Kusurlu Sürücü Kendi Maluliyeti İçin Tazminat Alabilir mi? 2026: Kusur Oranı, Karşı Aracın Sigortası, Tek Taraflı Kaza, SGK Hakları ve Ferdi Kaza Sigortası
16 Eylül 2026

Kusurlu Sürücü Kendi Maluliyeti İçin Tazminat Alabilir mi? 2026: Kusur Oranı, Karşı Aracın Sigortası, Tek Taraflı Kaza, SGK Hakları ve Ferdi Kaza Sigortası

Trafik kazası dosyalarında en çok karşılaşılan cümlelerden biri şudur: “Kazada ben kusurluyum, benim için yapılacak bir şey yok.” Kusur tespit tutanağında veya ceza dosyasındaki bilirkişi raporunda kusurlu gösterilen ve kazada ağır yaralanan birçok sürücü, bu düşünceyle hiçbir başvuru yapmaz. Oysa kusurlu olmak her zaman tam kusurlu olmak demek değildir; tutanaktaki kusur oranı bağlayıcı değildir; karşı aracın da kusuru varsa o paya düşen zarar istenebilir; tek taraflı kazalarda bile yolun, aracın veya işverenin payı bulunabilir. Bunlara ek olarak kusurdan bağımsız işleyen sosyal güvenlik hakları ve kişinin kendi yaptırdığı sigortalar da vardır.

Bu rehberde kazada kusurlu olan sürücünün kendi yaralanması ve kalıcı maluliyeti için hangi durumda, kimden ve hangi sigortadan tazminat veya ödeme alabileceğini; kusur oranının tazminata etkisini, karşı aracın işleteninin sorumluluktan kurtulma savunmasını, kusur oranına itiraz yollarını, tek taraflı kazalarda başvurulabilecek sorumluları, SGK haklarını, ferdi kaza sigortalarını ve örnek hesapları anlatıyoruz. Kaza sonrası durumunuzu değerlendirmek için Hukukçular Evi Ankara’yı 0554 648 37 15 numaralı telefondan arayabilirsiniz. SGK ödemelerinin maluliyet tazminatından düşülüp düşülmeyeceği ve Kurumun rücu hakkının sınırları için SGK rücu davası ve mağdurun tazminatı rehberimize bakabilirsiniz.

Beş cümlede özet

  • Kusurlu sürücü, kendi kusuruna düşen zarar için kullandığı aracın zorunlu trafik sigortasından tazminat isteyemez; bu sigorta işletenin üçüncü kişilere karşı sorumluluğunu karşılar ve kimse kendi kusurundan yararlanamaz.
  • Kazaya karışan diğer aracın da kusuru varsa, sürücü kendi zararının karşı araca düşen payını o aracın zorunlu trafik sigortasından, limiti aşan kısmını işleten ve sürücüsünden isteyebilir; TBK m.52 ve KTK m.86/2 uyarınca kendi kusuru oranında indirim yapılır.
  • KTK m.86/1 uyarınca karşı aracın işleteni ancak kendisinin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemeksizin kazanın zarar görenin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan tamamen kurtulur; bu şartlar dar yorumlanır.
  • Kaza tespit tutanağındaki kusur oranı mahkemeyi bağlamaz; tek taraflı kazalarda da bozuk yol veya eksik işaret nedeniyle idarenin, araçtaki üretim hatası nedeniyle üreticinin, iş sırasında olan kazada işverenin sorumluluğu araştırılmalıdır.
  • Kaza iş kazası niteliğindeyse SGK’nın sürekli iş göremezlik geliri kural olarak kusurdan bağımsız işler; kişinin kendi ferdi kaza sigortası veya kaskodaki ferdi kaza teminatı da poliçe şartlarına göre kusura bakılmaksızın ödeme yapabilir.

Temel kural: kimse kendi kusurundan yararlanamaz

KTK m.85/1’e göre bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına sebep olursa, aracın işleteni ve varsa bağlı olduğu teşebbüs sahibi bu zarardan sorumludur. KTK m.91 uyarınca zorunlu trafik sigortası, işletenin bu sorumluluğunu karşılar. Dolayısıyla zorunlu trafik sigortası, aracı kullanan sürücünün kendi zararını değil, aracın işletilmesi nedeniyle üçüncü kişilere verilen zararları güvence altına alan bir sorumluluk sigortasıdır.

Kendi kusuruyla kazaya sebep olan sürücü, bu kusura düşen zararını başkasından isteyemez. TBK m.52/1, zarar görenin zararın doğmasında veya artmasında etkili olması hâlinde hâkimin tazminatı indirebileceğini veya tamamen kaldırabileceğini düzenler. Sitemizdeki KTK m.92 rehberinde de gösterildiği üzere, işletenin eşi, çocukları ve araçtaki yolcular bedensel zararları için aracın kendi sigortasına başvurabilirken, kusurlu sürücünün kendisi kendi kusurundan yararlanamayacağı için bu imkândan yararlanamaz. Ancak bu kural, sürücünün hiçbir kaynaktan ödeme alamayacağı anlamına gelmez; aşağıda anlatılan yollar, kusurun kime ne oranda ait olduğuna ve kazanın niteliğine göre açıktır. Aynı araçtaki yakınların hakları için kazayı yapan araçtaki yolcu ve yakınlar tazminat alabilir mi? yazımıza bakabilirsiniz. Aynı araçta ücretsiz taşınan yolcuların hakları ve hatır taşıması indirimi için hatır taşıması ve ücretsiz yolcunun maluliyet tazminatı rehberimize bakabilirsiniz.

Kusurlu sürücü açısından kimden ne istenebilir?

MuhatapHangi durumda?DayanakKusurun etkisi
Kendi kullandığı aracın zorunlu trafik sigortasıKendi kusuruna düşen zarar için talep edilemezKTK m.85, 91
Karşı aracın zorunlu trafik sigortasıKarşı aracın da kusuru veya sorumluluğu varsaKTK m.85, 91, 97Kendi kusuru oranında indirim
Karşı aracın işleteni ve sürücüsüSigorta limitini aşan zarar içinKTK m.85, 88; TBK m.49Kendi kusuru oranında indirim
Güvence HesabıKarşı araç sigortasız veya kaçmışsa5684 s.K. m.14Karşı araca düşen pay
Karayolları, belediye veya diğer idareBozuk yol, eksik işaret, aydınlatma eksikliğiAnayasa m.125, 129; İYUKİdarenin hizmet kusuru oranında
Araç üreticisi veya ithalatçısıFren, direksiyon, hava yastığı gibi üretim hatasıÜrün sorumluluğu kurallarıHatanın kazaya veya yaralanmaya etkisi oranında
İşveren ve SGKKaza iş sırasında veya işveren taşıtıyla olduysa5510 s.K. m.13, 19; TBK m.417SGK geliri kural olarak kusurdan bağımsız
Kendi ferdi kaza sigortası veya kasko ferdi kaza teminatıPoliçe varsaSigorta sözleşmesi ve genel şartlarPoliçe şartlarına göre, kural olarak kusura bağlı değil

Kusur oranı her şeyi belirler: karşı araca düşen pay

İki veya daha fazla aracın karıştığı kazalarda kusur çoğu zaman taraflar arasında paylaştırılır. Kusur tespit tutanağında veya bilirkişi raporunda sürücüye %70, karşı araç sürücüsüne %30 kusur verilmişse, sürücü kendi zararının karşı araca düşen kısmını isteyebilir. Uygulamada zarar görenin kendi kusuru, TBK m.52 ve KTK m.86/2 çerçevesinde tazminattan kusur oranı kadar indirim yapılarak dikkate alınır. Yani sürücünün toplam zararı hesaplanır, ardından kendi kusur payı düşülür ve kalan kısım karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından limit dahilinde, limiti aşan kısmı ise karşı aracın işleteni ve sürücüsünden istenir.

Örneğin kaza tarihinde 35 yaşında, net asgari ücretle çalışan bir erkek sürücünün %20 kalıcı maluliyetinde yargı uygulamasındaki yerleşik yöntemle toplam kalıcı maluliyet zararı yaklaşık 2.673.012 TL’dir. Sürücü %70 kusurluysa bu zararın %30’u olan yaklaşık 801.904 TL; kusur yarı yarıya paylaşılmışsa yaklaşık 1.336.506 TL; sürücü yalnızca %25 kusurluysa yaklaşık 2.004.759 TL karşı taraftan istenebilir. İyileşme döneminde üç ay çalışamamışsa bu dönemin yaklaşık 84.226 TL’lik kazanç kaybının da aynı oranda karşı araca düşen kısmı istenir. Bu örnek, kusur oranındaki her 5–10 puanlık değişikliğin tazminatı yüz binlerce lira değiştirdiğini gösterir; bu nedenle kusur oranının doğru tespiti dosyanın en kritik aşamasıdır.

Kusur paylaşımına göre sürücünün karşı taraftan isteyebileceği kalıcı maluliyet tazminatı (35 yaş, erkek, %20 maluliyet, net asgari ücret, varsayımsal)

Sürücünün kusuruKarşı aracın kusuruToplam zararKarşı taraftan istenebilecek
%100%02.673.012 TLKarşı araçtan talep yok; diğer yollar araştırılır
%75%252.673.012 TL668.253 TL
%70%302.673.012 TL801.904 TL
%50%502.673.012 TL1.336.506 TL
%25%752.673.012 TL2.004.759 TL
%0%1002.673.012 TL2.673.012 TL

Hesap yalnızca kalıcı maluliyet tazminatını gösterir; iyileşme dönemi kaybı ve tedavi giderleri ile manevi tazminat ayrıca değerlendirilir. Sosyal güvenlik kurumlarının yaptığı ödemelerin tazminattan mahsubu ile kusur indiriminin nasıl bir arada uygulanacağı ise 7589 sayılı Kanun’la değişen TBK m.55 çerçevesinde ayrıca incelenmelidir; bunun için tazminat hesabında oransal mahsup değişikliği yazımıza bakabilirsiniz. Müterafik kusur indiriminin genel esasları için yaya ve motosiklet kazasında müterafik kusur indirimi rehberimiz yol gösterir.

Karşı aracın işleteni sorumluluktan kurtulabilir mi?

Karşı aracın işleteni ve sigortacısı, kusurlu sürücünün talebine karşı çoğu zaman kazanın tamamen sürücünün kusurundan kaynaklandığını ileri sürer. KTK m.86/1 bu savunmanın şartlarını düzenler: işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin ya da bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur.

Bu hükmün şartları birlikte aranır ve dar yorumlanır. Karşı araç sürücüsünün küçük de olsa bir kusuru varsa, örneğin hız sınırını aşmışsa, şerit ihlali yapmışsa veya dikkatsiz davranmışsa, ya da karşı araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemişse, zarar görenin ağır kusuru bulunsa bile işleten sorumluluktan tamamen kurtulamaz. Bu durumda KTK m.86/2 devreye girer: sorumluluktan kurtulamayan işleten, kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse hâkim, durumun bütün gereklerini göz önünde tutarak tazminatı indirebilir. Bu nedenle kusurlu sürücü açısından karşı araç sürücüsünün en küçük kusurunun ve karşı araçtaki teknik eksikliklerin araştırılması, tazminat hakkının doğup doğmayacağını belirler. Kusurun sorumluluğa etkisi için olası kusur ve illiyet bağının kesilmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Kaza tespit tutanağında kusurlu gösterildiyseniz, tutanağın ve bilirkişi raporunun kusur dağılımını birlikte inceleyerek karşı araca düşen payı araştıralım.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp✉️ İletişim

Kusur oranına itiraz: tutanak ve bilirkişi raporu bağlayıcı değil

Kazadan sonra düzenlenen kaza tespit tutanağındaki kusur değerlendirmesi, tazminat davasında mahkemeyi bağlamaz; mahkeme kusur oranını bilirkişi incelemesiyle ve dosyadaki tüm delillerle kendisi belirler. Ceza dosyasında alınan kusur raporu da hukuk hâkimini bağlamaz; TBK m.74 uyarınca hâkim, ceza hâkiminin kusur ve zararın belirlenmesine ilişkin kararıyla bağlı değildir. Bu nedenle tutanakta veya ceza dosyasında kusurlu gösterilen sürücü, tazminat dosyasında kusur oranının yeniden ve ayrıntılı olarak incelenmesini isteyebilir.

Kusur incelemesinde kaza yeri krokisi, fren izleri, araçların son konumları ve hasar yerleri, kamera ve araç içi kamera kayıtları, tanık beyanları, trafik işaretleri ve yol koşulları, araçların hızını gösteren teknik veriler belirleyicidir. Özellikle kusurlu sürücü yaralanıp hastaneye kaldırıldığı için olay yerinde ifade verememişse, tutanağın yalnızca karşı tarafın anlatımına dayanması sık görülür. Bu durumda kayıtların erken toplanması ve trafik uzmanı bilirkişi raporuna HMK m.281 uyarınca ayrıntılı itiraz edilmesi gerekir. Bu konular için kaza tespit tutanağına itiraz: kusur oranı bağlayıcı mı?, kusur bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi ve ceza mahkemesi kararının tazminat davasına etkisi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kusur oranını değiştirebilecek deliller

DelilNeyi gösterebilir?Dikkat edilecek nokta
Kamera, araç içi kamera ve güvenlik kayıtlarıKazanın gerçek oluş şekli, hız, ışık durumuKayıtlar kısa sürede silinebilir; erken istenmeli
Kaza yeri krokisi ve fotoğraflarÇarpışma noktası, şerit, fren izleriTutanakla çelişen noktaların tespiti
Araçların hasar yerleri ve bilirkişi incelemesiÇarpışma açısı ve hızıAraç onarılmadan veya hurdaya ayrılmadan inceleme
Tanık beyanlarıKarşı araç sürücüsünün davranışıOlay yerinde bulunanların iletişim bilgilerinin alınması
Trafik işaretleri, aydınlatma, yol durumuYol ve işaret eksikliğinin kazaya etkisiİdarenin sorumluluğunun da araştırılması
Karşı aracın teknik durumu ve muayene kayıtlarıAraçtaki bozukluğun kazaya etkisiKTK m.86/1’deki kurtuluş şartını ortadan kaldırabilir
Karşı sürücünün alkol ve ehliyet durumuKarşı tarafın kusurunun ağırlığıCeza dosyasındaki kayıtların incelenmesi

Tek taraflı kazada başvurulabilecek yollar

Başka bir aracın karışmadığı, sürücünün yoldan çıktığı, bariyere veya direğe çarptığı kazalarda karşı aracın sigortasına başvurma imkânı yoktur. Ancak tek taraflı kazaların bir kısmı yalnızca sürücünün hatasından kaynaklanmaz. Yoldaki bozukluk, işaretlenmemiş çalışma alanı, eksik veya yanıltıcı trafik işareti, yetersiz aydınlatma, yola dökülmüş malzeme veya yola aniden çıkan başıboş hayvan gibi durumlar kazaya katkıda bulunmuş olabilir. Bu hâllerde yolun bakım ve işaretlenmesinden sorumlu idareye karşı hizmet kusuru nedeniyle tam yargı davası açılabilir; dava açmadan önce idareye başvuru ve İdari Yargılama Usulü Kanunu’ndaki sürelere dikkat edilmelidir.

Araçtaki bir üretim hatası da kazaya veya yaralanmanın ağırlaşmasına yol açmış olabilir: frenlerin veya direksiyonun beklenmedik biçimde çalışmaması, hava yastığının açılmaması veya emniyet kemerinin kilitlenmemesi gibi. Bu durumda üreticinin veya ithalatçının ürün sorumluluğu gündeme gelir; araç teknik incelemeden geçmeden onarılmamalı veya hurdaya ayrılmamalıdır. Sürücü aracın işleteni değilse, örneğin arkadaşının, akrabasının veya kiraladığı bir aracı kullanıyorsa, araçtaki bakım eksikliği gibi işletene yüklenebilecek bir kusurun kazaya etkisi de ayrıca araştırılmalıdır. Bu konular için bozuk yol veya eksik levha yüzünden kaza, tam yargı davası dilekçesi ve güvensiz ürün ve üretici sorumluluğu yazılarımıza bakabilirsiniz.

Tek taraflı kazada sorumluluğu araştırılacak kişiler

Kazaya katkı veren durumSorumlu olabilecekYolÖnemli nokta
Yolda bakımsız çukur, kasis, kaygan zeminKarayolları, belediye veya ilgili idareİdari başvuru ve tam yargı davasıOlay yeri fotoğrafları ve tutanak
İşaretlenmemiş yol çalışmasıİdare ve yüklenici firmaTam yargı davası; yükleniciye karşı adli yargıÇalışma alanının işaretleme durumu
Eksik veya yanıltıcı trafik işareti, aydınlatma yokİlgili idareTam yargı davasıİşaretin konumunun belgelenmesi
Fren, direksiyon veya lastik üretim hatasıÜretici veya ithalatçıÜrün sorumluluğu davasıAracın teknik inceleme için korunması
Hava yastığı açılmadı, kemer kilitlenmediÜretici veya ithalatçıÜrün sorumluluğu davasıYaralanmanın ağırlaşmasındaki payı
Başkasının aracında bakım eksikliğiAracın işleteniAdli yargıda tazminat davasıBakım kayıtları ve teknik inceleme
İş için araç kullanırken yorgunluk, aşırı mesaiİşverenİş kazası tazminatı; SGK başvurusuÇalışma saatleri ve görevlendirme belgeleri

İş sırasında olan kaza: SGK geliri ve işverenin sorumluluğu

Sigortalı bir çalışan işverenin işini yaparken, işveren tarafından görevlendirilerek işyeri dışına giderken veya işverence sağlanan bir taşıtla işe gidip gelirken trafik kazası geçirmişse, 5510 sayılı Kanun m.13 uyarınca bu kaza iş kazası sayılır. İş kazası sonucu çalışma gücünde en az %10 kayıp oluşan sigortalıya aynı Kanun m.19 uyarınca sürekli iş göremezlik geliri bağlanır; iyileşme döneminde geçici iş göremezlik ödeneği ödenir. Bu haklar, sosyal sigorta sisteminin bir parçası olarak kural olarak sigortalının kazadaki kusurundan bağımsız işler. Bu nedenle kusurlu sürücü bir çalışansa, kazanın iş kazası niteliğinin mutlaka araştırılması ve işverene kazanın bildirilmesinin takip edilmesi gerekir.

İşverenin sorumluluğu ise ayrıca değerlendirilir. İşveren, işçiyi aşırı mesaiyle yorgun hâlde araç kullanmaya zorlamış, dinlenme sürelerine uymamış, bakımı yapılmamış bir araç vermiş veya gerekli eğitimi sağlamamışsa, iş kazasından doğan zarardan kendi kusuru oranında sorumlu olabilir. İşçinin kusuru bu durumda da tazminattan indirim sebebidir. Kaza iş kazası değilse ve kişi sigortalıysa, sürekli ve ağır bir kayıpta 5510 sayılı Kanun’daki malullük aylığı şartları, özellikle çalışma gücünün en az %60 oranında kaybı ve sigortalılık şartları, kazanın sebebinden bağımsız olarak değerlendirilebilir. Bu konular için trafik kazası aynı zamanda iş kazası mı?, iş kazası bildirimi ve haklar ve sürekli iş göremezlik geliri başvurusu yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kusurdan bağımsız işleyebilecek sosyal güvenlik ve engellilik hakları

HakDayanakŞart (özet)Kusurun etkisi
Geçici iş göremezlik ödeneği5510 s.K. m.18İş kazası veya hastalık, rapor, sigortalılık şartlarıKural olarak etkilemez
Sürekli iş göremezlik geliri5510 s.K. m.19İş kazası, çalışma gücünde en az %10 kayıpKural olarak etkilemez
Malullük aylığı5510 s.K. m.25–26Çalışma gücünün en az %60 kaybı, sigortalılık şartlarıKazanın sebebine bağlı değildir
Genel sağlık sigortası kapsamında tedavi5510 s.K.Genel sağlık sigortalılığıTedavi giderlerinin karşılanması
Engellilik raporuna bağlı haklarEngellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ve ilgili mevzuatEngel oranı ve ilgili hakkın şartlarıKazanın sebebine bağlı değildir

Ferdi kaza sigortası, kaskodaki ferdi kaza teminatı ve koltuk sigortası

Kusurlu sürücü için sorumluluk sigortalarının dışında kalan en önemli kaynak, kişinin kendi adına yaptırdığı veya aracın poliçesine eklenmiş kaza sigortalarıdır. Bireysel ferdi kaza sigortaları, kasko poliçelerine eklenen sürücü ve yolcu ferdi kaza teminatları ve kredi kartı veya kredi ile birlikte yapılan kaza sigortaları, sigortalının kaza sonucu ölümü veya sürekli sakatlığı hâlinde poliçede belirtilen teminat tutarına ve sakatlık oranına göre ödeme yapar. Bu sigortalar sorumluluk sigortası değil, kişinin kendisini güvence altına alan sigortalardır; bu nedenle ödeme kural olarak sigortalının kazadaki kusuruna bağlı değildir.

Bununla birlikte her poliçenin kendi istisnaları vardır. Kasıtlı davranış, alkol veya uyuşturucu etkisi altında araç kullanma, ehliyetsiz araç kullanma veya yarış gibi hâller poliçe şartlarında teminat dışı bırakılmış olabilir; bu nedenle poliçe ve genel şartlar mutlaka incelenmelidir. Ticari yolcu taşıyan araçlardaki zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası da, kapsamına göre sürücüyü ve yolcuları güvence altına alabilir. Kaza sigortalarından yapılan ödemelerin trafik tazminatıyla ilişkisi ve sakatlık oranının hesaplanması ayrı bir rehberimizde ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Alkollü veya ehliyetsiz sürücü yönünden sorumluluk sigortasının durumu için kusurlu sürücü alkollüydü veya ehliyetsizdi: sigorta yine öder mi? yazımıza bakabilirsiniz. Sakatlık oranları tablosu, 252.000 TL koltuk teminatı ve istisnalar için ferdi kaza ve koltuk sigortasından sakatlık tazminatı rehberimize bakabilirsiniz.

Karşı araç sigortasızsa veya kaçtıysa

Kusur paylaşılmış bir kazada karşı aracın zorunlu trafik sigortası yoksa veya karşı araç kazadan sonra kaçmış ve tespit edilememişse, sürücü karşı araca düşen payı için 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.14 uyarınca Güvence Hesabı’na başvurabilir. Güvence Hesabı, zorunlu sigortası bulunmayan veya tespit edilemeyen araçların sebep olduğu kazalarda bedensel zararları kanunda ve mevzuatta belirtilen sınırlar içinde karşılar. Başvuruda da sürücünün kendi kusuru oranında indirim yapılır. Güvence Hesabı’na başvuru şartları ve süreç için sigortasız ve kaçan araç kazalarında Güvence Hesabı rehberimize bakabilirsiniz.

Manevi tazminat ve kusur

Kusurlu sürücü, karşı aracın da kusuru bulunan kazalarda kendi yaralanması ve kalıcı maluliyeti nedeniyle karşı aracın sürücüsünden ve işleteninden manevi tazminat da isteyebilir. TBK m.56, bedensel bütünlüğü zedelenen kişiye olayın özelliklerini göz önünde tutarak uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verilebileceğini düzenler. Manevi tazminatın belirlenmesinde tarafların kusur durumu, yaralanmanın ağırlığı ve kalıcı etkileri birlikte değerlendirilir; zarar görenin kendi kusurunun ağırlığı, hükmedilecek miktarı önemli ölçüde etkiler.

Manevi tazminat zorunlu trafik sigortasının teminatı dışındadır; bu nedenle karşı aracın sürücüsü ve işletenine, varsa manevi tazminat teminatı içeren İMM poliçesine yöneltilir. Kusurlu sürücünün eşi, çocukları ve anne babası ise ağır bedensel zarar nedeniyle TBK m.56/2 uyarınca kendi manevi tazminatlarını karşı taraftan isteyebilir; bu talepte de zarara uğrayan sürücünün kusuru indirim sebebi olarak değerlendirilir. Ayrıntılar için kalıcı maluliyette manevi tazminat ve sigorta limitini aşan tazminat ve İMM yazılarımıza bakabilirsiniz.

Ceza dosyasında kusurlu ve yaralanmış sürücü

Kazada başkalarının da yaralandığı veya öldüğü durumlarda kusurlu sürücü hakkında taksirle yaralama veya taksirle öldürme soruşturması yürütülür. Sürücünün kendisinin ağır yaralanmış olması, bu soruşturmayı ortadan kaldırmaz; ancak TCK m.22/6, taksirli hareket sonucu neden olunan neticenin münhasıran failin kişisel ve ailevi durumu bakımından artık bir cezanın hükmedilmesini gereksiz kılacak derecede mağdur olmasına yol açması hâlinde ceza verilmeyeceğini düzenler. Bu hüküm özellikle kazada kendisi ağır maluliyete uğrayan veya yakınlarını kaybeden sürücüler bakımından değerlendirilir; bilinçli taksir hâlinde ise ceza ancak indirilebilir.

Ceza dosyasındaki kusur raporu tazminat dosyası bakımından da önem taşıdığından, sürücünün ceza soruşturmasında kusur raporuna itiraz etmesi ve kendi lehine delilleri erken dönemde dosyaya sunması, ileride açılacak tazminat davasında da işine yarar. Ceza dosyasının tazminata etkileri için trafik kazası ceza dosyasının tazminata etkisi ve taksirle yaralama yazılarımıza bakabilirsiniz.

Süreç, süreler ve rapor

Karşı aracın sigortacısına KTK m.97 uyarınca yazılı başvuru yapılır; sigortacı başvurudan itibaren on beş gün içinde başvuruyu sonuçlandırmaz veya verilen cevap tatmin edici bulunmazsa Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya mahkemeye gidilebilir. Başvuruda kusur tespitine ilişkin belgeler, maluliyet raporu ve gelir belgeleri eklenmelidir. Kusur oranı tartışmalıysa sigortacı genellikle en düşük payı esas alarak teklif yapar; teklifin fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak kabul edilip edilmeyeceği dikkatle değerlendirilmelidir.

Trafik kazasından doğan tazminat taleplerinde KTK m.109’daki zamanaşımı süreleri uygulanır; fiil aynı zamanda daha uzun zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı süresi geçerli olabilir. İdareye karşı taleplerde İYUK’taki süreler ayrıca takip edilmelidir. Kalıcı maluliyet raporunun alınması ve raporun zamanlaması için maluliyet raporu nasıl alınır? ve maluliyet raporu ve zamanaşımı, tahkim ve dava arasındaki seçim için tahkim mi dava mı? yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kusurlu sürücünün başvuru ve süre planı

AşamaYapılacak işDayanak
İlk günlerKamera kayıtlarını, tanık bilgilerini, fotoğrafları toplamak; aracı teknik inceleme için korumakDelil tespiti
Kusur tespitiTutanağı ve ceza dosyasındaki kusur raporunu incelemek, itiraz etmekHMK m.281; TBK m.74
İş kazası kontrolüKaza iş sırasındaysa işverene ve SGK’ya bildirimin yapıldığını takip etmek5510 s.K. m.13
Kendi poliçeleriFerdi kaza ve kasko ek teminatlarını tespit edip bildirimde bulunmakPoliçe şartları
Karşı aracın sigortasıBelgelerle yazılı başvuru yapmakKTK m.97
İdare veya üreticiYol veya araç kusuru varsa başvuru ve dava sürelerini izlemekİYUK; ürün sorumluluğu kuralları
DavaKusur paylaşımına göre kısmi dava açıp talebi netleştirmekHMK m.109/4

Sık yapılan hatalar

Kusurlu gösterilen sürücülerin en büyük hatası, tutanaktaki kusur değerlendirmesini kesin sonuç kabul edip hiçbir başvuru yapmamaktır.

Kusurlu sürücülerin sık yaptığı hatalar

HataOlası sonucuDoğru yaklaşım
Tutanaktaki kusur oranını kesin kabul etmekKarşı araca düşen payın hiç istenmemesiKusur dağılımını bilirkişi incelemesiyle yeniden tartışmak
Kamera kayıtlarını zamanında istememekLehe delilin kaybolmasıKayıtları kazadan hemen sonra talep etmek
Aracı teknik incelemeden önce onartmak veya hurdaya vermekAraç kusuru ve hasar analizinin imkânsızlaşmasıAracı inceleme tamamlanana kadar korumak
Kazanın iş kazası olup olmadığını araştırmamakSGK gelir ve ödeneklerinin kaybıİşverene ve SGK’ya bildirim sürecini takip etmek
Kendi ferdi kaza ve kasko ek teminatlarını unutmakKusurdan bağımsız ödemenin kaybıTüm poliçeleri ve kredi kartı sigortalarını kontrol etmek
Tek taraflı kazada yol ve işaret eksikliğini araştırmamakİdarenin sorumluluğunun gözden kaçmasıOlay yerini fotoğraflamak ve idareye başvurmak
Ceza dosyasındaki kusur raporuna itiraz etmemekAleyhe raporun tazminat dosyasında da kullanılmasıCeza dosyasında da delil sunmak ve itiraz etmek
Sigortacının düşük kusur payına dayalı teklifini hemen kabul etmekBakiye hakların tartışmalı hâle gelmesiİbraname ve fazlaya ilişkin hakları dikkatle değerlendirmek

Sıkça Sorulan Sorular

Kazada kusurlu olan sürücü tazminat alabilir mi?

Kendi kusuruna düşen zarar için alamaz. Ancak karşı aracın da kusuru veya sorumluluğu varsa, zararın karşı araca düşen payını o aracın zorunlu trafik sigortasından ve limiti aşan kısmını işleten ve sürücüsünden isteyebilir. Ayrıca yol, araç veya işveren kusuru, SGK hakları ve kendi ferdi kaza sigortası ayrıca değerlendirilir.

Kusurlu sürücü kendi aracının trafik sigortasından tazminat alabilir mi?

Hayır. Zorunlu trafik sigortası işletenin üçüncü kişilere karşı sorumluluğunu karşılar ve kusurlu sürücü kendi kusurundan yararlanamaz. Aynı araçtaki yolcular ile işletenin eşi, çocukları gibi yakınlar ise bedensel zararları için bu sigortaya başvurabilir.

%70 kusurluyum, karşı taraftan ne kadar tazminat alırım?

Uygulamada toplam zararınız hesaplanır ve kendi kusurunuz oranında indirim yapılır; %70 kusurda zararın yaklaşık %30’u karşı taraftan istenebilir. Örneğin toplam kalıcı maluliyet zararı yaklaşık 2,67 milyon TL ise karşı taraftan istenebilecek kısım yaklaşık 802 bin TL olur.

Kaza tespit tutanağında %100 kusurlu yazıyor, yapabileceğim bir şey var mı?

Tutanaktaki kusur değerlendirmesi mahkemeyi bağlamaz; mahkeme kusuru bilirkişi incelemesi ve tüm delillerle kendisi belirler. Kamera kayıtları, hasar yerleri, tanıklar ve karşı aracın teknik durumu kusur dağılımını değiştirebilir. Ayrıca yol kusuru, araç kusuru, iş kazası ve kendi sigortalarınız araştırılmalıdır.

Karşı aracın işleteni hangi durumda hiç sorumlu olmaz?

KTK m.86/1 uyarınca işleten, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın zarar görenin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur. Karşı sürücünün küçük bir kusuru bile bu kurtuluşu engeller.

Tek taraflı kazada yaralandım, kimden tazminat alabilirim?

Karşı araç olmadığından sorumluluk sigortasına başvurulamaz. Ancak bozuk yol veya eksik işaret varsa idareye karşı tam yargı davası, araçta üretim hatası varsa üreticiye karşı dava, kaza iş sırasında olduysa SGK hakları ve işverenin sorumluluğu, ayrıca kendi ferdi kaza sigortanız değerlendirilmelidir.

İş için araç kullanırken kusurlu olarak kaza yaptım, SGK’dan bir şey alabilir miyim?

Kaza 5510 sayılı Kanun m.13 uyarınca iş kazası sayılıyorsa geçici iş göremezlik ödeneği ve çalışma gücünde en az %10 kayıp varsa sürekli iş göremezlik geliri kural olarak kusurunuzdan bağımsız olarak bağlanır. İşverenin kusuru varsa ondan da kusuru oranında tazminat istenebilir.

Ferdi kaza sigortası kusurlu sürücüye öder mi?

Ferdi kaza sigortası sorumluluk sigortası değil, kişinin kendisini güvence altına alan bir sigortadır; ödeme kural olarak kusura bağlı değildir. Ancak poliçede kasıt, alkollü veya ehliyetsiz araç kullanma gibi istisnalar bulunabileceğinden poliçe şartları incelenmelidir.

Karşı araç sigortasızdı, payıma düşen tazminatı kimden alırım?

Karşı aracın zorunlu trafik sigortası yoksa veya araç kaçıp tespit edilemediyse, karşı araca düşen pay için 5684 sayılı Kanun m.14 uyarınca Güvence Hesabı’na başvurulabilir. Başvuruda kendi kusurunuz oranında indirim yapılır.

Kusurlu sürücü manevi tazminat isteyebilir mi?

Karşı aracın da kusuru varsa karşı sürücü ve işletenden manevi tazminat istenebilir. Miktarın belirlenmesinde tarafların kusur durumu ve yaralanmanın ağırlığı birlikte değerlendirilir; kendi kusurunuzun ağırlığı miktarı önemli ölçüde etkiler. Manevi tazminat zorunlu trafik sigortası teminatı dışındadır.

Kazada kusurluyum ve ağır yaralandım, ceza alır mıyım?

Başkalarının yaralandığı kazalarda taksirle yaralama soruşturması yürütülür. TCK m.22/6 uyarınca taksirli hareket sonucu neden olunan netice münhasıran failin kişisel ve ailevi durumu bakımından cezayı gereksiz kılacak derecede mağdur olmasına yol açmışsa ceza verilmez; bilinçli taksirde ceza ancak indirilebilir. Bu şartın oluşup oluşmadığını ceza mahkemesi somut olaya göre değerlendirir.

Arkadaşımın arabasını kullanırken kusurlu olarak kaza yaptım, arabanın sigortası beni karşılar mı?

Kendi kusurunuza düşen zarar için o aracın zorunlu trafik sigortasından talepte bulunamazsınız. Araçtaki bakım eksikliği gibi işletene yüklenebilecek bir kusurun kazaya etkisi varsa bu payın işletene yöneltilmesi somut olaya göre değerlendirilir; karşı aracın kusuru varsa onun sigortasına başvurulabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (m.85, 86, 88, 91, 92, 97, 109), 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m.49, 52, 55, 56, 74, 417), 5510 sayılı Kanun (m.13, 18, 19, 25–26), 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.14, 5237 sayılı TCK m.22/6 ve 6100 sayılı HMK hükümlerine dayanır. Hesap örnekleri varsayımsaldır; kusur oranı ve tazminat somut dosyada bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Somut durumunuz için Hukukçular Evi Ankara ile 0554 648 37 15 numaralı telefondan iletişime geçin.


Post by Av. Fatma Öztürk