Rehnin Paraya Çevrilmesi Yoluyla Takip: İpotek ve Rehinli Alacak (İİK 145)
26 Kasım 2025

Rehnin Paraya Çevrilmesi Yoluyla Takip: İpotek ve Rehinli Alacak (İİK 145)

Alacağı bir rehinle (örneğin ipotekle) güvence altına alınmış alacaklı için özel bir takip yolu vardır: rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip. Kural olarak, rehinle güvenceli alacaklı, önce bu rehne başvurmak zorundadır (önce rehne müracaat kuralı). Yani doğrudan haciz yoluna gidemez; önce rehinli malı sattırıp alacağını oradan tahsil etmeye çalışır. Bu rehberde rehnin paraya çevrilmesi sürecini açıklıyoruz.

İpotekli alacağınızın takibinde destek mi arıyorsunuz?

Hukukçular Evi yanınızda.

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp

Rehnin Paraya Çevrilmesi Nedir?

Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip, alacağı taşınır rehni veya taşınmaz rehni (ipotek) ile güvence altına alınmış alacaklının, bu rehinli malı sattırarak alacağını tahsil etmek için başlattığı özel takip yoludur (İİK m.145 vd.). Takip, rehinli malın türüne göre (taşınır/taşınmaz) farklı usullere tabidir.

Önce Rehne Başvuru Kuralı

Türk hukukunun temel kurallarından biri: alacağı rehinle güvenceli olan alacaklı, kural olarak önce rehne başvurmak zorundadır. Yani borçlunun diğer mallarına haciz koymadan önce, rehinli malı paraya çevirmeye çalışmalıdır. Bu kural, borçluyu ve diğer alacaklıları korur. Alacaklı bu kurala uymadan genel haciz yoluna giderse, takip itirazla durdurulabilir.

İstisna: Kambiyo Senedi ve Diğer Hâller

Önce rehne başvuru kuralının istisnaları vardır. Örneğin alacak bir kambiyo senedine (çek, bono) bağlıysa, rehinle güvenceli olsa bile alacaklı önce rehne başvurmadan doğrudan kambiyo takibi yapabilir. Ayrıca ipotekle güvence altına alınmış belirli alacaklarda da doğrudan takip imkânı bulunabilir. Bu istisnalar, alacaklıya seçim hakkı tanır.

İpoteğin Paraya Çevrilmesi (Taşınmaz Rehni)

Alacak ipotekle (taşınmaz rehni) güvenceli ise, alacaklı ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatır. Borçluya ödeme emri (veya icra emri) tebliğ edilir; ipotek bir ilam veya ilam niteliğindeki belgeye dayanıyorsa icra emri gönderilir. Süreç, kıymet takdiri ve açık artırma (e-Satış) ile devam eder; satıştan elde edilen bedel öncelikle ipotekli alacaklıya ödenir.

Üç Ayrı Usul: Ödeme Emri mi, İcra Emri mi?

Takibin nasıl başlayacağını rehnin türü ve ipotekte akit tablosunun içeriği belirler. Taşınır rehninde borçluya ve rehin maliki üçüncü kişiye ödeme emri gönderilir; ödeme süresi on beş gün, itiraz süresi yedi gündür (İİK m.146).

İpotekte icra memuru, akit tablosunun kayıtsız şartsız bir para borcu ikrarı içerdiğini ve alacağın muaccel olduğunu görürse borçluya ve taşınmazın maliki üçüncü kişiye icra emri gönderir. Borç otuz gün içinde ödenmez ve icra mahkemesinden icranın geri bırakılması kararı getirilmezse alacaklı satış isteyebilir (İİK m.149). Akit tablosu bu niteliği taşımıyorsa ödeme emri gönderilir; ödeme süresi otuz gün, itiraz süresi yedi gündür (İİK m.149/b).

DurumGönderilen belgeÖdeme süresiBorçlunun yoluDayanak
Taşınır rehniÖdeme emri15 gün7 gün içinde itirazİİK m.146-147
İpotek: akit tablosunda kayıtsız şartsız borç ikrarı varİcra emri30 günİcranın geri bırakılmasıİİK m.149, 149/a
İpotek: diğer muaccel alacaklarÖdeme emri30 gün7 gün içinde itiraz (rehin hakkı hariç)İİK m.149/b, 150

İpotekte ödeme emrine itiraz edilebilir ama rehin hakkı itiraz konusu yapılamaz (İİK m.150); ipoteğin geçersizliği ancak ayrı bir dava ile ileri sürülür.

İcra Emrine Karşı Yol: İcranın Geri Bırakılması ve Teminat

İcra emri gönderilmişse borçlunun yolu itiraz değil, icra mahkemesinden icranın geri bırakılmasını istemektir. Bu talepte İİK m.33’ün kuralları uygulanır: borcun ödendiği, ertelendiği veya zamanaşımına uğradığı iddiası belgeye dayanmalıdır (İİK m.149/a). Bu kurumun ayrıntısı ilamlı icrada icranın geri bırakılması rehberimizde anlatılıyor.

İcra mahkemesi talebi reddederse ve borçlu istinafa giderse, satışın durması için takip konusu alacağın yüzde on beşi oranında teminat yatırması gerekir; konut finansmanı alacakları ile TOKİ’nin rehinli alacaklarında bu oran yüzde otuzdur. Bölge adliye mahkemesi de talebi reddederse teminat, ayrıca karar gerekmeden alacaklıya tazminat olarak ödenir (İİK m.149/a).

Kredi İpoteğinde İcra Emri Yolu (İİK m.150/ı)

Bankacılıkta en sık uygulanan hüküm budur. İpotek bir cari hesap ya da kredi ilişkisinin teminatıysa, akit tablosu kayıtsız şartsız borç ikrarı içermese bile krediyi veren taraf icra emri yoluna gidebilir. Bunun şartı, hesabın kesildiğini veya kredinin muaccel kılındığını gösteren hesap özetinin ya da borcun ödenmesi ihtarının noter aracılığıyla kredi sözleşmesinde veya akit tablosunda yazılı adrese gönderilmiş olmasıdır.

Adres bu yüzden önemlidir: ipotek sözleşmesinin tarafları ve taşınmazı sonradan alanlar, tapu sicil müdürlüğüne yurt içinde bir tebligat adresi bildirmek zorundadır; adres değişikliği bildirilmezse tebligatın eski adrese ulaştığı tarih tebliğ tarihi sayılır (İİK m.148/a).

Takip Tapuya Şerh Edilir, Kıymet Takdiri Erken Başlar

İcra memuru ipoteğin paraya çevrilmesi takibinin başladığını tapu idaresine bildirir ve bu durum taşınmazın siciline şerh edilir. Bu şerhten sonra taşınmazı edinen kişilere ayrıca icra veya ödeme emri tebliğ edilmez (İİK m.150/c). Böylece takipten sonra yapılan devirler süreci geciktiremez.

Haciz yolundan önemli bir fark da hızdır: icra dairesi takip talebi üzerine satış hazırlıklarına başlar, tapu kaydını ve imar durumunu getirtir ve takibin kesinleşmesini beklemeden ipotekli taşınmazın kıymet takdirini yaptırır (İİK m.150/d).

Rehin Açığı Belgesi

Rehinli malın satış bedeli, alacağı tamamen karşılamaya yetmezse, açıkta kalan kısım için alacaklıya rehin açığı belgesi verilir. Bu belge, alacaklının kalan alacağı için borçlunun diğer mallarına haciz yoluyla takip yapabilmesine imkân tanır. Yani rehin yetmediğinde alacaklı, kalan kısım için genel haciz yoluna geçebilir.

Kanun iki ayrı belge öngörür. Muvakkat (geçici) rehin açığı belgesi, satış talebinden sonra kesinleşen kıymete göre rehinli malın alacağı karşılamayacağı anlaşılırsa alacaklının talebiyle verilir; alacaklı bu belgeyle borçlunun diğer mallarının haczini isteyebilir (İİK m.150/f). Kesin rehin açığı belgesi ise rehin satılamazsa veya satış bedeli alacağa yetmezse verilir ve borç ikrarı niteliğinde senettir (İİK m.152).

Muvakkat rehin açığı belgesiKesin rehin açığı belgesi
Ne zaman verilirKesinleşen kıymete göre rehinli malın alacağı karşılamayacağı anlaşılıncaRehin satılamazsa veya bedeli alacağa yetmezse
Sağladığı imkânBorçlunun diğer mallarının haczini istemeBorçlunun durumuna göre haciz veya iflas yoluna gitme
Ek kolaylık—Bir yıl içinde haciz yoluyla takip istenirse yeni icra veya ödeme emri gerekmez
DayanakİİK m.150/fİİK m.152

Bir yıllık süre, satış yapılmamışsa artırma gününden, satış yapılmışsa satışın kesinleştiği tarihten işler (İİK m.152).

Borçlu ve Üçüncü Kişi (Malik) Açısından

İpotek bazen borçlunun değil, üçüncü bir kişinin (ipotek maliki) taşınmazı üzerinde kurulmuş olabilir. Bu durumda takip, hem borçluya hem de taşınmazın malikine yöneltilir. Taşınmaz maliki, borçlu olmasa bile ipotekli malını kaybetme riskiyle karşı karşıyadır. Bu yüzden ipotek verirken kimin borcuna güvence olunduğu dikkatle değerlendirilmelidir.

Taşınır Rehninde Belge Şartı Yoktur

İpotekte tapu kaydı ve akit tablosu belirleyicidir; taşınır rehninde ise tablo tamamen farklıdır.

Kural: taşınır rehninin paraya çevrilmesi yolu ile ilamsız takipte rehin hakkının belgeye dayanması zorunlu değildir. Elinde rehne ilişkin belge bulunmayan alacaklı da bu yola başvurabilir.

Belge varsa da ek yükümlülük doğmaz: takip belgeye dayanıyorsa dahi, İİK m.147’nin m.61’e yaptığı atıf sebebiyle belgenin tasdikli bir örneğinin ödeme emri ekinde borçluya tebliği gerekmez.

Bu, ipotekten ayrılan ilk büyük farktır. İpotekte takip, tapudaki kayda ve akit tablosuna dayanır; taşınır rehninde ise rehin iddiası ödeme emriyle ileri sürülür ve karşı çıkma yükü borçluya geçer.

Uygulamadaki karşılığı: araç rehni, ticari işletme rehni veya teslime bağlı taşınır rehni bulunan alacaklı, elinde resmî bir rehin senedi olmasa dahi bu yolu kullanabilir.

Taşınmaz (ipotek) tarafının ayrıntısı bu sayfadaki Üç Ayrı Usul ve Kredi İpoteğinde İcra Emri Yolu bölümlerindedir; satış süreleri için satış talebi süresi sayfamıza bakabilirsiniz.

Ödeme Emri Kime Gider? Üç Muhatap

Rehinli takipte tebligat çevresi, genel haciz yolundan geniştir.

Borçlu ve rehin maliki üçüncü şahıs: icra dairesi, kayıtlara uygun olmak üzere birer ödeme emri gönderir. Rehin başkasının malı üzerindeyse o kişiye de ayrıca ödeme emri tebliğ edilir.

Sonraki rehin hakkı sahibi: icra dairesi takibi bir ihbarname ile bildirir. Bu kişiye ödeme emri değil, bilgilendirme yapılır.

Neden böyle? Aynı mal üzerinde birden fazla rehin bulunabilir. Sonraki sırada yer alan rehin sahibinin, malın paraya çevrileceğinden haberdar olması gerekir; aksi hâlde hakkını koruyacak adımı atamaz.

Alacaklı için pratik sonuç: takip talebinde rehin malikinin ve varsa sonraki rehin sahiplerinin kayıtlardan doğru tespiti gerekir. Eksik tebligat, ilerideki satışı sakatlayabilir.

İki Yönlü İtiraz Tuzağı

Rehinli takipte itirazın kapsamı, genel haciz yolundan farklı ve çok daha keskin sonuçlar doğurur.

Birinci tuzak — rehin hakkına itiraz edilmezse: yedi günlük itiraz süresi içinde alacaklının rehin hakkına ayrıca ve açıkça itiraz etmeyen borçlu, bu takip açısından alacaklının rehin hakkını kabul etmiş sayılır.

İkinci tuzak — yalnızca rehin hakkına itiraz edilirse: sadece rehin hakkına itiraz eden borçlu, ödeme emrindeki borcu kabul etmiş sayılır.

Yani itiraz dilekçesi iki ayrı hususu birlikte içermelidir: hem borca hem rehin hakkına. Yalnızca birine itiraz etmek, diğerini kabul anlamına gelir.

Bu, genel haciz yolundaki itirazdan ayrılan noktadır; orada borca itiraz tek başına takibi durdurur. İtirazın türleri için ödeme emrine itiraz: borca, imzaya ve yetkiye (İİK 62) sayfamıza bakabilirsiniz.

Alacaklı için sonucu: borçlu yalnızca rehin hakkına itiraz etmişse, alacaklı itirazın kaldırılmasını ya da iptalini isteyebileceği gibi, takibe genel haciz yolu ile devam ederek borçlunun mallarının haczedilmesini de talep edebilir: itirazın kaldırılması: kesin ve geçici kaldırma (İİK 68).

Konkordato ve İflasta Rehinli Alacaklı

Konkordato mühleti sırasında rehinli alacak için rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılabilir veya başlamış takibe devam edilebilir; ancak bu takipte muhafaza tedbiri alınamaz ve rehinli malın satışı yapılamaz (İİK m.295).

Borçlu iflas ederse rehnin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan takiplere iflas masasına karşı devam edilir; satış bedeli önce rehinli alacaklılara paylaştırılır, artan kısım masaya geçer. Takip alacaklısı isterse bu takipten vazgeçip rehnin iflas idaresince satılmasını da isteyebilir (İİK m.193). Konkordatoda alacaklının diğer hakları için konkordatoda alacaklı hakları, iflas süreci için iflas yoluyla takip rehberlerimize bakabilirsiniz.

Meskeniyet Şikâyeti Dinlenmez

İpoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takipte haciz aşaması bulunmadığından borçlunun haline münasip ev (meskeniyet) şikâyeti dinlenmez (Yargıtay 12. HD, 24.02.2017, 2016/29009 E., 2017/2627 K.). İpotekli eve başka bir alacaklının haciz koyması hâlinde ise ipoteğin türüne göre şikâyet mümkün olabilir: konut kredisi gibi zorunlu ipotekler engel değildir, serbest iradeyle verilen genel kredi ipoteği engeldir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 31.05.2023, 2022/76 E., 2023/544 K.). Borçlu tarafından ayrıntılar için İpotekli Ev Haczedilir mi? rehberimize bakabilirsiniz.

Zamanaşımı İtirazı İleri Sürülemez

Bu, rehinli takibin borçlu bakımından en dezavantajlı yönlerinden biridir ve çoğu kaynakta atlanır.

Kural: rehnin paraya çevrilmesi yoluyla ilamsız takipte borçlu zamanaşımı itirazında bulunamaz.

Genel haciz yolundan farkı belirgindir: orada zamanaşımı, ödeme emrine itiraz sebeplerinden biridir. Rehinli takipte bu kapı kapalıdır.

Bunun sebebi rehin hakkının niteliğidir: rehin, alacağı bir mal üzerinde ayni olarak güvenceye bağlar; alacağın zamanaşımına uğraması rehin hakkını kendiliğinden sona erdirmez.

Borçlu için pratik sonuç: eski tarihli bir rehne dayanan takipte “borç zamanaşımına uğradı” savunması bu takip yolunda sonuç vermez. Savunma başka eksenlerde kurulmalıdır.

Satış İsteme Süresi: Taşınırda Altı Ay, Taşınmazda Bir Yıl

Kanunun kuralı: alacaklı, taşınır rehnin satışını ödeme veya icra emrinin tebliğinden itibaren altı ay içinde, taşınmaz rehnin (ipoteğin) satışını da aynı tarihten itibaren bir yıl içinde isteyebilir. Satış bu sürelerde istenmez veya talep geri alınıp süresinde yenilenmezse takip düşer (İİK m.150/e). Gemilerde bu süre üç aydır (İİK m.153/a).

Bu süreler haciz yolundaki satış isteme süresinden ayrıdır: haciz yolunda süre hacizden itibaren bir yıldır (İİK m.106), rehin takibinde ise ödeme veya icra emrinin tebliğinden işler.

Süre hesabında önemli bir kural vardır: itirazın kaldırılması için icra mahkemesine veya itirazın iptali için mahkemeye başvurulması tarihinden itibaren, kararın kesinleşmesine kadar geçen zaman (İİK m.150/e yollamasıyla m.78/2) satış isteme süresinin hesabına dâhil edilemez.

Süre kaçırılırsa telafi yoktur: Yargıtay uygulamasına göre alacaklının düşmüş olan takibe devam etmesi mümkün değildir; yeniden takip yapması gerekir.

Alıcı çıkmazsa durum farklıdır: “alıcı çıkmaması nedeniyle satışın düşürülmesi”ne karar verilmesinden sonra alacaklı vekili her zaman ve yenileme harcı vermeden satış talebinde bulunabilir.

Taşınırda Kıymet Takdiri: Daireler Arası Görüş Farkı

Uygulamada tartışmalı bir alan bulunduğundan, bu husus dosya bazında değerlendirilmelidir.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin bir kararında, İİK m.150/d’deki “satış hazırlıkları” başlıklı kıymet takdiri hükmünün gayrimenkuller için uygulanacak ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takiplere ilişkin olduğu ve müşterek hükümler arasında yer almadığı belirtilmiştir.

Buna karşılık aynı kaynakta, uygulamanın ve Yargıtay 12. Hukuk Dairesi kararlarının aksi yönde olduğu ifade edilmektedir.

Tartışmanın pratik konusu şudur: taşınır rehninde, takip kesinleşmeden önce kıymet takdiri gibi satış hazırlıklarına başlanıp başlanamayacağı.

Taraflar için sonuç: bu alanda tek bir yerleşik uygulama bulunmadığından, erken yapılan satış hazırlıklarına karşı şikâyet yolu değerlendirilebilir. Kıymet takdirine itiraz usulü için kıymet takdirine itiraz sayfamıza bakabilirsiniz.

İhale aşaması ve fesih süreleri için icra ihalesi ve ihalenin feshi sayfamıza da bakabilirsiniz.

Rehin Takibinin Kanuni Çerçevesi

Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip, kendi usul kurallarına tabidir.

Rehin takibi rejimi
KonuKuralDayanak
Önce rehne başvurmaRehinle temin edilmiş alacakta önce rehnin paraya çevrilmesiİİK m.45
Takip yoluRehnin paraya çevrilmesi yoluyla takipİİK m.145
İpotekİpoteğin paraya çevrilmesinde uygulanacak usulİİK m.148
İcra emriİlam niteliğindeki belgeye dayalı takipte icra emriİİK m.149
Ödeme emriDiğer hâllerde ödeme emri gönderilmesiİİK m.149/b
KiracıTaşınmazdaki kiracıya bildirimİİK m.150/b
Satış süresiRehinde satış isteme süresiİİK m.150/e
Rehin açığıSatış bedeli alacağı karşılamazsa belge verilmesiİİK m.152

Dördüncü ve beşinci satırlar, takibin şeklini belirler: ipotek akit tablosu ilam niteliğindeyse borçluya icra emri, aksi hâlde ödeme emri gönderilir. Bu ayrım borçlunun başvuru yolunu da değiştirir.

Rehin varsa önce rehne başvurulur. Alacak bir rehinle temin edilmişse, kural olarak önce rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapılması gerekir (İİK m.45). Bu kurala aykırı başlatılan haciz yoluyla takip, borçlunun şikâyeti üzerine iptal edilebilir. Kambiyo senedine bağlanmış alacaklar gibi kanunda öngörülen hâller bu kuralın istisnasını oluşturur.

Paraya Çevirme Zinciri

Takip kesinleştiğinde rehinli malın satışı için satış zinciri işler.

Paraya çevirme rejimi
KonuKuralDayanak
Satış istemeAlacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde satış isteyebilirİİK m.106
Haczin düşmesiSüresinde satış istenmez veya gerekli gider on beş gün içinde depo edilmezse haciz kalkarİİK m.110
Kıymet takdiriRapor borçluya, haciz koydurmuş alacaklıya ve ipotekli alacaklılara tebliğ edilirİİK m.128
ŞikâyetTebliğden itibaren yedi gün içinde şikâyet; şikâyetten itibaren yedi gün içinde masraf yatırılmazsa kesin retİİK m.128/a
Rızaen satışBorçlu, kıymet takdirinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde yetki isteyebilirİİK m.111/a
Elektronik artırmaAçık artırma elektronik satış portalında yapılır ve yedi gün sürerİİK m.111/b
İlanArtırmanın gün ve saat aralığı en az on beş gün önce ilan edilirİİK m.114
İhale bedeliBedel, artırma sonuç tutanağının ilanından itibaren yedi gün içinde ödenirİİK m.118

Birinci satır, rehin takiplerinde ayrı bir hükme tabidir: rehnin paraya çevrilmesi yolunda satış isteme süresi kendi maddesinde düzenlenmiştir (İİK m.150/e) ve haciz yolundaki süreden farklı işleyebilir.

Rehin açığı için rehin açığı belgesi rehberimize bakabilirsiniz.

Üçüncü Kişi Malik ve Borçlu

Rehinli taşınmazın maliki ile borçlu farklı kişiler olabilir.

Taraf başlıkları
KonuDeğerlendirme
Asıl borçluBorç ilişkisinin tarafı
Rehin malikiTaşınmazı teminat gösteren kişi
BildirimHer ikisine de bildirim yapılması
İtirazMalikin başvuru imkânı
KapsamSorumluluğun taşınmazla sınırlı olması
Kişisel borçMalikin kişisel sorumluluğunun bulunmaması
SatışTaşınmazın paraya çevrilmesi
RücuÖdeme yapan malikin başvurusu

Beşinci ve altıncı satırlar birlikte okunmalıdır: borçtan sorumlu olmayan rehin maliki bakımından sorumluluk kural olarak taşınmazla sınırlıdır; diğer malvarlığına yönelinemez.

Malike de bildirim yapılmalıdır. Taşınmaz borçludan başka bir kişiye aitse, takip işlemlerinin malike de bildirilmesi gerekir. Bu bildirimin yapılmaması usulsüzlük oluşturur ve şikâyet konusu edilebilir (İİK m.16).

Borçlunun Başvuru Yolları

Rehin takibinde borçlunun elindeki yollar takibin şekline göre değişir.

Yol haritası
YolDayanak
İcra emriİlam niteliğindeki belgeye dayalı takipte (İİK m.149)
Geri bırakmaİtfa, imhal veya zamanaşımı (İİK m.33)
Ödeme emriDiğer hâllerde itiraz imkânı (İİK m.149/b)
ŞikâyetUsule aykırı işlemler (İİK m.16)
Önce rehinKurala aykırı haciz takibine itiraz (İİK m.45)
Kıymet takdiriRapora karşı yedi gün (İİK m.128/a)
Rızaen satışKıymet takdirinden itibaren yedi gün (İİK m.111/a)
İhalenin feshiUsulsüzlük hâlinde talep (İİK m.134)

Birinci ve üçüncü satırlar birlikte okunmalıdır: takibin icra emriyle mi ödeme emriyle mi başladığı, borçlunun başvurabileceği yolu doğrudan belirler.

Tebligatın türü belirlenmelidir. Gelen belgenin icra emri mi ödeme emri mi olduğu, hem süreyi hem başvuru yolunu değiştirir. Bu nedenle tebligat alındığında belgenin türü ve dayandığı madde ilk olarak tespit edilmelidir.

Geri bırakma için icranın geri bırakılması rehberimize bakabilirsiniz.

Rehin Açığı ve Sonrası

Satış bedeli alacağı karşılamazsa süreç devam eder.

Sonraki adımlar
Adımİçerik
BelgeRehin açığı belgesinin alınması (İİK m.152)
TalepBelgenin talep üzerine düzenlenmesi
TakipKalan alacak için haciz yoluyla takip
AraştırmaBorçlunun diğer malvarlığının taranması
HacizBulunan mallara haciz (İİK m.78)
SatışHacizden itibaren bir yıl (İİK m.106)
Aciz vesikasıMal bulunamazsa belge (İİK m.105, m.143)
İptal davasıŞartları varsa dava (İİK m.277)

İkinci satır, sık atlanan adımdır: rehin açığı belgesi kendiliğinden düzenlenmez; alacaklının talepte bulunması gerekir.

Rehin satışı borcu tamamen kapatmayabilir. Satış bedelinin alacağı karşılamaması hâlinde borç sona ermez; kalan kısım için borçlunun diğer malvarlığına yönelinir. Bu nedenle rehin satışı sonrasında dosya kapanmış sayılmamalı ve kalan borç takip edilmelidir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

Rehin takiplerinde tekrarlanan hatalar sınırlı sayıdadır.

Hata başlıkları
HataSonucu
YolRehin varken haciz yoluyla takip (İİK m.45)
Emirİcra emri ile ödeme emrinin karıştırılması
MalikÜçüncü kişi malike bildirim yapılmaması
KiracıTaşınmazdaki kiracıya bildirim eksikliği (İİK m.150/b)
SüreSatış isteme süresinin kaçırılması (İİK m.150/e)
KıymetRapora süresinde itiraz edilmemesi (İİK m.128/a)
BelgeRehin açığı belgesinin talep edilmemesi (İİK m.152)
FekÖdeme sonrası terkin talebinin yapılmaması

Birinci satır, takibin iptaline yol açan en yaygın hatadır: alacak rehinle temin edilmişse kural olarak önce rehnin paraya çevrilmesi yoluna gidilmesi gerekir.

Kiracıya bildirim ihmal edilmemelidir. İpotekli taşınmazda kiracı bulunması hâlinde kira bedelinin icra dairesine ödenmesi bildirilir (İİK m.150/b). Bu bildirim hem ayrı bir tahsilat kanalı açar hem de usul bakımından zorunludur.

Kalan alacak için haciz sırası ve paylaşım konusunda sıra cetveline itiraz ve şikâyet rehberimize bakabilirsiniz.

Uygulamada Sık Sorulanlar

Rehin takibi konusunda tekrarlanan sorular belirli başlıklarda toplanır.

Başlık bazında
SoruCevap
KuralÖnce rehne başvurma zorunluluğu (İİK m.45)
İstisnaKanunda öngörülen hâller
Emirİcra emri veya ödeme emri (İİK m.149, m.149/b)
MalikÜçüncü kişi malikin durumu
SorumlulukTaşınmazla sınırlı olması
KiracıKira bedelinin dosyaya ödenmesi (İİK m.150/b)
SatışRehinde satış isteme süresi (İİK m.150/e)
AçıkBedelin yetmemesi hâlinde belge (İİK m.152)

İkinci satır, kuralın sınırını gösterir: kambiyo senedine bağlanmış alacaklar gibi kanunda öngörülen hâllerde önce rehne başvurma kuralı uygulanmayabilir.

Takip yolu baştan doğru seçilmelidir. Rehinle temin edilmiş bir alacak için haciz yoluyla takip başlatılması hâlinde takip, borçlunun şikâyeti üzerine iptal edilebilir. Bu nedenle takip öncesinde alacağın teminatlı olup olmadığı denetlenmelidir.

Süreç Yönetimi

Rehin takibinde izlenecek adımlar sıralıdır.

Adım listesi
Adımİçerik
BelgeRehin veya ipotek belgesinin incelenmesi
YolRehnin paraya çevrilmesi yolunun seçilmesi (İİK m.145)
TaraflarBorçlu ve varsa üçüncü kişi malikin gösterilmesi
Emirİcra veya ödeme emrinin gönderilmesi
KiracıTaşınmazdaki kiracıya bildirim (İİK m.150/b)
KesinleşmeTakibin kesinleşmesi
SatışSüresinde satış talebi (İİK m.150/e)
DağıtımBedelin paylaştırılması (İİK m.140)

Üçüncü satır, taraf teşkilinin şartıdır: taşınmaz borçludan başka bir kişiye aitse takip hem borçluya hem malike yöneltilmelidir.

Her dosya kendi takvimini kurar. Aynı borçluya karşı hem haciz hem rehin takibi yürütülüyorsa, her dosya kendi süre rejimine tabidir. Bir dosyada süresinde yapılan satış talebi, diğer dosyadaki süreyi kesmez.

Haciz Yoluyla Karşılaştırma

İki takip yolu şart ve sonuçları bakımından ayrışır.

Karşılaştırma
ÖlçütHaciz yoluRehnin paraya çevrilmesi
DayanakİİK m.58 vd.İİK m.145 vd.
ŞartTeminat aranmamasıAlacağın rehinle temin edilmiş olması
ÖncelikGenel yolÖnce rehne başvurma (İİK m.45)
EmirÖdeme emri (İİK m.60)İcra veya ödeme emri (İİK m.149)
TarafBorçluBorçlu ve varsa malik
KapsamBulunan mallarRehinli mal
Satış süresiHacizden itibaren bir yıl (İİK m.106)Kendi süresi (İİK m.150/e)
AçıkAciz vesikası (İİK m.143)Rehin açığı belgesi (İİK m.152)

Üçüncü satır, yol seçimini belirler: alacak rehinle temin edilmişse kural olarak önce rehnin paraya çevrilmesi yoluna gidilmesi gerekir.

Belgeler farklı rejimlere tabidir. Rehin açığı belgesi ile aciz vesikası aynı belge değildir ve sağladıkları imkânlar birebir örtüşmez. Tasarrufun iptali davasında aranan belge kesin aciz vesikasıdır; bu nedenle elde bulunan belgenin türü ve dayanağı tespit edilmelidir.

Aciz vesikası için aciz vesikası rehberimize bakabilirsiniz.

Borçlu Bakımından Denetim

Rehin takibiyle karşılaşan borçlunun denetleyeceği hususlar vardır.

Denetim listesi
KonuNe kontrol edilir
BelgeTakibin dayandığı rehin belgesi
Kapsamİpoteğin hangi borcu teminat altına aldığı
TutarTalep edilen tutarın ipotek kapsamıyla uyumu
FerilerFaiz ve masrafların ipotek kapsamında olması
EmirGelen belgenin türü (İİK m.149, m.149/b)
SüreBaşvuru süresinin hesaplanması
KıymetRapora karşı yedi gün (İİK m.128/a)
Rızaen satışYetki talebi (İİK m.111/a)

İkinci ve üçüncü satırlar birlikte okunmalıdır: ipoteğin hangi borcu ve hangi tutara kadar teminat altına aldığı akit tablosunda gösterilir. Bu kapsamı aşan taleplere karşı başvuru yolu açıktır.

Akit tablosu incelenmelidir. Takibin dayandığı ipotek akit tablosu, hem ipoteğin türünü hem kapsamını hem de takibin icra emriyle mi ödeme emriyle mi yürütüleceğini belirler. Bu belge incelenmeden savunma kurgulanamaz.

Haciz Yoluyla Karşılaştırma

İki takip yolu, dayanağı ve kapsamı bakımından ayrışır.

Karşılaştırma
ÖlçütHaciz yoluRehin yolu
DayanakGenel hükümlerİİK m.145 vd.
Ön şartTeminat aranmamasıAlacağın rehinle temin edilmiş olması
KapsamBorçlunun malvarlığıRehinli mal
SıraHaciz tarihine göreRehin derecesine göre
EmirÖdeme emri (İİK m.60)İcra veya ödeme emri (İİK m.149)
Satış süresiBir yıl (İİK m.106)Kendi hükmüne göre (İİK m.150/e)
AçıkAciz vesikası (İİK m.143)Rehin açığı belgesi (İİK m.152)
ZorunlulukRehin varsa ikinci sıradaÖnce başvurulması gereken yol (İİK m.45)

Sekizinci satır, yol seçiminin kuralını özetler: alacak rehinle teminat altına alınmışsa önce rehnin paraya çevrilmesi yoluna gidilmesi gerekir; haciz yolu ancak rehin bedeli yetmediğinde kalan alacak için kullanılır.

İki yol art arda kullanılır. Rehin bedeli alacağı karşılamazsa alınan belgeye dayanılarak kalan alacak için haciz yoluyla takip yapılabilir. Bu nedenle rehin satışı sonrasında dosya kapatılmamalı ve kalan borç için süreç sürdürülmelidir.

Kambiyo Senedi ve Diğer İstisnalar

Önce rehne başvurma kuralının kanunda öngörülen istisnaları bulunur.

İstisna başlıkları
KonuDeğerlendirme
KuralÖnce rehnin paraya çevrilmesi (İİK m.45)
Kambiyo senediSenede bağlanmış alacaklarda özel durum
İpotekle teminAynı alacağın hem senetle hem ipotekle güvence altına alınması
SeçimAlacaklının izleyeceği yol
İhtiyati hacizKanunda öngörülen hâller (İİK m.257)
Kısmi teminatRehnin alacağın bir kısmını karşılaması
ŞikâyetKurala aykırılıkta başvuru (İİK m.16)
SonuçTakibin iptali ihtimali

İkinci ve üçüncü satırlar birlikte okunmalıdır: alacak hem kambiyo senedine hem ipoteğe bağlanmışsa, alacaklının hangi yolu izleyebileceği kanunda öngörülen istisna çerçevesinde belirlenir.

Kurala aykırılık iptal sebebidir. Rehinle temin edilmiş bir alacak için istisna hâli bulunmaksızın haciz yoluyla takip başlatılması, borçlunun şikâyeti üzerine takibin iptaline yol açar. Bu nedenle takip öncesinde alacağın teminat yapısı ve istisna şartlarının bulunup bulunmadığı denetlenmelidir.

Kambiyo takibi için kambiyo senetlerine özgü takip rehberimize bakabilirsiniz.

Banka hesabı kat ettiyse: Kat ihtarnamesine itiraz süreleri (ipotekli kredide tebliğden itibaren 8 gün, İİK m.150/ı; noterden gönderilen hesap özetinde 1 ay, İİK m.68/b), bankanın başvurabileceği takip türleri ve kefillerin durumu için Hesap Kat İhtarnamesi Geldi: Şirket Kredisi Muaccel Oldu, Ne Yapmalı? rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Taşınır rehninde belge şart mı?

Hayır. Taşınır rehninin paraya çevrilmesi yolu ile ilamsız takipte rehin hakkının belgeye dayanması zorunlu değildir; elinde rehne ilişkin belge bulunmayan alacaklı da bu yola başvurabilir.

Rehin belgem varsa ödeme emrine eklemem gerekir mi?

Gerekmez. İİK m.147’nin m.61’e yaptığı atıf sebebiyle, takip belgeye dayansa dahi belgenin tasdikli bir örneğinin ödeme emri ekinde borçluya tebliği aranmaz.

Ödeme emri kimlere gönderilir?

Borçlu ile rehin maliki üçüncü şahsa kayıtlara uygun olmak üzere birer ödeme emri gönderilir. Ayrıca icra dairesi takibi sonraki rehin hakkı sahibine bir ihbarname ile bildirir.

Sadece borca itiraz etsem yeterli mi?

Hayır. Yedi günlük süre içinde rehin hakkına ayrıca ve açıkça itiraz etmeyen borçlu, bu takip açısından alacaklının rehin hakkını kabul etmiş sayılır. İtiraz dilekçesi hem borca hem rehin hakkına yönelmelidir.

Yalnızca rehin hakkına itiraz edersem ne olur?

Yalnızca rehin hakkına itiraz eden borçlu, ödeme emrindeki borcu kabul etmiş sayılır. Bu durumda alacaklı itirazın kaldırılması veya iptalini isteyebileceği gibi takibe genel haciz yoluyla devam ederek malların haczini de talep edebilir.

Rehinli takipte zamanaşımı itirazı yapabilir miyim?

Hayır. Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla ilamsız takipte borçlu zamanaşımı itirazında bulunamaz. Bu, genel haciz yolundan ayrılan önemli bir farktır.

Taşınır rehninde satış hangi sürede istenir?

Ödeme veya icra emrinin tebliğinden itibaren altı ay içinde. Taşınmaz rehninde (ipotekte) bu süre aynı tarihten itibaren bir yıldır; süresinde satış istenmezse takip düşer (İİK m.150/e).

İpotek akit tablosu borç ikrarı içermiyorsa ne olur?

Borçluya icra emri yerine ödeme emri gönderilir; ödeme süresi otuz gün, itiraz süresi yedi gündür (İİK m.149/b). Kredi ilişkisinde ise noter aracılığıyla hesap özeti veya ihtar gönderilmişse banka icra emri yoluna gidebilir (İİK m.150/ı).

Rehin satışı borcu karşılamazsa ne olur?

Alacaklıya kesin rehin açığı belgesi verilir. Bu belge borç ikrarı niteliğindedir; alacaklı bir yıl içinde haciz yoluyla takip isterse yeniden icra veya ödeme emri göndermesi gerekmez (İİK m.152).

İtiraz süreci satış süresini kısaltır mı?

Hayır. İtirazın kaldırılması için icra mahkemesine veya itirazın iptali için mahkemeye başvurulması tarihinden kararın kesinleşmesine kadar geçen zaman, satış isteme süresinin hesabına dâhil edilemez.

Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip nedir?

Alacağı taşınır rehni veya ipotek ile güvenceli alacaklının, rehinli malı sattırarak alacağını tahsil etmek için başlattığı özel takip yoludur (İİK m.145 vd.).

Önce rehne başvuru kuralı nedir?

Rehinle güvenceli alacaklı, kural olarak borçlunun diğer mallarına haciz koymadan önce rehinli malı paraya çevirmeye çalışmalıdır. Bu kurala uyulmazsa takip itirazla durdurulabilir.

Bu kuralın istisnası var mı?

Evet. Alacak kambiyo senedine (çek, bono) bağlıysa, rehinle güvenceli olsa bile alacaklı önce rehne başvurmadan doğrudan kambiyo takibi yapabilir. Bazı ipotekli alacaklarda da doğrudan takip mümkündür.

Rehin açığı belgesi nedir?

Rehinli malın satış bedeli alacağı karşılamaya yetmezse, açıkta kalan kısım için alacaklıya verilen belgedir. Bu belgeyle alacaklı kalan alacağı için borçlunun diğer mallarına haciz yoluyla takip yapabilir.

İpotek başkasının evi üzerindeyse ne olur?

İpotek üçüncü kişinin (malik) taşınmazı üzerindeyse, takip hem borçluya hem malike yöneltilir. Malik, borçlu olmasa bile ipotekli malını kaybetme riski taşır.

İpoteğin paraya çevrilmesi nasıl işler?

Borçluya ödeme/icra emri tebliğ edilir; süreç kıymet takdiri ve e-Satış açık artırmasıyla devam eder. Satış bedeli öncelikle ipotekli alacaklıya ödenir.

İpotek veya rehinli alacağınızı paraya çevirmek için uzman desteği alın

Hukukçular Evi yanınızda.

Post by Av. Fatma Öztürk