Trafik kazasında yaralanan birinin aklına ilk gelen, kazaya sebep olan aracın trafik sigortası ve sorumlulardan istenecek tazminattır. Oysa aynı kaza için çoğu zaman bir veya birkaç kaza sigortası poliçesi daha devrededir: kişinin kendi yaptırdığı bireysel ferdi kaza sigortası, aracın kasko poliçesine eklenmiş sürücü ve yolcu ferdi kaza teminatı, otobüs, minibüs ve servis araçlarında yasal zorunluluk olan koltuk ferdi kaza sigortası, işverenin çalışanları için yaptırdığı grup ferdi kaza sigortası veya kredi ve kredi kartıyla bağlantılı kaza sigortaları. Bu poliçeler, trafik sigortasından farklı bir mantıkla çalışır ve çoğu kişi tarafından hiç kullanılmadan unutulur.
Bu rehberde sorumluluk sigortası ile kaza sigortası arasındaki farkı, ferdi kaza ve koltuk sigortası genel şartlarındaki sürekli sakatlık oranları tablosunu, bu tablonun Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ekindeki kılavuzdan farklarını, 2026’da geçerli koltuk sigortası teminat tutarlarını, ödeme şartlarını, istisnaları ve bu ödemelerin trafik kazası tazminatıyla birlikte alınıp alınamayacağını anlatıyoruz. Poliçelerinizi ve tazminat haklarınızı birlikte değerlendirmek için Hukukçular Evi Ankara’yı 0554 648 37 15 numaralı telefondan arayabilirsiniz.
Beş cümlede özet
- Ferdi kaza ve koltuk sigortaları sorumluluk sigortası değil, kişinin kendisini güvence altına alan kaza sigortalarıdır; ödeme kural olarak kazadaki kusura bağlı değildir ve zarar hesabı yapılmadan poliçedeki tutar üzerinden, sakatlık oranına göre belirlenir.
- Ferdi kaza ve koltuk sigortası genel şartlarındaki sürekli sakatlık tablosunda örneğin iki gözün kaybı ve umumi felç %100, sağ kol veya elin kaybı %60 (solda %50), bir bacağın dizden yukarıdan kaybı %50, bir gözün kaybı %25, göğüste kalıcı şekil bozukluğu yapan kaburga kırığı %10’dur; oranların belirlenmesinde sigortalının mesleği dikkate alınmaz.
- Zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yolcuları, sürücüleri ve yardımcılarını kapsar; teminat tutarları koltuk başına sağlık giderleri için 252.000 TL, sakatlanma ve ölüm hâlleri için 252.000 TL’dir.
- Ferdi kaza genel şartlarında aşikâr sarhoşluk kaza sayılmaz; aksine sözleşme yoksa motosiklet kullanmak ve motosiklete binmek teminat dışıdır; koltuk sigortasında ise sürücünün alkollü olması gibi sebepler yolcuya karşı ileri sürülemez, sigortacı ödeme yapıp taşımacıya rücu eder.
- Kaza sigortaları meblağ sigortası niteliğinde olduğundan sigortacı ölüm ve sakatlık ödemesi için sorumlulara halef olmaz; bu ödemeler kural olarak trafik sigortasından ve sorumlulardan istenecek tazminattan ayrı bir haktır.
Sorumluluk sigortası ile kaza sigortası arasındaki fark
Zorunlu trafik sigortası ve ihtiyari mali mesuliyet sigortası birer sorumluluk sigortasıdır: araç işleteninin üçüncü kişilere verdiği zarardan doğan hukuki sorumluluğunu karşılar. Bu nedenle ödeme, zarar gören kişinin gerçek zararına ve karşı tarafın kusuruna göre hesaplanır; zarar görenin kendi kusuru indirim sebebidir ve manevi tazminat trafik sigortası teminatının dışındadır. Kaza sigortaları ise sigortalının kendisini, başına gelecek kazaların sonuçlarına karşı güvence altına alır. Öğretide kaza sigortaları, hayat sigortaları gibi meblağ (can) sigortalarının bir türü olarak kabul edilir; Türk Ticaret Kanunu kaza sigortalarını ayrı bölümde, m.1507 ve devamında düzenler.
Bu ayrımın dört önemli sonucu vardır. Birincisi, kaza sigortasında ödeme kazaya kimin sebep olduğuna bakılmaksızın yapılır. İkincisi, ödeme gerçek zarar hesabıyla değil, poliçede önceden belirlenmiş tutar ve genel şartlardaki sakatlık oranıyla belirlenir; mağdurun yaşı ve geliri sonucu değiştirmez. Üçüncüsü, sigortacı ölüm ve sakatlık için yaptığı ödemeden dolayı kazaya sebep olanlara halef olmaz. Dördüncüsü, aynı kaza için kaza sigortasından ödeme alınması, sorumlulardan tazminat istenmesine kural olarak engel değildir.
Trafik sigortası, ferdi kaza sigortası ve koltuk sigortası karşılaştırması
| Özellik | Zorunlu trafik sigortası | Ferdi kaza sigortası | Zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası |
|---|---|---|---|
| Niteliği | Sorumluluk sigortası | Kaza (meblağ) sigortası | Kaza (meblağ) sigortası |
| Kimi korur? | Aracın verdiği zarara uğrayan üçüncü kişileri | Poliçedeki sigortalıyı | Araçtaki yolcuları, sürücüleri ve yardımcılarını |
| Kusurun etkisi | Karşı tarafın kusuru gerekir; zarar görenin kusuru indirim sebebi | Kural olarak etkisiz | Kural olarak etkisiz |
| Ödeme ölçüsü | Gerçek zarar (TBK), kişi başı 3.600.000 TL limit | Poliçedeki tutar × sakatlık oranı | 252.000 TL × sakatlık oranı |
| Sakatlık oranının dayanağı | Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ve kılavuz | Genel şartlardaki sakatlık tablosu | Genel şartlardaki sakatlık tablosu |
| Manevi tazminat | Teminat dışı | Yok | Yok |
| Sigortacının sorumlulara halefiyeti | Sorumluluk sigortası kurallarına göre | Yalnız tedavi masrafları için | Ölüm ve sakatlık için yok |
Trafik kazasında hangi kaza sigortaları olabilir?
Kazadan sonra yapılması gereken ilk işlerden biri, mağdurun ve aracın hangi kaza sigortalarıyla güvence altında olduğunu tespit etmektir. Bireysel ferdi kaza sigortası kişinin kendi adına yaptırdığı poliçedir. Kasko poliçelerine sıklıkla ek teminat olarak sürücü ve yolcular için ferdi kaza teminatı eklenir; bu teminatın varlığı ve tutarı kasko poliçesinin teminat tablosunda görülür. Ticari yolcu taşıyan araçlarda zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası bulunmak zorundadır. İşverenler çalışanları için grup ferdi kaza sigortası yaptırabilir. Kredi, kredi kartı veya banka hesabıyla bağlantılı olarak yapılan kaza sigortalarında ise lehtar çoğu zaman banka olabilir ve ödeme borcun kapatılmasında kullanılabilir.
Trafik kazasında tespit edilmesi gereken kaza sigortaları
| Poliçe | Kim yaptırır? | Nereden öğrenilir? | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|
| Bireysel ferdi kaza sigortası | Kişinin kendisi | Kendi poliçeleri, sigorta şirketi kayıtları | Teminat tutarı ve istisnalar |
| Kasko ferdi kaza ek teminatı | Araç sahibi, kaskoyla birlikte | Kasko poliçesinin teminat tablosu | Sürücü ve yolcu için ayrı tutarlar olabilir |
| Zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası | Yolcu taşıyan taşımacı | Araçtaki levha, kaza tutanağı, taşımacı | Yolcu, sürücü ve yardımcıları kapsar |
| Grup ferdi kaza sigortası | İşveren | İnsan kaynakları, bordro, işveren yazısı | Ödemenin işverenin sorumluluğundan düşülmesi tartışması |
| Kredi veya kredi kartıyla bağlantılı kaza sigortası | Banka aracılığıyla kişi | Kredi sözleşmesi, hesap ekstreleri | Lehtarın banka olup olmadığı |
| Seyahat veya etkinlik sigortası | Kişi veya organizatör | Bilet, rezervasyon belgeleri | Kaza anında poliçenin geçerliliği |
Kaza sonrası hangi poliçelerden ödeme alabileceğinizi tespit etmek için kasko, ferdi kaza ve koltuk sigortası belgelerinizi birlikte inceleyelim.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15
Sürekli sakatlık oranları tablosu
Türkiye Sigorta Birliği’nin yayımladığı Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları, poliçe kapsamındaki bir kazanın sigortalının derhal veya kaza tarihinden itibaren iki yıl içinde sürekli sakatlığına sebep olması hâlinde, tıbbi tedavinin sona ermesi ve sakatlığın kesin olarak tespitinden sonra, sakatlık sigorta bedelinin genel şartlardaki tabloda yer alan oranlar dahilinde sigortalıya ödeneceğini düzenler. Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartlarındaki sakatlık tablosu da aynı oranları içerir. Aşağıda trafik kazalarında sık karşılaşılan kalemler yer almaktadır.
Ferdi kaza ve koltuk sigortası genel şartları – sürekli sakatlık oranları (seçilmiş kalemler)
| Sakatlık | Sağ | Sol |
|---|---|---|
| İki gözün tamamen kaybı | %100 | — |
| İki kolun veya iki elin tamamen kaybı | %100 | — |
| İki bacağın veya iki ayağın tamamen kaybı | %100 | — |
| Umumi (genel) felç | %100 | — |
| Kolun veya elin tamamen kaybı | %60 | %50 |
| Omuz hareketinin tamamen kaybı | %25 | %20 |
| Dirsek hareketinin tamamen kaybı | %20 | %15 |
| Bilek hareketinin tamamen kaybı | %20 | %15 |
| Yalnız başparmağın tamamen kaybı | %20 | %15 |
| Bir bacağın dizden yukarısının tamamen kaybı | %50 | — |
| Bir bacağın dizden aşağısının tamamen kaybı | %40 | — |
| Bir ayağın tamamen kaybı | %40 | — |
| Bir kalçanın hareketinin tamamen kaybı | %30 | — |
| Bir dizin hareketinin tamamen kaybı | %20 | — |
| Kırılan bir bacağın iyi kaynamaması | %30 | — |
| Bir bacağın 5 santimetre veya daha fazla kısalması | %15 | — |
| Bir gözün tamamen kaybı veya iki gözün görme gücünün yarı yarıya kaybı | %25 | — |
| Her iki kulağın tamamen sağırlığı | %40 | — |
| Kırılan alt çenenin iyi kaynamaması | %25 | — |
| Omurganın belirgin eğilmeyle birlikte hareketsizliği | %30 | — |
| Göğüs kafesinde sürekli şekil bozukluğu yapan kaburga kırığı | %10 | — |
Genel şartlar, tabloda yer almayan sakatlıkların oranının, daha az ağır olsalar bile, önem derecelerine göre ve tablodaki oranlara kıyasen belirleneceğini öngörür. Bir uzvun veya uzuv kısmının kaybı, o uzvun kesin ve mutlak olarak işlev görememesini ve kullanılamamasını ifade eder. Sigortalı solaksa sağ ve sol için belirlenen oranlar ters uygulanır. Aynı kazada birden fazla uzuvda sakatlık oluşmuşsa ayrı ayrı hesaplanan tutarların toplamı poliçedeki sakatlık teminatını geçemez. Kazadan önce tamamen işlevsiz olan bir uzvun kaybı tazmin edilmez; kısmen sakat olan bir uzvun sakatlığı kaza nedeniyle artmışsa, kaza öncesi ve sonrası oranlar arasındaki fark esas alınır. Bazı ürünlerin özel şartlarında ise tabloda yer almayan durumlar için sağlık kurulu raporundaki engel oranına atıf yapıldığı görülmektedir; bu nedenle poliçenin özel şartları da incelenmelidir.
Genel şartlar tablosu ile Engellilik kılavuzu aynı değil
Trafik kazası tazminatında kalıcı maluliyet oranı, Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ekindeki kılavuza göre belirlenir. Ferdi kaza ve koltuk sigortalarında ise ödeme, genel şartlardaki sakatlık tablosuna göre yapılır. İki sistem farklı amaçlarla hazırlandığından aynı yaralanma için farklı oranlar çıkabilir. Örneğin kılavuzda bir gözün tamamen kaybı %32 engel oranına karşılık gelirken genel şartlar tablosunda %25’tir. Kılavuzda göğüs kafesindeki şekil bozukluğu tek başına oranlanmaz, solunum fonksiyon kaybına bakılır; genel şartlar tablosu ise göğüste sürekli şekil bozukluğu yapan kaburga kırığına doğrudan %10 öngörür. Kılavuz kol kaybında baskın kol ayrımı yapmazken genel şartlar tablosu sağ ve sol kol için farklı oran verir.
Genel şartlar, sakatlık oranlarının belirlenmesinde sigortalının meslek ve sanatının dikkate alınmayacağını açıkça düzenler. Trafik kazası tazminatında ise mesleğin kaybı ekonomik geleceğin sarsılması kalemi olarak ayrıca değerlendirilebilir. Bu nedenle kaza sigortasına başvururken sigortacının, trafik tazminatı dosyasındaki maluliyet raporunu doğrudan esas almak yerine kendi tablosuna göre oran belirleyeceği; iki oranın birbirinden farklı çıkmasının olağan olduğu bilinmelidir. Kılavuz oranlarının ayrıntıları için uzuv kaybında maluliyet oranı, görme ve işitme kaybında maluliyet oranı ve göğüs travmasında maluliyet oranı rehberlerimize bakabilirsiniz.
Aynı yaralanmada genel şartlar tablosu ile Engellilik kılavuzunun karşılaştırılması
| Yaralanma | Ferdi kaza / koltuk genel şartları | Engellilik kılavuzu (tazminat) |
|---|---|---|
| Sağ kolun omuzdan kaybı | %60 (solda %50) | %60 (baskın kol ayrımı yok) |
| Elin kaybı (ön kol veya el) | %60 (solda %50) | %56 |
| Bir bacağın dizden yukarıdan kaybı | %50 | %50 (proksimal) / %48 (orta-distal) |
| Bir bacağın dizden aşağıdan kaybı | %40 | %43 (proksimal) / %40 (orta-distal) |
| Bir gözün tamamen kaybı | %25 | %32 |
| Göğüste şekil bozukluğu yapan kaburga kırığı | %10 | Tek başına oran yok; solunum kaybına göre %0–%80 |
| Mesleğin etkisi | Dikkate alınmaz | Oranı değiştirmez; ekonomik geleceğin sarsılması ayrıca istenebilir |
Ödeme şartları, gündelik tazminat ve tedavi masrafları
Ferdi kaza sigortasında ölüm teminatı, kazanın sigortalının derhal veya kaza tarihinden itibaren bir yıl içinde ölümüne sebep olması hâlinde; sürekli sakatlık teminatı ise iki yıl içinde sürekli sakatlığa sebep olması hâlinde işler. Genel şartlar, bir kazanın aynı anda hem ölüm hem sakatlık ödemesine hak kazandırmayacağını; sakatlık tazminatı almış sigortalının aynı kaza nedeniyle kaza tarihinden itibaren bir yıl içinde ölmesi hâlinde hak sahiplerine ölüm teminatı ile ödenmiş sakatlık tazminatı arasındaki farkın ödeneceğini düzenler. Koltuk sigortasında ölüm ve sakatlık için süre iki yıldır.
Poliçede verilmişse gündelik tazminat teminatı, kaza nedeniyle geçici olarak çalışamayan sigortalıya tıbbi tedavinin başladığı günden çalışabilecek duruma geldiği güne kadar ödenir; bu süre 200 günü geçemez, sigortalı kısmen çalışabilir hâle gelirse gündelik tazminat yarıya indirilir. Tedavi masrafları teminatı ise kaza gününden itibaren bir yıl içindeki doktor, ilaç, hastane ve benzeri masrafları poliçedeki tutara kadar karşılar; genel şartlara göre sigortalının çalıştığı kuruluş veya zorunlu sigortalar tarafından yapılan ödemeler bu tutardan indirilir ve sigortacı ödediği tedavi masrafları için sorumlu üçüncü kişilere karşı sigortalının yerine geçer. Gündelik tazminat ve tedavi masrafları, ölüm veya sakatlık tazminatından indirilmez.
Genel şartlar ayrıca kazanın sonuçlarının, kazayla ilgisi olmayan önceden var olan bir hastalık veya sigortalının kusuru nedeniyle yetersiz ya da yanlış yapılan tedavi yüzünden ağırlaşması hâlinde, ödenecek tutarın ortaya çıkan sonuca göre değil, aynı kazanın tamamen sağlıklı bir kişide ve tedavi doğru yapıldığında doğuracağı sonuca göre hesaplanacağını düzenler. Bu nedenle tedaviye düzenli devam edilmesi ve kayıtların saklanması, kaza sigortası başvurusunda da önemlidir.
Zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası
Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında yolcu taşıyan taşımacılar tarafından yaptırılır. Genel şartlara göre bu sigorta, yolcu taşımacılığı kapsamında seyahat eden yolcuları, sürücüleri ve yardımcılarını, taşıma hizmetinin başlangıcından bitimine kadar geçen seyahat süresi içinde, duraklamalar da dahil olmak üzere maruz kalacakları kazaların sonuçlarına karşı güvence altına alır. Bu nedenle koltuk sigortası yalnız yolcular için değil, ticari araç sürücüleri ve yardımcı personel için de önemli bir kaynaktır; kazada kusurlu olan otobüs sürücüsü de kendi sakatlığı için bu poliçeden yararlanabilir.
Koltuk sigortası tarife ve talimatında 5 Haziran 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle teminat tutarları, taşıttaki görevli sürücü ve yardımcıları ile yolcu koltuğu başına sağlık giderleri için 252.000 TL, sakatlanma ve ölüm hâlleri için 252.000 TL olarak belirlenmiştir. Sakatlık ödemesi bu tutarın genel şartlardaki orana uygulanmasıyla bulunur: örneğin sağ kolunu kaybeden bir yolcuya %60 oranla 151.200 TL, bir gözünü kaybeden yolcuya %25 oranla 63.000 TL, göğsünde kalıcı şekil bozukluğu kalan yolcuya %10 oranla 25.200 TL ödenir. Genel şartlar, sözleşmeden veya kanundan doğan ve tazminatı kaldıran ya da azaltan hâllerin sigortalılara ve hak sahiplerine karşı ileri sürülemeyeceğini; sigortacının ödeme yaptıktan sonra, örneğin sürücünün alkollü olması, yetki belgesiz taşıma veya istiap haddinin aşılması gibi sebeplerle taşımacıya rücu edebileceğini düzenler. Başvuru ve dilekçe örnekleri için koltuk ferdi kaza sigortası tazminat talebi dilekçesi örneği ve servis araçları için okul servisi kazasında tazminat yazılarımıza bakabilirsiniz.
İstisnalar: sarhoşluk, motosiklet ve diğer hâller
Kaza sigortalarında ödemenin kusura bağlı olmaması, her durumda ödeme yapılacağı anlamına gelmez. Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartlarına göre aşikâr sarhoşluk ile kazanın gerektirmediği uyuşturucu madde, ilaç ve zararlı madde kullanımının sonuçları kaza sayılmaz. Tehlikedeki kişi ve malları kurtarma hâli dışında sigortalının kendisini bile bile ağır tehlikeye maruz bırakacak hareketlerde bulunması ve suç işlemek veya suça teşebbüs sigortadan hariçtir. Aksine sözleşme yoksa motosiklet ve takma motorlu bisiklet kullanmak ve bunlara binmek ile her türlü spor müsabakası ve sürat yarışları da teminat dışıdır. Motosiklet kullanan kişilerin bu nedenle poliçelerinde motosiklet teminatının ayrıca verilip verilmediğini kontrol etmesi gerekir.
Koltuk sigortası genel şartlarında da belirgin sarhoşluk ile uyuşturucu ve zararlı madde kullanımının sonuçları kaza sayılmaz; ancak bu istisna sigortalının, yani yolcunun veya sürücünün kendi durumuna ilişkindir. Sürücünün alkollü olması yolcuya karşı ileri sürülemez; sigortacı yolcuya ödeme yapar ve taşımacıya rücu eder. Kasko poliçesine eklenen ferdi kaza teminatlarında ise poliçenin bağlı olduğu genel ve özel şartlardaki istisnaların ayrıca incelenmesi gerekir. Zorunlu trafik sigortası yönünden alkollü veya ehliyetsiz sürücünün durumu için kusurlu sürücü alkollüydü veya ehliyetsizdi: sigorta yine öder mi? yazımıza bakabilirsiniz.
Kaza sigortalarında sık karşılaşılan istisnalar
| Durum | Ferdi kaza sigortası genel şartları | Koltuk sigortası genel şartları |
|---|---|---|
| Sigortalının aşikâr veya belirgin sarhoşluğu | Kaza sayılmaz | Kaza sayılmaz |
| Sürücünün alkollü olması (sigortalı yolcu) | Sigortalı sürücü değilse ayrıca değerlendirilir | Yolcuya karşı ileri sürülemez; taşımacıya rücu |
| Motosiklet kullanmak veya motosiklete binmek | Aksine sözleşme yoksa teminat dışı | Kapsam yolcu taşımacılığıyla sınırlı |
| Spor müsabakası, sürat yarışı | Aksine sözleşme yoksa teminat dışı | — |
| Kendini bile bile ağır tehlikeye atma | Kurtarma hâli dışında teminat dışı | Kurtarma hâli dışında teminat dışı |
| Suç işleme veya suça teşebbüs | Teminat dışı | Teminat dışı |
| İntihar veya intihara teşebbüs | Kaza sayılmaz | Kaza sayılmaz |
| Kazayla ilgisi olmayan hastalık | Kaza sayılmaz; ağırlaştıran hâllerde sağlıklı kişi ölçütü | Kaza sayılmaz |
Trafik tazminatıyla birlikte alınabilir mi?
Kaza sigortalarının trafik kazası mağdurları bakımından en önemli özelliği, sorumlulardan istenecek tazminatla birlikte alınabilmesidir. Öğretide kaza sigortalarının meblağ sigortası niteliği nedeniyle halefiyet ilkesinin uygulanmadığı, bu nedenle üçüncü kişinin kusuruyla meydana gelen kazada sigorta bedelini alan sigortalının ayrıca haksız fiil hükümlerine göre zarar verenden tazminat isteyebileceği kabul edilir. Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları da sigortacının sorumlu üçüncü kişilere halefiyetini yalnız tedavi masrafları teminatı için öngörmüştür. Sitemizdeki koltuk sigortası rehberinde de açıklandığı üzere, koltuk ferdi kaza sigortasından alınan tutar kural olarak trafik sigortasından veya sorumlulardan istenecek tazminattan mahsup edilmez.
Örneğin kaza tarihinde 35 yaşında, net asgari ücretle çalışan bir otobüs yolcusu kazada sağ kolunu omuzdan kaybetmiş olsun. Bu yolcu, koltuk sigortasından genel şartlar tablosuna göre %60 oranla yaklaşık 151.200 TL alabilir. Aynı yolcu, kılavuza göre belirlenen %60 kalıcı maluliyet oranıyla, yargı uygulamasındaki yerleşik yöntemle hesaplanan yaklaşık 8.019.037 TL’lik kalıcı maluliyet tazminatını da otobüsün ve varsa karşı aracın trafik sigortasından limit dahilinde, limiti aşan kısmı işleten ve sürücülerden isteyebilir. Yolcunun ayrıca 1.000.000 TL sakatlık teminatlı bireysel ferdi kaza sigortası varsa bu poliçeden de %60 oranla 600.000 TL ödeme alabilir. Bu tutarlar birbirinin yerine geçmez.
Bununla birlikte dikkat edilmesi gereken bir istisna alanı vardır. Primleri tazminattan sorumlu kişi tarafından ödenen poliçelerde, örneğin işverenin çalışanları için yaptırdığı grup ferdi kaza sigortasında, yapılan ödemenin işverenin sorumlu olduğu tazminattan düşülüp düşülmeyeceği uygulamada ayrıca tartışılmaktadır. Bu nedenle iş kazası niteliğindeki trafik kazalarında poliçenin kim tarafından, hangi amaçla ve kimin lehine yaptırıldığı dosyada açıkça ortaya konmalıdır. Kusurlu sürücüler için ise kaza sigortaları, kendi kusuruna düşen zarar için başvurulabilecek en önemli kaynaklardan biridir; bu konu için kusurlu sürücü kendi maluliyeti için tazminat alabilir mi? rehberimize bakabilirsiniz.
Otobüs yolcusunun sağ kolunu kaybettiği örnekte başvurulabilecek kaynaklar (varsayımsal)
| Kaynak | Hesap esası | Tutar | Kusurun etkisi |
|---|---|---|---|
| Zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası | 252.000 TL × %60 | 151.200 TL | Kural olarak yok |
| Bireysel ferdi kaza sigortası (varsa) | 1.000.000 TL × %60 (varsayımsal teminat) | 600.000 TL | Kural olarak yok; istisnalar poliçeye göre |
| Trafik sigortası ve sorumlular – kalıcı maluliyet tazminatı | Kılavuz %60, 35 yaş, net asgari ücret, TRH-2010 | 8.019.037 TL | Yolcunun kendi kusuru yoksa indirim yok |
| Sorumlular – manevi tazminat | TBK m.56 | Mahkemece belirlenir | Trafik sigortası teminatı dışında |
| Sorumlular ve SGK – tedavi giderleri | Gerçek giderler | Belgelere göre | Aynı gider için çift ödeme olmaz |
Başvuru, uyuşmazlık ve zamanaşımı
Kaza sigortalarında ilk adım, kazanın süresinde sigortacıya bildirilmesidir. Eski tarihli Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları metninde rizikonun öğrenilmesinden itibaren beş gün içinde yazılı bildirim öngörülmüştür; koltuk sigortası genel şartlarında ise olayın sigortalı veya hak sahibi tarafından öğrenildiği tarihten itibaren otuz iş günü, yurt dışındaki olaylarda altmış iş günü içinde bildirilmesi düzenlenmiştir. Bildirim süresinin kaçırılması her durumda hakkı ortadan kaldırmasa da, gecikmenin sonuçları poliçe şartlarına göre tartışma konusu olabileceğinden bildirim erken yapılmalıdır. Koltuk sigortasında sigortacı, gerekli belgelerin eksiksiz iletilmesinden itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapmakla yükümlüdür.
Sakatlık oranı veya ödeme tutarı konusunda uyuşmazlık çıkarsa genel şartlarda hakem-bilirkişi yolu düzenlenmiştir; sigortacının Sigorta Tahkim Komisyonu üyesi olması hâlinde komisyona veya mahkemeye başvurulması da mümkündür. Sigorta sözleşmesinden doğan taleplerde zamanaşımı, trafik kazasından doğan sorumluluk taleplerinden farklı işler: öğretide sigorta ettirenin veya sigortalının sigortacıya karşı taleplerinin TTK m.1420’deki iki yıllık zamanaşımına tabi olduğu kabul edilir. Bu nedenle trafik tazminatı davası beklenirken kaza sigortası başvurusunun ertelenmemesi gerekir. Sakatlık oranının tespiti için alınacak raporun zamanlaması için maluliyet raporu nasıl alınır?, tahkim yolu için tahkim mi dava mı? yazılarımıza bakabilirsiniz.
Kaza sigortası başvurusunda belgeler ve süreler
| Adım | İçerik | Süre veya dayanak |
|---|---|---|
| Poliçelerin tespiti | Ferdi kaza, kasko ek teminatı, koltuk sigortası, grup ve kredi bağlantılı poliçeler | Kazadan hemen sonra |
| Kazanın bildirimi | Kazanın yeri, tarihi ve sebepleri; tedaviye ilişkin rapor | Ferdi kazada eski metinde 5 gün; koltukta 30 iş günü (yurt dışı 60) |
| Belgelerin sunulması | Kaza tutanağı, epikriz, tedavi kayıtları, sakatlık raporu, kimlik ve banka bilgisi | Sigortacının talebine göre |
| Sakatlık raporu | Tedavi sona erip sakatlık kesinleştikten sonra | Ferdi kaza ve koltukta kazadan itibaren iki yıl içinde oluşan sakatlık |
| Ödeme | Sakatlık oranı × teminat tutarı | Koltuk sigortasında belgelerin tamamlanmasından itibaren 8 iş günü |
| Uyuşmazlık | Hakem-bilirkişi, Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme | Genel şartlar ve 5684 s.K. |
| Zamanaşımı | Sigorta sözleşmesinden doğan talepler | TTK m.1420 (iki yıl) |
Kaza sigortası başvurunuzda sakatlık oranı düşük belirlendiyse veya ödeme reddedildiyse, genel şartlar tablosuna göre itiraz yolunu birlikte planlayalım.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15
Kaza sigortası ödemesi, trafik kazası tazminat dosyasının yalnızca bir parçasıdır. Gündelik tazminat teminatından bağımsız olarak iyileşme döneminin kazanç kaybı için trafik kazasında geçici maluliyet, tedavi giderlerinin sosyal güvenlik kurumu ve trafik sigortası arasındaki paylaşımı için tedavi giderlerini kim öder?, kalıcı maluliyet tazminatının hesabı için maluliyet tazminatı ne kadar?, trafik sigortasının eksik ödeme yapması hâlinde trafik sigortası eksik ödeme yaptı, limitin aşılması hâlinde trafik sigortası limitini aşan tazminat ve manevi tazminat için kalıcı maluliyette manevi tazminat yazılarımıza bakabilirsiniz. Kaza iş sırasında olduysa trafik kazası aynı zamanda iş kazası mı?, motosiklet kazalarında kusur indirimi için yaya ve motosiklet kazasında müterafik kusur, maluliyet raporuna itiraz için maluliyet raporuna itiraz ve mesleğin kaybedildiği durumlar için ekonomik geleceğin sarsılması rehberlerimiz yol gösterir.
Sık yapılan hatalar
Kaza sigortalarında en büyük kayıp, poliçenin varlığından hiç haberdar olunmaması veya başvurunun trafik tazminatı sonuçlanana kadar ertelenmesidir.
Ferdi kaza ve koltuk sigortası başvurularında sık yapılan hatalar
| Hata | Olası sonucu | Doğru yaklaşım |
|---|---|---|
| Kasko poliçesindeki ferdi kaza teminatını kontrol etmemek | Kusurdan bağımsız ödemenin hiç istenmemesi | Kasko teminat tablosunu incelemek |
| Otobüs veya servis kazasında koltuk sigortasını unutmak | 252.000 TL’ye kadar teminatın kaybı | Taşımacıdan ve araçtaki levhadan poliçe bilgisini almak |
| Kaza sigortası ödemesini aldıktan sonra tazminat istemekten vazgeçmek | Asıl zararın karşılanmaması | Sorumlulara karşı tazminat talebini ayrıca sürdürmek |
| Sigortacının ‘zaten ödeme aldınız’ savunmasını kabul etmek | Mahsup edilmemesi gereken tutarın düşülmesi | Meblağ sigortası niteliğini ve halefiyet yokluğunu ileri sürmek |
| Trafik tazminatı raporunun oranını kaza sigortasında da bağlayıcı sanmak | Yanlış beklenti ve itirazın yanlış kurulması | Genel şartlar tablosuna göre oranı denetlemek |
| Başvuruyu trafik davası bitene kadar ertelemek | Sigorta sözleşmesindeki zamanaşımının dolması | Kaza sigortası başvurusunu ayrıca ve erken yapmak |
| Motosiklet kazasında poliçenin istisnasını kontrol etmemek | Reddin nedeninin anlaşılamaması | Motosiklet teminatının verilip verilmediğini incelemek |
| Solak olunduğunu bildirmemek | Kol ve el kaybında düşük oran uygulanması | Solaklığı belgeleyip oranların ters uygulanmasını istemek |
Sıkça Sorulan Sorular
Ferdi kaza sigortası trafik kazasında öder mi?
Evet. Ferdi kaza sigortası, poliçe kapsamındaki bir kazada sigortalının ölümü veya sürekli sakatlığı hâlinde poliçedeki tutar üzerinden ödeme yapar ve kural olarak kazadaki kusura bakmaz. Ancak aşikâr sarhoşluk ve aksine sözleşme yoksa motosiklet kullanmak gibi genel şartlardaki istisnalar incelenmelidir.
Ferdi kaza sigortası sakatlık tazminatı nasıl hesaplanır?
Poliçedeki sürekli sakatlık teminat tutarı, genel şartlardaki tabloda yaralanmaya karşılık gelen oranla çarpılır. Örneğin 1.000.000 TL teminatta sağ kol kaybı %60 oranla 600.000 TL, bir gözün kaybı %25 oranla 250.000 TL eder. Aynı kazadaki tüm sakatlıkların toplamı poliçe tutarını geçemez.
Koltuk sigortası 2026’da ne kadar öder?
Tarife ve talimattaki 5 Haziran 2025 tarihli değişiklikle koltuk başına sağlık giderleri için 252.000 TL, sakatlanma ve ölüm hâlleri için 252.000 TL teminat belirlenmiştir. Sakatlıkta bu tutar genel şartlardaki oranla çarpılır; örneğin %60 sakatlıkta 151.200 TL ödenir.
Koltuk sigortası sürücüyü de kapsar mı?
Evet. Koltuk ferdi kaza sigortası genel şartlarına göre bu sigorta yolcu taşımacılığı kapsamında seyahat eden yolcuları, sürücüleri ve yardımcılarını kapsar. Kazada kusurlu olan otobüs veya minibüs sürücüsü de kendi sakatlığı için bu poliçeden yararlanabilir.
Ferdi kaza sigortasından para aldım, trafik sigortasından da tazminat alabilir miyim?
Kural olarak evet. Kaza sigortası meblağ sigortası niteliğindedir ve sigortacı ölüm ve sakatlık ödemesi için sorumlulara halef olmaz. Bu nedenle kaza sigortasından alınan tutar, trafik sigortasından ve sorumlulardan istenecek tazminatın yerine geçmez; işverence yaptırılan grup poliçeleri ise ayrıca değerlendirilmelidir.
Sürücü alkollüydü, koltuk sigortası yolcuya öder mi?
Evet. Koltuk sigortası genel şartlarına göre tazminatı kaldıran veya azaltan hâller sigortalılara ve hak sahiplerine karşı ileri sürülemez. Sigortacı yolcuya ödeme yapar ve sürücünün alkollü olması gibi sebeplerle taşımacıya rücu edebilir.
Motosiklet kazasında ferdi kaza sigortası öder mi?
Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartlarına göre aksine sözleşme yoksa motosiklet ve takma motorlu bisiklet kullanmak ve bunlara binmek teminat dışıdır. Poliçede motosiklet teminatı ayrıca verilmişse ödeme yapılabilir; bu nedenle poliçenin özel şartları kontrol edilmelidir.
Ferdi kaza sigortasındaki sakatlık oranı ile maluliyet raporundaki oran neden farklı?
Ferdi kaza ve koltuk sigortaları genel şartlardaki kendi tablolarına göre ödeme yapar; trafik tazminatındaki maluliyet oranı ise Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ekindeki kılavuza göre belirlenir. Örneğin bir gözün kaybı genel şartlarda %25, kılavuzda %32’dir.
Sakatlık oranının belirlenmesinde mesleğim dikkate alınır mı?
Ferdi kaza genel şartlarına göre hayır; sakatlık oranlarının belirlenmesinde sigortalının meslek ve sanatı dikkate alınmaz. Trafik kazası tazminatında ise mesleğin kaybı ekonomik geleceğin sarsılması kalemi olarak ayrıca değerlendirilebilir.
Solağım, kol kaybında oran nasıl uygulanır?
Genel şartlara göre sigortalı solaksa tabloda sağ ve sol için belirlenen oranlar ters uygulanır. Böylece solak bir kişinin sol kolunun kaybında %60, sağ kolunun kaybında %50 oran esas alınır. Solaklığın belgelenmesi önemlidir.
Kaza sigortası başvurusunu ne zamana kadar yapmalıyım?
Kaza bildirimi için ferdi kaza genel şartlarının eski metninde beş gün, koltuk sigortası genel şartlarında otuz iş günü öngörülür. Sigorta sözleşmesinden doğan talepler öğretide TTK m.1420’deki iki yıllık zamanaşımına tabi kabul edildiğinden, başvuru trafik davası beklenmeden yapılmalıdır.
Kaza sigortası tedavi masraflarını da öder mi?
Poliçede tedavi masrafları teminatı verilmişse, ferdi kaza sigortası kaza gününden itibaren bir yıl içindeki masrafları poliçe tutarına kadar karşılar; zorunlu sigortaların yaptığı ödemeler indirilir. Koltuk sigortasında sağlık giderleri için koltuk başına 252.000 TL teminat vardır; aynı gider için çift ödeme alınmaz.
📘 İlgili Rehberler
- Tazminat Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
- Trafik Kazasında Kalıcı Maluliyet Tazminatı 2026
- Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Tazminat Talebi Dilekçesi
- Kusurlu Sürücünün Kendi Maluliyeti
- Kazayı Yapan Araçtaki Yolcu ve Yakınlar (KTK 92)
- Uzuv Kaybında Maluliyet Oranı
- Alkollü veya Ehliyetsiz Sürücü: Sigorta Öder mi?
- Kredi Borcu ve Kredi Hayat Sigortası
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları, Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları ile Tarife ve Talimatı (RG 5.6.2025/32921 değişikliği), 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m.1420, 1507 vd.), 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine dayanır. Poliçelerin özel şartları ve güncel genel şart metinleri ayrıca incelenmelidir; hesap örnekleri varsayımsaldır. Somut durumunuz için Hukukçular Evi Ankara ile 0554 648 37 15 numaralı telefondan iletişime geçin.


