Havalimanında pasaport kontrolünden geçemeyen yabancı, 6458 sayılı Kanun’un 7. maddesine göre “kabul edilemeyen yolcu” (uygulamada INAD) kapsamına alınır ve geldiği yere geri çevrilir. Girişine izin verilip verilmeyeceğinden şüphe duyulan yabancı önce kapsamlı kontrole alınır. Kanun’a göre bu kontrol için en fazla dört saat bekletilebilir. Kabul edilemeyen yolcu, işlemleri sonuçlanıncaya kadar sınır kapısında kendisi için belirlenen alanda, yani kabul edilemeyen yolcu salonunda bekletilir. Geri götürme, yeme içme ve konaklama giderleri havayolu şirketine aittir. Bu rehber, kimlerin geri çevrileceğini, transit yolcuların ve sınırda uluslararası koruma isteyenlerin durumunu ve sulh ceza hâkimliklerinin bu başvurularda neden “karar verilmesine yer olmadığı” dediğini anlatır. Ayrıca işleme karşı hangi idare mahkemesinde dava açılacağını ve haksız tutma için tazminat yolunu, Anayasa Mahkemesinin W.J.F.N. ve E.F.S.C. kararları ile Danıştayın yetki kararları üzerinden açıklar.
Yakınınız havalimanında bekletiliyor ya da geri çevrildi mi?
Pasaport, vize veya ikamet kartı ile varsa verilen formun fotoğrafını gönderin. Avukatla görüşme, uluslararası koruma başvurusu ve dava yolunu aynı gün planlayalım: 0554 648 37 15.
Kısa Cevap: Havalimanında Girişi Reddedilen Yabancıya Ne Olur?
Önce kapsamlı kontrol yapılır. Girişine izin verilmeyecek kişilerden olduğu şüphesi bulunan yabancı en fazla dört saat bekletilebilir. Bu süre içinde her an ülkesine dönebilir ya da dört saatle sınırlı kalmaksızın işlemlerin sonuçlanmasını bekleyebilir (6458 m.6/5). Yönetmeliğe göre dört saat aşılacaksa yabancının rızası aranır (m.6/2).
Geri çevrilecek kişi kabul edilemeyen yolcudur. Pasaportu, vizesi ya da ikamet veya çalışma izni olmayanlar, belgesi sahte ya da hileli olanlar, pasaportu yeterli süreli olmayanlar ve vize verilmeyecek yabancılar kabul edilemeyen yolcu kapsamına alınır ve geri çevrilir (6458 m.7/1).
Karar tebliğ edilir ve bekleme alanı bellidir. İşlem, itiraz yollarını da gösterecek şekilde tebliğ edilir (m.7/2). Kabul edilemeyen yolcu, işlemleri sonuçlanıncaya kadar sınır kapısında kendisi için belirlenen alanda bekletilir (m.7/3).
Masrafları havayolu şirketi öder. Kişiyi getiren taşıyıcı, onu geldiği ya da kesin olarak kabul edileceği ülkeye geri götürmekle ve gönderilene kadar beslenme, konaklama ve acil sağlık giderlerini karşılamakla yükümlüdür (m.98/1-a, d). Taşıyıcılar Yönetmeliği, taşıyıcının geri gönderme işlemlerini derhâl başlatıp en geç üç gün içinde sonuçlandırmasını ister (m.5/2-a). Bu süre taşıyıcıya yüklenmiş bir yükümlülüktür; salonda bekletme için kanuni bir üst sınır değildir.
Sulh ceza yolu sonuç vermeyebilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına yansıyan üç dosyada da sulh ceza hâkimlikleri, hakkında yazılı bir idari gözetim kararı bulunmayan kişinin başvurusunda karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir (Sonia Nasir, § 15; W.J.F.N. [GK], § 12; Ogbonna Bede Nnaji, § 4).
Dava yolu idari yargıdır. Kabul edilemeyen yolcu işlemine karşı, işlemi tesis eden valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde iptal davası açılır (2577 m.32/1; Danıştay 10. D., E.2022/4850). Tutulma, Anayasa Mahkemesi başvuruyu incelemeden önce sona ermişse, başvuru tutulma sürerken yapılmış olsa bile tam yargı davası açılmadan yapılan bireysel başvuru kabul edilemez bulunmaktadır (W.J.F.N. [GK], §§ 13-14, 25-29; Ogbonna Bede Nnaji, § 14).
Kanun ve Yönetmelikte Kabul Edilemeyen Yolcu: Dayanak Hükümler
Kabul edilemeyen yolcu tanımı 6458 sayılı Kanun’a 694 sayılı KHK ile eklenmiş ve 7078 sayılı Kanunla aynen kabul edilmiştir (m.3/1-z). Sınırda bekletmeye ilişkin üçüncü fıkra ise 7196 sayılı Kanunla 7. maddeye eklenmiştir. Taşıyıcıların yükümlülükleri 98. maddede, ayrıntıları da Taşıyıcılar Yönetmeliğindedir.
Kabul edilemeyen yolcuya ilişkin başlıca hükümler
| Hüküm | Ne düzenler |
|---|---|
| 6458 m.3/1-z | Kabul edilemeyen yolcu: Ülkeye giriş yapmak veya transit geçmek için sınır kapısına gelen, ancak mevzuatta aranan koşulları taşımadığından girişine veya transit geçişine izin verilmeyen kişi. |
| 6458 m.5 | Türkiye’ye giriş ve çıkış, sınır kapılarından geçerli pasaport veya pasaport yerine geçen belgeyle yapılır. |
| 6458 m.6/3-5 | Transit alanları kullanan yabancılar kontrole tabi tutulabilir. Girişte 7. madde kapsamında olup olmadığı kontrol edilir. Kapsamlı kontrole alınanlar en fazla dört saat bekletilebilir. |
| 6458 m.7/1 | Kabul edilemeyen yolcu kapsamına alınacak ve geri çevrilecek yabancılar. |
| 6458 m.7/2 | İşlem geri çevrilen yabancıya tebliğ edilir; tebligatta itiraz hakları ve diğer yasal hak ve yükümlülükler yer alır. |
| 6458 m.7/3 | Bu kişiler işlemleri sonuçlanıncaya kadar sınır kapılarında kendileri için belirlenen alanlarda bekletilir. |
| 6458 m.8 | 5, 6 ve 7. maddedeki şartlar uluslararası koruma başvurusunu engelleyecek şekilde yorumlanamaz ve uygulanamaz. |
| 6458 m.98 | Taşıyıcı, girişi reddedilen yabancıyı geri götürür, refakatçi giderlerini karşılar, belgeleri kontrol eder, kabul edilemeyen yolcunun beslenme, konaklama ve acil sağlık giderlerini öder. |
| 6458 m.102/1-d | 98. maddenin birinci ve ikinci fıkralarındaki yükümlülüklere uymayan taşıyıcıya, fiil suç oluşturmadığı takdirde idari para cezası verilir. |
| Yönetmelik m.6 | Kapsamlı kontrol idari gözetim değildir; en fazla dört saatte tamamlanır, aşılacaksa rıza aranır. Kontrol ayrı bir yerde yapılır, temel ihtiyaçlara erişim sağlanır, yabancı bilgilendirilir. |
| Yönetmelik m.7 | Kabul edilemez yolcu, Taşıyıcılar Yönetmeliği çerçevesinde işlem görür. Kamu düzeni bakımından sakıncalı görülenler ile sahte ya da hileli belge kullananlar Başkanlığa bildirilir. Karar yabancıya ve taşıyıcıya haklar ve itiraz usulleriyle tebliğ edilir. |
| Taşıyıcılar Yönetmeliği m.5-8 | Geri gönderme işlemlerinin üç gün içinde sonuçlandırılması, barınma yerinin uygunluğu, bagaja erişim, refakatçi ve gönderilecek ülkeye verilecek form. |
Kimler Kabul Edilemeyen Yolcu Sayılır?
Kanun’un 7. maddesi üç grup sayar. Üçüncü grup, vize muafiyetinden yararlanan yabancıları da kapsadığı için uygulamada sıkça karşılaşılan bir sürpriz kaynağıdır. Vize muafiyeti olan bir kişi de 15. maddede sayılan sebeplerden biri varsa geri çevrilebilir.
Geri çevrilme sebepleri (6458 m.7/1)
| Sebep | Dayanak | Uygulamada görülen örnek |
|---|---|---|
| Pasaportu, pasaport yerine geçen belgesi, vizesi veya ikamet ya da çalışma izni olmamak | m.7/1-a | Vize gereken ülke vatandaşının vizesiz gelmesi; ikamet kartının süresinin dolmuş olması |
| Bu belge veya izinlerin hileli yollarla edinilmiş ya da sahte olması | m.7/1-a | Sahte vize veya sahte yabancı ikamet kartı (W.J.F.N., Ogbonna Bede Nnaji, E.F.S.C. kararları) |
| Vize, vize muafiyeti veya ikamet izni süresinin bitiminden itibaren en az altmış gün geçerli pasaportu olmamak | m.7/1-b | Pasaportun vize veya vize muafiyeti süresinin bitiminden itibaren altmış gün dolmadan sona ermesi |
| Vize muafiyeti olsa dahi 15/1’de sayılan yabancılardan olmak | m.7/1-c; m.15/1 | Türkiye’ye girişi yasaklı olmak (15/1-b), kamu düzeni veya güvenliği bakımından sakıncalı görülmek (15/1-c), geçerli sağlık sigortası olmamak (15/1-e), geliş amacını haklı nedene dayandıramamak (15/1-f), yeterli ve düzenli maddi imkânı olmamak (15/1-g), vize ihlalinden veya önceki ikamet izninden doğan ya da 6183 sayılı Kanun’a göre takip edilen alacakları veya Türk Ceza Kanunu’na göre takip edilen borç ve cezaları ödemeyi kabul etmemek (15/1-ğ) |
Geçerli bir vize de girişi garanti etmez; Kanun, vizelerin Türkiye’ye giriş için mutlak hak sağlamadığını açıkça söyler (m.11/3). Yararı görülen kişilere 15. maddedeki sebeplerden birine rağmen Bakan onayıyla vize verilebilir (m.15/2). Bu nedenle 7/1-c bendi, 15. maddenin ikinci fıkrası saklı tutularak uygulanır. Vize almadan sınır kapısına gelen yabancıya, süresi içinde Türkiye’den ayrılacağını belgelemesi hâlinde istisnai olarak sınır kapısında vize verilebilir (m.13/1).
Giriş yasağı veya ön izin kaydı nedeniyle geri çevrilme ayrı bir ihtimaldir. Ön izin şartına bağlı olduğu sistemde görülen yabancılar, Göç İdaresi Başkanlığının olumlu görüşü alınmadan ülkeye alınmaz (Yönetmelik m.8/3). Kamu düzeni, güvenliği veya sağlığı nedeniyle 9. maddenin birinci fıkrası uyarınca konulan giriş yasağının tebligatı, yabancı Türkiye’ye girmek üzere geldiğinde sınır kapısındaki yetkili makam tarafından yapılır (m.10/1). Kayıttaki kodun anlamı için tahdit kodları rehberimize, kaydın kaldırılması için giriş yasağı kaldırma rehberimize bakabilirsiniz.
Kabul edilemeyen yolcu işlemi sistemde ayrıca kodlanabilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarında Ç-138 kodu “İNAD-kabul edilmeyen yolcu” olarak açıklanmış ve Ç-141 koduyla birlikte görülmüştür (Lorenzo Bianchi, B. No: 2020/4604; Musa Polat, B. No: 2021/2290). Musa Polat kararında, havalimanında yapılan risk analizi sonucu bu kodlar işlenen mavi kart sahibi Almanya vatandaşı bakımından, dayanılan istihbari bilginin doğruluğu araştırılmadığı için aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir (İkinci Bölüm, 27/11/2024, §§ 19-22). Danıştay Onuncu Dairesinin bir yetki kararından da, 29/10/2019’da Almanya’dan İstanbul Havalimanı’na gelen kişi hakkında risk analiz biriminin mülakatı sonucu INAD işlemi yapıldığı, iki gün sonra İstanbul İl Göç İdaresi Müdürlüğünün işlemiyle Ç-138 ve Ç-141 kodlarının girildiği ve kişinin girişinin beş yıl süreyle yasaklandığı anlaşılmaktadır (E.2025/60, K.2025/164, 14/1/2025).
Dört Saatlik Kapsamlı Kontrol: Neler Sorulur, Ne Kadar Sürer?
Kapsamlı kontrol, yabancının girişine izin verilip verilmeyeceğine karar vermek için yapılan ayrıntılı incelemedir. Yönetmeliğe göre bu işlem idari gözetim değildir ve en fazla dört saat içinde tamamlanır. Adli işlemlerde geçen süre bu dört saate dâhil değildir. Dört saat aşılacaksa yabancının rızası aranır (Yönetmelik m.6/2). Kanun da yabancının bu süre içinde her an ülkesine dönebileceğini söyler (6458 m.6/5).
Kontrol, yabancının güvenliği ve kişisel mahremiyeti gözetilerek pasaport kontrol noktasına yakın ve ayrı bir yerde yapılır. Kontrol süresince yabancının temel ihtiyaçlarına erişimi sağlanır ve kontrolün amacı ile usulü hakkında bilgilendirilir (Yönetmelik m.6/3). İşlemler sınır kapısının bağlı olduğu valilikçe sonuçlandırılır (m.6/5).
Kapsamlı kontrolde incelenen hususlar (Yönetmelik m.6/4)
| İncelenen husus | Bent | Yanınızda bulunması yararlı olan |
|---|---|---|
| Seyahat belgelerinin kontrolü ve incelenmesi | a | Pasaport, vize veya ikamet kartı, varsa eski pasaport |
| Ülkeye giriş kayıtlarıyla ilgili sınırlamaların gözden geçirilmesi | b | Daha önceki giriş yasağının kaldırıldığına ilişkin yazı |
| Adli ve idari makamlarca işleme konu olup olmadığı | c | Takipsizlik, beraat veya kaldırma kararları |
| Uluslararası seviyede aranıp aranmadığı | ç | Varsa ilgili yazışmalar |
| Ülkeye geliş amacının tespiti | d | Otel rezervasyonu, davet mektubu, kongre veya iş yazışması |
| Türkiye’de geçimini nasıl sağlayacağı | e | Banka kartı, nakit, dönüş bileti |
| Girişine izin verilmeyecek veya vize verilmeyecek yabancılardan olup olmadığı | f | Sağlık sigortası poliçesi, önceki ihlal cezalarının ödendiğini gösteren belge |
| Kamu güvenliği açısından gerekli görülen diğer hususlar | g | Duruma göre |
Kabul Edilemeyen Yolcu Salonunda Bekletme: Süre, Koşullar ve Masraflar
Kabul edilemeyen yolcu, işlemleri sonuçlanıncaya kadar sınır kapılarında kendisi için belirlenen alanlarda bekletilir (6458 m.7/3). Uygulamada bu alan havalimanının uluslararası bölgesindeki kabul edilemeyen yolcu salonudur. Kanun bu bekletme için bir üst süre koymaz. Taşıyıcılar Yönetmeliği ise kişiyi getiren havayolu şirketinin, yolcunun geldiği ülkeye veya rızasıyla kabul edilebileceği üçüncü bir ülkeye gönderilmesine ilişkin işlemleri derhâl başlatacağını ve en geç üç gün içinde sonuçlandıracağını düzenler (m.5/2-a). Bu süre taşıyıcıya yüklenmiş bir yükümlülüktür ve bekletme için kanuni bir üst sınır oluşturmaz; Yönetmelik üç günden sonraki her gün için taşıyıcıya ceza öngörür (m.10/1-c).
Bekleme sürecinde kimin hangi yükümlülüğü var?
| Konu | Sorumlu | Dayanak |
|---|---|---|
| Geri götürme | Yolcuyu getiren taşıyıcı | 6458 m.98/1-a; Taşıyıcılar Yönetmeliği m.5/2-b |
| Beslenme, konaklama ve acil sağlık giderleri | Taşıyıcı | 6458 m.98/1-d; Taşıyıcılar Yönetmeliği m.5/2-b |
| Yolcunun güvenliği | Havalimanı mülki idare amirliği | Taşıyıcılar Yönetmeliği m.6/1 |
| Barınma yerinin sağlanması | Havalimanı işletmecisi; uygunluğuna mülki idare amirliği karar verir ve düzenli denetler | Taşıyıcılar Yönetmeliği m.6/2 |
| Barınma yerinin niteliği | İnsani ve temel ihtiyaçlar ile güvenlik gereksinimlerini karşılayacak donanım | Taşıyıcılar Yönetmeliği m.6/3 |
| Bagaja erişim | Taşıyıcı bagajı muhafaza eder, yolcunun ihtiyaçları gözetilerek eşyalarına erişimi sağlanır | Taşıyıcılar Yönetmeliği m.6/4 |
| Refakatçi | Risk değerlendirmesini mülki idare amirliği yapar; refakatçinin gidiş-dönüş giderleri taşıyıcıya aittir | Taşıyıcılar Yönetmeliği m.7 |
| Sefer yoksa veya hava sahası kapalıysa | Taşıyıcı bunu belgelerse mülki idare amiri transfer için kolaylık sağlar | Taşıyıcılar Yönetmeliği m.5/2-c |
Anayasa Mahkemesi önüne gelen dosyalar, bekleme süresinin uygulamada üç günü çok aşabildiğini göstermektedir. Kongo vatandaşı Fred Akenda Owamba, Ercan Havalimanı kabul etmeyince 1/4/2021’de İstanbul Havalimanı transit bölgesine geri dönmek zorunda kalmış ve Göç İdaresinin yazısına göre 15/4/2021’de kabul edilmeyen yolcu salonuna yerleştirilmiştir. Kişi 19/8/2022’de ülkesine dönmüştür (B. No: 2021/18067, 27/2/2024, §§ 2, 6, 7). Pakistan vatandaşı Sonia Nasir, yüz kırk günü aşan bir süre idari gözetim kararı olmadan transit bölgede tutulduğunu ileri sürmüştür (B. No: 2016/12585, 20/4/2020, § 37).
Tutulma koşullarına ilişkin şikâyetler de benzerdir. Nijerya vatandaşı Ogbonna Bede Nnaji, yaklaşık iki ay boyunca açık havaya çıkarılmadığını, ışıkların sürekli yandığını, sıcak yemek yiyemediğini ve kişisel temizlik malzemesi verilmediğini ileri sürmüştür (B. No: 2021/26855, 29/4/2025, § 9). Anayasa Mahkemesi bu şikâyetleri esastan incelememiş, salonda tutulup sonra çıkarılan kişinin koşullara ilişkin iddialarını tam yargı davasında ileri sürebileceğini belirtmiştir (§ 15; aynı yönde Sonia Nasir, § 32).
Kanaatimizce Kanun’un 7. maddesinin üçüncü fıkrası bekletmeye dayanak sağlasa da süre sınırı içermemesi, uzun süren bekletmelerde Anayasa’nın 19. maddesi bakımından ciddi bir sorun yaratır. İncelenen kararlarda Anayasa Mahkemesi bu sorunu esastan incelememiş, başvuruları başvuru yollarının tüketilmediği gerekçesiyle kabul edilemez bulmuştur. Bu dosyaların çoğunda tam yargı davası açılmamış, E.F.S.C. dosyasında ise haksız tutma şikâyeti istinafta ileri sürülmemiştir.
Transit Yolcular: Aktarma Sırasında da Geri Çevrilme Olur mu?
Olur. Kanun, havalimanlarının transit alanlarını kullanan yabancıların yetkili makamlarca kontrole tabi tutulabileceğini söyler (6458 m.6/3). Kabul edilemeyen yolcu tanımı da transit geçişine izin verilmeyen kişiyi kapsar (m.3/1-z). Taşıyıcılar Yönetmeliği, Türk havalimanlarını transit olarak kullanıp gittiği üçüncü ülkece kabul edilmeyerek geri getirilen yolcular için de taşıyıcıya sorumluluk yükler. İlk çıkış noktasına devamı sağlanamayan bu yolcunun Türkiye tarafından sınır dışı edilmesi hâlinde oluşacak giderler de taşıyıcıya aittir (m.5/2-ç).
Anayasa Mahkemesinin E.F.S.C. kararındaki başvurucu, Kamerun’dan Dubai’ye giderken İstanbul Havalimanı’nda sekiz saatlik aktarma sırasında transit bölgede beklerken sahte belgeyle yurda girmeye çalıştığı gerekçesiyle kabul edilemeyen yolcu kapsamına alınmıştır (B. No: 2021/3248, 29/7/2025, § 2). Fred Akenda Owamba ise varış noktası olan Ercan Havalimanı tarafından kabul edilmeyince İstanbul’a geri dönmek zorunda kalmıştır (B. No: 2021/18067, § 2). Aktarmalı yolculukta varış ülkesinin giriş şartlarını taşımamak, Türkiye’deki transit bölgede de sonuç doğurabilir.
Havalimanında Uluslararası Koruma Başvurusu
Ülkesine dönmesi hâlinde zulüm veya ciddi zarar görme tehlikesi bulunan kişi, havalimanında da uluslararası koruma başvurusunda bulunabilir. Kanun, giriş şartlarının uluslararası koruma başvurusunu engelleyecek şekilde yorumlanamayacağını ve uygulanamayacağını açıkça söyler (6458 m.8). Sınır kapısında kolluğa yapılan başvuru derhâl valiliğe bildirilir ve işlemleri valilik yürütür (m.65/2). Sahte belge veya yanıltıcı bilgi kullanılması hâlinde başvuru hızlandırılmış usulle değerlendirilir; mülakat üç gün içinde yapılır ve başvuru mülakattan sonra en geç beş gün içinde sonuçlandırılır (m.79/1-b, m.79/2).
Hızlandırılmış usulde verilen ret kararına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde idare mahkemesine başvurulur. Mahkeme on beş gün içinde karar verir ve karar kesindir. İtiraz veya yargılama süreci sonuçlanıncaya kadar kişinin ülkede kalışına izin verilir (m.80/1-ç, d, e). W.J.F.N. dosyasında başvurucuya, uluslararası koruma başvurusuyla ilgili son karar oluşuncaya kadar kabul edilemez yolcu salonunda kalışına izin verileceği ve her aşamada kendi ülkesine veya üçüncü bir ülkeye gidebileceği bildirilmiştir (B. No: 2019/35114, § 9).
Başvuru sahiplerinin idari gözetim altına alınabileceği hâllerden biri, sınır kapılarında usulüne aykırı surette ülkeye girmekten alıkonulmalarıdır (m.68/2-b). Bu durumda gözetim kararı gerekçesi ve süresiyle yazılı olarak tebliğ edilir, süre otuz günü geçemez ve karara karşı sulh ceza hâkimine başvurulabilir (m.68/4, 5, 7). İncelenen dosyalarda ise başvurucular hakkında böyle bir karar alınmadan salonda veya havalimanındaki misafirhanede bekletme sürdürülmüştür. Sonia Nasir dosyasında başvurucu, başvurusu üzerine havalimanındaki uluslararası koruma misafirhanesine yerleştirilmiş, ülkeye girişi uygun görülmüş ve 2/7/2016’da çıkışı sağlanmıştır (§§ 10, 13, 40). Uluslararası koruma süreci için sınır dışı ve uluslararası koruma rehberimize bakabilirsiniz.
Sulh Ceza Hâkimliği Neden “Karar Verilmesine Yer Yok” Diyor?
6458 sayılı Kanun, sulh ceza hâkimine başvuru yolunu idari gözetim kararlarına karşı düzenler (m.57/6 ve m.68/7). Kabul edilemeyen yolcu salonunda bekletilen kişi hakkında ise çoğu zaman yazılı bir idari gözetim kararı yoktur. Anayasa Mahkemesi kararlarına yansıyan üç dosyada da sulh ceza hâkimlikleri bu gerekçeyle başvuruyu esastan incelemeden karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir.
Sulh ceza hâkimliğine yapılan başvurular ve verilen kararlar
| Dosya | Başvuru | Hâkimliğin kararı |
|---|---|---|
| Sonia Nasir (2016/12585) | Atatürk Havalimanı’nda idari gözetim altında bulunduğunu belirterek salıverilme talebi | Bakırköy 4. Sulh Ceza Hâkimliği 5/4/2016: idari gözetim kararı bulunmadığından karar verilmesine yer olmadığı; Bakırköy 7. Sulh Ceza Hâkimliği 30/5/2016: mükerrer talep (§§ 14-17) |
| W.J.F.N. [GK] (2019/35114) | Fiilî idari gözetimin kaldırılması talebi | İstanbul 2. Sulh Ceza Hâkimliği 17/10/2019: idari gözetim kararı bulunmadığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığı (§§ 11-12) |
| Ogbonna Bede Nnaji (2021/26855) | İdari gözetimin kaldırılması talebi | İstanbul Sulh Ceza Hâkimliği 1/6/2021: geri gönderme merkezinde kayıt bulunmadığından karar verilmesine yer olmadığı, kesin (§ 4) |
Anayasa’nın 19. maddesinin sekizinci fıkrasına göre her ne sebeple olursa olsun özgürlüğü kısıtlanan kimse, kısa sürede durumu hakkında karar verilmesini ve kısıtlamanın kanuna aykırılığı hâlinde hemen serbest bırakılmasını sağlamak amacıyla yetkili bir yargı merciine başvurma hakkına sahiptir. Kanaatimizce bu hüküm, yazılı bir karar olmasa da fiilen tutulan kişinin başvurusunun incelenmesini gerektirir. Ancak uygulama bu yönde değildir. Bu nedenle bekleme sürerken sulh ceza başvurusunun yanında, kabul edilemeyen yolcu işlemine karşı idare mahkemesinde yürütmenin durdurulması istemli dava açılması ve risk varsa uluslararası koruma başvurusu yapılması değerlendirilmelidir. İdari gözetim kararı bulunan hâllerde sulh ceza yolu için idari gözetime itiraz rehberimize bakılabilir.
Dava Yolları: İptal Davası, Tam Yargı Davası ve Bireysel Başvuru
Kabul edilemeyen yolcu işlemine karşı başvuru yolları
| Yol | Ne için | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| İptal davası | Kabul edilemeyen yolcu işleminin (kabul edilemez yolcu formu) hukuka aykırılığının tespiti ve kaldırılması | Yazılı bildirimden itibaren 60 gün | 2577 m.2/1-a, m.7, m.32/1 |
| Yürütmenin durdurulması | Bekleme sürerken işlemin uygulanmasının durdurulması | Dava ile birlikte | 2577 m.27 |
| İptal ve tam yargı davası birlikte | İşlem nedeniyle doğan maddi ve manevi zararın giderilmesi | Dava süresi içinde | 2577 m.12 |
| Eylemden doğan zarar için tam yargı | Kararsız tutulma, tutulma koşulları, güç kullanımı gibi eylemlerden doğan zarar | Önce idareye başvuru: öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde eylemden itibaren 5 yıl; ret veya 30 gün cevapsızlıktan sonra dava süresi | 2577 m.2/1-b, m.13 |
| Suç duyurusu | Görevlilerin orantısız güç kullanması veya kötü muamele | Dava zamanaşımı süresi içinde | Anayasa m.17; TCK m.66 |
| Bireysel başvuru | Başvuru yolları tüketildikten sonra temel hak ihlali | Başvuru yollarının tüketildiği (kesin kararın öğrenildiği) tarihten, başvuru yolu yoksa ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün | 6216 m.47/5 |
Hangi idare mahkemesi yetkilidir?
Danıştay Onuncu Dairesi, yetki uyuşmazlığı kararlarında kabul edilemez yolcu formunu havalimanı mülki idare amirliğinin düzenlediğini, bu nedenle işlemin o ilin valiliğince tesis edilmiş sayılacağını kabul etmiştir. Sabiha Gökçen Havalimanı’nda 18/3/2018’de geri çevrilen Belçika vatandaşının davasında İstanbul (E.2021/1851, K.2021/2016, 27/4/2021), Adnan Menderes Havalimanı’nda 28/7/2018’de geri çevrilen Almanya vatandaşının davasında İzmir (E.2022/4850, K.2022/4549, 19/10/2022), Gaziantep Havalimanı’nda 13/8/2022’de kabul edilemez yolcu bilgi formu düzenlenen Avusturya uyruklu mavi kart sahibinin davasında Gaziantep (E.2023/1365, K.2023/1298, 15/3/2023) idare mahkemesi yetkili bulunmuştur. Üç dosyada da davanın açıldığı idare mahkemesi Ankara İdare Mahkemesini yetkili görmüş, Ankara İdare Mahkemesi de aksi yönde karar vermiştir. Danıştay her seferinde işlemi yapan valiliğin bulunduğu yeri esas almıştır (2577 m.32/1).
Belçika vatandaşının davasında kişi, vekili aracılığıyla İstanbul Valiliğine yaptığı başvurulara rağmen işlemin sebebini öğrenememiş ve davayı bundan sonra açmıştır. Kanun işlemin itiraz yollarıyla birlikte tebliğini zorunlu kıldığından (m.7/2; Yönetmelik m.7/4), tebliğ yapılmamışsa kanaatimizce dava süresi işlemeye başlamaz. Yine de işlemin örneğinin ve dayanağının yazılı olarak istenmesi ve öğrenilen tarihten itibaren altmış gün içinde dava açılması güvenli yoldur. Tebliğ eksikliğinin süreye etkisi için usulsüz tebliğ rehberimize bakabilirsiniz.
Tazminat: Anayasa Mahkemesi önce tam yargı davasını istiyor
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu W.J.F.N. kararında, kabul edilemez yolcu statüsüyle transit bölgede tutulmanın idarenin bir tasarrufu olduğunu açıkça belirtmiştir (§ 27). Kamerun vatandaşı başvurucu sahte Belçika vizesiyle geldiği anlaşıldığı için 3/9/2019’da salona alınmış, 9/9/2019’da uluslararası koruma talebinde bulunmuştur. Başvurucu 28/3/2020’de havalimanı görevlilerince il göç idaresine teslim edilmiş, 29/3/2020’de hakkında sınır dışı etme ve idari gözetim kararı verilmiştir. Bu tarihten önce hakkında herhangi bir sınır dışı etme veya idari gözetim kararı bulunmamaktadır (§§ 6, 7, 14). Bireysel başvuru ise 24/10/2019’da, tutulma sürerken yapılmıştır (§ 13). Mahkeme, tutulma sona erdiği için verilecek ihlal kararının ancak tazminat sonucunu doğurabileceğini kaydetmiştir. Ardından B.T. [GK] kararına atıfla, idari gözetim kararı olmaksızın özgürlüğünden yoksun bırakılanların zararları için 2577 sayılı Kanun’un 2. maddesine göre tam yargı davasının etkili yol olduğunu belirtmiştir. Bu yol tüketilmeden yapılan başvuruyu oybirliğiyle kabul edilemez bulmuştur (§§ 25-29; RG 1/2/2023, 32091). Ogbonna Bede Nnaji kararında da, başvuru tarihinde tutulan ancak başvuru incelenmeden önce tutulma hâli sona erenlerin tam yargı yolunu tüketmeleri gerektiği vurgulanmıştır (§ 14).
Aynı yaklaşım Barbara Spinelli (giriş yasağı nedeniyle Sabiha Gökçen’de yaklaşık on yedi saat tutulma, B. No: 2018/9112, 2/11/2022, §§ 2-3, 9-11), Fred Akenda Owamba (B. No: 2021/18067, § 12) ve Ogbonna Bede Nnaji (B. No: 2021/26855, §§ 19-21) kararlarında da tekrarlanmıştır. Kişi Türkiye’den ayrıldıktan sonra da vekili aracılığıyla tam yargı davası açabilir. Eylemden doğan zarar için önce ilgili idareye başvurulması gerektiğinden (2577 m.13), bir yıllık başvuru süresinin kaçırılmaması önemlidir.
Zorla Uçağa Bindirme ve Güç Kullanımı: E.F.S.C. Kararı
Kabul edilemeyen yolcunun geri gönderilmesi sırasında güç kullanılabilir. Ancak güç, kesin olarak gerekli olduğu hâllerde ve kişinin tutumuyla orantılı olmalıdır. Anayasa Mahkemesinin E.F.S.C. kararı bu sınırı somut olarak gösterir.
Başvurucu 24/1/2020 ve 27/1/2020 tarihlerinde ülkesine gönderilmek istenmiş, gönderilememiş ve 30/1/2020 gecesi Nijerya’ya gönderilmiştir (§ 3). 27/1/2020’de elleri plastik kelepçeyle bağlı olarak tekerlekli sandalyeye oturtulmuş, vücudu streç filmle sarılmış ve ağzı kapatılmıştır (§ 30). Mahkeme, direnen başvurucunun ellerinin kelepçelenmesi makul bir tedbir sayılsa bile diğer muamelelerin gerekliliğini gösteren bir bulgu bulunmadığını ve bunların aşırı olduğunu belirtmiştir (§ 31). Soruşturmanın görgü tanıkları dinlenmeden ve kamera görüntüleri incelenmeden kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla sonuçlandırıldığını da tespit etmiştir (§ 35). Bu nedenle insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının maddi ve usul boyutlarının ihlal edildiğine karar vermiştir (§ 36).
Kararın tazminat yönü de öğreticidir. Başvurucunun açtığı tam yargı davasında idare mahkemesi, kişinin gözaltı kararı dahi olmadan bağlandığını tespit etmiş ve hizmet kusuru nedeniyle 75.000 TL manevi tazminata hükmetmiştir. Bölge idare mahkemesi, gerekçesinde başvurucunun müterafik kusurunu da dikkate alarak bu tutarı 25.000 TL’ye indirmiştir (§§ 15-17). Anayasa Mahkemesi kasıtlı kötü muamele iddialarında yalnızca tazminat ödenmesinin ihlali gidermeye yetmediğini belirtmiştir (§ 23). Yeniden soruşturma yapılmasına ve başvurucuya, talep ettiği miktar olan net 200.000 TL manevi tazminat ödenmesine hükmetmiştir (§ 45; hüküm). Kişi hürriyeti şikâyeti ise başvurucu istinafta haksız tutma yönünden itiraz ileri sürmediği için kabul edilemez bulunmuştur (§§ 40-44).
Havayolu Şirketinin Yükümlülükleri ve Cezası
Taşıyıcılar, kabul edilemeyen yolcuyu taşımamak için uçuştan önce bilet satışı dâhil bilet ve diğer yolcu belgelerini kontrol etmekle yükümlüdür (Taşıyıcılar Yönetmeliği m.5/1; 6458 m.98/1-c, ç). İçişleri Bakanlığı, sakınca bulunmayan hâllerde giriş yasağı kayıtlarını taşıyıcılara bildirebilir (m.5/1). Bu nedenle giriş şartlarını taşımadığı anlaşılan yabancı, Türkiye’ye gelmeden kalkış noktasında uçağa alınmayabilir.
Yükümlülüklere uymayan taşıyıcıya 6458 m.102/1-d uyarınca idari para cezası verilir. Taşıyıcılar Yönetmeliği de 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu’nun 143. maddesine dayanan ayrı cezalar öngörür (m.10). Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, bu Yönetmeliğin tanım, taşıyıcı sorumlulukları ve ceza maddelerinin iptali istemiyle açılan davada Onuncu Dairenin ret kararını onamıştır (E.2021/17, K.2022/1009, 28/3/2022). Dairenin onanan gerekçesine göre taşıyıcıya, kendisinin tespit etmesi beklenemeyecek bir sebepten ceza verilirse bu husus cezaya karşı açılacak davada incelenecektir.
Kabul Edilemeyen Yolcu İşleminin İptali İçin Dava Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki örnek, geçerli belgelerle geldiği hâlde geri çevrilen ve ülkesine dönmüş olan bir yabancı adına, vekil tarafından açılacak iptal davası için hazırlanmıştır. Köşeli parantezli yerler dosyaya göre doldurulmalı, dosyada bulunmayan olgular çıkarılmalıdır. Tutulma ve koşullar nedeniyle tazminat istenecekse 2577 sayılı Kanun’un 13. maddesindeki idareye başvuru ayrıca yapılmalıdır.
[İL] NÖBETÇİ İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA
Davacı: [Ad soyad], [uyruk], pasaport no: [ ], adres: [yurt dışı adresi]
Vekili: Av. [ad soyad], [adres]
Davalı: [İl] Valiliği ([havalimanı] Havalimanı Mülki İdare Amirliği)
Dava konusu: Müvekkilin [tarih] tarihinde [havalimanı] Havalimanı’nda Türkiye’ye girişine izin verilmeyerek kabul edilemeyen yolcu kapsamına alınmasına ilişkin işlemin ve bu kapsamda düzenlenen kabul edilemez yolcu formunun iptali.
AÇIKLAMALAR
1. Dava süresinde ve yetkili mahkemede açılmıştır (2577 sayılı Kanun m.7 ve m.32/1; 6458 sayılı Kanun m.7/2)
İşlem müvekkile itiraz yollarını gösterir şekilde tebliğ edilmemiştir. Müvekkil geri gönderilirken kendisine yalnızca girişine izin verilmediği sözlü olarak söylenmiştir. İşlemin örneği vekâleten [tarih] tarihinde Valilikten istenmiş, [tarih] tarihinde öğrenilmiştir. Bu nedenle dava süresi geçmemiştir. Kabul edilemez yolcu formu [havalimanı] Havalimanı Mülki İdare Amirliğince düzenlendiğinden işlem Valiliğindir. Danıştay Onuncu Dairesi aynı nitelikteki davalarda işlemi tesis eden valiliğin bulunduğu yer idare mahkemesini yetkili saymıştır (E.2021/1851, K.2021/2016; E.2022/4850, K.2022/4549).
2. İşlemin sebebi gösterilmemiş, tebligat yapılmamıştır (6458 sayılı Kanun m.7/2; Yönetmelik m.7/4)
Kanun, geri çevrilen yabancıya işlemin itiraz hakları ve diğer yasal hak ve yükümlülüklerle birlikte tebliğini zorunlu kılar. Yönetmelik de yabancıya ve taşıyıcıya tebliğ edilen kararın haklar ile itiraz usullerini kapsamasını ister. Müvekkile hangi bentteki sebebe dayanıldığı hiçbir aşamada bildirilmemiştir. Sebebi gösterilmeyen bir işlemin denetlenmesi mümkün olmadığından işlem bu yönüyle de hukuka aykırıdır.
3. Müvekkil kabul edilemeyen yolcu kapsamında değildir (6458 sayılı Kanun m.7/1 ve m.12/1)
Müvekkil [tarih]’e kadar geçerli pasaportu ve [vize / vize muafiyeti / ikamet izni] ile gelmiştir. Müvekkilin pasaportu, [vize / vize muafiyeti / ikamet izni] süresinin bitiminden itibaren altmış günden daha uzun süre geçerlidir. Müvekkil hakkında bilinen bir giriş yasağı veya ön izin kaydı yoktur. Dönüş bileti, otel rezervasyonu ve [davet yazısı] ile geliş amacını ve geçimini belgeleyebilecek durumdadır; kendisinden bu belgeler istenmemiştir. İdare, sonradan sistemde bir kayıt bulunduğunu ileri sürecekse bu kaydın kaynağını, tarihini ve dayanağını göstermelidir; bilinmeyen bir kayda dayanılarak kişinin hakkı kısıtlanamaz.
4. İşlem, kapsamlı kontrol için tanınan dört saatlik süre aşıldıktan sonra tesis edilmiştir (6458 sayılı Kanun m.6/5; Yönetmelik m.6/2; Anayasa m.19)
Müvekkil saat [ ]’da pasaport kontrolünde durdurulmuş, hakkındaki kabul edilemeyen yolcu işlemi ise ancak saat [ ]’da, kapsamlı kontrol için Kanun’un öngördüğü dört saatlik süre dolduktan sonra tesis edilmiştir. Bu sürede müvekkilden rıza alınmamış, hakkında idari gözetim kararı da verilmemiştir. Kanun kapsamlı kontrol için en fazla dört saat bekletmeye izin verir; Yönetmelik bu sürenin aşılmasını yabancının rızasına bağlar. Bu durum işlemin usulüne uygun tesis edilmediğini göstermektedir; müvekkilin ayrıca başvuracağı tazminat yolu saklıdır.
5. Davada güncel ve korunmaya değer menfaat vardır (2577 sayılı Kanun m.2/1-a)
Müvekkilin ülkeden ayrılmış olması davayı konusuz bırakmaz. İşlem sistemde kayıtlı kalmakta, müvekkilin sonraki vize başvurularında ve girişlerinde aleyhine sonuç doğurmaktadır. Müvekkil [Türkiye’deki aile bağı / işi / mülkü] nedeniyle Türkiye’ye düzenli olarak gelmek zorundadır. Bu nedenle işlemin iptalinde güncel ve kişisel menfaati bulunmaktadır.
HUKUKİ NEDENLER
Anayasa m.19, 36 ve 125; 6458 sayılı Kanun m.5, 6, 7, 12, 98; Yönetmelik m.6 ve 7; 2577 sayılı Kanun m.2, 7 ve 32.
DELİLLER
Pasaport ve vize veya ikamet izni örneği, uçuş kartı ve bilet, otel rezervasyonu ve davet yazısı, Valiliğe yapılan başvuru ve cevabı, varsa kabul edilemez yolcu formu, havalimanı kamera kayıtları (celbi talep olunur), tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle, müvekkil hakkında tesis edilen kabul edilemeyen yolcu işleminin ve kabul edilemez yolcu formunun iptaline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesini vekâleten saygıyla arz ederim.
[Tarih]
Davacı vekili
Av. [ad soyad]
[İmza]
Ekler: Vekâletname ve yeminli tercümesi, pasaport ve vize örneği, uçuş belgeleri, Valilik yazışmaları
Kişi hâlâ havalimanında bekletiliyorsa aynı dava yürütmenin durdurulması istemiyle açılmalıdır. Talepte işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğacağı birlikte açıklanmalı, geri gönderme yakınsa işlemin uygulanmakla etkisinin tükeneceği belirtilerek savunma alınmadan karar verilmesi istenmelidir (2577 m.27/2). Ülkesine dönmesi hâlinde yaşamı veya vücut bütünlüğü bakımından ciddi tehlike bulunan kişi için ise öncelik uluslararası koruma başvurusudur. Gönderilecek ülkedeki risk için geri gönderme yasağı rehberimize ve hedef ülke rehberimize bakabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Vize muafiyetini giriş garantisi saymak. Vize muafiyeti olan kişi de 15. maddede sayılan sebeplerden biri varsa geri çevrilebilir (m.7/1-c).
- Pasaportun geçerlilik süresini hesaba katmamak. Vize, vize muafiyeti veya ikamet izni süresinin bitiminden itibaren en az altmış gün geçerli pasaport aranır (m.7/1-b).
- Geliş amacını ve geçimi gösteren belgeleri yanında taşımamak. Kapsamlı kontrolde geliş amacı ve geçim sorulur (Yönetmelik m.6/4-d, e).
- Yalnızca sulh ceza hâkimliğine başvurmak. Anayasa Mahkemesi kararlarına yansıyan dosyalarda, idari gözetim kararı bulunmayan hâllerde hâkimlikler karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir; idare mahkemesindeki dava yolu ihmal edilmemelidir.
- Tam yargı davası açmadan Anayasa Mahkemesine gitmek. Tutulma, başvuru incelenmeden önce sona ermişse bu yol tüketilmeden yapılan başvurular kabul edilemez bulunmaktadır (W.J.F.N. [GK]; Ogbonna Bede Nnaji, § 14).
- Davayı Ankara’da açmak. Danıştay, işlemi tesis eden ve havalimanının bulunduğu il valiliğinin yerindeki idare mahkemesini yetkili saymaktadır. INAD işleminin ardından konulan giriş yasağına karşı Göç İdaresi Başkanlığı aleyhine Ankara’da açılan davada da İstanbul İdare Mahkemesi yetkili bulunmuştur (E.2025/60, K.2025/164).
- İstinafta tüm itirazları tekrar etmemek. E.F.S.C. dosyasında haksız tutma itirazı istinafta ileri sürülmediği için bu şikâyet Anayasa Mahkemesince incelenmemiştir (§§ 41-44).
Sıkça Sorulan Sorular
Kabul edilemeyen yolcu (INAD) ne demek?
Ülkeye giriş yapmak veya transit geçmek için sınır kapısına gelen, ancak mevzuatta aranan koşulları taşımadığından girişine veya transit geçişine izin verilmeyen kişidir (6458 m.3/1-z). Bu kişiler geri çevrilir ve işlemleri sonuçlanıncaya kadar sınır kapısında kendileri için belirlenen alanda bekletilir (m.7/1, 7/3).
Havalimanında en fazla ne kadar bekletilebilirim?
Kapsamlı kontrol için Kanun’daki üst sınır dört saattir (6458 m.6/5). Yönetmeliğe göre bu süre aşılacaksa rızanız aranır (m.6/2). Kabul edilemeyen yolcu işlemi yapıldıktan sonraki bekletme için Kanun bir üst süre koymaz. Taşıyıcılar Yönetmeliği, taşıyıcının geri gönderme işlemlerini en geç üç gün içinde sonuçlandırmasını ister (m.5/2-a); bu süre bekletme için bir üst sınır değil, taşıyıcının yükümlülüğüdür.
Geri çevrilme kararına itiraz edilebilir mi, nereye ve kaç günde?
Kabul edilemeyen yolcu işlemine karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Süre, yazılı bildirimden itibaren altmış gündür (2577 m.7). Yetkili mahkeme, kabul edilemez yolcu formunu düzenleyen havalimanı mülki idare amirliğinin bağlı olduğu valiliğin bulunduğu yer idare mahkemesidir (Danıştay 10. D., E.2021/1851; E.2022/4850; E.2023/1365).
Havalimanında tutulduğum için tazminat alabilir miyim?
Tutulmanın hukuka aykırı olduğu veya tutulma koşullarının insan onuruyla bağdaşmadığı durumlarda idari yargıda tam yargı davası açılabilir (2577 m.2/1-b). Eylemden doğan zararda önce idareye başvurmak gerekir (m.13). Anayasa Mahkemesi bu yol tüketilmeden yapılan bireysel başvuruları kabul edilemez bulmaktadır (W.J.F.N. [GK], §§ 25-29).
Sulh ceza hâkimliğine başvurabilir miyim?
Başvurabilirsiniz. Ancak Anayasa Mahkemesi kararlarına yansıyan üç dosyada da, hakkında yazılı bir idari gözetim kararı bulunmayan kişinin başvurusunda hâkimlikler karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir (Sonia Nasir, § 15; W.J.F.N., § 12; Ogbonna Bede Nnaji, § 4). Bu nedenle idare mahkemesindeki dava yolu ve gerekirse uluslararası koruma başvurusu birlikte değerlendirilmelidir.
Geri dönüş biletini, yemeği ve konaklamayı kim öder?
Kanun’a göre sizi getiren taşıyıcı, sizi geldiğiniz ya da kesin olarak kabul edileceğiniz ülkeye geri götürmekle ve gönderilene kadar beslenme, konaklama ve acil sağlık giderlerinizi karşılamakla yükümlüdür (6458 m.98/1-a, d). Refakatçi giderleri de taşıyıcıya aittir (Taşıyıcılar Yönetmeliği m.7/3).
Transit yolcuyum, yine de geri çevrilebilir miyim?
Evet. Transit alanları kullanan yabancılar kontrole tabi tutulabilir (6458 m.6/3) ve kabul edilemeyen yolcu tanımı transit geçişine izin verilmeyen kişiyi de kapsar (m.3/1-z). Varış ülkesince kabul edilmeyip Türkiye’ye geri getirilen yolcular bakımından da taşıyıcının sorumluluğu sürer (Taşıyıcılar Yönetmeliği m.5/2).
Havalimanında uluslararası koruma başvurusu yapabilir miyim?
Evet. Giriş şartları uluslararası koruma başvurusunu engelleyecek şekilde uygulanamaz (6458 m.8). Sınır kapısında kolluğa yapılan başvuru derhâl valiliğe bildirilir (m.65/2). Hızlandırılmış değerlendirmede ret kararına karşı on beş gün içinde dava açılır ve yargılama sonuçlanıncaya kadar ülkede kalışınıza izin verilir (m.79, m.80/1-ç, e).
Vize muafiyetim olduğu hâlde neden geri çevrildim?
Kanun, vize muafiyeti kapsamında olsalar dahi 15. maddenin birinci fıkrasında sayılan yabancıların geri çevrileceğini söyler (m.7/1-c). Giriş yasağı, kamu düzeni bakımından sakınca, sağlık sigortası eksikliği, geliş amacının açıklanamaması ve yeterli maddi imkân bulunmaması bu sebepler arasındadır.
Geri çevrilmek giriş yasağı anlamına gelir mi?
Kabul edilemeyen yolcu işlemi, Kanun’un 9. maddesindeki giriş yasağından ayrı bir işlemdir. Ancak uygulamada INAD işleminin ardından ayrıca tahdit kodu girilerek giriş yasağı konulabilmektedir (Danıştay 10. D., E.2025/60, K.2025/164). Geri çevrilmenin sebebi zaten var olan bir giriş yasağı veya ön izin kaydıysa bu kayıt da devam eder. Anayasa Mahkemesi kararlarında Ç-138 kodu “İNAD-kabul edilmeyen yolcu” olarak açıklanmış ve Ç-141 koduyla birlikte görülmüştür (Musa Polat, B. No: 2021/2290). Sahte veya hileli belge kullananlar ile kamu düzeni bakımından sakıncalı görülenler ayrıca Göç İdaresi Başkanlığına bildirilir (Yönetmelik m.7/2).
Uçağa zorla bindirilirken güç kullanıldı, ne yapabilirim?
Konsolosluk veya vekiliniz aracılığıyla suç duyurusunda bulunabilir ve tam yargı davası açabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi E.F.S.C. kararında kelepçeye ek olarak streç filmle sarma ve ağzı kapatma gibi muameleleri aşırı bulmuş, etkili soruşturma yapılmadığını da tespit ederek ihlal kararı vermiştir (B. No: 2021/3248, §§ 30-36).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?
- Havalimanında bekletilen yabancıya avukatla görüşme imkânı sağlanması için idareye ve havalimanı mülki idare amirliğine başvurur.
- Geri çevrilmenin sebebini, kayıttaki giriş yasağı veya ön izin kodunu ve işlemi yapan makamı yazılı olarak tespit eder.
- Ülkesine dönmesi hâlinde risk bulunan kişi için uluslararası koruma başvurusunu ve hızlandırılmış değerlendirmede on beş günlük davayı yürütür.
- Kabul edilemeyen yolcu işlemine karşı yetkili idare mahkemesinde iptal davasını, gerekirse yürütmenin durdurulması istemiyle açar.
- Kişi ülkeden ayrıldıktan sonra idareye başvuru ve tam yargı davası ile tazminat sürecini yürütür, bireysel başvuruya hazırlar.
- Giriş yasağı veya ön izin kaydının kaldırılması için Göç İdaresi Başkanlığına başvuru ve dava sürecini planlar.
Havalimanında geçen her saat önemli
Bekletme sürüyorsa avukat talebi ve dava, geri dönüldüyse iptal ve tazminat yolu için belgelerinizi gönderin: 0554 648 37 15.
İlgili Rehberler
- Vize ve Vize İhlali: 90/180 Kuralı ve Giriş Yasağı
- Tahdit Kodları ve Anlamları
- Tahdit Kodu Kaldırma ve Giriş Yasağı
- Sınır Dışı Etme ve Uluslararası Koruma
- Uluslararası Koruma: Mülteci, Şartlı Mülteci ve İkincil Koruma
- Geri Gönderme Yasağı
- İdari Gözetim ve Geri Gönderme Merkezleri
- İdari Gözetim Kararına İtiraz
- Deport Kararına İtiraz ve 7 Günlük Dava Süresi
- Türkiye’yi Terke Davet ve Çıkış İzin Belgesi
- Hedef Ülke Belirsizliği ve Uyruk Hatası
- Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Nasıl Yapılır?
Bu yazı, Yabancılar Hukuku Rehberi kapsamındaki “Vize ve Giriş” başlığının bir parçasıdır. Vize ihlali, giriş yasağı ve sınır dışı süreçleri için rehberdeki diğer başlıklara bakabilirsiniz.
Mevzuat ve kaynaklar: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.3/1-z, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11/3, 12, 13, 15, 57, 65, 68, 79, 80, 98, 102/1-d; Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (RG 17/3/2016, 29656) m.6, 7, 8; Hava Yolu Taşıyıcılarının Yükümlülüklerine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 7/11/2015, 29525) m.4-8, 10; Anayasa m.17, 19; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.2, 7, 12, 13, 27, 32; 6216 sayılı Kanun m.47/5; Anayasa Mahkemesi: W.J.F.N. [GK] (2019/35114, RG 1/2/2023, 32091), E.F.S.C. (2021/3248), Musa Polat (2021/2290), Lorenzo Bianchi (2020/4604), Ogbonna Bede Nnaji (2021/26855), Fred Akenda Owamba (2021/18067), Barbara Spinelli (2018/9112), Sonia Nasir (2016/12585); Danıştay 10. Daire E.2021/1851 K.2021/2016, E.2022/4850 K.2022/4549, E.2023/1365 K.2023/1298, E.2025/60 K.2025/164; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu E.2021/17 K.2022/1009.
