Yeni aldığınız bir yüz kremini, şampuanı, saç boyasını ya da güneş kremini kullandıktan sonra ciltte kızarıklık, yanma, kabarma, kaşıntı veya leke ortaya çıkabilir. Bu bazen birkaç günde geçen bir tahriştir. Bazen de haftalar süren bir tedaviye, işten uzak kalmaya ve kalıcı bir ize dönüşür. O noktada ilk soru, zararın kime ödetileceğidir. Ürünü satan eczane veya mağaza mı, kutunun üzerinde adı yazan marka mı, ürünü yurt dışından getiren ithalatçı mı, yoksa ürünü saçınıza süren kuaför mü? Türk hukukunda bu sorunun cevabı üç düzenlemede birlikte aranır: 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunundaki ürün sorumluluğu, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanundaki ayıplı mal ve hizmet hükümleri ve Türk Borçlar Kanununun haksız fiil kuralları. Bu rehber, tüketici olarak kime, hangi hükme dayanarak, hangi delillerle ve hangi süre içinde başvurabileceğinizi madde numaralarıyla anlatır.
Kozmetik bir ürün cildinize zarar mı verdi? Delilleri kaybetmeden ve süreler işlemeden dosyanızı birlikte değerlendirelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İçindekiler
- Alerji, istenmeyen etki, ayıp: önce doğru nitelendirme
- Kime başvurulur? Üretici, ithalatçı, sorumlu kişi, satıcı, salon
- Üç hukuki yol: 7223, 6502 ve TBK
- 7223 m.6: Üretici ve ithalatçının tazminat sorumluluğu
- Üreticinin savunmaları: 7223 m.21
- Satıcıya karşı haklar: 6502 m.8–12
- Ürün kuaförde veya güzellik salonunda uygulandıysa
- İstenebilecek tazminat kalemleri
- İspat ve deliller
- TİTCK’ye ciddi istenmeyen etki bildirimi
- İlk günlerde yapılacaklar: adım adım
- Satıcıya ve üreticiye başvuru yazısı iskeleti
- Nereye başvurulur? Hakem heyeti, arabuluculuk, mahkeme
- Zamanaşımı ve süreler
- Örnek dosyalar
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
Alerji, İstenmeyen Etki, Ayıp: Önce Doğru Nitelendirme
Kozmetik ürünün ardından ortaya çıkan her cilt reaksiyonu hukuken aynı sonucu doğurmaz. Kozmetik Ürünler Yönetmeliği iki kavramı ayırır. İstenmeyen etki, “bir kozmetik ürünün normal ya da makul öngörülebilir kullanımında insan sağlığı için advers bir reaksiyon”dur (m.4/1-i). Ciddi istenmeyen etki ise geçici veya kalıcı fonksiyonel yetersizliğe, sakatlığa, hastanede tedavi altına alınmaya ve tanımda sayılan diğer ağır sonuçlara yol açan istenmeyen etkidir (m.4/1-ç). Bu ayrım, hem Kuruma yapılacak bildirimi hem de tazminat dosyasında zararın ağırlığını belirler.
Asıl hukuki ölçüt ürünün güvenli olup olmadığıdır. Yönetmeliğe göre piyasada bulundurulan kozmetik ürün, “normal veya makul öngörülebilir kullanım koşulları altında kullanıldığında insan sağlığı için güvenli” olmalıdır (m.5/1). 7223 sayılı Kanun da aynı kuralı genel olarak koyar: “Ürünün güvenli olması zorunludur” (m.5/1). Kanun güvenli ürünü, talimatlara uygun ve normal kullanıldığında risk taşımayan veya yalnızca kullanımın doğasında bulunan asgari riski taşıyan ürün olarak tanımlar (m.3). Uygunsuzluk ise ürünün ilgili teknik düzenlemeye veya genel ürün güvenliği mevzuatına uygun olmama hâlidir (m.3). Kozmetik ürünlerde teknik düzenleme Kozmetik Ürünler Yönetmeliğidir. Bu nedenle tazminat dosyasında sorulacak temel soru şudur: Ürün Yönetmeliğe aykırı mıydı, yoksa güvenli bir ürüne karşı kişisel bir reaksiyon mu gelişti?
| Durum | Hukuki anlamı | Öne çıkan hüküm |
|---|---|---|
| Etikette yazan bir bileşene kişisel alerji; içerik listesi ve uyarılar eksiksiz | İstenmeyen etki. Tek başına ayıp veya güvensizlik sayılmayabilir; uyarının yeterliliği incelenir | Yönetmelik m.4/1-i, m.22/1-ç |
| Ürün bozulmuş, mikrobiyal olarak kirlenmiş veya son kullanma tarihi geçmiş | Ayıplı mal ve güvensiz ürün | 6502 m.8; 7223 m.5, m.6 |
| Yasaklı madde veya sınırın üzerinde madde içeriyor | Güvensiz ürün; ayrıca idari yaptırım konusu | Yönetmelik m.5; 5324 m.5/1-b-4 |
| Gerekli uyarı yok, eksik veya Türkçe değil | Bilgilendirme eksikliği; ayıp ve uygunsuzluk | Yönetmelik m.22/1-ç; 6502 m.8/2 |
| Ürün talimata aykırı kullanıldı (süre aşıldı, uyarı dikkate alınmadı) | Zarar görenin kusuru; tazminat azalabilir veya kalkabilir | 7223 m.21/4; TBK m.52 |
| Ürün sahte veya taklit | Muhatap kutudaki marka değil; taklitçi ve satıcı | 7223 m.21/2-a; SMK m.30 |
Kişiye özgü bir alerji, ürünün mutlaka ayıplı olduğu anlamına gelmez. Ancak bu durum tazminat yolunu da tek başına kapatmaz. Bazı maddeler için Yönetmeliğin eklerinde, özellikle Ek III’te, ambalajda bulunması gereken uyarılar öngörülür. Saç boyalarındaki alerji uyarıları bunun en bilinen örneğidir. Uyarının hiç bulunmaması veya anlaşılmaz olması üretici aleyhine güçlü bir delildir. Uyarıya rağmen ürünün talimata aykırı kullanılması ise tazminatı azaltabilir. Saç boyası uyarılarındaki 2026 taslak değişiklikleri için kozmetik yönetmeliği taslağı yazımıza, “dermatolojik olarak test edilmiştir”, “hipoalerjenik” gibi ifadelerin hukuki anlamı için kozmetik ürün iddiaları rehberimize bakabilirsiniz. Yanıltıcı bir “hipoalerjenik” iddiasına güvenerek ürünü kullandıysanız, bu iddia da dosyanızda delil olarak değerlendirilmelidir.
Kime Başvurulur? Üretici, İthalatçı, Sorumlu Kişi, Satıcı, Salon
Kozmetik ürünün tedarik zincirinde birden fazla kişi bulunur. Tüketicinin kime başvurabileceği, bu kişilerin zincirdeki rolüne ve dayanılan hükme göre değişir. Aşağıdaki tablo, uygulamada en sık karşılaşılan muhatapları gösterir.
| Muhatap | Kimdir? | Dayanak | Not |
|---|---|---|---|
| İmalatçı (marka sahibi dâhil) | Ürünü imal eden veya tasarımını ya da imalatını yaptırarak kendi isim veya markasıyla piyasaya arz eden | 7223 m.3, m.6/1; Yönetmelik m.4/1-ı | Fason üretimde tüketiciye karşı öncelikli muhatap marka sahibidir |
| İthalatçı | Ürünü ithal ederek piyasaya arz eden | 7223 m.3, m.6/1 | Yabancı markalarda çoğu zaman Türkiye’deki muhataptır |
| Sorumlu kişi | Yönetmelik yükümlülüklerini üstlenen ve adı etikette yer alan kişi | Yönetmelik m.6, m.22/1-a | Atanan sorumlu kişi 7223 kapsamında imalatçı veya ithalatçı ile aynı temelde sorumludur (m.6/5) |
| Kendi markasıyla satan veya ürünü değiştiren dağıtıcı | Ürünü kendi adıyla piyasaya arz eden ya da uygunluğu etkileyecek şekilde değiştiren | 7223 m.11/1; Yönetmelik m.6/6 | İmalatçı sayılır |
| Satıcı (eczane, mağaza, pazaryeri satıcısı) | Ürünü tüketiciye satan | 6502 m.9, m.11; 7223 m.11/3 | Ayıplı maldan sorumludur; imalatçı bilgisini vermezse imalatçı gibi sorumludur |
| Kuaför, güzellik salonu | Ürünü hizmet sırasında uygulayan | 6502 m.13, m.15; TBK m.49, m.66, m.116 | Hizmetin ayıbından ve uygulama hatasından sorumludur |
| Fason üretici | Ürünü marka sahibinin siparişiyle üreten | TBK m.49; iç ilişkide sözleşme | Kusuru varsa davaya dâhil edilebilir; marka sahibi ona rücu eder |
Muhatabı bulmanın ilk yolu etikettir. Yönetmelik, sorumlu kişinin adının veya ticari unvanının ve adresinin ambalajda yer almasını zorunlu tutar (m.22/1-a). İthal ürünlerde menşe ülke de etikette bulunur. Etiket eksikse ya da etiketteki firma bulunamıyorsa satıcıya yazılı başvuru yapılmalıdır. 7223 sayılı Kanun bu durum için açık bir kural koyar: Ürünün imalatçısı, yetkili temsilcisi veya ithalatçısı belirlenemiyorsa satıcı, bu kişilerin isim ve iletişim bilgilerini zarara uğrayan kişiye bildirmelidir. Bu bilgilere sahip değilse kendisinden önceki iktisadi işletmecinin bilgilerini bildirir. Bildirimin süresi, talebin kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren on iş günüdür. Bu süre içinde bildirimde bulunmayan dağıtıcı, Kanun kapsamında “imalatçı gibi tazminattan sorumlu tutulur” (m.11/3). Bu nedenle satıcıya yapılan başvurunun tebliğ tarihi ispatlanabilir olmalıdır. Noter, KEP veya iadeli taahhütlü posta bu açıdan güvenlidir.
Birden fazla kişi aynı zarardan sorumluysa hepsine birlikte başvurulabilir. 7223 sayılı Kanun, aynı zarardan birden fazla imalatçı veya ithalatçı sorumlu olduğunda “bunlar müteselsilen sorumlu tutulurlar” der (m.6/3). Türk Borçlar Kanunu da birden çok kişinin birlikte bir zarara sebep olması veya aynı zarardan çeşitli sebeplerle sorumlu olması hâlinde müteselsil sorumluluk hükümlerini uygular (TBK m.61). Müteselsil sorumlulukta zarar gören, tazminatın tamamını sorumlulardan birinden isteyebilir. Ödeyen kişi kendi payını aşan kısım için diğerlerine rücu eder (TBK m.62). Fason üretim zincirinde kimin hangi yükümlülüğü taşıdığı için fason kozmetik üretimi rehberimize, sorumlu kişi ve ithalat süreci için kozmetik ithalatı yazımıza bakabilirsiniz.
Üç Hukuki Yol: 7223, 6502 ve TBK
Kozmetik ürünün verdiği zarar için üç ayrı dayanak vardır. Bunlar birbirini dışlamaz. 7223 sayılı Kanun, “Diğer kanunlardaki tazminat sorumluluğuna ilişkin hükümler saklıdır” diyerek tüketici hukuku ve borçlar hukuku taleplerini açık tutar (m.6/7). Uygulamada dilekçede üç dayanağın birlikte gösterilmesi, mahkemenin dosyayı en uygun hükme göre değerlendirmesine imkân verir.
| Konu | 7223 ürün sorumluluğu | 6502 ayıplı mal veya hizmet | TBK haksız fiil |
|---|---|---|---|
| Kime karşı? | İmalatçı, ithalatçı; m.11 kapsamında dağıtıcı | Satıcı veya hizmet sağlayıcı; onarım ve değişimde üretici ve ithalatçı da | Kusuru bulunan herkes |
| Kim ileri sürebilir? | Zarar gören herkes; tüketici olması gerekmez | Tüketici | Zarar gören herkes |
| Kusur ispatı | Aranmaz; zarar ve uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağı ispatlanır (m.6/2) | Ayıbın ispatı; ilk altı ayda karine (m.10/1) | Zarar gören, zararı ve kusuru ispatlar (TBK m.50/1) |
| Tazminat | Maddi ve manevi; miktar TBK’ya göre (m.6/5) | Seçimlik hakla birlikte TBK’ya göre (m.11/6, m.15/1) | TBK m.49 vd., m.54, m.56 |
| Zamanaşımı | Öğrenmeden 3 yıl; her hâlde zararın doğumundan 10 yıl (m.6/6) | Teslimden 2 yıl (m.12/1); hizmette ifadan 2 yıl (m.16/1) | Öğrenmeden 2 yıl; her hâlde fiilden 10 yıl; suç ise ceza zamanaşımı (TBK m.72/1) |
| Sorumsuzluk kaydı | Hükümsüz (m.6/4) | Tüketici aleyhine kayıtlar haksız şart denetimine tabidir (m.5) | Ağır kusurdan sorumsuzluk anlaşması kesin hükümsüzdür (TBK m.115/1) |
Tablodaki en önemli fark kusurdur. Haksız fiilde zarar görenin, zarar verenin kusurunu ispat etmesi gerekir (TBK m.50/1). Kozmetik bir üründe üreticinin üretim sürecindeki hatasını tüketicinin ispatlaması neredeyse imkânsızdır. 7223 sayılı Kanun bu yükü kaldırır. Zarar gören yalnızca zararını ve üründeki uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağını ispat eder (m.6/2). Ayıplı mal hükümleri ise satıcıyla aradaki sözleşmeye dayanır ve ürün bedelinin iadesi gibi sözleşmesel talepler için en kısa yoldur. Genel ürün güvenliği rejimi ve geri çağırma için ürün güvenliği ve üreticinin sorumluluğu rehberimize bakabilirsiniz.
7223 m.6: Üretici ve İthalatçının Tazminat Sorumluluğu
7223 sayılı Kanun bütün ürünleri kapsar (m.2/1). Ancak bir ürün özel bir kanunla düzenlenmişse, Kanun “özel kanunda hüküm bulunmayan hallerde uygulanır” (m.2/3). Kozmetik ürünler 5324 sayılı Kozmetik Kanunu ile düzenlenir. Bu Kanunda kozmetik ürünün verdiği zarar için ayrı bir tazminat hükmü bulunmadığından ürün sorumluluğu bakımından 7223 sayılı Kanunun 6. maddesine başvurulur. Kozmetik Ürünler Yönetmeliği de bu bağlantıyı açıkça kurar: Sorumlu kişi olarak atanan kişi, “7223 sayılı Kanun kapsamında yasal olarak imalatçı veya ithalatçı ile aynı temelde sorumlu olur” (m.6/5).
| Fıkra | Kural | Tüketici için anlamı |
|---|---|---|
| m.6/1 | Ürün bir kişiye veya bir mala zarar verirse imalatçı veya ithalatçı zararı gidermekle yükümlüdür | Bedensel zarar ve eşya zararı kapsamdadır |
| m.6/2 | Zarar gören, zararı ve uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağını ispat eder | Kusur ispatı gerekmez |
| m.6/3 | Aynı zarardan birden fazla imalatçı veya ithalatçı sorumluysa müteselsilen sorumludur | Tamamı birinden istenebilir |
| m.6/4 | Sorumluluğu kaldıran veya sınırlayan sözleşme hükümleri hükümsüzdür | “Sorumluluk kabul edilmez” kayıtları üreticiyi kurtarmaz |
| m.6/5 | Maddi ve manevi tazminatın belirlenmesinde TBK uygulanır | TBK m.54 ve m.56 kalemleri istenir |
| m.6/6 | Zamanaşımı öğrenmeden itibaren üç yıl, her hâlde zararın doğumundan itibaren on yıldır | Haksız fiildeki iki yıldan uzundur |
| m.6/7 | Diğer kanunlardaki tazminat hükümleri saklıdır | 6502 ve TBK talepleri birlikte ileri sürülebilir |
Bu sorumlulukta uygunsuzluğun ispatı, ürünün Yönetmeliğe aykırılığının gösterilmesi anlamına gelir. Kozmetik üründe bu aykırılık birkaç biçimde ortaya çıkabilir: ürünün yasaklı bir madde içermesi, sınırlı bir maddenin izin verilen oranı aşması, mikrobiyal kirlilik, ambalajın ürünü korumaması ya da zorunlu uyarıların eksik olması. Güvenlilik değerlendirmesinin hiç yapılmaması veya eksik yapılması da Yönetmeliğe aykırılıktır. Sorumlu kişi, ürün bilgi dosyasında güvenlilik raporunu bulundurmak zorundadır (m.13/1; m.14/2-b). Ayrıca kozmetik ürünün kullanımından kaynaklanan istenmeyen etkilere ilişkin mevcut verileri kamunun erişimine açık tutar (m.24/1). Bu belgeler, dava sırasında üreticiden istenebilecek en önemli delillerdir. Ürün bilgi dosyası ve güvenlilik raporunun içeriği için güvenlilik değerlendirmesi ve kozmetovijilans rehberimize bakabilirsiniz.
Ürün sorumluluğu sigortası da bu noktada önem kazanır. Kozmetik firmasının ürün sorumluluk sigortası varsa, tazminat çoğu zaman fiilen sigortacı tarafından ödenir. Sigortanın hangi talepleri karşıladığı ve poliçe zamanlamasının etkisi için ürün sorumluluk sigortası rehberimize bakabilirsiniz. Tüketicinin sigortacıya doğrudan başvurma imkânı poliçeye ve sigorta hukukunun kurallarına göre ayrıca değerlendirilir.
Üreticinin Savunmaları: 7223 m.21
Kanunun 21. maddesi “İktisadi işletmeciyi sorumluluktan kurtaran haller” başlığını taşır ve beş fıkradan oluşur. Birinci fıkra yalnızca idari yaptırımla ilgilidir: Uygunsuzluğu yetkili kuruluşun talebi veya uyarısı olmadan kendiliğinden tespit edip geri çağırma dâhil gerekli tedbirleri alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz. Bu fıkra, tüketicinin tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Ürünün sonradan toplatılmış olması, aksine, ürünün güvensiz olduğunun bir göstergesi olarak dosyada kullanılabilir.
İkinci fıkra imalatçı veya ithalatçının ispat edebileceği üç hâli sayar: (a) ürünü piyasaya kendisinin arz etmediğini, (b) uygunsuzluğun dağıtıcının veya üçüncü bir tarafın ürüne müdahalesinden ya da kullanıcıdan kaynaklandığını, (c) uygunsuzluğun teknik düzenlemelere veya diğer zorunlu teknik kurallara uygun olarak üretilmesinden kaynaklandığını. Üçüncü fıkraya göre imalatçı veya ithalatçı bu şartlardan birini ispatlarsa 6. maddedeki tazminat sorumluluğu doğmaz. Aynı fıkraya göre zararın üründeki uygunsuzluğun yanı sıra üçüncü bir kişinin fiili veya ihmalinden kaynaklanmış olması imalatçının sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; imalatçının o kişiye rücu hakkı saklıdır. Dördüncü fıkraya göre zararın oluşmasında zarar görenin veya onun sorumluluğundaki bir kişinin kusuru da etkiliyse imalatçının sorumluluğu “azaltılabileceği gibi tamamen de kaldırılabilir” (m.21/4). Beşinci fıkra ise piyasadan çekilen ürünü iade eden dağıtıcının imalatçıya karşı haklarını düzenler.
| Üreticinin savunması | Dayanak | Tüketicinin cevabı ve delili |
|---|---|---|
| “Bu ürün bizim değil, sahte” | m.21/2-a | Fatura, satıcı, seri numarası ve ambalaj; satıcının tedarik belgeleri. Ürün gerçekten sahteyse satıcıya ve taklitçiye yönelinir |
| “Ürün satıcıda bozulmuş” (sıcakta bekletme, ambalajın açılması) | m.21/2-b | Ambalajın sağlamlığı, satış kanalı, aynı partiden başka şikâyetler; satıcı da davaya dâhil edilir |
| “Kullanıcı talimata uymadı” | m.21/2-b, m.21/4; TBK m.52 | Kullanım şekli, uyarının açıklığı ve Türkçe olup olmadığı, hekim kayıtları |
| “Ürün mevzuata uygun üretildi” | m.21/2-c | Bent, uygunsuzluğun zorunlu kurallara uygun üretimden kaynaklandığının ispatını arar; ürünün genel olarak mevzuata uygun olduğu yolundaki beyan bununla aynı şey değildir |
| “Reaksiyon kişiye özgü alerji” | Nedensellik itirazı | Uyarıların yeterliliği, güvenlilik raporu (Yönetmelik m.13/1), istenmeyen etki verileri (m.24/1), yama testi sonucu |
| “Zarara kuaförün uygulaması yol açtı” | m.21/3 | Üçüncü kişinin katkısı sorumluluğu kaldırmaz; salon ve üretici birlikte dava edilebilir |
Ayıplı mal hükümlerinde de benzer bir kurtulma imkânı vardır. Onarım ve değişim hakları üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir ve bu konuda satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur (6502 m.11/2). Ancak üretici veya ithalatçı, ayıbın malın kendisi tarafından piyasaya sürülmesinden sonra doğduğunu ispat ederse bu haklardan sorumlu tutulmaz (m.11/2).
Satıcıya Karşı Haklar: 6502 m.8–12
Ürünü eczaneden, kozmetik mağazasından, marketten veya internetten satın aldıysanız satıcıyla aranızda bir satış sözleşmesi vardır. 6502 sayılı Kanuna göre ayıplı mal, tüketiciye teslim anında taraflarca kararlaştırılmış örneğe veya modele uygun olmaması ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan maldır (m.8/1). Kanun, muadili olan malların kullanım amacını karşılamayan veya tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan malları da ayıplı sayar (m.8/2). Satıcı, malı satış sözleşmesine uygun olarak teslim etmekle yükümlüdür (m.9/1).
Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabul edilir (m.10/1). Kozmetik ürünler genellikle satın alındıktan kısa süre sonra kullanılır. Bu nedenle bu karine tüketicinin ispat yükünü önemli ölçüde hafifletir. Bu durumda ürünün teslimden sonra bozulduğunu ispat yükü satıcıya geçer.
| Seçimlik hak | Kozmetik üründe anlamı | Dayanak |
|---|---|---|
| Sözleşmeden dönme | Ürünü iade edip bedelin tamamını geri almak | m.11/1, m.11/5 |
| Ayıp oranında indirim | Ürünü alıkoyup bedelden indirim istemek; kozmetikte nadiren anlamlıdır | m.11/1, m.11/5 |
| Ücretsiz onarım | Kozmetik ürünler bakımından genellikle uygun değildir | m.11/1 |
| Ayıpsız misli ile değişim | Aynı ürünün sağlam bir partisini istemek; zarar görmüş tüketici için çoğu zaman tercih edilmez | m.11/1, m.11/2 |
| Tazminat | Seçimlik haklardan biriyle birlikte TBK’ya göre istenir | m.11/6 |
Dönme veya indirim hâlinde ödenen bedel ya da indirim tutarı “derhâl tüketiciye iade edilir” (m.11/5). Kanunun 11. maddesinin altıncı fıkrası, tüketicinin seçimlik haklarından biri ile birlikte Türk Borçlar Kanunu uyarınca tazminat da talep edebileceğini açıkça belirtir. Böylece ürün bedeli ile tedavi giderleri, kazanç kaybı ve manevi tazminat aynı başvuruda satıcıdan istenebilir. Satıcının sorumluluğu, ayıp daha sonra ortaya çıksa bile malın teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir (m.12/1). Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (m.12/3). Seçimlik hakların kullanımı ve satıcının yükümlülükleri için ayıplı mal ve tüketicinin seçimlik hakları rehberimize bakabilirsiniz.
Pazaryerinden yapılan alışverişte satıcı, ürünü kendi mağazasında satan işletmedir. Satıcının unvanı ve iletişim bilgileri sipariş kaydında ve faturada yer alır. Pazaryeri platformunun sorumluluğu ayrı hükümlere tabidir. İnternette kozmetik satan işletmelerin yükümlülükleri için internette kozmetik satmak rehberimize bakabilirsiniz. Ürünü kendi işletmesinde kullanmak için satın alan kuaför veya güzellik uzmanı ise tüketici sayılmaz. Bu kişiler satıcıya karşı Türk Borçlar Kanununun satış hükümlerine dayanır. Kendi bedenlerinde doğan zarar için ise 7223 sayılı Kanunun 6. maddesine dayanabilirler, çünkü bu madde zarar görenin tüketici olmasını aramaz.
Ürün Kuaförde veya Güzellik Salonunda Uygulandıysa
Saç boyası, perma, keratin bakımı, kaş ve kirpik boyası, kimyasal peeling gibi işlemlerde ürünü siz değil, işletme uygular. Bu durumda işletmeyle aranızdaki ilişki bir hizmet sözleşmesidir. 6502 sayılı Kanuna göre ayıplı hizmet, sözleşmeye aykırı olan hizmettir (m.13/1). Tüketici; hizmetin yeniden görülmesini, hizmet sonucu ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımını, ayıp oranında bedelden indirimi veya sözleşmeden dönmeyi seçebilir. Bunlardan biriyle birlikte tazminat da talep edebilir (m.15/1). Ayıplı hizmetten sorumluluk, hizmetin ifası tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir (m.16/1).
Salonda doğan zararlarda üretici ile işletmenin sorumluluğu çoğu zaman birlikte gündeme gelir. Ürün güvensizse üretici 7223 m.6’ya göre sorumludur. Ürünü yanlış uygulayan, bekleme süresini aşan, uyarıları müşteriye aktarmayan veya yetkisi dışında bir işlem yapan işletme ise kendi kusurundan sorumludur (TBK m.49). İşletme, çalışanının işini görürken verdiği zarardan da sorumludur (TBK m.66). Sözleşmesel sorumlulukta yardımcı kişinin fiilinden de sorumlu olur (TBK m.116). Zarar her ikisinin katkısıyla doğmuşsa müteselsil sorumluluk söz konusudur (TBK m.61). Salonun hangi işlemleri yapabileceği ve hangi işlemlerin tabip yetkisinde kaldığı için güzellik salonları ve estetik işlemler rehberimize bakabilirsiniz.
Bu dosyalarda bilirkişi raporu belirleyicidir. Basına yansıyan bir ceza dosyasında, bitkisel ve amonyaksız olduğu belirtilen bir boyanın iki kez uygulanması sonrası alında kızarıklık oluşmuştur. Yerel mahkeme, bitkisel boyaların da hassas ciltte kızarıklık yapabileceğini ve kuaförün kusuru bulunmadığını belirten bilirkişi raporuna dayanarak beraat kararı vermiş, Yargıtay 12. Ceza Dairesi bu kararı onamıştır (haber tarihi 12.10.2021; haberde esas ve karar numarası yer almamaktadır). Bu örnek bir ceza dosyasıdır ve tazminat dosyası için bağlayıcı değildir. Yine de bir noktayı gösterir: İşlem öncesinde alerji öyküsünün sorulup sorulmadığı, ürünün talimatına uyulup uyulmadığı ve kullanılan ürünün kimliği kayda geçirilmezse kusur tartışması tüketicinin aleyhine sonuçlanabilir. Benzer bir hizmet dosyası için lazer epilasyon yanığı ve tazminat rehberimize bakabilirsiniz.
Salonda yaşanan bedensel zarar, taksirle yaralama suçunu da oluşturabilir (TCK m.89). Şikâyete bağlı hâllerde şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır (TCK m.73/1). Ceza dosyasındaki bilirkişi raporu ve tanık beyanları tazminat davasında da delil olarak kullanılabilir. Ancak ceza mahkemesinin beraat kararı, hukuk hâkiminin kusur değerlendirmesini her durumda bağlamaz.
İstenebilecek Tazminat Kalemleri
7223 sayılı Kanun, maddi ve manevi tazminat miktarının belirlenmesinde Türk Borçlar Kanununun uygulanacağını belirtir (m.6/5). Bu nedenle kozmetik ürünün verdiği bedensel zararda istenebilecek kalemler TBK’nın bedensel zarar hükümlerine göre belirlenir.
| Kalem | Örnek | Dayanak | Delil |
|---|---|---|---|
| Ürün bedeli | Ödenen satış bedelinin iadesi | 6502 m.11/1, m.11/5 | Fatura, fiş, sipariş kaydı |
| Tedavi giderleri | Muayene, ilaç, krem, pansuman, kontrol ve yol giderleri | TBK m.54 (1) | Reçete, fatura, makbuz |
| Kazanç kaybı | Tedavi süresince çalışılamayan günlerin kazancı | TBK m.54 (2) | İstirahat raporu, bordro, gelir belgesi |
| Çalışma gücünün azalması veya yitirilmesi | Kalıcı iz, skar, pigmentasyon nedeniyle maluliyet | TBK m.54 (3) | Maluliyet raporu, bilirkişi hesabı |
| Ekonomik geleceğin sarsılması | Görünüşün önemli olduğu mesleklerde kalıcı iz | TBK m.54 (4) | Meslek ve iş ilişkisi belgeleri |
| Manevi tazminat | Acı, yüzde iz, uzun iyileşme süreci, sosyal yaşamdaki kayıp | TBK m.56/1 | Fotoğraflar, hekim kayıtları, tanıklar |
| Eşya zararı | Ürünün zarar verdiği başka bir mal | 7223 m.6/1 (“bir mala zarar”) | Fotoğraf, fatura |
Zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri dikkate alarak zararı hakkaniyete uygun olarak belirler (TBK m.50/2). Zarar gören zararı doğuran fiile razı olmuşsa ya da zararın doğmasında veya artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TBK m.52). Kozmetik dosyalarında en sık indirim sebebi, reaksiyon başladıktan sonra ürünün kullanılmaya devam edilmesi ve hekime geç başvurulmasıdır.
Manevi tazminatta ölçü, olayın özellikleridir. Hâkim, bedensel bütünlüğü zedelenen kişiye uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir (TBK m.56/1). Kalıcı iz bulunmaması manevi tazminatı ortadan kaldırmaz. Lazer epilasyon yanığına ilişkin bir kararda Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin hükmettiği 2.000 TL manevi tazminatı dosya kapsamına uygun bulmamış ve kararı bozmuştur. Kararda, “Manevi tazminat, duyulan elem ve ızdırabın kısmen ve imkân nispetinde iadesini amaçladığından” bu amaca uygun bir miktar belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır (20.09.2021, 2021/188 E., 2021/203 K.). Bu karar bir hizmet dosyasına ilişkindir; kozmetik ürün dosyasında da manevi tazminatın amacı aynıdır. Miktarın belirlenmesindeki ölçütler için manevi tazminat miktarı, kalıcı iz ve maluliyet hesabı için kalıcı maluliyet ve manevi tazminat yazılarımıza bakabilirsiniz.
Tedavi devam ederken zararın tamamı henüz belli değilse, alacağın miktarını baştan tam olarak belirlemek mümkün olmayabilir. 31 Temmuz 2026’dan sonra bu durumda dava kısmi dava olarak açılır: tüketici asgari bir tutar gösterir, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutar ve bilirkişi incelemesinden sonra talebini bir defaya mahsus artırır; artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır (HMK m.109/4). Belirsiz alacak davası (HMK m.107) 7589 sayılı Kanunla kaldırılmıştır; ayrıntı için belirsiz alacak davasının kaldırılması ve kısmi dava yazımıza bakabilirsiniz.
İspat ve Deliller
Kozmetik zarar dosyalarının çoğu delil eksikliği nedeniyle zayıflar. Ürün bitirilir, kutu atılır, ilk günlerin fotoğrafları çekilmez, hekime geç gidilir. Oysa 7223 m.6/2’nin aradığı nedensellik bağı ancak ürünün kimliği, kullanım zamanı ve zararın seyri birlikte gösterildiğinde kurulabilir.
| Delil | Neyi ispatlar? | Nasıl korunur? |
|---|---|---|
| Ürünün kendisi, kalan miktar, kutu ve ambalaj | Ürünün kimliği, seri veya parti numarası, etiket ve uyarılar | Kullanmayı bırakın; kapağı kapalı, serin ve karanlık bir yerde saklayın |
| Fatura, fiş, sipariş kaydı | Satıcı, satış ve teslim tarihi | E-arşiv faturasını ve sipariş ekranını kaydedin |
| Tarihli fotoğraf ve videolar | Zararın ortaya çıkışı ve seyri | İlk günden başlayarak aynı ışıkta düzenli çekin |
| Hekim muayene kaydı ve raporu | Tanı ve ürünle bağlantı | İlk günlerde başvurun; ürünü ve kutusunu yanınızda götürün |
| Yama testi (patch test) sonucu | Reaksiyonun hangi bileşenle ilgili olduğu | Hekimin uygun gördüğü zamanda yaptırılır |
| Reçete, ilaç ve tedavi faturaları | Tedavi giderleri | Asıllarını saklayın |
| İstirahat raporu, bordro | Kazanç kaybı | İşverenden yazı alın |
| Salon kayıtları ve yazışmalar | İşlem tarihi, kullanılan ürün ve uygulama | Yazılı olarak isteyin; mesajları silmeyin |
| Satıcı ve üretici yazışmaları | Bildirim tarihi, 7223 m.11/3 sürecinin işleyişi | Noter, KEP veya iadeli taahhütlü posta kullanın |
| Laboratuvar analizi | Mikrobiyal kirlilik, yasaklı veya sınırı aşan madde | Delil tespiti kapsamında, akredite laboratuvarda |
Ürünün bozulması veya delillerin kaybolması ihtimali varsa dava açılmadan önce mahkemeden delil tespiti istenebilir (HMK m.400). Delil tespitinde ürün, bilirkişi tarafından incelenir ve gerekirse laboratuvar analizine gönderilir. Delil tespiti ve bilirkişi süreci için delil tespiti ve bilirkişi rehberimize bakabilirsiniz. Ürünün aynı partisinden Kurumun numune alıp alamadığı, analiz sonuçları ve karşı analiz imkânları için TİTCK numune analizi yazımız yol gösterir.
Dava sırasında üreticinin elindeki belgelerin dosyaya getirilmesi de istenebilir. Taraflar ellerindeki belgeleri ibraz etmekle yükümlüdür. Karşı tarafın elinde olduğu bildirilen belgenin ibrazı için mahkemeden karar istenebilir (HMK m.219, m.220). Kozmetik dosyasında en önemli belgeler ürün bilgi dosyasındaki güvenlilik raporu (Yönetmelik m.13/1, m.14/2-b), istenmeyen etkilere ilişkin veriler (m.24/1) ve aynı ürün için yapılmış ciddi istenmeyen etki bildirimleridir (m.26). Tedarik zincirindeki kayıtlar için Yönetmelik, sorumlu kişi ve dağıtıcıların ürünü kimden aldıklarını ve kime verdiklerini belirli bir süre kayıt altında tutmalarını öngörür (m.10/1).
Tedavi giderlerinizi, kazanç kaybınızı ve manevi tazminatınızı birlikte hesaplayalım; muhatabı ve dayanağı doğru kuralım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
TİTCK’ye Ciddi İstenmeyen Etki Bildirimi
Kozmetik ürünlerde istenmeyen etkilerin izlenmesine uygulamada kozmetovijilans denir. Yönetmelik bu terimi kullanmaz, ancak sistemi 26. maddede kurar. Ciddi istenmeyen etki olduğunda sorumlu kişi ve dağıtıcılar Kuruma ve ürünün imalatçısına derhal bildirimde bulunur (m.26/1). Bildirimde kendilerince bilinen veya bilinmesi beklenen tüm ciddi istenmeyen etkiler, ürünü tanımlamaya yeten ad ve varsa alınan düzeltici önlemler yer alır (m.26/1-a, b, c). Yönetmelik, bildirimin dağıtıcı, nihai kullanıcı veya sağlık profesyoneli tarafından yapılabileceğini de öngörür. Bu durumda Kurum bilgileri sorumlu kişiye iletir (m.26/3). Kurum bu bilgileri piyasa gözetimi ve denetimi, pazar analizi, değerlendirme ve tüketicileri bilgilendirme amaçlarıyla kullanabilir (m.26/4).
Bildirim tazminat ödetmez. Ancak dosyada üç açıdan yarar sağlar. Birincisi, zararın tarihini ve ürünün kimliğini resmî bir kayda bağlar. İkincisi, aynı partiden başka bildirimler varsa ürünün seri bir kusur taşıdığı ortaya çıkabilir. Üçüncüsü, Kurumun piyasa denetimi ürünün toplatılmasıyla sonuçlanabilir. Satıcıya yaptığınız yazılı başvuruda zararın ağırlığını belirtmeniz de önemlidir. Satıcı dağıtıcı sıfatıyla ciddi istenmeyen etkiyi derhal bildirmekle yükümlüdür (m.26/1). Bildirim kanalının güncel hâli için Kurumun internet sitesi kontrol edilmelidir. Kozmetovijilans sistemi ve sorumlu kişinin yükümlülükleri için kozmetovijilans rehberimize bakabilirsiniz.
İlk Günlerde Yapılacaklar: Adım Adım
- Ürünü kullanmayı hemen bırakın. Reaksiyon başladıktan sonra kullanmaya devam etmek, hem sağlığınızı tehlikeye atar hem de tazminatta indirim sebebi olabilir (TBK m.52; 7223 m.21/4).
- Hekime başvurun. Muayenede ürünü ve kutusunu gösterin; tanının ve ürünle ilişkinin kayda geçmesini isteyin. Ağır reaksiyonda acil servise gidin.
- Fotoğraflayın. Zararı ilk günden itibaren tarihli olarak ve aynı ışıkta düzenli olarak fotoğraflayın.
- Ürünü saklayın. Ürünü, kutuyu, kullanım talimatını ve faturayı bir arada saklayın. Seri veya parti numarasını not edin.
- Satıcıya yazılı başvurun. Ayıbı bildirin, seçimlik hakkınızı ve tazminat talebinizi belirtin. İmalatçı veya ithalatçı belirlenemiyorsa onların isim ve iletişim bilgilerini isteyin (7223 m.11/3). Tebliğ tarihini ispatlanabilir kılın.
- Üreticiye veya ithalatçıya başvurun. Etiketteki sorumlu kişiye zararı, ürünün kimliğini ve talebinizi yazılı olarak bildirin. Güvenlilik raporu ve istenmeyen etki verileri hakkında bilgi isteyin.
- Kuruma bildirimde bulunun. Ciddi bir reaksiyon söz konusuysa Kuruma nihai kullanıcı olarak bildirim yapın (Yönetmelik m.26/3).
- Gerekirse delil tespiti isteyin. Ürünün bozulma veya delilin kaybolma riski varsa dava açmadan önce delil tespiti isteyin (HMK m.400).
- Zararı hesaplayın. Tedavi giderlerini, kazanç kaybını ve manevi zararı belgeleriyle birlikte listeleyin. Tutar, başvuracağınız merciyi belirler.
- Merciye başvurun. 2026 yılında 186.000 TL’nin altında tüketici hakem heyetine, bu tutar ve üzerinde önce arabulucuya, sonra tüketici mahkemesine gidin (6502 m.68, m.73/A).
Satıcıya ve Üreticiye Başvuru Yazısı İskeleti
Aşağıdaki iskelet bir örnektir. Somut olaya göre uyarlanmalı ve gerekli belgeler eklenmelidir.
Konu: Kozmetik ürünün neden olduğu zarar; ayıp bildirimi, imalatçı bilgisinin talebi ve tazminat talebi
1. Ürün: …/…/2026 tarihli … numaralı fatura ile satın alınan … marka … adlı ürün; seri/parti numarası: …; son kullanma tarihi: …
2. Olay: Ürün, etiketindeki kullanım talimatına uygun olarak …/…/2026 tarihinde kullanılmış; aynı gün/ertesi gün … bölgesinde … (kızarıklık, yanık, kabarma vb.) ortaya çıkmıştır. …/…/2026 tarihinde … hastanesinde muayene olunmuş, … tanısı konulmuştur.
3. Hukuki dayanak: 7223 sayılı Kanun m.6 ve m.11/3; 6502 sayılı Kanun m.8, m.10, m.11; Türk Borçlar Kanunu m.49, m.54, m.56.
4. Talepler: (a) Ürünün imalatçısı, yetkili temsilcisi veya ithalatçısı belirlenemiyorsa bunların isim ve iletişim bilgilerinin 7223 sayılı Kanunun 11. maddesinin 3. fıkrası uyarınca on iş günü içinde bildirilmesi; (b) sözleşmeden dönme ve ürün bedeli olan … TL’nin iadesi; (c) şimdilik … TL tedavi gideri, … TL kazanç kaybı ve … TL manevi tazminatın ödenmesi; (d) Kozmetik Ürünler Yönetmeliğinin 26. maddesi uyarınca ciddi istenmeyen etki bildiriminin yapılması ve yapılan bildirimin tarafıma bildirilmesi.
5. Ekler: Fatura, ürün ve ambalaj fotoğrafları, zarar fotoğrafları, hekim raporu, reçete ve tedavi faturaları.
Tarih, ad soyad, imza, iletişim bilgileri
Yazının yalnızca satıcıya değil, etiketteki sorumlu kişiye de gönderilmesi yararlıdır. Böylece her iki muhatap da aynı tarihte bilgilendirilmiş olur. Yazıya cevap verilmezse veya talep reddedilirse bu belge, hakem heyeti veya arabuluculuk başvurusunun ekine konulur. Tüketici mahkemesi dilekçesinin genel yapısı için tüketici mahkemesi dava dilekçesi örneği yazımıza bakabilirsiniz.
Nereye Başvurulur? Hakem Heyeti, Arabuluculuk, Mahkeme
Tüketici uyuşmazlıklarında başvurulacak merci uyuşmazlığın değerine göre belirlenir. Ticaret Bakanlığının 23 Aralık 2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğiyle 1 Ocak 2026’dan itibaren uygulanacak parasal sınır yeniden belirlenmiştir. Buna göre değeri 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda il veya ilçe tüketici hakem heyetlerine başvurulur (6502 m.68). Başvuru tüketicinin yerleşim yerindeki veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki hakem heyetine yapılabilir. Başvuru e-Devlet üzerinden de yapılabilir. Hakem heyeti kararları tarafları bağlar ve ilam gibi icra edilir (m.70). Karara karşı tebliğden itibaren kısa bir süre içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir (m.70/3). Süre ve itiraz usulü için hakem heyeti kararına itiraz yazımıza, başvuru şartları için tüketici hakem heyeti 2026 parasal sınırı rehberimize bakabilirsiniz.
| Durum | Merci | Dayanak |
|---|---|---|
| Değer 186.000 TL’nin altında (2026) | İl veya ilçe tüketici hakem heyeti | 6502 m.68; Tebliğ (RG 23.12.2025, 33116) |
| Hakem heyeti kararına itiraz | Tüketici mahkemesi | 6502 m.70/3 |
| Değer 186.000 TL ve üzerinde | Önce arabulucu; anlaşma olmazsa tüketici mahkemesi | 6502 m.73/A/1, m.73/1 |
| Yetkili mahkeme | Genel yetkili mahkemenin yanında tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesi | 6502 m.73/5 |
| Harç | Tüketicinin açtığı dava Harçlar Kanunundaki harçlardan muaftır; gider avansı yatırılır | 6502 m.73/2 |
| Ceza boyutu (salonda yaralanma) | Cumhuriyet başsavcılığı | TCK m.89, m.73/1 |
Hakem heyeti yalnızca maddi zarara mı bakar? Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, ayıplı hizmet nedeniyle istenen maddi ve manevi tazminat tutarlarının hakem heyetinin parasal sınırı içinde kalması hâlinde hakem heyetlerince manevi tazminata da karar verilebileceğini belirtmiştir (24.02.2025, 2024/3668 E., 2025/1080 K.). Bu karar, iki bölge adliye mahkemesi dairesi arasındaki görev uyuşmazlığını çözmek için verilmiştir. Değeri sınırın altında kalan bir kozmetik zarar dosyasında tüketici, ürün bedeli ve tedavi giderleriyle birlikte manevi tazminatı da hakem heyetinden isteyebilir.
Sınırı aşan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (6502 m.73/A/1). Bu kuralın istisnaları arasında hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar ve hakem heyeti kararlarına itirazlar bulunur. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa tüketici mahkemesinde dava açılır. Tüketici mahkemesinin görevi ve yetkisi için tüketici mahkemesi görev ve yetki rehberimize bakabilirsiniz.
Zamanaşımı ve Süreler
| Süre | Başlangıç | Dayanak |
|---|---|---|
| On iş günü: satıcının imalatçı bilgisini bildirmesi | Talebin satıcıya tebliği | 7223 m.11/3 |
| Altı ay: ayıbın teslimde var olduğu karinesi | Teslim | 6502 m.10/1 |
| İki yıl: ayıplı maldan sorumluluk | Teslim (ayıp sonradan ortaya çıksa bile) | 6502 m.12/1; ağır kusur veya hilede uygulanmaz (m.12/3) |
| İki yıl: ayıplı hizmetten sorumluluk | Hizmetin ifası | 6502 m.16/1 |
| Üç yıl / on yıl: ürün sorumluluğu | Zararı ve sorumluyu öğrenme / zararın doğumu | 7223 m.6/6 |
| İki yıl / on yıl: haksız fiil | Zararı ve faili öğrenme / fiil | TBK m.72/1; suç oluşturan fiilde daha uzun ceza zamanaşımı |
| Altı ay: taksirle yaralamada şikâyet | Fiilin ve failin öğrenilmesi | TCK m.73/1 |
| Hakem heyeti kararına itiraz | Kararın tebliği | 6502 m.70/3 |
Sürelerin birbirinden farklı olması, dayanağın doğru seçilmesini önemli kılar. Teslimden iki yıl sonra satıcıya karşı ayıplı mal talebi zamanaşımına uğramış olabilir. Buna karşın aynı ürün için imalatçıya karşı 7223 m.6’ya dayanan talep, zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren üç yıl içinde hâlâ ileri sürülebilir. Hakem heyeti kararına itiraz süresinde ise tebliğ tarihi belirleyicidir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, tebliğ tarihinin tartışmalı olduğu bir dosyada itirazın süresinde olup olmadığının tebliğ tarihi araştırılarak belirlenmesi gerektiğine karar vermiştir (14.03.2022, 2022/1046 E., 2022/2167 K.).
Örnek Dosyalar
Aşağıdaki örnekler, yazıdaki hükümlerin uygulamada nasıl birleştiğini göstermek için kurgulanmıştır. Gerçek bir dosyaya veya karara dayanmaz.
Örnek 1: İnternetten alınan şampuan ve saçlı deride yanık
Tüketici, pazaryerindeki bir mağazadan ithal bir şampuan satın alır. İlk kullanımda saçlı derisinde yanık ve kabarma oluşur. Kutudaki etikette Türkiye’deki sorumlu kişinin adı yoktur. Tüketici hekime başvurur, fotoğraf çeker ve ürünü saklar. Satıcıya KEP ile başvurarak ayıbı bildirir ve ithalatçının bilgilerini ister. Satıcı on iş günü içinde cevap vermez. Bu durumda satıcı, ürün sorumluluğu bakımından imalatçı gibi sorumlu hâle gelir (7223 m.11/3). Tüketici ayrıca ayıplı mal hükümlerine dayanarak bedel iadesi ve tazminat ister (6502 m.11/6). Talebin toplam değeri 186.000 TL’nin altında olduğundan tüketici hakem heyetine başvurur. Etiketteki eksiklik, Kuruma da bildirilir.
Örnek 2: Kuaförde saç boyası ve kalıcı iz
Tüketici bir kuaförde saçını boyatır. İşlemden sonra kafa derisinde ve alnında yanık oluşur, iyileşme sonrasında alında iz kalır. Kuaför, boyanın bekleme süresini aştığını kabul etmez. Boyanın kutusunda alerji uyarısı vardır, ancak kuaför müşteriye alerji öyküsünü sormamıştır. Tüketici; kuaföre ayıplı hizmet (6502 m.15/1) ve kusur (TBK m.49, m.66), boyanın marka sahibine ise ürün sorumluluğu (7223 m.6) hükümlerine dayanarak birlikte başvurur. Talep sınırı aştığından önce arabulucuya gidilir, anlaşma sağlanamayınca tüketici mahkemesinde dava açılır. Bilirkişi incelemesinde iki soru öne çıkar: Boyanın bileşimi Yönetmeliğe uygun muydu ve uygulama talimata uygun yapıldı mı? Zarar her iki tarafın katkısıyla doğmuşsa sorumluluk müteselsildir (TBK m.61). Kuaför ve üretici, iç ilişkide kusurlarına göre birbirlerine rücu eder.
Örnek 3: Eczaneden alınan krem ve toplatılan parti
Tüketici eczaneden bir nemlendirici krem alır. Kullanımdan sonra yüzünde enfeksiyon gelişir ve tedavi görür. Birkaç hafta sonra aynı ürünün belirli bir partisinin mikrobiyal kirlilik nedeniyle toplatıldığı duyurulur. Tüketicinin elindeki ürünün parti numarası toplatılan partiyle aynıdır. Toplatma kararı ve parti numarası, üründeki uygunsuzluğun en güçlü delilidir. Tüketici, sorumlu kişiye karşı 7223 m.6’ya dayanarak tedavi giderleri, kazanç kaybı ve manevi tazminat ister. Üreticinin toplatmayı kendiliğinden yapmış olması onu idari yaptırımdan kurtarabilir (m.21/1). Ancak bu durum tüketicinin tazminat hakkını ortadan kaldırmaz.
Sık Yapılan Hatalar
- Ürünü atmak veya bitirmek: Ürünün kimliği ve parti numarası olmadan nedensellik bağı kurmak çok zorlaşır.
- Reaksiyondan sonra kullanmaya devam etmek: Zararı artırır ve tazminatta indirim sebebi olabilir (TBK m.52).
- Hekime geç gitmek: İlk günlerin tıbbi kaydı, zararın ürünle bağlantısını gösteren en önemli belgedir.
- Yalnızca satıcıyla telefonda konuşmak: Yazılı ve tebliği ispatlanabilir bir başvuru yapılmazsa 7223 m.11/3’teki on iş günlük süre başlamaz.
- Yalnızca satıcıya yönelmek: Satıcıya karşı süre teslimden itibaren iki yıldır. İmalatçıya karşı 7223 m.6’daki üç yıllık süre ayrıca değerlendirilmelidir.
- Kuruma yapılan bildirimi tazminat başvurusu sanmak: Kurum bildirimi piyasa denetimi içindir; tazminat için hakem heyetine, arabulucuya veya mahkemeye başvurmak gerekir.
- Talep tutarını yanlış belirlemek: Maddi ve manevi talepler birlikte değerlendirildiğinde değer 186.000 TL sınırını aşıyorsa hakem heyeti yerine arabuluculuk yolu izlenmelidir.
- Salon işlemlerinde ürünün adını öğrenmemek: Kullanılan ürünün markası ve parti numarası işlem günü yazılı olarak istenmelidir.
- Sosyal medyada firmayı suçlayan paylaşımlar yapmak: Somut olgulara dayanmayan ifadeler karşı tarafın kişilik hakkı talebine yol açabilir. Önce delilleri güvenceye alın.
Sıkça Sorulan Sorular
Kozmetik ürün cildime zarar verdi, kime dava açabilirim?
Ürünün imalatçısına veya ithalatçısına 7223 sayılı Kanunun 6. maddesine göre, satıcıya 6502 sayılı Kanunun ayıplı mal hükümlerine göre başvurabilirsiniz. Ürün kuaförde veya güzellik salonunda uygulandıysa işletme de ayıplı hizmet ve kusur hükümlerine göre sorumludur. Birden fazla kişi sorumluysa hepsine birlikte başvurulabilir.
Üreticinin kusurunu ispat etmem gerekir mi?
Hayır. 7223 sayılı Kanuna göre zarar gören, uğradığı zararı ve üründeki uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağını ispat eder (m.6/2). Üreticinin kusurunu ispat etmesi gerekmez. Haksız fiile dayanılırsa ise kusurun ispatı gerekir (TBK m.50/1).
Ürünün kutusunda adı yazan firma ürünü kendisi üretmemişse sorumlu mu?
Evet. Ürünün imalatını yaptırarak kendi isim veya markasıyla piyasaya arz eden kişi imalatçı sayılır (7223 m.3; Kozmetik Ürünler Yönetmeliği m.4/1-ı). Sorumlu kişi olarak atanan kişi de 7223 kapsamında imalatçı veya ithalatçı ile aynı temelde sorumludur (Yönetmelik m.6/5).
Satıcı “üreticiye başvurun” diyor, ne yapmalıyım?
Satıcıya yazılı başvurarak imalatçının, yetkili temsilcinin veya ithalatçının isim ve iletişim bilgilerini isteyin. Satıcı talebin kendisine tebliğinden itibaren on iş günü içinde bu bilgileri vermezse imalatçı gibi tazminattan sorumlu olur (7223 m.11/3). Ayrıca ayıplı mal nedeniyle satıcının kendi sorumluluğu da devam eder (6502 m.11).
Üründeki bir maddeye alerjim olduğunu bilmiyordum; yine de tazminat isteyebilir miyim?
Kişiye özgü alerji tek başına ürünün güvensiz olduğunu göstermez. Ancak etiketteki uyarıların yeterliliği, ürünün bileşimi ve güvenlilik raporu incelenmeden sonuca varılamaz. Uyarı eksikse veya ürün Yönetmeliğe aykırıysa tazminat istenebilir.
Ürünün uyarısına uymadım; tazminat hakkım tamamen kaybolur mu?
Her zaman değil. Zararın oluşmasında zarar görenin kusuru da etkiliyse üreticinin sorumluluğu azaltılabilir veya tamamen kaldırılabilir (7223 m.21/4; TBK m.52). Sonuç, kusurun ağırlığına ve uyarının açıklığına göre belirlenir.
Hangi tazminat kalemlerini isteyebilirim?
Ürün bedeli, tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından doğan kayıp, ekonomik geleceğin sarsılması ve manevi tazminat istenebilir (6502 m.11; TBK m.54, m.56). Ürün başka bir eşyaya zarar verdiyse eşya zararı da istenir (7223 m.6/1).
Yüzümde kalıcı iz kaldı; bu tazminatı nasıl etkiler?
Kalıcı iz, maluliyet oranı belirlenerek çalışma gücü kaybı tazminatına ve daha yüksek bir manevi tazminata yol açabilir. Görünüşün önemli olduğu mesleklerde ekonomik geleceğin sarsılması da istenebilir (TBK m.54). Kalıcı iz olmasa da manevi tazminat istenebilir.
Zamanaşımı süresi ne kadar?
İmalatçı ve ithalatçıya karşı zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren üç yıl, her hâlde zararın doğumundan itibaren on yıldır (7223 m.6/6). Satıcıya karşı ayıplı mal talebi teslimden itibaren iki yıldır (6502 m.12/1). Hizmette süre ifadan itibaren iki yıldır (m.16/1). Haksız fiilde öğrenmeden itibaren iki yıl ve fiilden itibaren on yıllık süre uygulanır (TBK m.72/1).
Hakem heyetine mi, mahkemeye mi başvurmalıyım?
2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurulur. Bu tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklarda önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; anlaşma olmazsa tüketici mahkemesinde dava açılır (6502 m.68, m.73/A).
Tüketici hakem heyeti manevi tazminata karar verebilir mi?
Evet. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, talep edilen maddi ve manevi tazminat tutarlarının parasal sınır içinde kalması hâlinde hakem heyetlerinin manevi tazminata da karar verebileceğini belirtmiştir (24.02.2025, 2024/3668 E., 2025/1080 K.).
Arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Hakem heyetinin sınırını aşan tüketici uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (6502 m.73/A/1). Hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar ve hakem heyeti kararlarına itirazlar bu şartın istisnasıdır.
Ürünü bitirdim veya attım; dava açabilir miyim?
Açabilirsiniz, ancak ispat zorlaşır. Fatura, sipariş kaydı, ürünün fotoğrafları, hekim kayıtları ve aynı partiden başka şikâyetler veya toplatma kararı nedensellik bağının kurulmasına yardımcı olur. Mümkünse aynı partiden bir ürün delil tespiti için temin edilmelidir.
TİTCK’ye şikâyet etmem tazminat almamı sağlar mı?
Hayır. Ciddi istenmeyen etki bildirimi piyasa denetimine yöneliktir (Kozmetik Ürünler Yönetmeliği m.26). Tazminat için satıcıya, üreticiye, hakem heyetine, arabulucuya veya mahkemeye başvurmak gerekir. Bununla birlikte bildirim, zararın tarihini resmî bir kayda bağlar.
Ürün kuaförde uygulandıysa kim sorumludur?
Kuaför, ayıplı hizmet ve kendi kusuru nedeniyle sorumludur (6502 m.13, m.15; TBK m.49, m.66). Ürün güvensizse üretici de 7223 m.6’ya göre sorumludur. Zarar her ikisinin katkısıyla doğmuşsa müteselsil sorumluluk söz konusu olur (TBK m.61).
Ürün sahte çıkarsa kime başvururum?
Ürün gerçekten sahteyse kutudaki marka sahibi ürünü piyasaya kendisinin arz etmediğini ileri sürebilir (7223 m.21/2-a). Bu durumda sahte ürünü satan satıcıya ayıplı mal ve haksız fiil hükümlerine göre başvurulur. Satıcıdan tedarikçisinin bilgileri de istenir.
Yurt dışındaki bir siteden sipariş ettiğim ürün zarar verdi; kime başvururum?
Ürün Türkiye’de bir ithalatçı veya sorumlu kişi aracılığıyla piyasaya arz edilmemişse Türkiye’de doğrudan bir muhatap bulunmayabilir. Yabancı satıcıya karşı dava açmak ve kararı icra ettirmek zorlaşır. Satış Türkiye’deki bir pazaryeri üzerinden yapıldıysa satıcı ve platform bilgileri ayrıca değerlendirilmelidir.
Satış koşullarında “alerjik reaksiyonlardan firmamız sorumlu değildir” yazıyor; bu geçerli mi?
İmalatçının veya ithalatçının ürün sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan sözleşme hükümleri hükümsüzdür (7223 m.6/4). Bu nedenle böyle bir kayıt, ürün güvensizse üreticiyi tazminattan kurtarmaz.
Ürün kaynaklı yaralanmada tazminat başvurusunu, arabuluculuğu ve davayı birlikte yürütelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İlgili Rehberler
- TİTCK Rehberi — sağlık ürünleri rehberlerinin tamamı
- Ürün Güvenliği ve Üreticinin Sorumluluğu — 7223 sayılı Kanun
- Ürün Sorumluluk ve Geri Çağırma Sigortası — tazminatı kim öder?
- Ayıplı Mal ve Tüketicinin Seçimlik Hakları — 6502 m.8–12
- Ayıplı Hizmet ve Tüketicinin Hakları — 6502 m.13–16
- Lazer Epilasyon Yanığı ve Tazminat — güzellik salonunda zarar
- Güzellik Salonları ve Estetik İşlemler — yetki ve sorumluluk
- Kozmetikte Güvenlilik Değerlendirmesi ve Kozmetovijilans — ürün bilgi dosyası
- Kozmetik Etiketi ve Türkçe Etiket — zorunlu bilgiler
- Kozmetik Ürün İddiaları — hipoalerjenik ve dermatolojik test
- Fason Kozmetik Üretimi — marka sahibinin sorumluluğu
- Sahte Kozmetik ve Parfüm Satışı — taklit ürün
- Kozmetik Yönetmeliği Taslağı 2026 — saç boyası uyarıları
- İnternette Kozmetik Satmak — pazaryeri satıcısı
- İlaç Yan Etkisi Tazminatı — sağlık ürünlerinde benzer dosyalar
- TİTCK Numune Analizine İtiraz — laboratuvar raporu
- Delil Tespiti ve Bilirkişi — HMK m.400
- Tüketici Hakem Heyeti 2026 — parasal sınır ve başvuru
- Hakem Heyeti Kararına İtiraz — tüketici mahkemesi
- Tüketici Mahkemesi Görev ve Yetki — 6502 m.73
- Tüketici Mahkemesi Dava Dilekçesi Örneği — dilekçe yapısı
- Manevi Tazminat Miktarı — TBK m.56 ölçütleri
- Kalıcı Maluliyet ve Manevi Tazminat — kalıcı iz
- Tüketici Hukuku Rehberi — genel çerçeve
- İlaç veya Kozmetik Geri Çekildi — tüketicinin bedel iadesi, değişim ve tazminat hakları
- TİTCK’ye Şikâyet Nasıl Yapılır? — ilaç, kozmetik ve tıbbi cihaz için başvuru yolları
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosya için hukuki danışmanlık yerine geçmez. 7223 sayılı Kanunun 2, 3, 5, 6, 10, 11 ve 21. maddeleri Kanun metnini yayımlayan FAOLEX veri tabanından; 6502 sayılı Kanunun 3, 8–13, 15 ve 16. maddeleri Lexpera’dan; Kozmetik Ürünler Yönetmeliğinin 4, 5, 6, 10, 13, 14, 22, 24, 25 ve 26. maddeleri Yönetmelik metnini yayımlayan TEİS sayfasından kontrol edilmiştir. 2026 parasal sınırı ve Yargıtay kararları hukuk yayınlarından ve Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğünün yayımladığı karar metninden; 6502 m.68, 70, 73 ve 73/A’ya ilişkin bilgiler sitemizin ve hukuk yayınlarının aktarımlarından alınmıştır. Türk Borçlar Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Türk Ceza Kanunu hükümleri resmî metinle ayrıca karşılaştırılmamıştır. Kozmetik ürünün verdiği zarara ilişkin bir Yargıtay hukuk kararı bu yazı için incelenmemiştir. Resmî Gazete ve mevzuat.gov.tr’ye erişilemediği için uygulamadan önce güncel resmî metin kontrol edilmelidir. Son güncelleme: 14 Ekim 2026.