Çocuk Büyükanne veya Büyükbabaya Verilebilir mi? Velayet, Vasilik ve Yerleştirme (TMK 347, 348, 404, 414)

Velayet yalnızca ana ve babaya ait bir haktır; büyükanne, büyükbaba, teyze veya amcaya velayet verilemez (TMK m.335, 336; Yargıtay 2. HD, E.2021/3898, K.2021/5281). Buna karşılık çocuk büyükanne veya büyükbabanın yanına üç hukuki yoldan gidebilir: hâkim, çocuğun bedensel ve zihinsel gelişmesi tehlikedeyse velayet ana-babada kalarak çocuğu bir aile yanına yerleştirebilir (TMK m.347); velayet her iki ebeveynden kaldırılırsa çocuğa vasi atanır ve vesayet makamı haklı sebep yoksa öncelikle yakın hısımlardan birini vasi yapar (TMK m.348, 404, 414); son olarak 5395 sayılı Kanuna göre bakım tedbiri kapsamında akraba koruyucu aile yanına yerleştirme mümkündür. Her durumda ana ve babanın bakım ve eğitim giderlerini karşılama borcu devam eder (TMK m.350).

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Velayet yalnızca ana ve babanın
• Dört hukuki yol
• Aile yanına yerleştirme (TMK 347)
• Velayetin kaldırılması (TMK 348)
• Büyükanne vasi olabilir mi?
• Ebeveynin ölümü
• Boşanma ve protokol
• Büyükanne hangi davayı açabilir?
• Akraba koruyucu aile
• Giderler ve nafaka
• Torunla görüşme (TMK 325)
• Dilekçe örnekleri
• Örnek senaryolar
• Yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Ebeveynlerden birinin vefatında velayetin durumu için ebeveyn vefatında velayet kime geçer, torunla görüşme hakkı için büyükanne ve büyükbabanın torunla görüşme hakkı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Temel Kural: Velayet Yalnızca Ana ve Babanındır (TMK 335, 336, 337)

Ergin olmayan çocuk, ana ve babasının velayeti altındadır ve yasal sebep olmadıkça velayet ana ve babadan alınamaz (TMK m.335). Evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velayeti birlikte kullanır; ortak hayat ölüm sebebiyle sona ermişse velayet sağ kalan eşe, boşanmada ise çocuğun kendisine bırakıldığı tarafa aittir (TMK m.336). Ana ve baba evli değilse velayet anaya aittir; ana küçük, kısıtlı veya ölmüş ya da velayet ondan alınmışsa hâkim çocuğun menfaatine göre vasi atar veya velayeti babaya verir (TMK m.337).

Bu düzende büyükanne, büyükbaba, teyze, hala veya amcaya ayrılmış bir yer yoktur. Yargıtay, anlaşmalı boşanmada protokolle velayetin dedeye bırakıldığı dosyada, velayet hakkının münhasıran ana ve babaya tanındığını ve evlat edinme hâli dışında ana ve baba dışında kimseye tevdi olunamayacağını belirterek hükmü kanun yararına bozmuştur (2. HD, 23.06.2021, E.2021/3898, K.2021/5281). Aynı yönde daha eski bir kanun yararına bozma kararı da vardır (2. HD, 18.06.2008, E.2008/3782, K.2008/8892). Velayetin anneanneye verildiği bir dosyada ise mahkemenin, koşulları varsa annenin velayetini kaldırıp vesayet makamına bildirimde bulunması gerektiği belirtilmiştir (2. HD, 10.03.2016, E.2016/3246, K.2016/4786; bu iki kararın özetleri ikincil kaynaktan aktarılmıştır).

Evlat edinmenin şartları ve sonuçları için evlat edinme yazımıza bakabilirsiniz.

Çocuğun Büyükanne Yanına Gidebileceği Dört Hukuki Yol

Uygulamada çocukların önemli bir kısmı, ana ve baba yurt dışında çalıştığı, hastalandığı veya çocukla ilgilenmediği için fiilen büyükanne ve büyükbabanın yanında büyür. Fiilî bakım tek başına hukuki bir statü doğurmaz: çocuk yanlarında yaşasa da yasal temsilci velayet sahibi ebeveyndir ve okul, sağlık, pasaport gibi işlemlerde imza onundur. Fiilî durumu hukuka bağlamak için dört yol vardır.

Bu yolların farkı, ana ve babanın hukuki konumunda ortaya çıkar. Yerleştirmede ve koruyucu ailede velayet ana ve babada kalır; çocuk yalnızca başka bir yerde yaşar. Velayetin kaldırılmasında ise ana ve babanın yetkileri sona erer ve vasi, çocuğun bakımı ve eğitimi konusunda ana ve babanın yetkilerine sahip olur (TMK m.445). Hangi yolun seçileceği, ana ve babanın durumuna ve tehlikenin ağırlığına bağlıdır; kanun en hafif yeterli önlemin seçilmesini ister.

TMK 346-347: Velayet Ebeveynde Kalarak Aile Yanına Yerleştirme

Çocuğun bedensel ve zihinsel gelişmesi tehlikeye düştüğü veya çocuk manen terk edilmiş hâlde kaldığı takdirde hâkim, çocuğu ana ve babadan alarak bir aile yanına veya bir kuruma yerleştirebilir (TMK m.347/1). Çocuğun ailede kalması ailenin huzurunu katlanılamayacak ölçüde bozuyorsa ve başka çare kalmamışsa, hâkim ana ve babanın veya çocuğun istemi üzerine de aynı önlemleri alır (TMK m.347/2). Ana, baba ve çocuğun ödeme gücü yoksa bu önlemlerin giderleri Devletçe karşılanır; nafakaya ilişkin hükümler saklıdır (TMK m.347/3, 4).

“Aile yanı” ifadesi, çocuğun büyükanne veya büyükbaba gibi yakınlarının yanına yerleştirilmesine elverişlidir; kurum ise en ağır seçenektir. Yargıtay, çocuğun bedensel ve zihinsel gelişmesinin tehlikede olması hâlinde TMK 346 ve 347 koşullarının gerçekleşmesiyle aile yanına veya kuruma yerleştirmeye hükmedilebileceğini kabul etmiş (2. HD, 26.02.2007, E.2006/14917, K.2007/2845) ve çocuğun davacının yanına yerleştirilmesine ilişkin bir kararı onamıştır (2. HD, 22.12.2015, E.2015/24576, K.2015/24706). Velayetin kaldırılması davasında çocuğun TMK 347 uyarınca yerleştirilip yerleştirilmeyeceği hakkında karar verilmemesi bozma sebebi sayılmıştır (2. HD, 17.03.2025, E.2024/6817, K.2025/2743; özetler ikincil kaynaklardan).

TMK 348: Velayetin Kaldırılması ve Ardından Vasilik

Çocuğun korunmasına ilişkin diğer önlemler sonuçsuz kalmışsa veya baştan yetersiz görülüyorsa hâkim, ana ve babanın deneyimsizliği, hastalığı, başka bir yerde bulunması veya benzeri sebeplerle velayet görevini gereği gibi yerine getirememesi ya da çocuğa yeterli ilgi göstermemesi veya ona karşı yükümlülüklerini ağır biçimde savsaklaması hâllerinde velayeti kaldırır (TMK m.348/1). Velayet her iki ebeveynden kaldırılırsa çocuğa vasi atanır (TMK m.348/2).

Velayetin kaldırılması en ağır önlemdir. Yargıtay, kaldırma için velayet görevinin ağır biçimde kötüye kullanılması veya aşırı ölçüde ihmal edilmesi gerektiğini, delillerin bu ağırlığa ulaşmaması hâlinde değiştirmeyle yetinilmesi gerektiğini belirtmiştir (2. HD, 24.02.2016, E.2016/1902, K.2016/3287). Hukuk Genel Kurulu da münferit ve kanıtlanmamış olayların ve maddi durum üstünlüğünün TMK 348 koşullarını oluşturmadığını kabul etmiştir (YHGK, 22.01.2014, E.2013/2085, K.2014/30). Velayet her iki ebeveynden alınarak velisiz kalan çocuklar için vasi atanması amacıyla durumun sulh hukuk mahkemesine bildirilmesi gerekir (2. HD, 02.11.2007, E.2007/13488, K.2007/14885).

Kaldırma ve değiştirme davalarının ayrıntılı karşılaştırması için velayetin kaldırılması ile değiştirilmesi farkı yazımıza bakabilirsiniz.

Büyükanne Vasi Olabilir mi? TMK 404, 413, 414, 415 ve 418

Velayet altında bulunmayan her küçük vesayet altına alınır; nüfus memurları, idari makamlar, noterler ve mahkemeler görevleri sırasında bu durumu öğrenirlerse hemen yetkili vesayet makamına bildirmek zorundadır (TMK m.404). Vesayet makamı, görevi yapabilecek yetenekte bir ergini vasi olarak atar (TMK m.413). Haklı sebepler engel olmadıkça vasiliğe öncelikle vesayet altına alınacak kişinin eşi veya yakın hısımlarından biri atanır; bu atamada yerleşim yerlerinin yakınlığı ve kişisel ilişkiler göz önünde tutulur (TMK m.414). Haklı sebepler engel olmadıkça vasiliğe, vesayet altına alınacak kişinin ya da ana veya babasının gösterdiği kimse atanır (TMK m.415). Yargıtay, vasi belirlenirken 414. maddedeki önceliğin gözetilmesi gerektiğini vurgulamıştır (2. HD, 05.09.2012, E.2012/1035, K.2012/20344).

Buna karşılık kısıtlılar, kamu hizmetinden yasaklılar ve onur kırıcı bir yaşam sürenler, menfaatleri vesayet altındakinin menfaatleriyle önemli ölçüde çatışan veya onunla düşman olanlar ve ilgili vesayet dairelerinin hâkimleri vasi olamaz (TMK m.418). Vasi, küçüğün bakımı ve eğitimi için gereken önlemleri almakla yükümlüdür ve bu konuda vesayet dairelerinin yetkileri saklı kalmak kaydıyla ana ve babanın yetkilerine sahiptir (TMK m.445). Vasi kural olarak iki yıl için atanır, süre ikişer yıl uzatılabilir (TMK m.456); vasi, vesayet altındakinin malvarlığından, yeterli değilse Hazineden ücret alabilir (TMK m.457). Taşınmaz satışı, dava açma, mirasın reddi gibi işlemler vesayet makamı veya denetim makamı iznine bağlıdır (TMK m.462, 463).

Vasi atanması başvurusu için vasi atanması talebi dilekçe örneği, vasiliğin sona ermesi için vasilik ne zaman sona erer yazılarımıza bakabilirsiniz.

Ebeveynin Ölümü: Velayet Sağ Kalana Geçer, İkisi de Yoksa Vesayet

Ortak hayat ölüm sebebiyle sona ermişse velayet kendiliğinden sağ kalan ebeveyne geçer (TMK m.336/3). Bu nedenle annesi ölen çocuğa yıllardır anneanne bakmış olsa bile, babanın velayeti kanun gereği başlar; anneannenin bakımı ancak babanın velayetinin kaldırılması veya çocuğun TMK 347 uyarınca anneanne yanına yerleştirilmesi yoluyla hukuki bir statüye kavuşabilir. Boşanmış ebeveynlerde velayet sahibi ölürse velayetin diğer ebeveyne mi verileceği yoksa vasi mi atanacağı, ayrı bir değerlendirme gerektirir; bunun için velayet sahibinin vefatı: vasi mi, diğer ebeveyn mi yazımıza bakabilirsiniz.

Ana ve babanın ikisi de ölmüşse çocuk vesayet altına alınır ve vesayet makamı öncelikle yakın hısımlardan birini vasi atar (TMK m.404, 414). Vasi atanmış bir çocuğun velayetini sonradan bir ebeveyn isterse, velayet istemi vesayetin kaldırılmasını da içerir. Yargıtay, vasinin teyze veya amca olduğu dosyalarda vesayetin kaldırılması isteminin ayrılarak sulh hukuk mahkemesine gönderilmesi ve bekletici mesele yapılması gerektiğini belirtmiştir (2. HD, 07.12.2016, E.2016/16808, K.2016/15677; 2. HD, 20.10.2015, E.2015/17798, K.2015/18848). Daha yeni bir kararda ise çocuğun yüksek yararı gereği önce velayet davasının sonuçlanması gerektiği kabul edilmiştir (2. HD, 02.07.2025, E.2025/2183, K.2025/6791; özetler ikincil kaynaktan).

Boşanma ve Protokolde Büyükanne: Fiilî Bakım Velayet Değildir

Boşanmada hâkim velayeti ana veya babadan birine verir; tarafların anlaşmalı boşanma protokolünde velayeti büyükanneye veya dedeye bırakması hâkimi bağlamaz ve böyle bir hüküm hatalıdır (2. HD, E.2021/3898, K.2021/5281). Bununla birlikte, velayet kendisine verilecek ebeveynin çocuğa kendi ailesinin desteğiyle bakacak olması meşru bir değerlendirme unsurudur; sosyal inceleme raporu çocuğun yaşayacağı evi ve bu evde kimlerin bulunduğunu da inceler.

Ancak velayeti fiilen üçüncü kişilere devreden ebeveynin durumu farklıdır. Hukuk Genel Kurulu, yurt dışında bulunduğu için velayet görevini fiilen üçüncü kişiye devreden ebeveyne, çocuğun diğer ebeveyn yanında kalmasının gelişimine engel olacağına dair ciddi delil bulunmadıkça velayet verilemeyeceğini kabul etmiştir (YHGK, 07.02.2019, E.2017/2446, K.2019/80; özet ikincil kaynaktan). Başka bir deyişle büyükanne, ebeveynin velayet hakkını taşıyan bir vekil değildir; çocuğa fiilen büyükanne bakıyorsa bu durum velayet kararında diğer ebeveyn lehine sonuç doğurabilir. Anne bakımı ilkesinin güncel durumu için velayette anne bakım ilkesi yazımıza bakabilirsiniz.

Büyükanne Hangi Başvuruyu Yapabilir? İhbar, Dava ve Kayyım

Çocuğun korunması önlemlerini hâkim re’sen alabilir. Bu nedenle büyükanne veya büyükbabanın elindeki ilk araç, çocuğun durumunu aile mahkemesine veya Cumhuriyet başsavcılığına bildirmektir. Uygulamada büyükanne ve büyükbabaların davacı olarak velayetin kaldırılmasını istediği dosyalar da görülmektedir. Yargıtay, büyükbabanın açtığı velayetin kaldırılması davasında anne ile çocuk arasında menfaat çatışması bulunduğundan çocuğa kayyım atanması gerektiğini belirterek eksik inceleme nedeniyle bozma kararı vermiştir (2. HD, E.2016/11784, K.2016/11291). Hukuk Genel Kurulu da velayet davasında çocuk ile yasal temsilcisi arasında menfaat çatışması varsa temsil kayyımı için vesayet makamına ihbar gerektiğini kabul etmiştir (YHGK, 30.05.2018, E.2017/1587, K.2018/1147). Çocuğa kayyım atanması konusunda çocuğa kayyım ve avukat atanması yazımıza bakabilirsiniz.

Bölge adliye mahkemesi kararları da tabloyu gösterir. Babaannenin anneden velayetin kaldırılmasını istediği bir dosyada ağır savsaklama bulunmadığı gerekçesiyle dava reddedilmiş (Adana BAM 2. HD, E.2021/1691, K.2021/2105); anneannenin açtığı başka bir davada sosyal inceleme raporunun yalnızca babayla görüşülerek hazırlandığı, idrak çağındaki çocuğun dinlenmediği belirtilerek ilk derece kararı kaldırılmıştır (Adana BAM 2. HD, E.2019/1752, K.2020/126; bölge adliye kararları bağlayıcı içtihat değildir). Koruyucu ve destekleyici tedbir ise çocuğun ana, babası, vasisi, bakım ve gözetiminden sorumlu kimse, ilgili Bakanlık ve Cumhuriyet savcısının istemi üzerine veya re’sen çocuk hâkimi tarafından alınabilir (5395 s.K. m.7/1); çocuğa fiilen bakan büyükanne bu sıfatla talepte bulunabilir.

Akraba Koruyucu Aile ve 5395 Bakım Tedbiri

Bakım tedbiri, çocuğun bakımından sorumlu olan kimsenin herhangi bir nedenle görevini yerine getirememesi hâlinde çocuğun resmî veya özel bakım yurdu ya da koruyucu aile hizmetlerinden yararlandırılması veya bu kurumlara yerleştirilmesine yönelik tedbirdir (5395 s.K. m.5/1-c). Koruyucu Aile Yönetmeliği, veli ya da vasi dışında kalan kan bağı bulunan akrabaları ve çocuğun daha önce tanıdığı kişileri kapsayan bir koruyucu aile modeli tanımlar (m.4/a). Koruyucu aile seçiminde akrabalara öncelik tanınır ve sosyal inceleme sonucunda uygun bulunanlar için yaş ve eğitim şartı aranmaz (m.8/6). Çocuğun anne veya babası ya da vasisi ise koruyucu ailesi olamaz (m.8/8).

Bu modelin pratik önemi şudur: büyükanne vasi olarak atanırsa koruyucu aile statüsüne giremez; koruyucu aile olursa da velayet ana ve babada kalır. Koruyucu ailelere talepleri hâlinde çocuğun bakım, eğitim ve harçlık giderleri için aylık bakım ödemesi yapılabileceği yönetmelikte tanımlanmıştır (m.4/b); ancak ödemenin akraba koruyucu ailelere hangi koşullarla yapılacağı il müdürlüğünden ayrıca öğrenilmelidir. Koruyucu aile ile evlat edinme arasındaki fark için koruyucu aile ve evlat edinme farkı, devlet korumasındaki çocuk için çocuğum devlet korumasına alındı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Giderler ve Nafaka: Çocuk Büyükanne Yanındayken Ana-Babanın Borcu

Çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması giderleri ana ve babaya aittir (TMK m.327/1). Çocuk TMK 347 uyarınca aile yanına yerleştirilse de nafakaya ilişkin hükümler saklıdır (TMK m.347/4). Velayet kaldırılsa bile ana ve babanın çocuğun bakım ve eğitim giderlerini karşılama yükümlülüğü devam eder; ana ve baba ile çocuğun ödeme gücü yoksa bu giderler Devletçe karşılanır (TMK m.350). Yargıtay, velayeti kaldırılan babanın düzenli geliri bulunduğu dosyada kurum yararına nafaka isteminin reddini bozmuştur (2. HD, 26.03.2009, E.2008/18028, K.2009/5646).

Çocuğa büyükanne vasi olarak bakıyorsa, çocuğu temsilen ana ve babaya karşı nafaka davasını vasi açar. Vesayet altındaki kişi adına dava açılması vesayet makamının iznine bağlıdır (TMK m.462/8); Hukuk Genel Kurulu, vasinin husumet izninin dosyada bulunması gerektiğini ve bunun giderilebilir bir dava şartı eksikliği olduğunu kabul etmiştir (YHGK, 07.02.2018, E.2017/1403, K.2018/188). Çocuğun malvarlığı ve gelirlerinin yönetimi konusunda çocuk mallarının yönetimi yazımıza bakabilirsiniz.

Torunla Görüşme: TMK 325 ve Olağanüstü Durum Ölçütü

Çocuk büyükanneye verilmese bile büyükanne ve büyükbaba torunlarıyla görüşmek isteyebilir. Olağanüstü durumlarda, çocuğun menfaatine uygun düşmek koşuluyla kişisel ilişki kurma hakkı diğer kişilere, özellikle hısımlara da tanınabilir; ana ve baba için öngörülen sınırlamalar üçüncü kişiler için kıyas yoluyla uygulanır (TMK m.325). Hukuk Genel Kurulu, üçüncü kişilerle kişisel ilişkinin ancak olağanüstü hâl ve çocuğun yararı gerektirdiğinde kurulabileceğini belirtmiştir (YHGK, 26.11.2008, E.2008/709, K.2008/712). Babanın yurt dışında yaşamasının tek başına olağanüstü hâl sayılmadığı ve büyükanne ile büyükbabanın torunlarını babaya tanınan geniş görüş günlerinde görebileceği gerekçesiyle dava reddedilmiştir (Adana BAM 2. HD, E.2019/121, K.2020/13).

Ayrıntılar için büyükanne ve büyükbabanın torunla görüşme hakkı yazımıza bakabilirsiniz.

Dilekçe Örnekleri

1. Çocuğun büyükanne yanına yerleştirilmesi için ihbar ve talep (TMK 346-347)

2. Velayetin kaldırılması ve vasi atanması için bildirim talebi (TMK 348, 426/2)

3. Ana ve babası ölen çocuğa büyükannenin vasi atanması talebi (TMK 404, 414, 415)

Örnek Senaryolar

Senaryo 1: Yurt dışında çalışan anne. Boşanmada velayet anneye verilmiştir. Anne yurt dışına çalışmaya gitmiş, yedi yaşındaki çocuk iki yıldır anneannesiyle yaşamaktadır. Baba velayeti istemektedir.

Senaryo 2: İki ebeveyn de ilgisiz. Ana ve baba boşanmış, ikisi de çocukla ilgilenmemektedir. Çocuk dedesinin yanında yaşamaktadır.

Senaryo 3: Protokolde velayet babaanneye. Eşler anlaşmalı boşanma protokolüne “çocuğun velayeti babaanneye verilsin” yazmıştır. Bu hüküm kanuna aykırıdır (2. HD, E.2021/3898); hâkim velayeti ana veya babadan birine vermeli, babaannenin bakımı ancak velayet sahibinin yanında destek ya da TMK 347 kapsamında yerleştirme olarak değerlendirilmelidir.

Adım Adım Yol Haritası

1. Çocuğun velayet durumunu tespit edin. Kimde, hangi kararla?
2. Hafiften ağıra düşünün. Önce yerleştirme, gerekirse kaldırma.
3. Fiilî bakımı belgeleyin. Okul, sağlık ve günlük bakım kayıtları.
4. Aile mahkemesine bildirin. TMK 346-347 veya 348 talebi.
5. Kayyım ihbarını isteyin. Ana-baba ile çocuk arasında menfaat çatışması varsa.
6. Vasi atanmasını izleyin. Kaldırma kesinleşince sulh hukuk mahkemesi.
7. Nafakayı unutmayın. Ana-babanın bakım borcu sürer.
8. Vasilik yükümlülüklerine uyun. Hesap, rapor ve izin gereken işlemler.

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuğun velayeti anneanneye verilebilir mi?

Hayır. Velayet yalnızca ana ve babaya ait bir haktır ve evlat edinme dışında başkasına verilemez (TMK m.335; 2. HD, E.2021/3898, K.2021/5281). Anneanne ancak vasi olabilir veya çocuk TMK 347 uyarınca onun yanına yerleştirilebilir.

Dede veya babaanne vasi olabilir mi?

Evet. Haklı sebepler engel olmadıkça vesayet makamı öncelikle yakın hısımlardan birini vasi atar; yerleşim yerinin yakınlığı ve kişisel ilişkiler gözetilir (TMK m.414).

Velayet ana-babada kalırken çocuk büyükanne yanına verilebilir mi?

Evet. Çocuğun bedensel ve zihinsel gelişmesi tehlikedeyse hâkim çocuğu bir aile yanına yerleştirebilir; velayet ana ve babada kalır (TMK m.347).

Ebeveynlerden biri ölürse çocuk büyükanneye mi kalır?

Hayır. Velayet kendiliğinden sağ kalan ebeveyne geçer (TMK m.336/3). Büyükannenin bakımı ancak yerleştirme veya kaldırma yoluyla hukuki statü kazanabilir.

İki ebeveyn de ölürse ne olur?

Çocuk vesayet altına alınır; vesayet makamı öncelikle yakın hısımlardan birini vasi atar (TMK m.404, 414).

Ebeveyn ölmeden önce vasi gösterebilir mi?

Evet. Haklı sebepler engel olmadıkça vasiliğe ana veya babanın gösterdiği kimse atanır (TMK m.415). Kanun bunun için özel bir şekil öngörmez; ispat kolaylığı için yazılı beyan tercih edilmelidir.

Anlaşmalı boşanmada velayet büyükanneye bırakılabilir mi?

Hayır. Yargıtay, protokolle velayetin dedeye verilmesini kanun yararına bozma yoluyla hatalı bulmuştur (2. HD, E.2021/3898, K.2021/5281).

Velayet hangi durumda kaldırılır?

Diğer önlemler sonuçsuz kalmış veya baştan yetersizse; ana ve baba velayet görevini gereği gibi yerine getiremiyor ya da çocuğa karşı yükümlülüklerini ağır biçimde savsaklıyorsa (TMK m.348/1).

Büyükanne velayetin kaldırılması davası açabilir mi?

Uygulamada büyükanne ve büyükbabaların açtığı davalar görülmektedir; Yargıtay bu davalarda çocuğa kayyım atanmasını aramıştır (2. HD, E.2016/11784, K.2016/11291). Hâkim ayrıca çocuğun korunması önlemlerini re’sen alabilir.

Büyükanne koruyucu aile olabilir mi?

Evet. Koruyucu Aile Yönetmeliği akrabalara öncelik tanır ve uygun bulunan akrabada yaş ve eğitim şartı aranmaz (m.4/a, 8/6). Ancak vasi olan kişi koruyucu aile olamaz (m.8/8).

Çocuk büyükanne yanındayken nafaka kim öder?

Ana ve baba. Yerleştirmede nafaka hükümleri saklıdır; velayet kaldırılsa bile bakım borcu sürer, ödeme gücü yoksa Devlet karşılar (TMK m.347/4, 350).

Vasi olan büyükanne hangi işlemler için izin almalı?

Taşınmaz satışı, dava açma, mirasın paylaştırılması gibi işlemler vesayet makamının, mirasın kabulü veya reddi gibi işlemler ayrıca denetim makamının iznine bağlıdır (TMK m.462, 463).

Vasilik ne kadar sürer?

Vasi kural olarak iki yıl için atanır; vesayet makamı bu süreyi her defasında ikişer yıl uzatabilir (TMK m.456).

Vasi ücret alır mı?

Vasi, vesayet altındakinin malvarlığından ücret isteyebilir; malvarlığı yetersizse ücret Hazineden karşılanır (TMK m.457).

Büyükanne torunuyla görüşme hakkı isteyebilir mi?

Olağanüstü durumlarda ve çocuğun menfaatine uygun düşmek koşuluyla isteyebilir (TMK m.325; YHGK, E.2008/709, K.2008/712).

Ebeveyn iyileşirse velayet geri verilir mi?

Velayetin kaldırılmasını gerektiren sebep ortadan kalkmışsa hâkim velayeti geri verebilir (TMK m.351). Vasi atanmışsa vesayetin kaldırılması da ayrıca değerlendirilir.