İtirazın iptali davası, ödeme emrine itiraz edilmesiyle duran ilamsız takibin devamı için alacaklının açtığı davadır. Davalı borçlu için en önemli belge cevap dilekçesidir: dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde verilir (HMK m.127; basit yargılamada m.317/2), yetki itirazı yalnızca bu dilekçede ileri sürülebilir (HMK m.117/1), dilekçeler verildikten sonra savunma genişletilemez (HMK m.141, m.319). Savunma dört eksende kurulur. Birincisi dava şartlarıdır: bir yıllık süre (İİK m.67/1), arabuluculuk, görev ve yetki. İkincisi takibe bağlılıktır: dava, takip talebinde gösterilen miktar, sebep ve faizle sınırlıdır; alacaklı takipte dayanmadığı belgeye ve alacak kalemine dayanamaz. Üçüncüsü ispattır: alacağın varlığını alacaklı ispatlar (İİK m.67/1; HMK m.190); ödeme, takas ve zamanaşımı ise borçlunun ileri sürüp ispatlayacağı savunmalardır ve zamanaşımını hâkim kendiliğinden gözetemez (TBK m.161). Dördüncüsü icra inkâr tazminatıdır: alacak likit değilse bu tazminata hükmedilemez; takip haksız ve kötü niyetliyse borçlu da alacaklı aleyhine tazminat isteyebilir (İİK m.67/2). Bu rehber cevap dilekçesini bu sırayla, iki dilekçe örneğiyle anlatıyor.
İtirazın iptali davası mı tebliğ edildi?
Cevap süresi dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır; yetki itirazı ve savunmaların tamamı bu sürede bildirilmelidir. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppKısaca: Cevap dilekçesinde beş nokta
1. Süreyi tebliğden hesaplayın. İki hafta, dava dilekçesinin size tebliğinden başlar. Ek süre ancak bu iki hafta içinde istenebilir.
2. Yetki itirazı şimdi ya da hiç. Kesin yetki yoksa yetki itirazı cevap dilekçesinde, yetkili mahkeme gösterilerek yapılır; aksi hâlde dinlenmez.
3. Takip talebini dava dilekçesiyle karşılaştırın. Takipte olmayan alacak kalemi, belge veya faiz davada istenemez.
4. Bütün savunmaları bir arada yazın. Ödeme, takas, zamanaşımı ve ifa edilmemiş sözleşme savunmaları delilleriyle birlikte cevapta gösterilmelidir.
5. Tazminatı unutmayın. Alacağın likit olmadığını açıklayın; koşulları varsa alacaklı aleyhine kötü niyet tazminatını açıkça isteyin.
Dava Tebliğ Edildi: Cevap Süresi Ne Zaman Başlar, Ne Kadardır?
İtirazın iptali davası, takip talebine itiraz edilen alacaklının, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurarak genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle açtığı davadır (İİK m.67/1). Takipte borçluyu bir avukat temsil etmiş olsa bile dava yeni bir davadır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu 03.06.2022 tarihli ve 2021/1 E., 2022/3 K. sayılı kararında, borçlu takibe vekili aracılığıyla itiraz etmiş olsa bile itirazın iptali davasında dava dilekçesinin borçlunun kendisine tebliğ edilmesi gerektiğini kabul etmiştir. Cevap süresi de bu tebliğden başlar; takipteki avukata yapılan bir bildirim süreyi başlatmaz.
Cevap süresi, davanın tabi olduğu yargılama usulüne göre değişir. Yazılı yargılama usulünde cevap süresi dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır; cevap dilekçesinin bu sürede hazırlanmasının çok zor veya imkânsız olduğu durumlarda, yine bu süre içinde başvuran davalıya bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir (HMK m.127). Basit yargılama usulünde de cevap süresi iki haftadır, ancak ek süre iki haftayı geçemez (HMK m.317/2). Ek süre talebi kabul edilene kadar asıl süre işlemeye devam ettiğinden, talebin karara bağlanmasını beklemek yerine süre içinde cevabın hazırlanması güvenli yoldur.
İtirazın iptali davasında cevap süresi
| Dava | Usul | Cevap süresi ve ek süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Genel alacak (asliye hukuk) | Yazılı yargılama | İki hafta; bir defa, en fazla bir ay ek süre | HMK m.127 |
| Ticari dava, parasal sınırı aşan | Yazılı yargılama | İki hafta; bir defa, en fazla bir ay ek süre | HMK m.127; TTK m.4/2 |
| Ticari dava, parasal sınırı geçmeyen | Basit yargılama | İki hafta; bir defa, en fazla iki hafta ek süre | TTK m.4/2; HMK m.316/1-g, m.317/2 |
| Kira alacağı (sulh hukuk) | Basit yargılama | İki hafta; bir defa, en fazla iki hafta ek süre | HMK m.4/1-a, m.316/1-a, m.317/2 |
| İşçilik alacağı (iş mahkemesi) | Basit yargılama | İki hafta; bir defa, en fazla iki hafta ek süre | HMK m.316/1-d, m.317/2 |
Ticari davalarda basit yargılama usulünün uygulanacağı parasal sınırın temel tutarı Kanunda bir milyon Türk lirası olarak yazılıdır ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılır (TTK m.4/2; HMK ek m.1/1). Güncel tutarlar için 2026 yargıda parasal sınırlar yazımıza bakılabilir.
Cevap Dilekçesinde Neler Bulunmalı? (HMK m.129)
Cevap dilekçesinin içeriği Kanunda sayılmıştır. İtirazın iptali davasında bu unsurların her biri, takip dosyasıyla birlikte düşünülerek doldurulmalıdır.
HMK m.129 uyarınca cevap dilekçesinin unsurları
| Bent | Unsur | İtirazın iptali davasında dikkat edilecek |
|---|---|---|
| a, b, c, ç | Mahkeme, taraflar, kimlik numarası, vekil | Davalının takipte gösterilen kişi olduğu ve adresi kontrol edilir. |
| d | Savunmanın dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri | Ödeme, teslim edilmeme, takas, zamanaşımı gibi vakıalar ayrı ayrı numaralanır. |
| e | Her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği | Dekont, sözleşme, yazışma, ticari defter, tanık ve yemin vakıa bazında gösterilir. |
| f | Dayanılan hukuki sebepler | İİK m.67, HMK m.190, TBK hükümleri; hukuki nitelendirme hâkime ait olsa da savunmanın çerçevesini çizer. |
| g | Açık bir şekilde talep sonucu | Usulden ret, esastan ret ve kötü niyet tazminatı talepleri ayrı ayrı yazılır. |
| ğ | İmza | Vekil imzası ve vekâletname. |
Dava dilekçesine ilişkin belge ekleme kuralı cevap dilekçesi için de uygulanır (HMK m.129/2, m.121): davalı elindeki belgelerin asıl veya örneklerini cevap dilekçesine ekler, başka yerlerden getirtilecek belgeler için de bunların bulunmasını sağlayacak açıklamayı yapar. Cevap dilekçesinde gösterilmeyen delilin sonradan sunulması kural olarak mümkün değildir; istisnalar için Tahkikat Aşamasında Delil Sunulabilir mi? (HMK m.145) rehberimize bakılabilir.
Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra savunma genişletilemez ve değiştirilemez; bunun istisnası ıslah ve karşı tarafın açık muvafakatidir (HMK m.141). Basit yargılama usulünde savunmanın genişletilmesi yasağı cevap dilekçesinin mahkemeye verilmesiyle başlar (HMK m.319). Kira alacağı, işçilik alacağı ve parasal sınırı geçmeyen ticari alacaklar için açılan itirazın iptali davalarında bu nedenle cevap dilekçesi savunmanın tek fırsatıdır.
Borçlu Ödeme Emrine İtirazda Yazdığı Sebeplerle Bağlı mı?
Hayır. İtiraz eden borçlunun itiraz sebeplerini değiştirememesi ve genişletememesi kuralı, itirazın kaldırılması duruşmasına ilişkindir (İİK m.63). İtirazın iptali davası ise genel mahkemede, genel hükümlere göre görülen bir davadır; borçlu ödeme emrine itirazda hiçbir sebep yazmamış olsa bile cevap dilekçesinde bütün savunmalarını ileri sürebilir. Bu konuda doktrinde de, itirazın iptali davasında davalı borçlunun ödeme emrine karşı bildirdiği itiraz sebepleriyle bağlı olmadığı ve sebeplerini savunmanın genişletilmesi yasağı çerçevesinde ileri sürebileceği belirtilmektedir.
Bu serbestinin sınırı usul kurallarıdır: savunmalar cevap dilekçesinde ve yazılı yargılamada en geç ikinci cevap dilekçesinde toplanmalıdır. Ödeme emrine itirazda yetki itirazı yapılıp yapılmadığı ise ayrı bir sonuç doğurur; bu konu aşağıda, yetki başlığında anlatılmıştır.
Dava Şartları ve İlk İtirazlar
Mahkeme dava şartlarının bulunup bulunmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır; taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilir (HMK m.115/1). Noksanlık tespit edilirse dava usulden reddedilir; giderilmesi mümkünse bunun için kesin süre verilir (m.115/2). İlk itirazlar ise farklıdır: kesin yetki kuralının bulunmadığı hâllerde yetki itirazı ve tahkim itirazı cevap dilekçesinde ileri sürülmek zorundadır, aksi hâlde dinlenemez (HMK m.116/1, m.117/1).
İtirazın iptali davasında usule ilişkin savunmalar
| Savunma | Niteliği | Ne zaman ileri sürülür | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Bir yıllık süre geçmiştir | Hak düşürücü süre; mahkeme kendiliğinden gözetir | Her aşamada; cevapta açıkça yazılmalı | İİK m.67/1 |
| Ticari davada arabulucuya başvurulmamıştır | Dava şartı | Her aşamada | TTK m.5/A/1 |
| Kira uyuşmazlığında arabulucuya başvurulmamıştır | Dava şartı | Her aşamada | 6325 s.K. m.18/B/1-a |
| Mahkeme görevsizdir | Dava şartı | Her aşamada | HMK m.114/1-c, m.115 |
| Mahkeme yetkisizdir (kesin yetki yoksa) | İlk itiraz | Yalnız cevap dilekçesinde; yetkili mahkeme gösterilerek | HMK m.19/2, m.116/1-a, m.117/1 |
| Uyuşmazlık tahkimle çözülmelidir | İlk itiraz | Yalnız cevap dilekçesinde | HMK m.116/1-b, m.117/1 |
| Geçerli bir takip ve itiraz yoktur | Hukuki yarar | Her aşamada | HMK m.114/1-h; İİK m.67/1 |
Bir yıllık süre
Alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde dava açmalıdır (İİK m.67/1). Süre hak düşürücüdür ve mahkemece kendiliğinden dikkate alınır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 05.12.2024 tarihli ve 2024/8873 E., 2024/9570 K. sayılı kararında, kısmi olarak açılan itirazın iptali davasında bir yıl geçtikten sonra ıslahla artırılan kısım bakımından hak düşürücü sürenin geçtiğini ve bu kısım yönünden davanın reddi gerektiğini kabul etmiştir. Cevap dilekçesinde itirazın alacaklıya tebliğ tarihi, dava tarihi ve dava değeri karşılaştırılmalıdır.
Sürenin geçmesi alacağı ortadan kaldırmaz. Birinci fıkradaki süreyi geçiren alacaklının genel hükümler dairesinde alacağını dava etme hakkı saklıdır (İİK m.67/5). Bu durumda açılan dava genel bir alacak davasıdır; itirazın iptaline ve icra inkâr tazminatına hükmedilemez.
Arabuluculuk
Ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK m.5/A/1). Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıkları için de aynı kural 6325 sayılı Kanun’un 18/B maddesinde öngörülmüştür; kiralananın İcra ve İflas Kanunu’na göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler bunun dışındadır. Tüketici uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk 6502 sayılı Kanun’un 73/A maddesinde, bazı iş uyuşmazlıklarında 7036 sayılı Kanun’un 3 üncü maddesinde düzenlenmiştir. Dava dilekçesine son tutanak eklenmemişse veya son tutanaktaki taraf, konu ve tutar davadakinden farklıysa bu durum cevapta açıkça belirtilmelidir.
Görev
İtirazın iptali davasına bakacak mahkeme, alacağın kaynağına göre belirlenir. Kira ilişkisinden doğan alacak davaları sulh hukuk mahkemesinde (HMK m.4/1-a), ticari davalar asliye ticaret mahkemesinde (TTK m.4, m.5), tüketici işlemlerinden doğan davalar tüketici mahkemesinde (6502 s.K. m.73/1), iş ilişkisinden doğan davalar iş mahkemesinde görülür; bunların dışında kalan davalara asliye hukuk mahkemesi bakar. Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi arasındaki ilişki de görev ilişkisidir (TTK m.5/3). Görev dava şartıdır (HMK m.114/1-c).
Yetki
Yetki itirazında iki ayrı soru vardır. Birincisi icra dairesinin yetkisidir: para veya teminat borcu için takipte yetki kuralları kıyasen uygulanır ve yetki itirazı esas hakkındaki itirazla birlikte, yani ödeme emrine itirazla yapılır (İİK m.50). İkincisi davanın açıldığı mahkemenin yetkisidir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 07.04.2025 tarihli ve 2025/1070 E., 2025/1900 K. sayılı kanun yararına bozma kararında, itirazın iptali davasını gören mahkemenin icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı öncelikle incelemesi gerektiğini; borçlu icra dairesinin yetkisine itiraz etmemişse icra dairesinin yetkisinin kesinleşeceğini, ancak bunun o yerdeki mahkemeyi itirazın iptali yönünden yetkili hâle getirmeyeceğini ve borçlunun mahkemenin yetkisine ayrıca itiraz edebileceğini belirtmiştir.
Mahkemenin yetkisine itiraz, cevap dilekçesinde ve yetkili mahkeme gösterilerek yapılmalıdır; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçilen mahkeme bildirilir, aksi hâlde itiraz dikkate alınmaz (HMK m.19/2). Süresinde ve usulüne uygun itiraz edilmezse davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir (m.19/4). Yetki itirazının başarı şansı da gerçekçi değerlendirilmelidir: genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m.6/1), ancak sözleşmeden doğan davalar sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir (m.10) ve aksine anlaşma yoksa para borçları alacaklının yerleşim yerinde ifa edilir (TBK m.89/1-1). Bu nedenle sözleşmeden doğan para alacaklarında alacaklının yerleşim yeri mahkemesi de çoğu zaman yetkilidir. Tacirler arasında yazılı yetki sözleşmesi varsa dava yalnız o mahkemede açılır (HMK m.17, m.18).
Takibe Bağlılık: Dava Takip Talebinin Çizdiği Sınırda Görülür
İtirazın iptali davası bağımsız bir alacak davası değildir; amacı, itirazla duran takibin devam etmesini sağlamaktır. Bu nedenle davanın konusu, takip talebinde gösterilen ve borçlunun itiraz ettiği alacaktır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 17.09.2019 tarihli ve 2017/19-824 E., 2019/885 K. sayılı kararında itirazın iptali davalarının davanın özelliği gereği itiraza uğrayan takibe sıkı sıkıya bağlı olduğunu, bu bağlılığın alacağın miktarı bakımından olduğu gibi kaynağı bakımından da geçerli olduğunu belirtmiş; takibe konu edilmeyen faturalar ve taraflar arasındaki tüm ilişki değerlendirilerek hüküm kurulmasını bozma sebebi saymıştır.
Takip talebinde alacağın Türk parasıyla tutarı, faizli alacaklarda faizin miktarı ve işlemeye başladığı gün, yabancı para alacağında hangi tarihteki kurun esas alındığı ile senet, senet yoksa borcun sebebi gösterilir (İİK m.58/2-3, m.58/2-4). Cevap dilekçesi hazırlanırken dava dilekçesi bu unsurlarla satır satır karşılaştırılmalıdır.
Takip talebi ile dava dilekçesini karşılaştırma listesi
| Unsur | Takip talebinde ne yazıyor? | Davada aşılırsa sonuç |
|---|---|---|
| Asıl alacak tutarı | Takipte istenen ve itiraz edilen tutar | Fazlasına karar verilemez; ancak dava ıslahla alacak davasına dönüştürülürse ayrı değerlendirilir (HMK m.26/1). |
| Borcun sebebi ve belge | Senet, fatura, sözleşme veya açıklanan sebep | Takipte dayanılmayan fatura veya ilişkiye dayanılamaz (HGK 2019/885 K.). |
| İşlemiş faiz | Tutarı ve başlangıç tarihi | Takipte istenmeyen işlemiş faiz davada istenemez; faize faiz yürütülemez (3095 s.K. m.3). |
| Takip sonrası faiz oranı | Talep edilen oran | Talep edilenden yüksek orana hükmedilemez. |
| Yabancı para | Hangi tarihteki kurun esas alındığı | Takip talebindeki seçim davayı da bağlar (İİK m.58/2-3). |
| Kısmi itiraz | İtiraz edilen kısmın ciheti ve miktarı | Dava yalnızca itiraz edilen kısma ilişkindir; kabul edilen kısım için takip devam eder (İİK m.62/4, m.66/1). |
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 04.03.2024 tarihli ve 2023/5754 E., 2024/930 K. sayılı kanun yararına bozma kararında, talep edilen tutar 5.000 TL asıl alacak ve 788,30 TL işlemiş faizden ibaretken itirazın 7.061,05 TL asıl alacak ve 806,79 TL işlemiş faiz üzerinden iptaline karar verilmesini taleple bağlılık ilkesine ve faize faiz işletilmesi yasağına aykırı bulmuştur. Bu tür bir hata, cevapta ve bilirkişi raporuna itirazda özellikle izlenmelidir.
İspat Yükü: Alacaklı Neyi, Borçlu Neyi İspatlar?
İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir (HMK m.190/1). İtirazın iptali davasında alacaklı, alacağının varlığını genel hükümler dairesinde ispatlamak zorundadır (İİK m.67/1). Borçlunun “borcum yok” demesi bir inkârdır ve ispat yükünü yer değiştirmez. Buna karşılık borçlu, borcun doğduğunu kabul edip ödediğini, takas ettiğini veya borcun zamanaşımına uğradığını ileri sürüyorsa bu vakıaları kendisi ispatlar.
Sık karşılaşılan iddia ve savunmalarda ispat
| Vakıa | İspat yükü | Delil ve dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Sözleşmenin kurulduğu ve alacağın doğduğu | Alacaklı | Sözleşme, sipariş, yazışma. Senetle ispat sınırı aşılıyorsa tanık yetmez (HMK m.200). |
| Malın teslim edildiği veya işin yapıldığı | Alacaklı | İrsaliye, teslim tutanağı, imzalı kargo kaydı. Fatura tek başına teslimi ispatlamaz. |
| Faturanın içeriğinin kabul edildiği | Alacaklı | Sekiz gün içinde itiraz edilmeyen fatura içeriği kabul edilmiş sayılır; karine aksi ispatlanabilir (TTK m.21/2). |
| Ticari defter kaydı | Kayıt sahibi | Defterler kanuna uygun tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yapılmış ve birbirini doğruluyor olmalı (HMK m.222/2). |
| Ödeme yapıldığı | Borçlu | Dekont, makbuz. Sınırı aşan ödeme senetle ispatlanır (HMK m.200/1, “itfası”). |
| Havalenin borç ödemesi olmadığı | Havaleyi yapan veya aksini iddia eden | Havalenin mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı karinesi vardır. |
| Takas edilen karşı alacak | Borçlu | Karşı alacağın varlığı, muacceliyeti ve takas beyanı (TBK m.139, m.143). |
| Zamanaşımı | Borçlu ileri sürer | Alacağın muaccel olduğu tarih ve süreyi kesen işlemler (TBK m.146, m.147, m.154). |
Fatura konusunda Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 24.01.2018 tarihli ve 2018/4 E., 2018/80 K. sayılı kararında, faturaya sekiz gün içinde itiraz edilmemesinin içeriğin kabulü yönünde aksi ispatlanabilir bir karine oluşturduğunu belirtmiştir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 03.06.2025 tarihli ve 2024/6090 E., 2025/3953 K. sayılı kararında ise faturaya süresinde itiraz edilmemesinin malın teslim edildiği anlamına gelmediğini, satıcının teslimi ayrıca ispatlaması gerektiğini ve alacaklının yalnızca kendi defterindeki kaydın alacağın ispatı için tek başına yeterli olmadığını kabul etmiştir. Borçlu, faturaya konu malı teslim almadığını savunuyorsa bunu açıkça yazmalı ve alacaklıdan teslim belgesinin ibrazını istemelidir.
Senetle ispat zorunluluğu borçlu için iki yönlüdür. Alacaklı, sınırı aşan bir hukuki işlemi tanıkla ispatlayamaz; borçlu da sınırı aşan bir ödemeyi tanıkla ispatlayamaz, çünkü kural itfa amacıyla yapılan işlemleri de kapsar (HMK m.200/1). Sınır her yıl yeniden değerlenir ve hukuki işlemin yapıldığı tarihteki tutar esas alınır (HMK ek m.1). 2026 yılı için 41.000 TL olarak uygulanmaktadır. Karşı tarafın açık muvafakati varsa tanık dinlenebilir (m.200/2); yakın akrabalar arasındaki işlemler ve senede bağlanmaması teamül olan işlemler gibi istisnalar da vardır (m.203).
Havale bakımından Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2023/5754 E., 2024/930 K. sayılı kararında, havalenin mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal karine bulunduğunu ve havaleyi yapan kişinin başka bir amaç ileri sürüyorsa bunu kanıtlamakla yükümlü olduğunu belirtmiştir. Aynı karar, cevap dilekçesinde yemin deliline açıkça dayanan tarafa bu hakkının hatırlatılmamasını da hukuka aykırı saymıştır. Bu nedenle başka delili bulunmayan vakıalar için cevapta “yemin” deliline açıkça dayanılmalıdır (HMK m.225).
Maddi Hukuk Savunmaları: Ödeme, Takas, Zamanaşımı ve İfa Edilmemiş Sözleşme
Borçlunun cevapta ileri sürebileceği başlıca savunmalar
| Savunma | Kanuni dayanak | Cevapta yazılması gereken |
|---|---|---|
| Ödeme | TBK m.100, m.101 | Ödemenin tarihi, tutarı, hangi borca yapıldığı; kısmi ödemede faiz ve giderlerin durumu. |
| Takas | TBK m.139, m.143 | Karşılıklı ve muaccel para borçları, takas beyanının tarihi; beyan yapılmamışsa cevap dilekçesiyle yapılır. Karşı alacak dava konusundan fazlaysa fazlası için karşı dava gerekir (HMK m.132, m.133). |
| Zamanaşımı | TBK m.146, m.147, m.154, m.161 | Alacağın muacceliyet tarihi, uygulanacak süre, kesilme sebepleri. Hâkim zamanaşımını kendiliğinden göz önüne alamaz. |
| İfa edilmemiş sözleşme | TBK m.97 | Karşılıklı sözleşmede alacaklının kendi edimini ifa etmediği veya ifayı önermediği. |
| Sözleşmenin kurulmadığı veya geçersizliği | TBK m.1 vd. | İrade açıklamalarının uyuşmadığı, şekle aykırılık, temsil yetkisi yokluğu. |
| Ayıp ve bedelden indirim | TBK m.219 vd.; TTK m.23/1-c | Ayıbın ve bildirimin tarihi, ihbar süresi. |
Zamanaşımında üç nokta önemlidir. Kanunda aksine hüküm yoksa her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146); kira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi dönemsel edimler ile vekâlet, komisyon ve acentelik sözleşmelerinden doğan alacaklar gibi bazı alacaklar ise beş yılda zamanaşımına uğrar (m.147). Alacaklının icra takibinde bulunması zamanaşımını keser (m.154/2); bu nedenle sürenin takip tarihinde dolup dolmadığına bakılır. Zamanaşımı ileri sürülmedikçe hâkim bunu kendiliğinden göz önüne alamaz (m.161); savunma cevap dilekçesinde açıkça ileri sürülmelidir.
Takas savunması itirazın iptali davasında sık kullanılır. Alacaklardan biri çekişmeli olsa bile takas ileri sürülebilir (TBK m.139/2) ve takas, takas iradesinin alacaklıya bildirilmesiyle gerçekleşir (m.143/1). Karşı alacak dava konusu alacaktan fazlaysa, fazlası için karşı dava cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi içinde ayrı bir dilekçeyle açılır (HMK m.133/1); karşı dava için asıl davadaki talep ile arasında takas veya mahsup ilişkisi ya da bağlantı bulunması gerekir (m.132/1).
Faiz Savunması
Faiz, itirazın iptali davasında çoğu zaman asıl alacak kadar tartışılır. Muaccel bir borcun borçlusu alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer; ifa günü birlikte belirlenmişse bu günün geçmesiyle temerrüt gerçekleşir (TBK m.117). Tacirler arasında temerrüde düşürmeye ilişkin ihtarlar noter, taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli elektronik imzalı kayıtlı elektronik posta ile yapılır (TTK m.18/3). Takip talebinde işlemiş faiz isteniyorsa, alacaklı temerrüdün hangi tarihte ve nasıl gerçekleştiğini göstermelidir.
Sözleşmede oran kararlaştırılmamışsa kanuni faiz uygulanır. 7589 sayılı Kanun’la değişik 3095 sayılı Kanun’un 1 inci maddesine göre kanuni faiz oranı, Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni üzerinden belirlenir. Ticari işlerde Merkez Bankasının kısa vadeli avanslara uyguladığı oran daha yüksekse, sözleşme olmasa bile temerrüt faizi bu oran üzerinden istenebilir (3095 s.K. m.2/2). Kanuni faiz ve temerrüt faizinde mürekkep faiz yürütülemez (m.3). Ticari olmayan işlerde sözleşmeyle kararlaştırılan yıllık faiz kanuni oranın yüzde elli, temerrüt faizi yüzde yüz fazlasını aşamaz (TBK m.88/2, m.120/2); ticari işlerde oran serbesttir (TTK m.8/1).
Bilirkişi raporundaki faiz hesabı da denetlenmelidir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 16.06.2025 tarihli ve 2025/3120 E., 2025/5012 K. sayılı kararında, işlemiş faiz oranları açıkça yazılmadan ve hesap yalnızca bir yazılım üzerinden yapılarak hazırlanan raporu denetime elverişli bulmamıştır. Faiz hesabının kontrolü için Yasal Faiz Hesaplama aracımızdan yararlanılabilir.
İcra İnkâr Tazminatına Karşı Savunma ve Kötü Niyet Tazminatı Talebi
İtirazın iptali davasında borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu, takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine, hükmolunan veya reddedilen miktarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere uygun bir tazminata mahkûm edilir (İİK m.67/2). İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise borçlu hakkında tazminata hükmedilmesi kötü niyetin ispatına bağlıdır (m.67/3). Tazminatın tespitinde takip talebi veya davadaki talep esas alınır (m.67 son fıkra).
Kanunda yazılı olmamakla birlikte Yargıtay, icra inkâr tazminatı için alacağın likit olmasını arar. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2025/3120 E., 2025/5012 K. sayılı kararında, likit bir alacaktan söz edilebilmesi için alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması veya borçlunun ne kadar borçlu olduğunu yalnız başına tespit edebilecek durumda bulunması gerektiğini; alacak tartışmalı ve yargılamayı gerektiriyorsa likit olmadığını belirtmiş, ücretin emsal bordrolarla belirlendiği dosyada inkâr tazminatına hükmedilmesini bozma sebebi saymıştır.
İcra inkâr tazminatına karşı ileri sürülebilecekler
| Durum | Neden likit değildir veya tazminat istenemez |
|---|---|
| Alacak miktarı bilirkişi hesabıyla belirlenecek | Borçlu, ne kadar borçlu olduğunu takip tarihinde bilemezdi. |
| Ayıp, eksik iş veya bedelden indirim tartışması var | Miktar hâkimin takdirine ve yargılamaya bağlıdır. |
| Takas veya mahsup savunması ciddi | Netice alacak yargılamayla belirlenir. |
| Faiz oranı veya başlangıcı tartışmalı | İşlemiş faiz kalemi bakımından likitlik tartışılır. |
| Alacaklı tazminatı talep etmemiş | Tazminat ancak diğer tarafın talebi üzerine hükmedilir (İİK m.67/2). |
| İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı | Kötü niyet ispatlanmadıkça tazminata hükmedilmez (İİK m.67/3). |
Borçlu açısından ikinci adım, koşulları varsa alacaklı aleyhine kötü niyet tazminatı istemektir. Kanun bu tazminatı da diğer tarafın talebine bağlamıştır; cevap dilekçesinin sonuç bölümünde açıkça istenmeyen tazminata hükmedilmez. Bu tazminat için takibin hem haksız hem de kötü niyetli olması gerekir; borcun ödendiğini bildiği hâlde takip yapan veya hiç teslim etmediği mal için fatura düzenleyip takibe koyan alacaklı tipik örneklerdir. Ayrıntı için İcra İnkâr Tazminatı ve Kötü Niyet Tazminatı yazımıza bakılabilir.
Cevap Dilekçesi Örneği 1: Fatura Alacağı İçin Açılan İtirazın İptali Davası
Aşağıdaki metin, satıcının faturalara dayanarak başlattığı ilamsız takibe itiraz eden alıcı aleyhine açılan itirazın iptali davasında davalı vekili tarafından verilecek cevap için hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulmalı, dosyada bulunmayan savunmalar çıkarılmalıdır. Yetki ve zamanaşımı gibi savunmalar ancak koşulları gerçekten varsa yazılmalıdır; dayanaksız usul itirazları dilekçenin inandırıcılığını azaltır.
ANKARA [ ]. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
DOSYA NO: [Yıl/Esas]
DAVALI: [Unvan], [vergi kimlik numarası], [adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad], [adres]
DAVACI: [Unvan]
KONU: Davaya karşı cevaplarımızın sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR
1. Dava dilekçesi müvekkile [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir; cevaplarımızı süresi içinde sunuyoruz. Davacı, [icra dairesi] [dosya numarası] sayılı takibe müvekkilin yaptığı itirazın iptalini, takibin devamını ve icra inkâr tazminatını istemektedir. Takip talebinde borcun sebebi “[tarih ve numaraları] faturalar” olarak gösterilmiştir. Müvekkilin davacıya borcu yoktur.
A. Mahkemenin yetkisine itirazımız (HMK m.6/1, m.19/2, m.116/1-a, m.117/1)
2. [Dava, sözleşmenin ifa yeri ve davacının yerleşim yeri dışında bir yerde açılmışsa:] Müvekkil şirketin merkezi [yer]dedir. Taraflar arasında yazılı bir yetki sözleşmesi yoktur ve davaya konu ilişkide ifa yeri [yer]dir. Davanın açıldığı mahkeme yetkili değildir. Yetkili mahkeme [yer] Asliye Ticaret Mahkemesidir. Davanın yetkisizlik nedeniyle usulden reddine ve dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verilmesini talep ediyoruz.
B. Dava şartı arabuluculuk yerine getirilmemiştir (TTK m.5/A/1; HMK m.114/2, m.115/2)
3. [Son tutanak dosyada yoksa veya farklı bir uyuşmazlığa ilişkinse:] Ticari bir itirazın iptali davası olan bu davada, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Dava dilekçesine eklenen [tarih] tarihli son tutanak [farklı taraflar / farklı fatura ve tutar] hakkındadır; dava konusu alacak için arabulucuya başvurulmamıştır. Dava şartı noksanlığı nedeniyle davanın usulden reddi gerekir.
C. Dava, takip talebinde gösterilen faturalarla sınırlıdır (İİK m.58/2-4, m.67/1; HMK m.26/1)
4. Davacı, dava dilekçesinde takip talebinde yer almayan [tarih ve numaraları] faturalara ve taraflar arasındaki cari hesabın tamamına da dayanmaktadır. İtirazın iptali davası itiraza uğrayan takibe hem alacağın miktarı hem de kaynağı bakımından bağlıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 17.09.2019 tarihli ve 2017/19-824 E., 2019/885 K. sayılı kararında, takibe konu edilmeyen faturalar ve taraflar arasındaki tüm ilişki değerlendirilerek hüküm kurulmasını bozma sebebi saymıştır. Bu belgeler ve kalemler bu davada değerlendirilemez.
D. Malların teslim edildiği ispatlanmamıştır (İİK m.67/1; HMK m.190/1, m.222/2; TTK m.21/2)
5. Alacağın varlığını ispat yükü davacıdadır. Takibe konu faturalar müvekkile tebliğ edilmemiş, müvekkilin ticari defterlerine de kaydedilmemiştir. Faturalara konu mallar müvekkile teslim edilmemiştir; davacı teslimi gösteren imzalı irsaliye veya tutanak sunmamıştır. Faturaya süresinde itiraz edilmemesi bile malın teslim edildiği anlamına gelmez; Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 03.06.2025 tarihli ve 2024/6090 E., 2025/3953 K. sayılı kararında satıcının teslimi ayrıca ispatlaması gerektiğini ve alacaklının yalnız kendi defterindeki kaydın alacağın ispatına tek başına yetmeyeceğini kabul etmiştir. Davacının ticari defterleri de kanuna uygun tutulduğu, açılış ve kapanış onaylarının yapıldığı ve kayıtların birbirini doğruladığı denetlenmeden delil olarak kabul edilemez.
E. Teslim alınan mallar için ödeme yapılmıştır (TBK m.100, m.101; HMK m.200/1)
6. [Kısmi teslim ve ödeme varsa:] Müvekkile teslim edilen [irsaliye numaraları] mallar karşılığında davacının hesabına [tarihler] tarihlerinde toplam [tutar] TL havale edilmiştir. Dekontlar ekte sunulmuştur. Havalenin mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal karine bulunduğunu Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2023/5754 E., 2024/930 K. sayılı kararında açıkça belirtmiştir; davacı bu ödemeleri takip talebinde düşmemiştir.
F. Zamanaşımı def’imiz (TBK m.146, m.147, m.154, m.161)
7. [Koşulları varsa:] Takibe konu [tarih] tarihli faturalara ilişkin alacak [tarih] tarihinde muaccel olmuştur. Takip tarihine kadar Kanunda öngörülen [beş / on] yıllık süre dolmuş, bu süre içinde zamanaşımını kesen bir işlem yapılmamıştır. Zamanaşımı def’inde bulunuyoruz.
G. İşlemiş faiz talebi yerinde değildir (TBK m.117; TTK m.18/3; 3095 s.K. m.2, m.3)
8. Davacı takipte [tarih]den başlayan [tutar] TL işlemiş faiz istemiştir. Müvekkil takipten önce TTK m.18/3’te öngörülen şekilde temerrüde düşürülmemiş, faturalarda da bir vade gösterilmemiştir. Kabul anlamına gelmemek kaydıyla, işlemiş faiz talebi reddedilmeli, takip sonrası faiz de takip talebindeki oranı aşmamalıdır.
H. İcra inkâr tazminatının koşulları oluşmamıştır (İİK m.67/2)
9. Teslimin gerçekleşip gerçekleşmediği, yapılan ödemelerin hangi faturalara mahsup edileceği ve işlemiş faizin başlangıcı yargılamayla belirlenecek hususlardır; müvekkilin takip tarihinde borç miktarını tek başına tespit etmesi mümkün değildir. Alacak likit olmadığından icra inkâr tazminatı talebi reddedilmelidir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 16.06.2025 tarihli ve 2025/3120 E., 2025/5012 K. sayılı kararında, alacak tartışmalı ve yargılamayı gerektiriyorsa likit sayılamayacağını belirtmiştir.
I. Davacı aleyhine kötü niyet tazminatı talebimiz (İİK m.67/2)
10. [Koşulları varsa:] Davacı, teslim etmediği mallar için düzenlediği faturaları ve kendisine ödenmiş tutarları bilerek takibe koymuştur. Takip haksız ve kötü niyetlidir. Davacının reddedilecek miktarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilmesini talep ediyoruz.
DELİLLER (HMK m.129/1-e)
11. Paragraf 2 için: müvekkilin ticaret sicil kaydı. Paragraf 3 için: arabuluculuk dosyası. Paragraf 4 için: [icra dairesi] [dosya numarası] sayılı takip dosyası. Paragraf 5 için: müvekkilin ticari defterleri, KDV beyannameleri ve Ba-Bs formları; davacının ticari defterleri ile irsaliye ve teslim belgelerinin HMK m.219 ve m.220 uyarınca ibrazı. Paragraf 6 için: banka dekontları ve hesap ekstresi. Paragraf 8 için: taraflar arasındaki yazışmalar. Tüm paragraflar için bilirkişi incelemesi ve yemin.
HUKUKİ SEBEPLER
12. 2004 sayılı İİK, 6100 sayılı HMK, 6098 sayılı TBK, 6102 sayılı TTK ve 3095 sayılı Kanun.
SONUÇ VE İSTEM
13. Yetkisizlik ve dava şartı noksanlığı nedeniyle davanın usulden reddine,
14. Mahkemeniz aksi kanaatte ise davanın esastan reddine,
15. Koşulları oluştuğundan davacının İİK m.67/2 uyarınca reddedilecek miktarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkûm edilmesine,
16. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ederiz.
Davalı Vekili
Av. [Ad Soyad]
Cevap Dilekçesi Örneği 2: Kira Alacağı İçin Açılan İtirazın İptali Davası
Bu metin, kiraya verenin kira bedelleri için genel haciz yoluyla başlattığı takibe itiraz eden kiracı aleyhine sulh hukuk mahkemesinde açılan itirazın iptali davası için hazırlanmıştır. Tahliye talepli takiplerde (İİK m.269 vd.) alacaklı itirazın kaldırılması ve tahliye için icra mahkemesine başvurabilir; o yolun kuralları farklıdır. Kira davaları basit yargılama usulüne tabi olduğundan savunmanın genişletilmesi yasağı cevap dilekçesinin verilmesiyle başlar (HMK m.319).
ANKARA [ ]. SULH HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
DOSYA NO: [Yıl/Esas]
DAVALI (KİRACI): [Ad Soyad], [T.C. kimlik numarası], [adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad], [adres]
DAVACI (KİRAYA VEREN): [Ad Soyad]
KONU: Davaya karşı cevaplarımızın sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR
1. Dava dilekçesi müvekkile [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir; cevaplarımızı süresi içinde sunuyoruz. Davacı, [aylar] dönemine ait kira bedelleri ve işlemiş faiz için başlattığı [icra dairesi] [dosya numarası] sayılı takibe müvekkilin yaptığı itirazın iptalini istemektedir. Müvekkilin davacıya ödenmemiş kira borcu yoktur.
A. Dava şartı arabuluculuk (6325 s.K. m.18/B/1-a; HMK m.114/2, m.115/2)
2. [Son tutanak dosyada yoksa:] Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Dava dilekçesine arabuluculuk son tutanağı eklenmemiştir. Davanın usulden reddi gerekir.
B. Talep edilen kira bedelleri ödenmiştir (TBK m.100, m.101; HMK m.200/1)
3. Müvekkil, sözleşmenin [madde] maddesinde gösterilen [banka ve IBAN] hesabına [aylar] kira bedellerini her ay düzenli olarak ödemiştir. Ödemelere ilişkin banka dekontları ekte sunulmuştur. Havalenin mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal karine bulunduğundan, bu ödemelerin başka bir borca ait olduğunu ileri süren davacının bunu ispatlaması gerekir.
C. Kira artışı sözleşmeye ve Kanuna aykırıdır (TBK m.344/1)
4. Davacı, [yıl] kira yılı için kira bedelini [tutar] TL olarak hesaplayarak takibe koymuştur. Sözleşmede kararlaştırılan artış [oran / ölçüt] olup yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak kira bedeline ilişkin anlaşmalar, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek koşuluyla geçerlidir. Müvekkilin ödediği [tutar] TL, bu sınıra göre hesaplanan kira bedelini karşılamaktadır; takipteki fark alacağı yoktur.
D. Zamanaşımı def’imiz (TBK m.147/1, m.154, m.161)
5. [Koşulları varsa:] Kira bedelleri beş yıllık zamanaşımına tabidir. Takip tarihi olan [tarih] itibarıyla [aylar] dönemine ait kira bedellerinde bu süre dolmuştur; bu dönem için zamanaşımı def’inde bulunuyoruz.
E. Faiz hesabı ve icra inkâr tazminatı (TBK m.117; İİK m.67/2)
6. Takipteki işlemiş faiz, ödenmiş aylar ve Kanuna aykırı artış farkı üzerinden de hesaplanmıştır. Ödenen tutarların hangi aylara mahsup edileceği ve geçerli kira bedeli yargılamayla belirlenecek olduğundan alacak likit değildir; icra inkâr tazminatı talebi reddedilmelidir.
DELİLLER (HMK m.129/1-e)
7. Paragraf 2 için: arabuluculuk kayıtları. Paragraf 3 için: banka dekontları ve hesap ekstresi, gerektiğinde bankadan celp. Paragraf 4 için: kira sözleşmesi ve TÜİK endeks verileri. Paragraf 5 ve 6 için: takip dosyası. Tüm paragraflar için bilirkişi incelemesi ve yemin.
SONUÇ VE İSTEM
8. Dava şartı noksanlığı nedeniyle davanın usulden reddine, aksi kanaatte esastan reddine,
9. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ederiz.
Davalı Vekili
Av. [Ad Soyad]
Sık Yapılan Hatalar
İtirazın iptali davasında davalının sık yaptığı hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Cevap süresini takipteki avukata tebliğden hesaplamak | Süre kaçabilir. | Süre dava dilekçesinin davalıya tebliğinden başlar. |
| Ek süre talebinin kabulünü beklemek | Asıl süre geçerse cevap verilmemiş sayılabilir. | Ek süre talebi süre içinde yapılır, cevap da paralel hazırlanır (HMK m.127). |
| Yetki itirazını sonraki duruşmada yapmak | Dinlenmez; mahkeme yetkili hâle gelir. | Cevap dilekçesinde, yetkili mahkeme gösterilerek yapılır (HMK m.19/2, m.117/1). |
| Takip talebini okumamak | Takipte olmayan kalemler sessizce hükme girebilir. | Dava dilekçesi takip talebiyle satır satır karşılaştırılır. |
| Yalnız “borcumuz yoktur” demek | Ödeme, takas, zamanaşımı savunmaları kaybolur. | Her savunma ayrı numarada, deliliyle yazılır (HMK m.129/1-d, e). |
| Zamanaşımını sonradan ileri sürmek | Savunmanın genişletilmesi yasağına takılır. | Cevap dilekçesinde açıkça def’i olarak ileri sürülür (TBK m.161). |
| Ödemeyi tanıkla ispatlamaya çalışmak | Sınırı aşan ödemede tanık dinlenmez. | Dekont ve makbuz sunulur (HMK m.200). |
| Yemin deliline dayanmamak | Başka delil yoksa vakıa ispatsız kalır. | Cevapta yemin deliline açıkça dayanılır (HMK m.225). |
| Kötü niyet tazminatını istememek | Mahkeme kendiliğinden hükmedemez. | Sonuç ve istem bölümünde açıkça istenir (İİK m.67/2). |
| Bilirkişi raporundaki faiz hesabına itiraz etmemek | Takipten fazla faiz hükme geçebilir. | Rapora iki hafta içinde gerekçeli itiraz edilir (HMK m.281). |
Sıkça Sorulan Sorular
İtirazın iptali davasına cevap süresi kaç gündür?
Dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.127). Yazılı yargılamada bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere, basit yargılamada iki haftayı geçmemek üzere ek süre verilebilir (HMK m.317/2). Ek süre ancak asıl süre içinde istenebilir.
Cevap dilekçesi vermezsem ne olur?
Davacının ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılırsınız (HMK m.128). Dava kendiliğinden reddedilmez; davacı alacağını yine ispatlamak zorundadır. Ancak yetki itirazı, ödeme, takas ve zamanaşımı gibi savunmalar ile kendi delilleriniz dosyaya giremez.
Ödeme emrine itirazda sebep yazmadım; cevapta yeni savunma ileri sürebilir miyim?
Evet. İtiraz sebeplerinin değiştirilememesi kuralı itirazın kaldırılması duruşmasına ilişkindir (İİK m.63). İtirazın iptali davasında bütün savunmalar cevap dilekçesinde ileri sürülebilir; sınır HMK m.141 ve m.319’daki savunmanın genişletilmesi yasağıdır.
İtirazın iptali davasında yetki itirazı nasıl yapılır?
Kesin yetki yoksa cevap dilekçesinde ve yetkili mahkeme gösterilerek yapılır; aksi hâlde dikkate alınmaz (HMK m.19/2, m.117/1). Takipte icra dairesinin yetkisine itiraz etmemiş olmanız mahkemenin yetkisine itiraz hakkınızı ortadan kaldırmaz; Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2025/1070 E., 2025/1900 K. sayılı kararında bu yönde karar vermiştir.
Davacı takipte olmayan bir faturaya dayanabilir mi?
Hayır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2017/19-824 E., 2019/885 K. sayılı kararında itirazın iptali davasının takibe hem miktar hem kaynak bakımından sıkı sıkıya bağlı olduğunu belirtmiş, takibe konu edilmeyen faturalar değerlendirilerek hüküm kurulmasını bozma sebebi saymıştır.
İspat yükü kimdedir?
Alacağın varlığını alacaklı ispatlar (İİK m.67/1; HMK m.190/1). Borçlu ise ödeme, takas, ifa edilmemiş sözleşme ve zamanaşımı gibi kendi lehine sonuç doğuran vakıaları ispatlar.
Faturaya itiraz etmedim; borçlu sayılır mıyım?
Sekiz gün içinde itiraz edilmeyen faturanın içeriği kabul edilmiş sayılır (TTK m.21/2), ama bu aksi ispatlanabilir bir karinedir ve malın teslim edildiğini göstermez. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2024/6090 E., 2025/3953 K. sayılı kararında satıcının teslimi ayrıca ispatlaması gerektiğini kabul etmiştir.
Zamanaşımını mahkeme kendiliğinden dikkate alır mı?
Hayır. Zamanaşımı ileri sürülmedikçe hâkim bunu kendiliğinden göz önüne alamaz (TBK m.161). Cevap dilekçesinde açıkça zamanaşımı def’inde bulunulmalıdır. Takip zamanaşımını kestiğinden sürenin takip tarihinde dolup dolmadığına bakılır (TBK m.154/2).
İcra inkâr tazminatı ne zaman istenemez?
Alacak likit değilse, yani borçlu ne kadar borçlu olduğunu takip tarihinde tek başına belirleyemiyorsa. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2025/3120 E., 2025/5012 K. sayılı kararında tartışmalı ve yargılamayı gerektiren alacağın likit sayılamayacağını belirtmiştir. Tazminat ayrıca alacaklının talebine bağlıdır (İİK m.67/2).
Davalı borçlu kötü niyet tazminatı isteyebilir mi?
Evet. Takip haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı, borçlunun talebi üzerine reddedilen miktarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir (İİK m.67/2). Talep cevap dilekçesinde açıkça yapılmalıdır.
Alacaklı bir yıllık süreyi kaçırdıysa ne olur?
İtirazın iptali davası hak düşürücü süre geçtiği için reddedilir; mahkeme bunu kendiliğinden gözetir. Alacaklının genel hükümlere göre alacak davası açma hakkı ise saklıdır (İİK m.67/5); bu davada icra inkâr tazminatı istenemez.
Davanın görülmesi sırasında borcu ödersem ne olur?
Ödeme dava açıldıktan sonra yapılmışsa dava konusuz kalabilir; yargılama giderleri ise davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre belirlenir (HMK m.331/1). Ödemeyi yapmadan önce icra dosyasındaki faiz ve masraf hesabı ile ödemenin hangi kaleme mahsup edileceği yazılı olarak belirlenmelidir (TBK m.100, m.101).
İlgili Rehberler
- İtirazın iptali davası (İİK m.67)
- İtirazın iptali dava dilekçesi örneği (alacaklı tarafı)
- İtirazın iptali Yargıtay kararları (14 karar)
- İtirazın iptali davasında görevli ve yetkili mahkeme
- İtirazın iptali ile itirazın kaldırılması arasındaki fark
- İtirazın iptali ve icra inkâr tazminatı (İİK m.67-69)
- İcra inkâr tazminatı ve kötü niyet tazminatı
- Ödeme emrine itiraz: borca, imzaya ve yetkiye itiraz (İİK m.62)
- Ödeme emrine itiraz ve itirazı aşma süreleri aracı
- Menfi tespit ve istirdat davası (İİK m.72)
- Dava şartları ve ilk itirazlar (HMK m.114-117)
- Cevap dilekçesi ve karşı dava (HMK m.105-135)
- Tahkikat aşamasında delil sunulabilir mi? (HMK m.145)
- Bilirkişi ek raporuna itiraz dilekçesi örneği
- Chargeback borcunda üye işyerinin savunması ve cevap dilekçesi
- Yasal faiz hesaplama aracı
- İcra ve İflas Hukuku Rehberi
Cevap dilekçesi davanın yönünü belirler
Yetki itirazı, zamanaşımı ve ödeme savunmaları yalnızca cevap dilekçesinde güvenle ileri sürülebilir. Dava dilekçenizi ve takip dosyanızı birlikte inceleyelim: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Takip talebini, ödeme emrine itirazınızı, dava dilekçesini ve elinizdeki ödeme belgelerini birlikte inceleyip cevap dilekçesinin hangi eksende kurulacağını belirleyelim. Telefon: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik icra ve iflas hukuku alanındadır.
İcra ve İflas Hukuku Rehberi · Yargılama Usulü Rehberi · Dilekçe örnekleri · Tüm hukuk dalları


