Kişisel İlişkiye Uymayan Ebeveynden Manevi Tazminat: Çocuğu Göstermeyen Eşe Dava (TMK 323-324, TBK 58)

Velayeti kendisine bırakılmayan ana veya baba çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir (TMK m.323) ve velayet sahibi, çocuğun diğer ebeveynle ilişkisini zedeleyen her davranıştan kaçınmakla yükümlüdür (TMK m.324/1). Kişisel ilişki kararına uyulmazsa önce karar adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğü aracılığıyla yerine getirilir (5395 s.K. m.41/C); teslim emrine aykırılık, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine üç günden on güne kadar disiplin hapsi gerektirir (m.41/F-2). Kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmeyen ebeveynin velayeti, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla değiştirilebilir (TMK m.324/3). Bunlardan ayrı olarak, kişisel ilişki hakkı kişilik hakkıyla bağlantılı olduğundan, haksız ve kusurlu engelleme genel hükümlere göre manevi tazminat talebine de dayanak olabilir (TMK m.24-25; TBK m.49, 58). Bu talep, kanunda özel olarak düzenlenmiş bir yaptırım değildir; somut ihlallerin belgelenmesine dayanır.

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Kişisel ilişki kimin hakkı?
• Velayet sahibinin yükümlülüğü
• Kararın yerine getirilmesi
• Disiplin hapsi
• Velayetin değiştirilmesi
• Manevi tazminatın dayanağı
• İspat ve deliller
• Davalının savunmaları
• Miktar, faiz ve zamanaşımı
• Çocuğun kendi talebi ve devlete karşı başvuru
• Görevli mahkeme ve usul
• Dilekçe örnekleri
• Örnek senaryolar
• Yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Müdürlük başvurusunun adım adım işleyişi için çocuğumu göstermiyor: çocuk teslimi ve kişisel ilişki, yeni sistemin genel çerçevesi için çocuk teslimi ve adli destek sistemi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kişisel İlişki Kimin Hakkı? TMK 323 ve Kişilik Hakkı Bağlantısı

Ana ve babadan her biri, velayeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan ergin olmayan çocuğuyla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir (TMK m.323). Boşanma kararında hâkim, velayeti düzenlerken ana ve babanın çocukla kişisel ilişkisini de düzenler (TMK m.182/1). Hukuk Genel Kurulu bu hakkın yalnızca ebeveyne ait olmadığını vurgulamıştır: “Bu hak anne baba için olduğu kadar çocuk için de bir haktır.” (YHGK, 20.03.2013, E.2012/2-799, K.2013/389).

Öğretide kişisel ilişki hakkının kişilik hakkının içeriğinde yer alan bir değer olduğu, velayetten bağımsız bulunduğu, bu nedenle feragat edilemeyeceği ve devredilemeyeceği kabul edilmektedir (Canan Yılmaz, Yargıtay Kararları Işığında Çocukla Kişisel İlişki Kurulması, MHB C.35, S.1). Yargıtay da boşanma protokolündeki kişisel ilişkiden feragat içeren düzenlemeyi geçersiz saymıştır (2. HD, 04.02.2014, E.2013/11644, K.2014/1866). Anayasa Mahkemesi ise kişisel ilişkiye ilişkin uyuşmazlıkları aile hayatına saygı hakkı (Anayasa m.20) kapsamında değerlendirmektedir. Manevi tazminat talebinin hukuki temeli de bu niteliktir: hak kişilik hakkıyla bağlantılı olduğundan, hukuka aykırı engelleme kişilik hakkına saldırı olarak ileri sürülebilir.

Hâkimin kişisel ilişki süresini belirlerken kullandığı ölçütler için boşanma sonrası kişisel ilişki ve hâkimin takdiri yazımıza bakabilirsiniz.

Velayet Sahibinin Yükümlülüğü: TMK 324/1 ve İhlal Biçimleri

Ana ve babadan her biri, çocuğun diğer tarafla ilişkisini zedeleyen veya eğitilmesini ve yetiştirilmesini engelleyen her türlü davranıştan kaçınmakla yükümlüdür (TMK m.324/1). Bu yükümlülük, çocuğu teslim günü getirmemekten çok daha geniştir: çocuğa diğer ebeveyni kötülemek, telefon görüşmelerini sistematik olarak engellemek, görüş saatlerine denk gelen etkinlikler planlamak veya çocuğu görüşmeye karşı kışkırtmak da ilişkiyi zedeleyen davranışlardır. Çocuğun görüşmeye karşı yönlendirilmesi konusunda eşim çocuğu bana karşı kışkırtıyor ve ebeveyne yabancılaştırma yazılarımıza bakabilirsiniz.

Buna karşılık her görüşmenin gerçekleşmemesi hukuka aykırı değildir. Kişisel ilişki nedeniyle çocuğun huzuru tehlikeye düşüyorsa, ana veya baba bu hakkı yükümlülüklerine aykırı kullanıyorsa, çocukla ciddi biçimde ilgilenmiyorsa ya da başka önemli sebepler varsa kişisel ilişki hakkı reddedilebilir veya geri alınabilir (TMK m.324/2). Ancak bu karar hâkime aittir; velayet sahibi bu gerekçelerle mahkeme kararını kendi başına askıya alamaz. Endişe varsa izlenecek yol, kararın değiştirilmesini veya gözetimli görüşmeyi istemektir; bunun için gözetim altında refakatli görüşme yazımıza bakabilirsiniz.

Önce Kararın Yerine Getirilmesi: 5395 m.41/A-41/C ve Müdürlük Süreci

Çocuk teslimi veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair aile mahkemesi ilam ve tedbir kararları, çocuğun üstün yararı esas alınarak adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerince yerine getirilir (5395 s.K. m.41/A-1). Müdürlük bulunmayan yerlerde bu görev Adalet Bakanlığınca belirlenen hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne aittir ve yetkili müdürlük çocuğun yerleşim yeri müdürlüğüdür (m.41/A-3, 4). İşlemler harçtan istisnadır; masraflar avukatlık ücreti hariç Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır (m.41/H).

Kişisel ilişki kararı rızayla yerine getirilmezse hak sahibi müdürlüğe başvurur. Müdürlük yükümlüyle irtibata geçip çocuğun belirlenen yere getirilmesini bildirir. Yükümlüye ulaşılamaz, yükümlü çocuğu getirmeyeceğini söyler veya getirmezse yükümlüye teslim emri gönderilir; emirde kararın gün ve saatlerinde çocuğu getirme zorunluluğu, haklı mazeretin teslim gününden önce bildirilmesi gerektiği, yükümlülüğün emrin tebliğinden sonraki dönemde de yeni bir emre gerek olmadan süreceği ve emre uyulmamasının disiplin hapsi gerektireceği yazılır (m.41/C-2, 3). Yükümlünün teslim emrine aykırı ilk hareketinde müdürlük, aile mahkemesinden yükümlü hakkında danışmanlık tedbiri uygulanmasını talep eder (m.41/C-8).

Hak sahibinin de yükümlülükleri vardır. Teslim emrinin tebliğinden sonra çocuğu teslim almaya geleceğini teslim saatinden en az kırk sekiz saat önce müdürlüğe bildirmek zorundadır (m.41/C-7). Bildirdiği hâlde haklı mazeret olmaksızın art arda iki kez veya bir yılda üç kez gelmezse dosya işlemden kaldırılır ve teslim emri hükümsüz hâle gelir (m.41/C-12). Bu kurallar, tazminat davasında “karşı taraf da görüşmeye gelmedi” savunmasının değerlendirilmesinde de önem taşır.

Eski icra dairesi uygulamasından yeni sisteme geçişin ayrıntıları için çocukla kişisel ilişki engelleniyor: haklarınız yazımıza bakabilirsiniz.

Disiplin Hapsi: 5395 m.41/F, Şikâyet ve İtiraz

Çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararlarının yerine getirilmesine ilişkin teslim emrine aykırı hareket edenler ile emrin gereğinin yerine getirilmesini engelleyenler, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine üç günden on güne kadar disiplin hapsiyle cezalandırılır (5395 s.K. m.41/F-2). Çocuk teslimine dair emre aykırılıkta ve kişisel ilişki için kendisine çocuk teslim edilen hak sahibinin çocuğu süre bitiminde getirmemesinde ise üç aya kadar disiplin hapsi öngörülmüştür (m.41/F-1, 3). Şikâyet, işlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesine yapılır (m.41/F-4).

Şikâyet olunana duruşma günü bildirilir; mahkeme şikâyet olunanın CMK 147. maddesindeki haklarını hatırlatarak savunmasını alır, delilleri değerlendirir ve teslim emrine aykırılığı tespit ederse disiplin hapsine, aksi hâlde şikâyetin reddine karar verir (m.41/F-5). Kararlar kesinleştikten sonra Cumhuriyet başsavcılığınca infaz edilir ve kesinleşmeden itibaren iki yıl geçtikten sonra yerine getirilemez (m.41/F-6). Şikâyetten vazgeçilmesi hâlinde dava ve bütün sonuçlarıyla birlikte ceza düşer (m.41/F-7). Kararlara karşı itiraz süresi 7499 sayılı Kanunla iki haftaya çıkarılmıştır (m.41/F-8, 41/E-3). Anayasa Mahkemesi, 41/F’de öngörülen disiplin hapsinin Anayasa’nın 38. maddesi bağlamında ceza niteliğinde olduğunu kabul etmiştir (AYM, E.2022/6, K.2024/225).

Disiplin hapsi kararı manevi tazminat davasında güçlü bir delildir, ancak tazminatın şartı değildir. Görüş saatlerinde geç getirme gibi sınır durumlar için çocuğu görüş saatinde geç getirmenin yaptırımı yazımıza bakabilirsiniz.

Velayetin Değiştirilmesi: TMK 324/3, 183 ve Hukuk Genel Kurulu Kararı

7343 sayılı Kanunla TMK 324. maddesine eklenen üçüncü fıkraya göre, velayet kendisine bırakılan ebeveyn kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir; bu husus kişisel ilişkiye dair kararda taraflara ihtar edilir (TMK m.324/3). Durumların değişmesi hâlinde hâkim re’sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır (TMK m.183).

Hukuk Genel Kurulu, kişisel ilişkiyi sürekli engelleyen velayet sahibi annenin davranışını velayet hakkının kötüye kullanılması olarak nitelemiş ve velayetin değiştirilmesi talebinin reddine ilişkin direnme kararını bozmuştur (YHGK, 01.04.2015, E.2013/1926, K.2015/1139). Yargıtay ayrıca kişisel ilişkinin engellenmesi suretiyle velayet hakkının kötüye kullanıldığı iddiasının, velayetin kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle araştırılması gerektiğini belirtmiştir (2. HD, 20.06.2017, E.2017/1098, K.2017/7796). Daha yeni bir kararda ise velayet sahibinin yurt dışına çıkışının diğer ebeveynin rızasına bağlanmasının ölçüsüz olduğu, kişisel ilişki kararına uyulmaması hâlinde kanunun disiplin hapsi ve velayetin değiştirilmesi gibi yollar öngördüğü vurgulanmıştır (2. HD, 20.11.2025, E.2025/5404, K.2025/9980; kararların özetleri ikincil kaynaklardan aktarılmıştır).

Velayet davasının süreci ve maliyeti için velayet davası ne kadar sürer, dava dilekçesi için velayetin değiştirilmesi dava dilekçesi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Manevi Tazminatın Hukuki Dayanağı: TMK 24-25 ve TBK 49, 58

Kanunda “kişisel ilişkiye uymayan ebeveyn tazminat öder” şeklinde özel bir hüküm yoktur. Talep genel hükümlere dayanır. Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse hâkimden korunma isteyebilir; kişilik hakkı zedelenenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetki ile haklı kılınmadıkça her saldırı hukuka aykırıdır (TMK m.24). Saldırıya ilişkin davalarda maddi ve manevi tazminat istemleri saklıdır (TMK m.25/3). Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir (TBK m.58/1). Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.49/1).

Bu çerçevede talebin dört unsuru vardır: geçerli bir kişisel ilişki düzenlemesine rağmen ilişkinin engellenmesi (hukuka aykırılık), engellemenin velayet sahibinin iradesine dayanması (kusur), ebeveynin çocuğundan uzak kalmasından doğan ağır üzüntü ve ilişkinin zedelenmesi (manevi zarar) ve bu zararın engellemeden kaynaklanması (illiyet). Mahkeme kararıyla belirlenmiş ve müdürlük tutanaklarıyla belgelenmiş tekrarlayan ihlaller, talebi somutlaştırır.

Kişilik hakkına saldırı nedeniyle açılan davaların genel kuralları için kişilik hakkına saldırı ve manevi tazminat yazımıza bakabilirsiniz. Boşanma davasında istenen TMK 174 tazminatı bu talepten farklıdır; onun için boşanmada maddi ve manevi tazminat yazımız yol gösterir.

Neyi, Nasıl İspat Edeceksiniz? Tutanaklar, Disiplin Hapsi Kararı ve Mesajlar

Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır (TBK m.50/1). Kişisel ilişki davalarında en güçlü deliller resmî kayıtlardır. Müdürlük, yükümlüye bildirim yapıldığını, yükümlüyle irtibat kurulamadığını, çocuğun getirilmediğini ve teslim emrini tutanağa bağlar (5395 s.K. m.41/C-2, 3). Bu tutanaklar her bir ihlalin tarihini ve biçimini gösterir. Disiplin hapsi kararı ise aile mahkemesinin teslim emrine aykırılığı yargılama sonunda tespit ettiğini gösterir.

Bununla birlikte tazminat hâkimi bu kararlarla bağlı değildir. Hâkim, kusurun olup olmadığına karar verirken ceza hukukunun sorumluluğa ilişkin hükümleriyle ve ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı olmadığı gibi, ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararıyla da bağlı değildir (TBK m.74). Bu nedenle disiplin hapsi kararı güçlü bir delil olsa da tazminat davasında kusur ve zarar ayrıca tartışılır. Mesajlar, e-postalar, tanık anlatımları, sosyal inceleme raporları ve çocukla ilgili uzman raporları tabloyu tamamlar.

Davalının Savunmaları ve Hukuka Uygunluk Sebepleri

Her görüşmenin gerçekleşmemesi tazminat doğurmaz. Kanun, yükümlünün çocuğu teslim yerine getirmesine engel teşkil edecek derecede haklı bir mazereti varsa bunu teslim gününden önce müdürlüğe bildirerek çocuğun müdürlükçe alınmasını talep etmesini öngörür (5395 s.K. m.41/C-3-b, 41/C-6). Hak sahibi geleceğini kırk sekiz saat önce bildirmemişse yükümlünün çocuğu getirme zorunluluğu yoktur (m.41/C-7). Hak sahibi hakkında 6284 sayılı Kanun uyarınca gizlilik kararı veya başka bir tedbir varsa teslim işlemleri bu kararlar dikkate alınarak yapılır (m.41/C-11).

Davalının sık başvurduğu bir savunma çocuğun görüşmek istememesidir. Bu savunma, velayet sahibinin çocuğu diğer ebeveynle ilişkiye hazırlama ve ilişkiyi zedelemekten kaçınma yükümlülüğü karşısında değerlendirilir (TMK m.324/1). Çocuğun direncinin velayet sahibinin telkiniyle oluşup oluşmadığı uzman raporuyla araştırılabilir. Gerçekten ciddi bir risk varsa doğru yol, kararı kendi başına uygulamamak değil, TMK 324/2 uyarınca kişisel ilişkinin sınırlandırılmasını veya kaldırılmasını istemektir.

Tazminatın Miktarı, Kınama Kararı, Faiz ve Zamanaşımı

Manevi tazminatın amacı zenginleştirmek değil, ağır üzüntünün kısmen giderilmesidir. Yargıtay, miktarın belirlenmesinde olayın gelişimini, acının derecesini ve tarafların ekonomik ve sosyal durumunu dikkate alır (3. HD, 31.03.2022, E.2022/942, K.2022/3023; karar özeti ikincil kaynaktan). Kişisel ilişki uyuşmazlığında engellemenin süresi, tekrarı, çocuğun yaşı ve ilişkinin ne ölçüde koptuğu belirleyici olacaktır. Zarar görenin de zararın doğmasında etkisi varsa, örneğin görüşmelere düzenli gelmiyorsa, hâkim tazminatı indirebilir (TBK m.52/1).

Hâkim para yerine veya paraya ek olarak başka bir giderim biçimi de seçebilir; özellikle saldırıyı kınayan bir karar verebilir (TBK m.58/2). Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TBK m.72/1). Engellemeler aylara yayılıyorsa her ihlalin tarihi ayrı ayrı gösterilmeli ve dava, eski ihlallerin iki yıllık süreyi aşmaması gözetilerek açılmalıdır.

Çocuğun Kendi Talebi, Kayyım ve Devlete Karşı Bireysel Başvuru

Kişisel ilişki çocuğun da hakkı olduğundan (YHGK, K.2013/389), engellemenin çocuk yönünden de bir zarar doğurduğu ileri sürülebilir. Bu talep, ebeveynin üzüntüsünden çocuğa yansıyan bir zarar olarak değil, çocuğun kendi hakkının ihlaline dayanan bir talep olarak kurulmalıdır. Çocuğu temsil eden velayet sahibi bu davada davalı konumunda olacağından, menfaat çatışması nedeniyle çocuğa temsil kayyımı atanması gerekir (TMK m.426/2). Bu konuda çocuğa kayyım atanması yazımıza bakabilirsiniz.

Ebeveynin diğer ebeveyne karşı tazminat talebinden ayrı olarak, kişisel ilişkiye ilişkin yargılama sürecinin kendisi de aile hayatına saygı hakkını ihlal edebilir. Anayasa Mahkemesi, babayla kişisel ilişkinin kaldırılması talebini reddeden kararlarda ilk derece mahkemesinin dayandığı delillerin değerlendirilmediğini, alternatif tedbirlerin incelenmediğini ve yeterli gerekçe sunulmadığını belirterek aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine karar vermiş ve başvurucu anneye 50.000 TL manevi tazminat ödenmesine hükmetmiştir (AYM, R.D., B. No: 2022/57445, 30.04.2024; RG 23.12.2024, 32761). Bu tazminat Devlete karşıdır ve diğer ebeveynden istenen tazminattan farklıdır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme, Usul ve Diğer Yollarla İlişki

Disiplin hapsi şikâyeti, kanun gereği işlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesine yapılır (5395 s.K. m.41/F-4). Velayetin değiştirilmesi davası da aile mahkemesinin görevindedir (4787 s.K. m.4). Manevi tazminat davasının görevli mahkemesi konusunda kanunda açık bir hüküm yoktur. Talep, TMK’nin aile hukukuna ilişkin 323 ve 324. maddelerindeki yükümlülüğün ihlaline dayandığından aile mahkemesinde açılması kanaatimizce isabetlidir; görevsizlik kararı verilirse kararın kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi istenebilir, aksi hâlde dava açılmamış sayılır (HMK m.20).

Kişilik haklarının korunması için dava, davacının veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir (TMK m.25/5). Tazminat davası, disiplin hapsi şikâyetini veya velayet davasını beklemek zorunda değildir; ancak bu dosyalardaki tutanak ve kararlar delil olarak kullanılacağından çoğu zaman önce kararın yerine getirilmesi ve şikâyet yolu işletilir. Çocuğun kaçırılması veya alıkonulması boyutuna varan durumların ceza hukuku yönü için çocuğun kaçırılması ve alıkonulması suçu yazımıza bakabilirsiniz.

Dilekçe Örnekleri

1. Teslim emrine aykırılık nedeniyle disiplin hapsi şikâyeti (5395 m.41/F-2)

2. Kişisel ilişkinin engellenmesi nedeniyle manevi tazminat davası (TMK 24-25, 323-324; TBK 49, 58)

3. Kişisel ilişkinin engellenmesi nedeniyle velayetin değiştirilmesi davası (TMK 183, 324/3)

Kişisel ilişki kurulması davası için çocukla kişisel ilişki dilekçesi yazımızdaki örneğe bakabilirsiniz.

Örnek Senaryolar

Senaryo 1: Altı ay boyunca teslim yok. Boşanma kararıyla babaya ayda iki hafta sonu kişisel ilişki tanınmıştır. Anne altı ay boyunca çocuğu teslim yerine getirmemiş, baba her seferinde müdürlüğe bildirimde bulunmuştur.

Senaryo 2: Baba da düzenli gelmiyor. Anne bazı görüşmelerde çocuğu getirmemiş, ancak baba da kırk sekiz saat önce bildirimde bulunmadan teslim yerine gelmeyi alışkanlık hâline getirmiştir.

Senaryo 3: Çocuk görüşmek istemiyor. On iki yaşındaki çocuk babasıyla görüşmeyi reddetmekte, anne de “çocuk istemiyor” diyerek teslimden kaçınmaktadır. Burada belirleyici olan, çocuğun direncinin anne tarafından beslenip beslenmediğidir. Baba, uzman raporu ve çocuğun dinlenmesi yoluyla bu hususu araştırtmalı; risk varsa anne de kararı kendi başına uygulamamak yerine TMK 324/2 uyarınca sınırlama istemelidir.

Adım Adım Yol Haritası

1. Kararın kapsamını kontrol edin. Gün, saat ve teslim yeri açık mı?
2. Müdürlüğe başvurun. Çocuğun yerleşim yerindeki adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğü.
3. Kırk sekiz saat kuralına uyun. Her görüşme için önceden bildirim yapın.
4. Her ihlali belgeleyin. Tutanak, tarih, mesaj ve tanık bilgilerini saklayın.
5. Bir ay içinde şikâyet edin. Teslim emrine aykırılık için aile mahkemesine.
6. Velayet değişikliğini değerlendirin. Engelleme sistematikse TMK 324/3 ve 183.
7. Tazminat için süreyi kaçırmayın. Öğrenmeden itibaren iki yıl.
8. Kendi davranışınızı koruyun. Nafakayı kesmeyin, çocuğu süre bitiminde geri götürün.

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuğumu göstermeyen eski eşimden manevi tazminat isteyebilir miyim?

Genel hükümlere göre isteyebilirsiniz. Kişisel ilişki hakkı kişilik hakkıyla bağlantılıdır; kusurlu ve hukuka aykırı engelleme TMK 24-25 ve TBK 58 uyarınca tazminat talebine dayanak olabilir. Kanunda özel bir hüküm yoktur ve ihlallerin belgelenmesi gerekir.

Mahkeme kararı olmadan tazminat isteyebilir miyim?

Önce aile mahkemesinden kişisel ilişki kurulmasını istemeniz gerekir (TMK m.323). Ortada bir karar yokken engellemenin hukuka aykırılığını ve kapsamını ispat etmek güçleşir.

Çocuğu göstermemenin yaptırımı nedir?

Kişisel ilişkiye dair teslim emrine aykırı hareket eden yükümlü, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine üç günden on güne kadar disiplin hapsiyle cezalandırılır (5395 s.K. m.41/F-2).

Nereye başvurmalıyım?

Çocuğun yerleşim yerindeki adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne; müdürlük yoksa Adalet Bakanlığınca belirlenen hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne başvurulur (5395 s.K. m.41/A). İcra dairesi artık görevli değildir.

Müdürlük başvurusu ücretli mi?

Hayır. İşlemler tüm harçlardan istisnadır ve masraflar avukatlık ücreti hariç Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır (5395 s.K. m.41/H).

Disiplin hapsi kararına itiraz süresi ne kadar?

Tebliğden itibaren iki haftadır (5395 s.K. m.41/F-8, 41/E-3). Süre 7499 sayılı Kanunla bir haftadan iki haftaya çıkarılmıştır.

Çocuğu göstermeyen ebeveynin velayeti alınabilir mi?

Kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmeyen ebeveynin velayeti, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla değiştirilebilir (TMK m.324/3). Hukuk Genel Kurulu sürekli engellemeyi velayet hakkının kötüye kullanılması saymıştır (E.2013/1926, K.2015/1139).

Çocuk görüşmek istemiyorsa velayet sahibi sorumlu tutulur mu?

Velayet sahibi, çocuğun diğer ebeveynle ilişkisini zedeleyen davranışlardan kaçınmakla yükümlüdür (TMK m.324/1). Çocuğun direncinin bu yükümlülüğe aykırı bir telkinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı uzman raporuyla araştırılabilir.

Ben de bazı görüşmelere gidemedim; tazminat isteyebilir miyim?

Kırk sekiz saat önce bildirim yapmadığınız günlerde karşı tarafın çocuğu getirme zorunluluğu yoktur (5395 s.K. m.41/C-7). Kendi kusurunuz tazminatın indirilmesine veya reddine yol açabilir (TBK m.52/1).

Manevi tazminat ne kadar olur?

Kanunda bir tutar yoktur. Hâkim olayın gelişimini, üzüntünün derecesini ve tarafların ekonomik ve sosyal durumunu dikkate alır (TBK m.58; 3. HD, E.2022/942, K.2022/3023).

Tazminat davası için zamanaşımı ne kadar?

Zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiğiniz tarihten itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıldır (TBK m.72/1).

Disiplin hapsi kararı olmadan tazminat davası açılabilir mi?

Açılabilir; disiplin hapsi tazminatın şartı değildir. Ancak müdürlük tutanakları ve disiplin hapsi kararı ihlali ispatlamada güçlü delillerdir. Tazminat hâkimi bu kararlarla bağlı değildir (TBK m.74).

Tazminat davası hangi mahkemede açılır?

Kanunda açık hüküm yoktur; talep TMK 323-324’teki yükümlülüğün ihlaline dayandığından aile mahkemesinde açılması kanaatimizce isabetlidir. Dava davacının veya davalının yerleşim yerinde açılabilir (TMK m.25/5).

Çocuk adına da tazminat istenebilir mi?

Kişisel ilişki çocuğun da hakkıdır (YHGK, K.2013/389). Ancak çocuğu temsil eden velayet sahibi davalı olacağından çocuğa temsil kayyımı atanması gerekir (TMK m.426/2).

Çocuğumu göstermiyor diye nafakayı kesebilir miyim?

Hayır. Kanunda nafaka borcunu kişisel ilişkiye bağlayan bir hüküm yoktur. Nafakayı ödememek ayrıca icra ve yaptırım riski doğurur.

Çocuğu kendim alırsam ne olur?

Teslim müdürlük eliyle yapılır. Kişisel ilişki için kendisine teslim edilen çocuğu süre bitiminde getirmeyen hak sahibi üç aya kadar disiplin hapsiyle cezalandırılır (5395 s.K. m.41/F-3); ağır durumlarda ceza sorumluluğu da gündeme gelebilir.