Marka, Telif Hakkı ve YouTube Kanalı Boşanmada Paylaşılır mı? (TMK 219, 220, 228; 5846 ve 6769 s.K.)

Marka, telif hakkı ve YouTube kanalı boşanmada iki katmanda değerlendirilir. Birinci katman kişiye bağlı olan kısımdır: eser sahibinin manevi hakları devredilemez ve paylaşılmaz; eser sahibi, eseri meydana getiren kişidir (5846 sayılı FSEK m.8). İkinci katman ekonomik değerdir: evlilik süresinde elde edilen telif gelirleri, YouTube reklam ve sponsorluk kazançları, bu gelirlerle alınan mallar ve devredilebilen marka gibi malvarlığı değerleri. Çalışmanın karşılığı olan bu edinimler edinilmiş maldır (TMK m.219/2-1); borçlar düşüldükten sonra kalan değerin yarısı diğer eşe katılma alacağı olarak ödenir (TMK m.231, m.236/1). Mali haklar devredilebilir (FSEK m.48), sınai mülkiyet hakları devir, rehin ve haciz gibi işlemlere konu olabilir (6769 sayılı SMK m.148). Evlilikten önce yazılmış kitap, açılmış kanal veya tescil edilmiş marka kişisel maldır (TMK m.220/2); ancak evlilikteki geliri edinilmiş sayılır (TMK m.219/2-4). Varlıklar dava tarihindeki durumuyla ve karara en yakın değerle hesaplanır (TMK m.228/1, m.235). Kanalın veya eserin kendisinin ayrı bir değer olarak paylaşılıp paylaşılmayacağı tartışmalıdır; gelir ve gelirle edinilen mallar ise kural olarak paylaşılır.

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Temel ayrım: kişiye bağlı olan ve ekonomik değer
• Telif hakkı: eser sahipliği, manevi ve mali haklar
• Kitap, müzik ve yazılım gelirleri
• Marka ve diğer sınai haklar
• YouTube kanalı ve sosyal medya hesapları
• Reklam, sponsorluk ve platform gelirleri
• Eşlerin birlikte yürüttüğü kanal veya marka
• Değerleme: hangi tarih, hangi yöntem?
• Evlilikten önce açılan kanal veya yazılan eser
• Şirket üzerinden yürütülen kanal ve marka
• Kanalı silme, şifre değiştirme ve tedbir
• İspat: hangi belge neyi gösterir?
• Ödeme, erteleme ve nafaka
• Mal rejimi sözleşmesi ve içerik üreticisi çiftler
• Örnek hesaplar ve senaryolar
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Bugün birçok ailenin en hızlı büyüyen varlığı bir YouTube kanalı, bir Instagram hesabı, bir marka veya bir kitabın telif geliri olabiliyor. Bu varlıkların ortak özelliği, bir kişinin emeğine ve kimliğine sıkı sıkıya bağlı olmalarıdır. Boşanmada asıl soru “kanal kimin adına?” değil, kanalın ve onun gelirinin ne zaman, hangi emekle oluştuğu ve dava tarihinde neyin mevcut olduğudur. Aşağıdaki tablo temel kuralları özetler.

Tablodaki kurallar, varlığın kuruluş tarihine, gelirin akışına ve dava tarihindeki duruma göre farklı sonuç verebilir. Dijital varlıkların genel durumu için kripto para ve dijital varlıklar, mal paylaşımının temel kuralları için katılma alacağı rehberimize bakabilirsiniz.

Temel Ayrım: Kişiye Bağlı Olan ve Ekonomik Değer

Edinilmiş mallara katılma rejiminde edinilmiş mal, her eşin mal rejimi süresince karşılık vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir; çalışmanın karşılığı olan edinimler bu grubun ilk örneğidir (TMK m.219). “Malvarlığı değeri” kavramı yalnız eşyayı değil, para ile ölçülebilen hak ve alacakları da kapsar. Buna karşılık bir kişinin kimliğine, yeteneğine ve kişilik haklarına bağlı olan değerler mal paylaşımının konusu değildir. İçerik üreticisi, yazar, müzisyen veya marka sahibi bir eşin boşanmasında bu iki katmanı ayırmak gerekir.

Doktrinde, eşlerin fikir ve sanat faaliyeti sonucu meydana getirdiği eserlerden ve lisans, marka, patent, tasarım gibi haklardan elde ettikleri gelirin, çalışmaya dayandığı için edinilmiş mal olduğu kabul edilmektedir; kişisel bir fikri hakkın getirdiği kazançlar da kişisel malın geliri olarak edinilmiş mal grubuna girer (Mehmet Beşir Acabey, DEÜHFD, C.9, Özel Sayı, 2007, s.491-534; yazarın aktardığı Piotet, Acar ve Gümüş görüşleri). Katılma alacağı kanundan doğar; diğer eşin ayrıca katkı ispatlaması gerekmez (8. HD, 11.10.2016, E.2016/549, K.2016/13580).

Bu ayrım, kanal sahibi eşin “kanal benim kimliğim, paylaşılmaz” savunmasını ancak kısmen doğru kılar. Kanalın kimliği ve yaratıcılığı paylaşılmaz; ama o kimlikle evlilik süresince kazanılan para ve bu parayla alınan ev, araç veya birikim mal rejimi hesabına girer. Aynı mantık, sitemizde ele aldığımız eczane, muayenehane ve esnaf dükkânı gibi kişiye bağlı işletmelerde de uygulanır.

Telif Hakkı: Eser Sahipliği, Manevi ve Mali Haklar

Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa göre eser, sahibinin hususiyetini taşıyan fikir ve sanat ürünüdür (FSEK m.1/B); eser sahibi, eseri meydana getiren kişidir (m.8). Eser sahibinin manevi hakları; eseri umuma arz etme, adının belirtilmesini isteme ve eserde değişiklik yapılmasını menetme gibi yetkilerdir (m.14-17). FSEK’te manevi hakların devredilebileceğine ilişkin bir hüküm bulunmamakta, doktrinde bu hakların devredilemeyeceği kabul edilmektedir (Hazel Coşkun Baylan, Erdem & Erdem, 30.06.2022). Bu nedenle manevi haklar mal paylaşımının konusu olamaz.

Mali haklar ise ekonomik niteliktedir. Mali haklar birbirinden bağımsızdır (m.20); süre, yer ve içerik bakımından sınırlı veya sınırsız olarak devredilebilir ya da başkasına yalnızca kullanma yetkisi verilebilir (m.48). Mali haklara ilişkin sözleşmeler yazılı olmalı ve konu olan haklar ayrı ayrı gösterilmelidir (m.52). Genel koruma süresi eser sahibinin ölümünden itibaren yetmiş yıldır (m.27). Eser bir hizmet ilişkisi içinde yaratılmışsa, aksi anlaşılmadıkça mali hakları işveren veya atayan kullanır (m.18); bu durumda eser sahibi eşin mal rejimi bakımından payı yalnız aldığı ücrettir.

Evlilikte yaratılan eserin mali haklarının kendisinin ayrı bir değer olarak paylaşılıp paylaşılmayacağı konusunda iki görüş savunulabilir. Birinci görüşe göre bu haklar da çalışmanın karşılığıdır ve devredilebilir oldukları için edinilmiş mal olarak değerlendirilmelidir. İkinci görüşe göre mali hakların değeri büyük ölçüde gelecekteki kullanıma ve eser sahibinin kişiliğine bağlıdır; mal rejimi sona erdikten sonra doğacak gelirin bugünden paylaştırılması, sona erme anından sonraki emeğin de paylaşılması sonucunu doğurabilir. Bu konuyu doğrudan çözen bir Yargıtay kararına ulaşamadık. Bizim yorumumuza göre en savunulabilir çözüm, dava tarihine kadar doğmuş gelir ve alacakların tam olarak, hakkın kendisinin ise ancak piyasada somut bir devir değeri gösterilebiliyorsa bilirkişi değerlemesiyle hesaba katılmasıdır.

Kitap, Müzik ve Yazılım Gelirleri

Telif gelirleri çoğu zaman dönemsel olarak ödenir: yayınevi satış raporlarına göre yılda bir veya iki kez, müzik eserlerinde gelirler meslek birlikleri aracılığıyla, yazılım ve uygulamalarda ise platformların ödeme dönemlerine göre. Bu nedenle dava tarihinde hak edilmiş fakat henüz ödenmemiş tutarlar, ödeme dava tarihinden sonra yapılsa bile dava tarihindeki alacak olarak araştırılmalıdır (TMK m.228/1). Peşin alınmış avans telifler ise tahsil edildiği tarihte edinilmiş mal grubuna girer; karşılığında henüz teslim edilmemiş bir eser varsa, bizim yorumumuza göre bu durum bir borç kalemi olarak değerlendirilmelidir.

Telif kazançlarının vergisel durumu için telif kazançları istisnası rehberimize, yazılım sözleşmelerinde mali hakların devri için yazılım geliştirme ve SaaS sözleşmeleri yazımıza bakabilirsiniz. Vergi bakımından istisna olan bir gelirin mal rejimi bakımından edinilmiş mal olma niteliği değişmez; iki hukuk alanı birbirinden bağımsızdır.

Marka ve Diğer Sınai Haklar

Marka, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (RG 10.01.2017, sayı 29944) ile korunur. Tescilli marka sahibi, markasının izinsiz kullanımını önleme hakkına sahiptir (SMK m.7); marka başvuru tarihinden itibaren on yıl korunur ve her defasında on yıl yenilenebilir (m.23). Tescilden sonra beş yıl içinde haklı bir neden olmaksızın Türkiye’de ciddi biçimde kullanılmayan marka iptal edilebilir (m.9). Marka lisans sözleşmesine konu olabilir (m.24). Sınai mülkiyet hakları; devir, rehin, haciz gibi hukuki işlemlere konu olabilir ve miras yoluyla geçer (m.148). Bu özellikleri nedeniyle tescilli marka, kişiye bağlı bir yetki değil, devredilebilen bir malvarlığı değeridir.

Evlilik içinde kazançla tescil ettirilen ve değer kazanan marka edinilmiş maldır; evlilikten önce tescil edilmiş marka ise kişisel maldır, ancak evlilikteki lisans ve kullanım gelirleri edinilmiş sayılır (TMK m.219/2-4). Markanın değeri, çoğu zaman onu kullanan işletmeden ayrı düşünülemez; bu nedenle marka ile işletme birlikte değerlendirilmelidir. Marka tescil ve koruma kuralları için marka tescili ve marka hakkına tecavüz rehberimize bakabilirsiniz.

Bir eşin, boşanma gündeme geldiğinde markayı bir yakınına veya yeni kurduğu bir şirkete devretmesi, aşağıdaki mal kaçırma bölümünde anlatılan kurallara tabidir. Sicile kaydedilmeyen hukuki işlemlerin iyiniyetli üçüncü kişiler bakımından durumu SMK m.148’in beşinci fıkrasında ayrıca düzenlenmiştir; bu nedenle marka sicil kaydının güncel durumu dava başında incelenmelidir.

YouTube Kanalı ve Sosyal Medya Hesapları

Bir YouTube kanalı veya sosyal medya hesabı, taşınmaz ya da araç gibi bir eşya değildir; kullanıcı ile platform arasındaki sözleşme ilişkisine dayanan bir hesaptır. Kanalda yayımlanan videolar ise çoğu zaman FSEK anlamında eserdir ve bunların sahibi içeriği üreten kişidir (FSEK m.8). Kanalın ekonomik değeri; abone sayısı, izlenme, reklam geliri ve sponsorluk potansiyelinden oluşur. Bu değerin önemli bir kısmı içerik üreticisinin kişiliğine bağlıdır: aynı kanal başka bir kişinin elinde aynı geliri getirmeyebilir.

Kanalların el değiştirmesi teknik olarak mümkündür. YouTube’un yardım sayfasına göre bir Marka Hesabına bağlı kanalın birden fazla sahibi ve yöneticisi olabilir, ancak hesabın bir birincil sahibi bulunmak zorundadır; yeni eklenen bir sahip, davet kabulünden en az yedi gün sonra birincil sahip olabilir ve birincil sahibin hesabının silinmesi bağlı kanalı da siler. Bu kurallar boşanmada iki sonuç doğurur: kanalın devredilebilir bir ekonomik değeri bulunabilir ve erişimi elinde tutan eş kanalı kısa sürede devredebilir veya silebilir.

Bizim yorumumuza göre kanal, içeriği üreten ve kanalın kimliğini oluşturan eşte kalmalı; mal rejimi hesabına ise evlilik süresince elde edilen gelir, bu gelirle alınan mallar ve dava tarihindeki alacaklar girmelidir. Kanalın ayrıca bir satış değeri olduğu ileri sürülüyorsa bu, soyut bir iddiayla değil, benzer kanalların gerçekleşmiş devir bedelleri ve kanalın gelir verileriyle ispatlanmalıdır. Dijital varlıkların genel değerlendirmesi için dijital varlıklar rehberimize bakabilirsiniz.

Reklam, Sponsorluk ve Platform Gelirleri

İçerik üreticisinin gelirleri genellikle üç kaynaktan gelir: platformun reklam paylaşımı, markalarla yapılan iş birliği ve sponsorluk anlaşmaları, izleyici bağışları ve abonelikler. Bunların tamamı, evlilik süresince çalışmanın karşılığı olarak elde edildiklerinden edinilmiş mal grubuna girer (TMK m.219/2-1). Tasfiyede gerçekten paylaşılacak olan, dava tarihinde mevcut bakiye, dava tarihine kadar hak edilmiş alacaklar ve bu gelirlerle alınmış mallardır.

Vergi mevzuatı bu gelirlerin izlenmesini kolaylaştırır. Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 20/B maddesindeki istisnadan yararlanmak isteyen içerik üreticisi, vergi dairesinden aldığı istisna belgesiyle Türkiye’deki bir bankada hesap açar ve bu faaliyete ilişkin hasılatın tamamını münhasıran bu hesap üzerinden tahsil eder; banka, hesaba aktarılan tutarlar üzerinden yüzde 15 tevkifat yapar. Hasılatın bir kısmının başka yollarla tahsil edilmesi istisnayı ortadan kaldırır. Ayrıntı için içerik üreticisi vergi rehberimize bakabilirsiniz.

Sponsorluk sözleşmelerinde ödeme çoğu zaman içerik yayımlandıktan sonra yapılır. Bizim yorumumuza göre dava tarihinden önce yayımlanan içerik için sonradan ödenen sponsorluk bedeli, dava tarihinde doğmuş alacak olarak hesaba katılmalıdır. Dava tarihinden sonra üretilen içerikten elde edilen gelir ise mal rejimi sona erdikten sonraki emeğin karşılığıdır ve kural olarak tasfiyeye girmez.

Eşlerin Birlikte Yürüttüğü Kanal veya Marka

Çift vlogları, aile kanalları ve eşlerin birlikte kurduğu markalar giderek yaygınlaşıyor. Bu durumda iki ayrı hukuki ilişki birlikte değerlendirilir. Birincisi eser sahipliğidir: bir eser kısımlara ayrılamayan bir bütün olarak birden çok kişinin iştirakiyle meydana gelmişse eser sahibi, onu birlikte yaratanların birliğidir ve bu birlik hakkında adi şirket hükümleri uygulanır (FSEK m.10). Kısımlara ayrılabilen eserde ise her katılan kendi kısmının sahibidir. İkincisi mal rejimidir: kanaldan ve markadan elde edilen gelir, hangi eşin hesabına yatmışsa onun edinilmiş malı olarak hesaba girer ve iki eşin artık değerleri karşılıklı hesaplanıp takas edilir (TMK m.231, m.236/1).

Kanalın veya hesabın boşanmadan sonra hangi eşte kalacağı, mal rejimi davasının değil, eşlerin anlaşmasının veya birlikte eser ve ortaklık hükümlerine göre çözülecek bir uyuşmazlığın konusudur. Uygulamada en sağlıklı yol, anlaşmalı boşanma protokolünde kanalın kimde kalacağı, diğer eşin görüntülerinin bulunduğu içeriklerin akıbeti, marka ve alan adı devirleri, süren sponsorluk sözleşmeleri ve ödeme planının açıkça düzenlenmesidir. Diğer eşin yer aldığı videolar bakımından kişilik hakları ayrıca gündeme gelir; bu konu mal paylaşımından bağımsızdır. Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı protokolü için anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı ve feragat yazımıza bakabilirsiniz.

Değerleme: Hangi Tarih, Hangi Yöntem?

Hangi varlığın hesaba gireceği mal rejiminin sona erdiği boşanma dava tarihine göre belirlenir (TMK m.225/2, m.228/1). Değer ise tasfiye tarihine göre bulunur; Yargıtay tasfiye tarihini karar tarihi kabul eder ve karara en yakın sürüm değerini esas alır (TMK m.232, m.235; YHGK 01.07.2021, E.2020/8-458, K.2021/889; YHGK 21.12.2021, E.2018/8-990, K.2021/1728). Dijital ve fikri varlıklarda bu iki tarih arasındaki fark büyük olabilir: bir kanal dava tarihinden sonra hızla büyüyebilir veya tamamen sönebilir. Bizim yorumumuza göre, dava tarihinden sonraki büyüme mal rejimi sona erdikten sonraki emeğin ürünü olduğundan, değerleme dava tarihindeki bileşim esas alınarak yapılmalı ve sonraki emekten doğan artış ayrıştırılmalıdır.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, şirket söz konusu olduğunda bilanço değerlerinin yanında müşteri portföyü, rekabet gücü, kazanç ve nakit akışı gibi unsurların dikkate alındığı bir değerleme yapılmasını istemiş, yalnız öz sermayeyi esas alan raporları yetersiz bulmuştur (21.11.2016, E.2015/6299, K.2016/15819). Bu ölçütler, marka ve kanal gibi gelir getiren dijital varlıklar için de yol gösterici olabilir; ancak kişiye bağlı unsurlar değerden ayrıştırılmalıdır.

Değerleme tarihinin önemi için değerleme tarihi rehberimize, şirket değerlemesinin ayrıntısı için şirket hisselerinin değerlemesi yazımıza bakabilirsiniz.

Evlilikten Önce Açılan Kanal veya Yazılan Eser

Mal rejiminin başlangıcında bir eşe ait olan değerler kişisel maldır (TMK m.220/2). Evlenmeden önce açılmış ve büyümüş bir kanal, evlilikten önce yayımlanmış bir kitabın mali hakları veya evlilikten önce tescil edilmiş bir marka bu nedenle kişisel mal grubundadır. Ancak kanun, kişisel malların gelirlerini edinilmiş mal sayar (TMK m.219/2-4); Anayasa Mahkemesi bu hükmü Anayasa’ya aykırı bulmamıştır (14.12.2016, E.2016/36, K.2016/187). Buna göre evlilikten önce açılmış bir kanalın evlilik süresince getirdiği reklam geliri ve bu gelirle alınan mallar edinilmiştir.

Yargıtay, kişisel mal niteliğindeki şirketin kendisinin tasfiyeye konu olamayacağını, ancak kârının edinilmiş mal sayılacağını belirtmiş (8. HD, 10.10.2016, E.2016/15695, K.2016/13500); kişisel malın gelirinin hâlen mevcut olup olmadığının, yatırıma dönüşüp dönüşmediğinin araştırılmasını ve tüketilen kısım için makul aile harcamasının düşülmesini istemiştir (2. HD, 20.10.2021, E.2021/5618, K.2021/7414). Bu ilkeler kişisel mal niteliğindeki kanal ve eserlere de uygulanabilir.

Kişisel mal olan bir kanalın evlilik süresince olağanüstü büyümesi ayrı bir sorudur. Evlilik tarihinde birkaç bin aboneli bir kanal, evlilik boyunca içerik üreticisinin emeğiyle milyonlarca aboneye ulaşmış olabilir. Doktrinde, kişisel mal olan işletmenin eşin olağanüstü emeğiyle büyümesinden doğan “endüstriyel” artışın edinilmiş mal sayılması gerektiği savunulmaktadır (Av. Sibel Dolgun Biçkici, Hukuki Haber, 13.02.2026). Bizim yorumumuza göre aynı mantık kanallar için de savunulabilir; ancak bunun için kanalın evlilik tarihindeki ve dava tarihindeki durumunun somut verilerle karşılaştırılması gerekir. Kişisel malın gelirleri hakkında daha fazlası için kira geliri, faiz ve temettü rehberimize bakabilirsiniz.

Şirket Üzerinden Yürütülen Kanal ve Marka

Gelirleri büyüyen içerik üreticileri ve marka sahipleri çoğu zaman faaliyetlerini bir limited veya anonim şirkete taşır. Bu durumda kanalın gelirleri ve marka şirketin malvarlığındadır; eşin mal rejimi bakımından sahip olduğu şey şirket payıdır. Pay evlilik içinde edinilmiş parayla alındıysa edinilmiş maldır ve değeri, şirket değerlemesi ilkelerine göre bulunur. Yargıtay, yalnız öz sermayeyi esas alan raporları yetersiz bulmuş, müşteri portföyü ve kazanç gibi unsurların da dikkate alınmasını istemiştir (8. HD, 21.11.2016, E.2015/6299, K.2016/15819).

Şahıs olarak yürütülen bir faaliyetin şirkete sermaye olarak konulması hâlinde, bizim yorumumuza göre karşılığında alınan pay, kanalın ve markanın yerine geçen değerdir (TMK m.219/2-5, m.220/4) ve onlarla aynı nitelikte kalır. Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 20/B maddesindeki istisna yalnız gerçek kişilerin şahsen yürüttüğü faaliyetler içindir; şirket eliyle yürütülen faaliyetler kapsam dışındadır. Bu nedenle şirketleşme, gelirin izlenmesi için şirketin ticari defter ve banka kayıtlarının incelenmesini gerektirir. Ayrıntı için eşim şirket sahibi, hisselerin değeri nasıl hesaplanır yazımıza bakabilirsiniz.

Kanalı Silme, Şifre Değiştirme ve Tedbir

Dijital varlıkların en büyük riski, birkaç dakika içinde ortadan kaldırılabilmeleridir. Kanalın birincil sahibi olan eş diğer eşin yetkisini kaldırabilir, kanalı başka bir hesaba taşıyabilir veya silebilir; marka başka birine devredilebilir; platform ödemeleri başka bir hesaba yönlendirilebilir. Mal rejimi hukuku bu durumlara şu kurallarla cevap verir:

• Dava tarihindeki durum esastır. Varlıkların bileşimi mal rejiminin sona erdiği dava tarihine göre belirlenir (TMK m.228/1). Dava sonrasında kanalın silinmesi, dava tarihinde mevcut olan gelir ve alacakları ortadan kaldırmaz.
• Katılma alacağını azaltma amacıyla yapılan devirler eklenir. Son bir yıl içinde rızasız yapılan karşılıksız kazandırmalar ve mal rejimi süresince katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan devirler eklenecek değerdir (TMK m.229/1); gerektiğinde kazandırmadan yararlanan üçüncü kişiye dava açılabilir (TMK m.241). Mal rejimi sona ermeden devredilen mal, devir tarihindeki niteliği ve karar tarihine en yakın değeriyle hesaplanır (8. HD, 22.11.2016, E.2015/7311, K.2016/15935).
• Dava sonrası devir eklenecek değer değildir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, dava tarihinden sonra yapılan devrin TMK m.229 kapsamında eklenecek değer sayılamayacağını belirtmiştir (04.04.2022, E.2021/5633, K.2022/3253); kararın içtihat notunda aktarılan görüşe göre böyle bir mal tasfiye anında mevcutmuş gibi karara en yakın değerle hesaba katılır.
• Tedbir zamanında istenmelidir. Hâkim, ailenin ekonomik varlığının korunması için belirleyeceği malvarlığı değerleri üzerindeki tasarrufun ancak diğer eşin rızasıyla yapılabileceğine karar verebilir (TMK m.199); boşanma davasında geçici önlemler (TMK m.169) ve ihtiyati tedbir (HMK m.389) de istenebilir. Marka için sicile tedbir şerhi, kanal için ise devir ve silmeye karşı tedbir ile gelir verilerinin delil tespiti (HMK m.400) talep edilebilir.

Delil toplarken dikkatli olunmalıdır: eşin izni olmadan onun hesabına girerek ekran görüntüsü almak, bilişim sistemine girme suçunu oluşturabilir (TCK m.243) ve elde edilen delilin hukuka uygunluğu tartışmalı hâle gelir. Gelir verileri mahkeme kanalıyla bankadan, platform temsilcisinden ve vergi dairesinden istenmelidir. Bu konuda eşim sosyal medya şifremi ele geçirdi ve dava açılmadan önce hukuki adımlar rehberlerimize bakabilirsiniz.

İspat: Hangi Belge Neyi Gösterir?

Belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden bunu ispatla yükümlüdür; hangi eşe ait olduğu ispat edilemeyen mallar paylı mülkiyette sayılır ve bir eşin bütün malları aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir (TMK m.222). Dijital gelirlerde ispat, çoğu zaman sanıldığından kolaydır: gelirlerin önemli bir kısmı banka ve platform kayıtlarında iz bırakır. Kişisel mal iddiası ise soyut tanık beyanıyla ispatlanamaz (2. HD, 25.04.2024, E.2023/7543, K.2024/2917).

Mahkemeden, dava tarihindeki ve karar tarihindeki kanal verilerinin (abone sayısı, izlenme, gelir) bilirkişi incelemesine esas alınmak üzere ilgili kayıtlardan getirtilmesi istenmelidir. Davanın açılışı ve belirsiz alacak yöntemi için mal rejimi tasfiyesi davası nasıl açılır rehberimize bakabilirsiniz.

Ödeme, Erteleme ve Nafaka

Katılma alacağı nakden veya aynen ödenebilir; aynen ödemede malların sürüm değeri esas alınır ve bir mesleğin icrasına ayrılmış birimler ile işletmelerin ekonomik bütünlüğü gözetilir (TMK m.239/1). Kanal ve marka çoğu zaman bölünemeyeceği ve içerik üreticisinin kişiliğine bağlı olduğu için, bu kural kanalın üreticide kalıp diğer eşe para ödenmesini destekler. Alacağın hemen ödenmesi ciddi güçlük doğuracaksa erteleme istenebilir (TMK m.239/2); aksi kararlaştırılmadıkça tasfiyenin sona ermesinden itibaren faiz işler ve durum gerektiriyorsa güvence istenebilir (TMK m.239/3).

Mal rejimi sona erdikten sonra elde edilecek içerik ve telif gelirleri paylaşılmaz; ancak nafakada belirleyicidir. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer taraftan malî gücü oranında süresiz nafaka isteyebilir (TMK m.175); velayet kendisine verilmeyen eş çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır (TMK m.182/2). Değişken dijital gelirlerde malî gücün tespiti için son yılların banka ve platform kayıtları birlikte incelenmelidir. Ayrıntı için nafaka hukuku rehberimize bakabilirsiniz.

Katılma alacağı davası mal rejiminin sona ermesinden itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir (YHGK 17.04.2013, E.2013/8-375, K.2013/520; oy çokluğu); boşanma kesinleşmeden tasfiye hükmü kurulamaz ve boşanma davası bekletici mesele yapılır (2. HD, 19.09.2024, E.2023/6050, K.2024/6103).

Mal Rejimi Sözleşmesi ve İçerik Üreticisi Çiftler

Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle, bir mesleğin icrası veya bir işletmenin faaliyeti sebebiyle doğan ve normalde edinilmiş mal sayılacak değerlerin kişisel mal olacağını kabul edebilir (TMK m.221/1); kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağını da kararlaştırabilir (TMK m.221/2). Sözleşme evlenmeden önce veya sonra yapılabilir (TMK m.203) ve noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır (TMK m.205). Eşler isterse tümüyle mal ayrılığı rejimini de seçebilir (TMK m.242).

Birlikte içerik üreten veya ortak bir marka kuran çiftler için sözleşmenin, mal rejiminin yanında şu konuları da açıkça düzenlemesi yararlıdır: kanalın ve markanın sahibi kim olacak, birlikte üretilen eserlerin mali hakları nasıl paylaşılacak (FSEK m.10, m.52), ayrılık hâlinde kanal kimde kalacak ve diğer eşin göründüğü içeriklerle ne yapılacak. Mali haklara ilişkin sözleşmelerin yazılı olması ve hakların ayrı ayrı gösterilmesi zorunludur (FSEK m.52). Sözleşme her iki eşin iradesiyle yapılır ve diğer eşin haklarını tek taraflı kaldırmaz.

Örnek Hesaplar ve Senaryolar

Örnek 1. Eşlerden biri evlendikten sonra bir YouTube kanalı açmış, gelirlerini münhasır banka hesabında toplamıştır. Diğer eşin edinilmiş malı bulunmadığı varsayılmıştır.

Örnek 2. Yazar eş, ilk kitabını evlenmeden önce, ikinci kitabını evlilik sırasında yazmıştır. Telif gelirlerinin bir kısmı evin geçimine harcanmış, bir kısmı bankada birikmiştir.

İkinci kitabın mali haklarının kendisine ayrıca bir değer biçilip biçilmeyeceği tartışmalı olduğundan örnekte hesaba katılmamıştır; bu kalem için somut bir devir değeri gösterilirse bilirkişi incelemesi istenebilir.

Örnek 3. Eşler evlilikte bir kafe açmış, marka koca adına tescil edilmiştir. Kadının da maaş birikimi vardır. Karşılıklı alacaklar takas edilir.

Kendi rakamlarınızla ön hesap için katılma alacağı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Adım Adım Yol Haritası

1. Varlıkların listesini çıkarın. Kanallar, hesaplar, markalar, telif sözleşmeleri, alan adları ve bunlara bağlı banka hesapları ayrı ayrı yazılmalı; her birinin ne zaman açıldığı veya tescil edildiği belirlenmelidir.
2. Dava tarihindeki durumu sabitleyin. Abone sayısı, gelir ve alacaklar dava tarihine göre önemlidir (TMK m.228/1). Silinme veya devir riski varsa delil tespiti isteyin (HMK m.400).
3. Tedbir isteyin. Marka siciline şerh, kanalın devrine ve silinmesine karşı tedbir ile gerekirse tasarruf sınırlaması talep edin (TMK m.169, m.199; HMK m.389).
4. Kayıtları mahkeme kanalıyla getirtin. Münhasır banka hesabı, vergi kayıtları, platform ödeme raporları, yayınevi ve sponsorluk sözleşmeleri ile marka sicil kayıtları istenmelidir.
5. Eşin hesabına izinsiz girmeyin. Hesaba izinsiz giriş suç oluşturabilir (TCK m.243); delil yasal yoldan toplanmalıdır.
6. Kişisel mal ve gelir ayrımını yapın. Evlilik öncesi kanal veya eser ile evlilikteki gelir ayrı ayrı gösterilmelidir (TMK m.219/2-4, m.220/2).
7. Doğru bilirkişiyi isteyin. Hesap bilirkişisinin yanında marka, fikri mülkiyet veya dijital pazarlama değerlemesinden anlayan bir uzman heyete katılmalıdır.
8. Kanalın ve markanın akıbetini protokolle çözün. Anlaşma mümkünse kanal, marka, alan adı, süren sözleşmeler ve ödeme planı açıkça yazılmalı; ödeme güçlüğünde erteleme ve güvence birlikte değerlendirilmelidir (TMK m.239).

Sık Yapılan Hatalar

1. “Kanal benim kimliğim, hiçbir şey paylaşılmaz” demek. Kimlik paylaşılmaz; ama evlilikte kazanılan gelir ve bununla alınan mallar edinilmiştir (TMK m.219).
2. Kanalın gelecekteki gelirini paylaşmaya çalışmak. Mal rejimi dava tarihinde sona erer; sonraki emeğin geliri kural olarak tasfiyeye girmez, nafakada dikkate alınır.
3. Dava tarihinde hak edilmiş alacakları unutmak. Sponsorluk ve telif ödemeleri gecikmeli gelir; dava tarihindeki alacaklar ayrıca araştırılmalıdır.
4. Eşin hesabına izinsiz girip ekran görüntüsü almak. Bilişim sistemine girme suçu riski doğar (TCK m.243); kayıtlar mahkeme kanalıyla istenmelidir.
5. Tedbiri geciktirmek. Kanal birkaç dakikada silinebilir veya taşınabilir; marka devredilebilir.
6. Manevi hakları pazarlık konusu yapmak. Eser sahibinin manevi hakları devredilemez; anlaşmalar mali haklar ve gelir üzerinden kurulmalıdır.
7. İşveren eserlerini kişisel varlık sanmak. Hizmet ilişkisinde yaratılan eserin mali hakları kural olarak işverendedir (FSEK m.18).
8. Birlikte üretilen içeriklerde sözleşme yapmamak. Ortak kanal ve markalarda kimin neyi alacağı baştan yazılmazsa boşanmada ayrı bir ortaklık uyuşmazlığı doğar (FSEK m.10, m.52).

Sıkça Sorulan Sorular

YouTube kanalı boşanmada paylaşılır mı?

Kanal hesabı içerik üreten eşte kalır; ancak evlilik süresince elde edilen ve dava tarihinde mevcut olan reklam ve sponsorluk gelirleri ile bu gelirlerle alınan mallar edinilmiş maldır (TMK m.219/2-1, m.228/1). Borçlar düşüldükten sonra kalan değerin yarısı diğer eşe katılma alacağı olarak ödenir (TMK m.236/1). Kanalın ayrı bir devir değerinin hesaba katılması tartışmalıdır.

Kanalın kendisine değer biçilebilir mi?

Kanallar el değiştirebildiği için devredilebilir bir ekonomik değerleri olabilir. Ancak bu değerin önemli kısmı içerik üreticisinin kişiliğine bağlıdır. Bizim yorumumuza göre kanalın ayrı bir değeri ancak benzer kanalların gerçekleşmiş devir bedelleri ve gelir verileriyle somut olarak gösterilirse bilirkişi değerlemesinde dikkate alınmalıdır.

Telif hakkı boşanmada paylaşılır mı?

Eser sahibinin manevi hakları kişiye bağlıdır ve paylaşılmaz (FSEK m.14-17). Mali haklar devredilebilir (FSEK m.48). Evlilikte tahsil edilen telif gelirleri ve dava tarihinde doğmuş telif alacakları edinilmiş mal grubuna girer (TMK m.219, m.228/1). Evlilikte yaratılan eserin mali haklarının kendisinin değerinin paylaşılması tartışmalıdır.

Evlenmeden önce yazdığım kitabın telifi paylaşılır mı?

Evlilikten önce yaratılan eserin mali hakları kişisel maldır (TMK m.220/2). Ancak kişisel malların gelirleri edinilmiş sayılır; evlilik süresince bu kitaptan elde edilen ve dava tarihinde mevcut olan telif geliri paylaşılır (TMK m.219/2-4; AYM 14.12.2016, E.2016/36, K.2016/187).

Tescilli marka boşanmada paylaşılır mı?

Sınai mülkiyet hakları devir, rehin ve haciz gibi işlemlere konu olabilir (SMK m.148). Evlilik içinde edinilen marka bu nedenle devredilebilir bir malvarlığı değeridir ve değeri hesaba girer (TMK m.219). Evlilikten önce tescil edilen marka kişiseldir; evlilikteki lisans ve kullanım gelirleri edinilmiştir.

Marka eşimin şirketi adına tescilliyse ne olur?

Bu durumda marka şirketin malvarlığındadır; eşin sahip olduğu şey şirket payıdır. Pay evlilik içinde edinilmiş parayla alındıysa edinilmiştir ve değeri şirket değerlemesi ilkelerine göre bulunur (8. HD, 21.11.2016, E.2015/6299, K.2016/15819).

Instagram veya TikTok hesabı için de aynı kurallar mı geçerli?

Evet. Hesap kişiye bağlıdır; ancak evlilikte elde edilen iş birliği, reklam ve sponsorluk gelirleri ile bunlarla alınan mallar edinilmiş maldır (TMK m.219). Hesap üzerinden bir marka veya şirket yürütülüyorsa marka ve şirket payı ayrıca değerlendirilir.

Eşimle birlikte kanal yürütüyorduk; kanal kimde kalır?

Ayrılmaz bir bütün olarak birlikte yaratılan eserde eser sahibi birlikte yaratanların birliğidir ve adi şirket hükümleri uygulanır (FSEK m.10). Kanalın kimde kalacağı eşlerin anlaşmasına veya bu hükümlere göre çözülür; gelirler ise mal rejimi hesabında her eşin artık değerine girer ve takas edilir (TMK m.236/1).

Eşim kanalı sildi veya başka hesaba taşıdı; ne yapabilirim?

Mal rejimi dava tarihinde sona erdiğinden dava tarihinde mevcut gelir ve alacaklar hesaba girer (TMK m.228/1). Katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan devirler eklenecek değerdir (TMK m.229/1) ve üçüncü kişiye dava açılabilir (TMK m.241). Dava sırasında tedbir (TMK m.169, m.199; HMK m.389) ve delil tespiti (HMK m.400) istenebilir.

Kanal gelirini nasıl ispatlarım?

Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 20/B maddesinden yararlanan içerik üreticisi hasılatın tamamını Türkiye’deki bir bankada açılan münhasır hesaptan tahsil etmek zorundadır ve banka yüzde 15 tevkifat yapar. Bu hesap dökümleri, vergi kayıtları ve platform ödeme raporları mahkeme kanalıyla istenebilir. Eşin hesabına izinsiz girmek suç oluşturabilir (TCK m.243).

İşverenim için yaptığım yazılım veya tasarım paylaşılır mı?

Hizmet ilişkisi içinde yaratılan eserlerde, aksi anlaşılmadıkça mali hakları işveren kullanır (FSEK m.18). Bu durumda eserin kendisi eşin malvarlığında değildir; mal rejimi bakımından yalnız evlilikte alınan ücret ve onunla edinilen mallar paylaşılır.

Dava açıldıktan sonraki kanal gelirleri paylaşılır mı?

Kural olarak hayır. Mal rejimi dava tarihinde sona erer (TMK m.225/2); sonraki gelir yeni emeğin karşılığıdır. Ancak dava tarihinden önce yayımlanan içerik için sonradan ödenen bedeller, bizim yorumumuza göre dava tarihindeki alacak olarak değerlendirilmelidir. Gelecekteki gelir nafakada mali güç olarak dikkate alınabilir (TMK m.175, m.182/2).

Kanalın değeri hangi tarihe göre belirlenir?

Varlıkların bileşimi dava tarihine, değeri karara en yakın tarihe göre belirlenir (TMK m.228/1, m.235; YHGK 01.07.2021, E.2020/8-458, K.2021/889). Bizim yorumumuza göre dava tarihinden sonraki büyüme yeni emeğin ürünü olduğundan değerden ayrıştırılmalıdır.

Evlilikte kanala para veren eşin hakkı nedir?

Diğer eşe ait kanala, markaya veya şirkete karşılıksız para katkısı yapan eş, katkısı oranında değer artış payı isteyebilir (TMK m.227); eşler arasındaki karşılıksız katkılar kural olarak bağış sayılmaz (YHGK 21.12.2021, E.2018/8-990, K.2021/1728; oy çokluğu).

Kanal ve marka sözleşmeyle korunabilir mi?

Evet. Eşler mal rejimi sözleşmesiyle mesleğe veya işletmeye ilişkin değerleri ve kişisel malların gelirlerini kişisel mal sayabilir (TMK m.221). Sözleşme evlenmeden önce veya sonra noterde yapılır (TMK m.203, m.205). Mali haklara ilişkin sözleşmeler yazılı olmalı ve haklar ayrı ayrı gösterilmelidir (FSEK m.52).

Mal paylaşımı davası ne zaman ve nerede açılır?

Dava aile mahkemesinde açılır (4787 s.K. m.4). Katılma alacağı mal rejiminin sona ermesinden itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir (YHGK 17.04.2013, E.2013/8-375, K.2013/520; oy çokluğu). Boşanma kesinleşmeden tasfiye hükmü kurulamaz; boşanma davası bekletici mesele yapılır (2. HD, 19.09.2024, E.2023/6050, K.2024/6103).