişimi yapılmışsa, tedarikçi ayıbın giderildiğini ve seçimlik hakların artık kullanılamayacağını savunabilir. Bu durumda hastane, düzeltmenin yeterli olup olmadığını ve aradaki kullanım kaybını ayrıca değerlendirmelidir.

Delil Tespiti ve Bilirkişi

Ayıp davalarının çoğu bilirkişi raporuyla sonuçlanır ve rapor, cihazın uyuşmazlık başladığı andaki hâline dayanmalıdır. Cihaz onarıldıktan, yazılımı güncellendikten veya tedarikçiye iade edildikten sonra ayıbın teslimde mevcut olduğunu ispat etmek zorlaşır. HMK m.400, görülmekte olan bir davada henüz inceleme sırası gelmemiş veya ileride açılacak davada ileri sürülecek bir vakıanın tespiti için keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık dinlenmesi istenebileceğini düzenler. Delilin kaybolma ihtimali varsa hukuki yarar var sayılır. Dava açılmamışsa talep, esas davaya bakacak mahkemeden veya cihazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden istenebilir (m.401). Dilekçede tespiti istenen vakıa, bilirkişiye sorulacak sorular ve delilin kaybolacağına ilişkin sebepler gösterilir (m.402).

Bilirkişinin tıbbi cihaz konusunda uzman olması, biyomedikal mühendislik ve ilgili klinik alanı birlikte değerlendirebilmesi önemlidir. Delil tespiti ve bilirkişi süreci delil tespiti ve bilirkişi rehberimizde, ticari davalarda ihtiyati tedbir ve tespit ihtiyati tedbir ve delil tespiti sayfamızda anlatılmıştır.

Dava: Görevli Mahkeme, Arabuluculuk ve Zamanaşımı

TTK m.4/1’e göre her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ticari davadır. Özel hastane şirketi ile medikal firma arasındaki ayıp davası bu nedenle asliye ticaret mahkemesinde görülür. TTK m.5/A’ya göre ticari davalardan “konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.” Bedel iadesi, indirim ve tazminat talepleri bu kapsamdadır. Kamu hastanesi ile tedarikçi arasındaki dava ise hastane tarafı tacir olmadığından kural olarak ticari dava değildir ve asliye hukuk mahkemesinde görülür; bu durumda TTK m.5/A’daki dava şartı da aranmaz. Görev kamu düzenindendir; yanlış mahkemede açılan dava görevsizlik kararıyla zaman kaybettirir. Arabuluculuk süreci ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk rehberimizde anlatılmıştır.

Tedarikçi açısından ödenmeyen bedel için açılan alacak davası veya icra takibi, çoğu zaman hastanenin ayıp def’iyle karşılaşır. TBK m.231’deki kural burada önem kazanır: İki yıl içinde bildirilmiş bir ayıp, iki yıl geçtikten sonra da ödeme talebine karşı def’i olarak ileri sürülebilir. Bu nedenle tedarikçinin “süre geçti” savunması, alıcının ayıbı zamanında bildirdiği hâllerde def’i bakımından sonuç vermez. Sözleşme ilişkisinin bütünüyle sona ermesi ve stokların iadesi gibi distribütör tarafındaki sorunlar distribütörlük sözleşmesinin feshi rehberimizde ele alınmıştır.

Tedarikçinin Savunması

Hastanenin ayıp iddiasıyla karşılaşan tedarikçinin dosyası, ilk yazılı cevapla şekillenir. Savunma başlıkları ve ispat araçları şöyledir:

Tedarikçinin dikkat etmesi gereken iki risk vardır. Birincisi, imalatçıdan gelen saha güvenliği bildirimini veya bilinen bir arızayı hastaneden saklamak, ağır kusur iddiasına kapı açar ve hem sorumsuzluk kayıtlarını hem de iki yıllık süreyi geçersiz kılabilir. İkincisi, imalatçıya karşı rücu hakkı da süreye bağlıdır. Tedarikçi, hastanenin ihbarını aldığı anda aynı ayıbı kendi satıcısına, yani imalatçıya veya ithalatçıya ihbar etmelidir. Tacirler arasında bu ihbar için de TTK m.23/1-c süreleri işler. Bu zincir ihbarı yapılmazsa tedarikçi, hastaneye karşı sorumlu olduğu hâlde imalatçıya başvuramayabilir.

Kontrol Listesi ve Sık Yapılan Hatalar

Hastane için

1. Alıcı tacir mi (özel hastane şirketi), kamu tüzel kişisi mi? Uygulanacak ihbar süresi belirlendi mi (TTK m.23/1-c veya TBK m.223)?
2. Teslim, kurulum ve kabul tarihleri tutanakla ayrı ayrı belgelendi mi?
3. Kabul testinde görülen her eksiklik tutanağa yazıldı ve satıcıya ayrıca yazılı bildirildi mi?
4. Gizli ayıp öğrenildiği gün KEP, noter veya resmî yazıyla ihbar edildi mi?
5. Cihaz kullanım dışı bırakıldı ve delil tespiti yapılmadan müdahale edilmedi mi?
6. Ciddi olay şüphesi varsa olay bildirimi yapıldı mı?
7. Garanti belgesindeki yıllık azami tamir süresi ve arıza kayıtları takip ediliyor mu (Satış Yön. m.25/Ç)?
8. Kamu sözleşmesinde muayene-kabul, ihtar ve fesih adımları 4735 ve Yönetmelikteki sürelere uygun mu?
9. Seçimlik hak, hastanenin hizmet sürekliliği ve bütçe süreci dikkate alınarak seçildi mi?

Tedarikçi için

1. İhbarın tarihi, şekli ve içeriği kontrol edildi mi?
2. Kabul testi, kurulum formu, eğitim ve servis kayıtları dosyalandı mı?
3. İmalatçıya veya ithalatçıya zincir ihbarı aynı gün yapıldı mı?
4. ÜTS hareket bildirimleri, değişim ve iade işlemleri doğru yansıtıldı mı?
5. Kamu sözleşmesinde fesih ihtarına süresi içinde ve gerekçeli cevap verildi mi?

Sıkça Sorulan Sorular

İlgili Rehberler

• TİTCK Rehberi — sağlık ürünleri rehberlerinin tamamı
• Tıbbi Cihazda Garanti Belgesi — ücretsiz onarım, değişim ve bedel iadesi
• Tıbbi Cihaz Teknik Servis Yönetmeliği — yetkili servis ve bakım
• Kamu Hastane İhaleleri — teknik şartname ve itiraz
• Geçici ve Kesin Kabul — komisyon ve teslim
• Gecikme Cezası ve Süre Uzatımı — 4735
• İhaleden Yasaklama — süreç ve dava
• Edimin İfasına Fesat Karıştırma — TCK m.236
• Delil Tespiti ve Bilirkişi — HMK m.400–406
• Ticari Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk — TTK m.5/A
• Güvensiz Üründen Doğan Zarar — 7223 m.6
• ÜTS ve İzlenebilirlik — hareket bildirimleri
• Tıbbi Cihaz Vijilansı — olay bildirimi
• Tıbbi Cihaz Etiketi ve e-IFU — Türkçe talimat
• Distribütörlük Sözleşmesinin Feshi — stok iadesi

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosya için hukuki danışmanlık yerine geçmez. TBK hükümleri madde bazlı bir mevzuat sitesinden, TTK m.4, 5/A, 16, 18 ve 19 bir oda sitesinde yayımlanan kanun metninden, TTK m.23 bir hukuk sitesindeki madde metninden incelenmiştir. 4735 sayılı Kanun 2020 değişikliklerini içeren bir üniversite kopyasından, Muayene ve Kabul Yönetmeliği ise Resmî Gazete metni ile 2005 ve 2009 değişikliklerini işlenmiş bir kopyadan incelenmiştir. 7223 sayılı Kanun yayımlanmış metninden alınmıştır. Yargıtay kararları bir hukuk haber sitesindeki incelemeden aktarılmıştır; karar metinleri ayrıca incelenmemiştir. Garanti ve ÜTS kuralları sitemizin ilgili rehberlerine dayanır. Resmî Gazete ve mevzuat.gov.tr’ye erişilemediği için uygulamadan önce güncel metin kontrol edilmelidir. Son güncelleme: 13 Ekim 2026.