Boşanma veya bir ebeveynin vefatı sonrası, büyükanne ve büyükbabaların torunlarıyla görüşmesinin engellenmesi sık yaşanan bir durumdur. Türk hukuku, belirli koşullarda üçüncü kişilere de çocukla kişisel ilişki kurma hakkı tanır. Bu yazıda TMK 325 kapsamındaki bu hakkı açıklıyoruz.
Üçüncü Kişilerin Kişisel İlişki Hakkı
Çocukla kişisel ilişki kurma hakkı yalnızca anne ve babayla (TMK 323-324) sınırlı değildir. Türk Medeni Kanunu’nun 325. maddesi, olağanüstü hâllerin varlığı ve çocuğun menfaatine uygun olması şartıyla, büyükanne, büyükbaba, kardeş gibi üçüncü kişilerin de çocukla kişisel ilişki kurmasına imkân tanır. Bu hak, çocuğun aile bağlarının korunması amacına dayanır.
Hangi Şartlarda Tanınır?
Üçüncü kişilerle kişisel ilişki, anne-babaya tanınan haktan farklı olarak istisnai niteliktedir. Mahkemenin bu hakkı tanıması için olağanüstü bir durumun bulunması (örneğin ebeveynlerden birinin vefatı, ağır hastalığı) ve kurulacak ilişkinin çocuğun yararına olması gerekir. Sadece akrabalık bağı tek başına yeterli değildir; çocuğun menfaati ön plandadır.
Vefat Eden Ebeveynin Yerine Geçme Sorunu
Yargıtay, vefat eden ebeveynin yerine büyükanne-büyükbabanın ikame edilerek, ölen ebeveyne tanınacak genişlikte kişisel ilişki düzenlenmesini TMK 325’e aykırı bulmuştur. Yani büyükanne-büyükbaba, ölen anne veya babanın görüşme hakkını aynen devralamaz; onlara çocuğun yararına uygun, makul kapsamda bağımsız bir ilişki düzenlenir.
Nasıl Talep Edilir?
Büyükanne-büyükbaba, çocuğun yerleşim yerindeki aile mahkemesine kişisel ilişki kurulması talebiyle dava açar. Mahkeme, olağanüstü hâlin varlığını ve çocuğun menfaatini değerlendirerek görüşmenin kapsamını (gün, saat, süre) belirler. Çocuğun üstün yararı her durumda önceliklidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Büyükanne-büyükbaba torunuyla görüşme hakkına sahip mi?
TMK 325’e göre olağanüstü hâller varsa ve çocuğun menfaatine uygunsa evet. Bu hak istisnaidir; sadece akrabalık bağı tek başına yeterli değildir.
Hangi durumlarda görüşme hakkı tanınır?
Ebeveynlerden birinin vefatı veya ağır hastalığı gibi olağanüstü bir durum bulunması ve kurulacak ilişkinin çocuğun yararına olması gerekir.
Vefat eden çocuğunun görüşme hakkını devralabilir mi?
Hayır. Yargıtay, ölen ebeveynin yerine ikame edilip aynı genişlikte ilişki kurulmasını TMK 325’e aykırı bulur. Çocuğun yararına uygun, bağımsız bir düzen kurulur.
Nasıl başvurulur?
Çocuğun yerleşim yerindeki aile mahkemesine kişisel ilişki kurulması davası açılır. Mahkeme olağanüstü hâli ve çocuğun menfaatini değerlendirerek görüşme kapsamını belirler.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
