Bilirkişi Ek Raporuna İtiraz Dilekçesi Örneği 2026: İki Haftalık Süre, Kök Raporla Çelişen Ek Rapor, Sonradan Sunulan Belgeye Dayanan Ek Rapor, Hesap ve Faiz Hatası, Yeni Bilirkişi Heyeti Talebi (HMK m.279, 281, 282; 6754 s.K. m.3)
20 Kasım 2026

Bilirkişi Ek Raporuna İtiraz Dilekçesi Örneği 2026: İki Haftalık Süre, Kök Raporla Çelişen Ek Rapor, Sonradan Sunulan Belgeye Dayanan Ek Rapor, Hesap ve Faiz Hatası, Yeni Bilirkişi Heyeti Talebi (HMK m.279, 281, 282; 6754 s.K. m.3)

Bilirkişi ek raporu da bir bilirkişi raporudur; tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir (HMK m.281/1). Ek rapor, Bilirkişilik Kanunu m.3/7 ve HMK m.281/2 uyarınca yalnızca kök rapordaki eksiklik veya belirsizliği gidermek için alınır; davayı baştan yeniden incelemenin aracı değildir. Görevlendirmenin dışına çıkan, kök raporla çelişip görüş değişikliğinin gerekçesini göstermeyen, süresinden sonra sunulan belgelere dayanan, hukuki değerlendirme içeren veya hesabı takip talebini aşan bir ek rapor hükme esas alınmaya elverişli değildir. Yargıtay, bilirkişi raporları arasındaki çelişki giderilmeden hüküm kurulamayacağını, bunun için önceki bilirkişiler dışında uzman bir heyetten denetime elverişli rapor alınması gerektiğini kabul etmektedir. Bu rehber ek rapora itirazın süresini, dokuz itiraz sebebini, hesap ve faiz denetimini, mahkemenin seçeneklerini ve iki dilekçe örneğini bir arada veriyor.

Ek rapor elinize geçti, iki haftalık süre işliyor

İtiraz süresi ek rapor için de iki haftadır; ek süre talebi de bu süre içinde yapılmalıdır. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

Kısaca: Ek rapora itirazda dört nokta

1. Süre iki haftadır. Ek rapor tebliğ edildiği gün süre başlar. Teknik bir çalışma gerekiyorsa ek süre, yine bu iki hafta içinde istenir.

2. Ek rapor dar bir araçtır. Aynı konuda bir kez rapor alınması esastır; ek rapor yalnızca kök rapordaki eksikliği veya belirsizliği giderir. Kök raporun sonucunu gerekçesiz tersine çeviren ek rapor, bu sınırı aşmıştır.

3. Çelişki giderilmeden hüküm kurulmaz. İki rapor birbirini tutmuyorsa, çelişkiyi gidermek için önceki bilirkişiler dışında yeni bir heyet istenmelidir.

4. Hesap satır satır denetlenir. Faizin başlangıcı, oranı, gün sayısı ve takip talebindeki tutar tek tek karşılaştırılmalıdır. Takipte istenenden fazlasına hükmedilemez.

Ek Rapor Nedir, Hangi Amaçla Alınır?

Bilirkişi raporu dosyaya geldikten sonra mahkemenin önünde üç yol vardır. HMK m.281/2 uyarınca mahkeme, raporundaki eksiklik veya belirsizliğin tamamlanması ya da açıklığa kavuşturulması için bilirkişiden yeni sorular düzenleyerek ek rapor alabilir veya bilirkişiyi duruşmaya çağırıp sözlü açıklamasını isteyebilir. Gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse, m.281/3 uyarınca yeni görevlendireceği bilirkişiye tekrar inceleme de yaptırabilir.

Ek raporun sınırını Bilirkişilik Kanunu çizmiştir. 6754 sayılı Kanun’un 3 üncü maddesinin yedinci fıkrasına göre aynı konuda bir kez rapor alınması esastır; ancak rapordaki eksiklik veya belirsizliğin giderilmesi için ek rapor istenebilir. Yani ek rapor, kök raporun tamamlayıcısıdır. Uyuşmazlığı baştan yeniden incelemenin, kök rapor sonucunu beğenmeyen tarafın talebiyle davayı yeniden kurmanın aracı değildir.

Mahkemenin rapordan sonraki üç seçeneği

SeçenekNe zaman kullanılırDayanak
Ek raporRaporda eksik kalan veya belirsiz bir husus vardır; aynı bilirkişiye yeni sorular yöneltilir.HMK m.281/2; 6754 s.K. m.3/7
Sözlü açıklamaBelirsizlik bilirkişinin duruşmada dinlenmesiyle giderilebilir; açıklama tutanağa geçirilir.HMK m.281/2, m.279/3
Yeni bilirkişi incelemesiRapor güvenilir değildir, uzmanlık yetersizdir veya raporlar arasında giderilemeyen çelişki vardır.HMK m.281/3

Bu ayrım, ek rapora itirazın temelini oluşturur. Mahkemenin ek rapor kararında bilirkişiye hangi soruların yöneltildiği ve hangi eksikliğin giderilmesinin istendiği belirlenmiş olmalıdır. Kanun bunu açıkça arar: ek rapor “yeni sorular düzenlemek suretiyle” alınır (m.281/2), görevlendirme kararında da inceleme konusu bütün sınırlarıyla ve açıkça belirlenir, bilirkişinin cevaplaması gereken sorular gösterilir (m.273/1). Bilirkişilik Kanunu da çözümü uzmanlık gerektiren sorun açıkça belirtilmeden ve inceleme konusunun kapsamı ile sınırları açıkça gösterilmeden bilirkişi görevlendirilemeyeceğini düzenler (6754 s.K. m.3/6).

Ek rapor kararını okuyun. Mahkeme dosyayı “itirazlar doğrultusunda ek rapor alınmak üzere” bilirkişiye göndermiş ve hiçbir soru düzenlememişse, ek raporun sınırı belirsiz kalır. Bu durumda bilirkişinin hangi hususu neden yeniden incelediği raporda görülmelidir. Soru düzenlenmeden alınan ek rapora itirazda, m.281/2 ve m.273/1 bu yönüyle de ileri sürülebilir.

Ek Rapora İtiraz Süresi: İki Hafta ve Ek Süre

Kanun ek rapor için ayrı bir itiraz süresi öngörmemiştir. Ek rapor da bir bilirkişi raporu olduğundan m.281/1 uygulanır: taraflar, raporun kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların tamamlattırılmasını, belirsizlik gösteren hususlar hakkında açıklama yapılmasını veya yeni bilirkişi atanmasını isteyebilir.

Talebin bu süre içinde hazırlanması çok zor veya imkânsızsa ya da özel veya teknik bir çalışmayı gerektiriyorsa, yine bu süre içinde mahkemeye başvuran tarafa, sürenin bitiminden itibaren işlemeye başlamak, bir defaya mahsus olmak ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verilebilir (m.281/1, ikinci cümle). Ek süre talebi, iki haftalık süre dolmadan yapılmalıdır. Süre dolduktan sonra ek süre istenemez.

Rapor, duruşma gününden önce birer örneği taraflara tebliğ edilmek üzere mahkemeye verilir (m.280). Tebliğ edilmeden ve itiraz süresi dolmadan ek rapora dayanılarak hüküm kurulması, tarafın açıklama ve ispat hakkını kapsayan hukuki dinlenilme hakkını (m.27) ihlal eder. Ek raporun duruşmada ilk kez görüldüğü durumlarda, itiraz için süre istenmesi ve bunun tutanağa geçirilmesi gerekir.

Ek rapora itirazda süre takvimi

AşamaSüreDayanak
Ek raporun tebliğiSüre tebliğ tarihinden başlar.HMK m.280, m.281/1
İtirazTebliğden itibaren iki hafta.HMK m.281/1
Ek süre talebiAynı iki hafta içinde istenir; bir defaya mahsus, en çok iki hafta, ilk sürenin bitiminden başlar.HMK m.281/1
Uzman görüşüTaraf uzman mütalaası sunabilir; sadece bu nedenle ayrıca süre istenemez.HMK m.293/1
Yeni rapor veya heyetSüreyi mahkeme belirler; rapor süresi üç ayı, basit yargılamada iki ayı geçemez.HMK m.274/1

Süre kanundan doğduğu için kesindir (m.94/1). Süresinde itiraz edilmeyen rapor bakımından usulî kazanılmış hak tartışması doğabilir. Bununla birlikte Hukuk Genel Kurulu, karar vermeye elverişli olmayan bir rapora taraflarca itiraz edilmemiş olmasının, hâkimin vereceği hükmü bağlayan bir usulî kazanılmış hak doğurmayacağını kabul etmiştir (15.03.2023 tarihli, 2022/508 E., 2023/226 K.). Yine de ilk kural değişmez: ek rapor aleyhe ise süresinde ve gerekçeli olarak itiraz edilir. Usulî kazanılmış hak konusunun ayrıntıları için Bilirkişi Raporuna İtirazda Yeniden Keşif ve Ek Rapor Talebi yazımıza bakılabilir.

Ek Rapora Hangi Sebeplerle İtiraz Edilir?

Ek rapora itiraz, “rapordaki aleyhe hususları kabul etmiyoruz” cümlesiyle yapılmaz. Her itiraz sebebi ayrı ayrı, dayandığı kanun hükmüyle ve raporun ilgili sayfası gösterilerek yazılmalıdır. Uygulamada en sık karşılaşılan dokuz sebep aşağıdadır.

Ek rapora itirazın dokuz sebebi

SebepNe aranırDayanak
1. Görevlendirmenin aşılmasıEk rapor, mahkemenin sorduğu sorularla sınırlı kalmış mı, yoksa uyuşmazlığı baştan yeniden mi incelemiş?HMK m.273/1, m.281/2; 6754 s.K. m.3/6-7
2. Kök raporla gerekçesiz çelişkiBilirkişi görüşünü değiştirmişse bunun sebebini göstermiş mi?HMK m.279/2, m.281/3
3. Süresinden sonra sunulan belgeEk rapor, dilekçelerde gösterilmeyip sonradan sunulan belgelere mi dayanıyor?HMK m.140/5, m.145
4. Taraftan doğrudan bilgi alınmasıBilirkişi mahkemenin izni olmadan veya diğer taraf yokken bir taraftan bilgi ya da belge almış mı?HMK m.278/1, m.278/3, m.275/2
5. Hukuki değerlendirmeRapor ispat yükü, sorumluluk, sözleşmenin yorumu gibi hukuki sonuçlara mı varmış?HMK m.279/4, m.266/1; 6754 s.K. m.3/2
6. Denetime elverişsizlikHangi belgenin incelendiği, hangi yöntemin uygulandığı ve sonuca nasıl varıldığı izlenebiliyor mu?HMK m.279/2, m.222
7. Hesap ve faiz hatasıAsıl alacak, faiz başlangıcı, oran ve gün sayısı doğru mu?TBK m.117, m.120; 3095 s.K. m.1-2
8. Talebin aşılmasıHesap, dava dilekçesindeki ve takip talebindeki tutarı aşıyor mu?HMK m.26; İİK m.58, m.67
9. İtirazların cevapsız kalmasıKök rapora yapılan itirazların her biri ek raporda karşılanmış mı?HMK m.27/2, m.281/2

1. Ek rapor görevlendirmenin dışına çıkmışsa

Bilirkişi görevini mahkemenin sevk ve idaresi altında yürütür (m.278/1). Görev alanı veya sınırları hakkında tereddüde düşerse bunun giderilmesini mahkemeden ister (m.278/2). Ek rapor kararında bilirkişiden yalnızca belirli bir kalemin hesaplanması istenmişken bilirkişinin uyuşmazlığın tamamını yeniden incelemesi, kök raporda varmadığı sonuçlara bu kez varması, görevlendirmenin aşılmasıdır. Aynı konuda bir kez rapor alınması esası (6754 s.K. m.3/7) bu durumda doğrudan ihlal edilmiş olur.

2. Ek rapor kök raporla çelişiyor ve gerekçe yoksa

Raporda gözlem ve inceleme konusu yapılan maddi vakıalar, gerekçe ve varılan sonuçlar bulunmalıdır (m.279/2). Aynı bilirkişi kök raporda “belge yok, hesap yapılamaz” deyip ek raporda tam tersi bir sonuca varmışsa, bu değişikliğin hangi yeni veriye dayandığını açıklamak zorundadır. Açıklama yoksa ya da yeni veri usulsüz yoldan dosyaya girmişse, ek rapor gerekçesizdir. Çelişen raporlar karşısında mahkemenin ne yapması gerektiği aşağıda ayrı başlıkta ele alınmıştır.

3. Ek rapor süresinden sonra sunulan belgeye dayanıyorsa

Uygulamada ek raporun en sık görülen kusuru budur. Kök rapor, iddiayı destekleyen belgelerin dosyada bulunmadığını tespit eder; aleyhine rapor çıkan taraf rapora itiraz dilekçesinin ekinde o güne kadar sunmadığı belgeleri verir; dosya ek rapor için bilirkişiye gider ve bilirkişi bu belgelere dayanarak görüşünü değiştirir. Oysa taraflar Kanunda belirtilen süreden sonra delil gösteremez (m.145) ve dilekçede gösterilmeyen belge ön incelemedeki iki haftalık süre içinde dahi dosyaya sokulamaz (m.139/1-ç, m.140/5). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 21.05.2025 tarihli ve 2024/9-208 E., 2025/328 K. sayılı kararında, baştan beri tarafın elinde bulunan ve bilirkişi raporundan sonra dosyaya verilen belgelerin dikkate alınmamasını hukuka uygun bulmuştur. Konunun bütün ayrıntıları Tahkikat Aşamasında Delil Sunulabilir mi? (HMK m.145) rehberimizdedir.

4. Bilirkişi bir taraftan doğrudan bilgi veya belge almışsa

Bilirkişi incelemesini gerçekleştirmek için kayıt ve belgelerin getirtilmesine ihtiyaç duyarsa, bir hafta içinde kendisini görevlendiren mahkemeye bilgi verir ve talepte bulunur (m.275/2). Tarafların bilgisine ancak mahkemenin de uygun bulması kaydıyla başvurabilir; taraflardan birinin bilgisine başvurulacaksa, taraflardan biri bulunmaksızın diğerinin dinlenemeyeceği bilirkişiye önceden hatırlatılır (m.278/3). Ek raporda “davacı tarafından tarafıma iletilen belgeler” veya “davacı kurumla yapılan görüşme” gibi ifadeler varsa, bu belgelerin mahkeme kararıyla mı alındığı ve diğer tarafa tebliğ edilip edilmediği sorgulanmalıdır.

5. Ek rapor hukuki değerlendirme içeriyorsa

Bilirkişi, raporunda ve sözlü açıklamaları sırasında çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hâkim tarafından yapılması gereken hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz (m.279/4; 6754 s.K. m.3/2). “İspat yükü davalıdadır”, “davalı sözleşmeye göre sorumludur”, “talep edilen faiz oranı sözleşmeye uygundur”, “davalı temerrüde düşmüştür” gibi ifadeler hukuki değerlendirmedir. Ek raporun bu bölümleri hükme esas alınamaz; itiraz dilekçesinde bu ifadeler raporun sayfası gösterilerek tek tek sayılmalıdır.

6. Ek rapor denetime elverişli değilse

Bir raporun denetime elverişli olması, okuyanın bilirkişinin hangi belgeyi incelediğini, hangi yöntemi uyguladığını ve sonuca nasıl vardığını izleyebilmesidir. Ek rapor yalnızca bir tarafın kendi sisteminden aldığı ekran görüntülerine, kendi düzenlediği tablolara veya kurum içi yazışmalara dayanıyorsa, bu kayıtların aslının incelenip incelenmediği raporda gösterilmelidir. Ticari davalarda ticari defterlerin delil olarak kabulü de şarta bağlıdır: defterlerin kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve kayıtlarının birbirini doğrulamış olması gerekir (m.222/2). Bu inceleme yapılmadan bir tarafın kayıtlarının doğru kabul edilmesi, raporu denetime elverişsiz kılar.

7. Ek raporda hesap veya faiz hatası varsa

Alacak davalarında ve itirazın iptali davalarında ek raporun asıl işlevi çoğu zaman hesaptır. Hesap hataları ayrı bir başlık altında, aşağıda ayrıntılı ele alınmıştır. Burada kısaca belirtmek gerekir ki faiz başlangıcı, faiz oranı ve gün sayısı, bilirkişinin kendi takdirine bırakılmış konular değildir; her biri bir kanun hükmüne veya sözleşme maddesine dayanmalıdır.

8. Ek rapor talebi aşıyorsa

Hâkim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez (m.26/1). İtirazın iptali davasında talebin sınırı ayrıca takip talebiyle çizilir. Takip talebinde alacağın tutarı, faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı gün ve borcun sebebi gösterilir (İİK m.58/2). İtirazın iptali davası, alacaklının genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat ederek borçlunun itirazının iptalini istediği davadır (İİK m.67/1). Bu nedenle ek raporun bulduğu tutar, takip talebindeki tutarla, faiz başlangıcıyla ve borç sebebiyle karşılaştırılmalıdır. Takipte istenenden yüksek bir faiz oranı, takipte gösterilenden farklı bir borç sebebi veya takip talebinde yer almayan bir alacak kalemi, ek raporun hükme esas alınmasını engeller.

9. Kök rapora yapılan itirazlar cevapsız kalmışsa

Ek rapor, kök rapora yapılan itirazları karşılamak için alınır. Bilirkişi yalnızca itiraz eden taraflardan birinin itirazlarını ele alıp diğer tarafın itirazlarını rapora aktarmakla yetinmişse, rapor tarafların itirazlarını karşılamamış demektir. Hukuki dinlenilme hakkı, mahkemenin tarafların açıklamalarını dikkate alarak değerlendirme yapmasını ve kararlarını somut ve açık olarak gerekçelendirmesini de içerir (m.27/2-c). Cevapsız bırakılan itirazlar, ek rapora itiraz dilekçesinde madde madde yeniden sayılmalı ve her birinin hangi sayfada karşılanmadığı gösterilmelidir.

Kök Rapor ile Ek Rapor Çelişirse Ne Olur?

Hâkim bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir (m.282). Bilirkişi raporu takdiri bir delildir ve hâkim gerekçesini açıkça göstererek raporun aksine de karar verebilir. Bu serbesti, birbiriyle çelişen iki rapordan birini gerekçesiz seçme yetkisi anlamına gelmez.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 20.02.2014 tarihli ve 2013/17848 E., 2014/2582 K. sayılı kararında bu ilkeyi bir itirazın iptali davasında uygulamıştır. Kaçak elektrik bedeline ilişkin takibe itirazın iptali istenen davada ilk bilirkişi kurulu trafonun davalıya ait olduğu sonucuna varmış, sonradan alınan ikinci kurul raporu ise ilk raporun eksik incelemeye dayandığını ve bu sonucu destekleyen belge bulunmadığını belirtmiştir. Mahkeme ilk rapora göre karar vermiştir. Daire, raporlar arasındaki çelişki giderilmeden hüküm kurulmasını eksik inceleme saymış, önceki bilirkişiler dışında uzman üç kişilik yeni bir kuruldan çelişkiyi giderecek denetime elverişli rapor alınması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

Kök rapor ile ek rapor aynı bilirkişiden geldiğinde bu ilke daha da önem kazanır. Aynı kişinin iki ayrı tarihte iki ayrı sonuca varması, ancak arada dosyaya usulüne uygun giren yeni bir veriyle açıklanabilir. Bu açıklama yoksa veya yeni veri usulsüz yoldan gelmişse, çelişkinin aynı bilirkişiden üçüncü bir raporla giderilmesi beklenemez. Bu durumda m.281/3 uyarınca yeni bir bilirkişi veya heyet görevlendirilmesi istenmelidir.

Tek taraflı itiraz ve usulî kazanılmış hak

Hukuk Genel Kurulu 15.03.2023 tarihli ve 2022/508 E., 2023/226 K. sayılı kararında, bir tarafın rapora itiraz etmemesinin bazı hâllerde diğer taraf lehine usulî kazanılmış hak doğurduğunu açıklamıştır. Kurulun verdiği örnek şudur: kusur oranlarına ilişkin rapora yalnızca bir taraf, kendi kusurunun fazla belirlendiğini ileri sürerek itiraz etmiş, diğer taraf itiraz etmemiştir. Bu tek taraflı itiraz üzerine alınan sonraki raporda itiraz edenin kusuru daha ağır belirlenirse, artık ilk rapordaki oranlar üzerinden karar verilmesi gerekir. İtiraz eden taraf aleyhine sonuç çıkarılamaz. Kurul bu yönde 18.02.2021 tarihli ve 2018/(21)10-94 E., 2021/111 K. sayılı kararına atıf yapmıştır.

Aynı kararda Kurul bu ilkenin sınırını da çizmiştir. Buradaki “kesinleşme”, tarafların benimsediği olgularla ilgilidir; mahkemeyi bağlayan bir kesinleşme değildir. Rapordaki teknik inceleme dosyadaki vakıalara ve hukuka uygun değilse hâkim yeni rapor alabilir veya gerekçesini göstererek raporun aksine karar verebilir. Karar vermeye elverişli olmayan bir rapora itiraz edilmemiş olması da usulî kazanılmış hak doğurmaz. Bu nedenle ek rapor aleyhe çıktığında usulî kazanılmış hak savunması tek başına yeterli görülmemeli, raporun esasına yönelik itirazlar da mutlaka yapılmalıdır.

Çelişkili raporlarda durum ve talep

DurumDeğerlendirmeTalep
Ek rapor, yeni bir veri olmadan kök raporun sonucunu tersine çevirmişGerekçesiz görüş değişikliği; denetime elverişsizEk raporun hükme esas alınmaması, yeni heyet (m.281/3)
Ek rapor, süresinden sonra sunulan belgeye dayanarak görüş değiştirmişDayanağı hükme esas alınamazBelgelerin ve ek raporun dikkate alınmaması (m.145)
İki ayrı bilirkişiden çelişen iki rapor varÇelişki giderilmeden hüküm kurulamazÖnceki bilirkişiler dışında uzman heyetten rapor
Yalnızca karşı taraf itiraz etmiş, ek rapor itiraz edenin lehine dönmüşKazanılmış hak ilkesi itiraz edenin aleyhine ağırlaştırmayı engeller, lehine dönüşü engellemezEsasa ilişkin itirazlar ve yeni heyet
Kök rapor hükme elverişsiz, ek rapor eksikliği gidermişUsulî kazanılmış hak doğmazEk raporun esasına yönelik itiraz

Hesap ve Faiz Hataları: Ek Raporu Satır Satır Denetlemek

Ek rapordaki hesap, itiraz dilekçesinden önce avukat tarafından yeniden yapılmalıdır. Hesabı yeniden yapmadan yazılan “hesap hatalıdır” itirazı mahkeme nezdinde karşılık bulmaz. Aşağıdaki kontrol listesi, alacak ve itirazın iptali davalarında ek raporun hesabını denetlemek için hazırlanmıştır.

Ek rapordaki hesabın kontrol listesi

KalemKontrolDayanak
Asıl alacakTutar takip talebindeki ve dava dilekçesindeki tutarla aynı mı? Brüt tutar mı, kesintiler düşülmüş net tutar mı?HMK m.26; İİK m.58/2
Borç sebebiEk raporun alacağı dayandırdığı sebep, takip talebinde gösterilen sebeple örtüşüyor mu?İİK m.58/2, m.67/1
Temerrüt tarihiFaiz, borçlunun ihtarla temerrüde düşürüldüğü tarihten mi başlatılmış? İhtar dosyada var mı?TBK m.117/1
Belirli vadeÖdeme günü sözleşmede belirlenmişse temerrüt o günün geçmesiyle mi kabul edilmiş?TBK m.117/2
Faiz türü ve oranıOran sözleşmeden mi, kanundan mı alınmış? Dayandığı belge rapora eklenmiş mi?TBK m.88, m.120; 3095 s.K. m.1-2
Oran sınırıTicari olmayan işte sözleşme faizi kanuni oranın yüzde elli, temerrüt faizi yüzde yüz fazlasını aşıyor mu?TBK m.88/2, m.120/2; TTK m.8/1
Gün sayısıBaşlangıç ve bitiş tarihleri arasındaki gün doğru sayılmış mı?Aritmetik
Bileşik faizFaize faiz yürütülmüş mü?3095 s.K. m.3; TTK m.8/2
Takiple karşılaştırmaHesaplanan işlemiş faiz takip talebindeki işlemiş faizden fazla veya farklı başlangıçlı mı?HMK m.26; İİK m.58/2

Faizin başlangıcı: Temerrüt

Muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer (TBK m.117/1). Borcun ifa edileceği gün birlikte belirlenmiş veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanarak taraflardan biri usulüne uygun bir bildirimle belirlemişse, bu günün geçmesiyle temerrüt gerçekleşir; haksız fiilde fiilin işlendiği, sebepsiz zenginleşmede zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte borçlu temerrüde düşmüş olur (m.117/2). Tacirler arasında temerrüde düşürmeye ilişkin ihbar ve ihtarlar noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imzalı kayıtlı elektronik posta ile yapılır (TTK m.18/3).

Ek rapor faizi bir olay tarihinden, örneğin bir ödemenin, bir iadenin veya bir zararın gerçekleştiği tarihten başlatmışsa, bu tarihin neden temerrüt tarihi olduğu açıklanmalıdır. Dosyada ihtar yoksa ve borç belirli bir vadeye bağlanmamışsa, takipten önceki dönem için işlemiş faiz hesaplanması doğru değildir. Temerrüt tarihinin belirlenmesi de hukuki bir değerlendirmedir ve bilirkişiye bırakılamaz (m.279/4).

Faizin oranı

Faiz oranı sözleşmede kararlaştırılmamışsa kanuni faiz uygulanır. 3095 sayılı Kanun’un 16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanun’la değişik 1 inci maddesine göre kanuni faiz, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni üzerinden hesaplanır; 30 Haziran günü belirlenen oran önceki yılın 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında bu oranın yüzde sekseni geçerli olur. Temerrüt faizi, sözleşmeyle aksi kararlaştırılmadıkça bu orana göre ödenir; Merkez Bankasının kısa vadeli avanslar için uyguladığı oran daha yüksekse ticari işlerde temerrüt faizi bu oran üzerinden istenebilir (3095 s.K. m.2).

Sözleşmede oran kararlaştırılmışsa, ek rapor bu oranın sözleşmedeki ölçüte uygun olarak belirlendiğini göstermelidir. “Alacaklının en yüksek kredi faizi” gibi bir tarafın kendi uygulamasına bağlanan ölçütlerde, o oranın hangi tarihte, hangi kararla belirlendiği ve nerede ilan edildiği dosyaya konulmadıkça bilirkişi bu ölçütün yerine başka bir oran koyamaz. Merkez Bankasının yayımladığı ağırlıklı ortalama kredi faiz oranları, bankalarca uygulanan oranların ortalamasıdır; ne bir tarafın kendi oranıdır ne de en yüksek orandır. Ticari işlerde faiz oranı serbestçe belirlenir (TTK m.8/1); ticari olmayan işlerde ise sözleşme faizi kanuni oranın yüzde elli fazlasını, temerrüt faizi yüzde yüz fazlasını aşamaz (TBK m.88/2, m.120/2).

Hesabı yeniden yapmak: Basit faiz formülü

Kanuni ve temerrüt faizinde mürekkep faiz yürütülemez (3095 s.K. m.3). Basit faiz şöyle hesaplanır: asıl alacak × yıllık oran × gün sayısı / 36.500. Örneğin 100.000 TL asıl alacak için yüzde 40 oranla 60 günlük faiz, 100.000 × 40 × 60 / 36.500 = 6.575,34 TL’dir. Ek rapor aynı dönemi 90 gün sayarsa sonuç 9.863,01 TL olur; aradaki 3.287,67 TL yalnızca gün sayısındaki hatadan doğar. Gün sayısı, başlangıç tarihi ve oran ayrı ayrı denetlenmeden ek raporun faiz hesabı kabul edilmemelidir.

Faiz hesabını yeniden yapmak için Yasal Faiz Hesaplama aracımızdan yararlanılabilir. İtirazın iptali davasında ek raporun bulduğu işlemiş faiz, takip talebindeki işlemiş faizle karşılaştırılmalı; ek rapor takipteki faizden daha az bulmuşsa aradaki farkın dayanaksız olduğu, daha fazla bulmuşsa talebin aşıldığı itiraz dilekçesinde ayrıca belirtilmelidir. İtirazın iptali davası ve icra inkâr tazminatı için İtirazın İptali ve İcra İnkâr Tazminatı rehberimize bakılabilir.

Ek Rapordan Sonra Mahkeme Ne Yapabilir?

Ek rapora itiraz edildiğinde mahkeme dört şeyden birini yapabilir: ek raporu yeterli görerek yargılamaya devam etmek, bilirkişiyi duruşmaya çağırıp sözlü açıklamasını almak, yeni bir bilirkişi veya heyet görevlendirmek ya da gerekçesini göstererek rapordan ayrılmak. İtiraz edilmesi, mahkemeyi kendiliğinden yeni bir rapor almaya zorlamaz; m.281 bunu bir zorunluluk olarak düzenlememiştir. Bu nedenle itiraz dilekçesinde yeni heyet talebinin neden zorunlu olduğu, yani çelişkinin, uzmanlık eksikliğinin veya usulsüz dayanağın başka türlü giderilemeyeceği açıkça gösterilmelidir.

Ek rapora itirazdan sonra mahkemenin seçenekleri

SeçenekNe zaman uygunDayanak
Bilirkişinin sözlü açıklamasıBelirsizlik birkaç soruyla giderilebiliyorsa; taraf vekilleri bilirkişiye doğrudan soru yöneltebilir.HMK m.281/2, m.152/1
Yeni bilirkişi veya heyetRaporlar çelişiyor, uzmanlık yetersiz veya ek rapor usulsüz dayanağa sahipse.HMK m.281/3, m.267
Rapordan gerekçeli ayrılmaTeknik inceleme dosyadaki vakıalara ve hukuka uygun değilse.HMK m.282, m.297/1-c
Uzman görüşünün dinlenmesiTaraf uzman mütalaası sunmuşsa uzman duruşmaya çağrılıp dinlenebilir.HMK m.293/2

Uzman görüşü bu aşamada etkili bir araçtır. Taraflar, dava konusu olayla ilgili olarak uzmanından bilimsel mütalaa alabilir; sadece bu nedenle ayrıca süre istenemez (m.293/1). Hâkim, talep üzerine veya kendiliğinden, uzmanın davet edilerek dinlenmesine karar verebilir; uzman çağrıldığı duruşmaya geçerli bir özrü olmadan gelmezse raporu değerlendirilmez (m.293/2-3). Hesap ağırlıklı ek raporlarda bir mali müşavirden, bankacılık işlemlerinde ödeme sistemleri uzmanından alınacak mütalaa, yeni heyet talebini somut bir dayanağa kavuşturur. Ayrıntı için Uzman Görüşü Sunulması Dilekçesi Örneği yazımıza bakılabilir.

Yeni heyet talebinin reddi bir ara karardır ve tek başına kanun yoluna götürülemez; hükümle birlikte istinafta ileri sürülür. Bu nedenle talebin ve ret kararının tutanağa geçmiş olması önemlidir. Son olarak, kasten veya ağır ihmal sonucu düzenlenmiş gerçeğe aykırı bir raporun hükme esas alınması sebebiyle zarar görenler, Devlet aleyhine tazminat davası açabilir; Devlet sorumlu bilirkişiye rücu eder (m.285). Bu dava, rapor ilk derece mahkemesince hükme esas alınmışsa o mahkemenin bağlı olduğu bölge adliye mahkemesi hukuk dairesinde görülür (m.286/1).

Ek Rapora İtiraz Dilekçesi Nasıl Kurulur?

İyi bir itiraz dilekçesi, hâkimin bir kez okuduğunda raporun neden hükme esas alınamayacağını ve ne istendiğini anlayabileceği biçimde kurulur. Sıralama önemlidir: önce raporun dayanağını ortadan kaldıran usul itirazları, sonra raporun içeriğine yönelik esas itirazları, en sonda açık talepler gelir.

Ek rapora itiraz dilekçesinin iskeleti

BölümİçerikNot
GirişEk raporun tarihi, tebliğ tarihi, süresinde itiraz edildiği; kök raporun sonucu ile ek raporun sonucu arasındaki farkın tek cümlelik özeti.Hâkim farkı ilk paragrafta görmelidir.
Usul itirazlarıGörevlendirmenin aşılması, süresinden sonra sunulan belge, taraftan doğrudan bilgi alınması.Her biri ayrı başlık, başlıkta kanun maddesi.
Esas itirazlarıKök raporla çelişki, hukuki değerlendirme, denetime elverişsizlik, cevapsız kalan itirazlar.Raporun sayfa numarası gösterilir.
Hesap itirazlarıAsıl alacak, temerrüt, faiz oranı, gün sayısı, takip talebiyle karşılaştırma.Yeniden yapılmış hesap rakamıyla yazılır.
TalepEk raporun hükme esas alınmaması; yeni heyet ve uzmanlık alanları; bilirkişinin sözlü açıklaması; soru listesi.Talep somut olmalıdır.

Yeni heyet istenirken heyetin hangi uzmanlık alanlarından oluşması gerektiği ve heyete hangi soruların yöneltilmesi gerektiği de yazılmalıdır. Mahkeme kural olarak tek bilirkişi görevlendirir; tek sayıda ve birden fazla kişiden oluşan bir kurul görevlendirecekse bunun gerekçesini açıkça göstermek zorundadır (m.267). Talebin içinde uzmanlık alanlarının sayılması, bu gerekçeyi mahkemeye hazır sunar.

Yeni heyete yöneltilecek soru örnekleri

KonuSoru
DayanakHesaba esas alınan belgeler hangileridir; bunlar dosyaya hangi tarihte ve hangi dilekçeyle girmiştir?
Ödeme akışıUyuşmazlık konusu bedel karşı tarafa hangi tarihte, hangi hesaba ve hangi tutarda ödenmiştir?
KayıtlarBu ödemeler tarafların ticari defterlerinde ve banka hesap hareketlerinde nasıl görünmektedir?
Zararİddia edilen zarar, tarafın malvarlığından fiilen çıkan tutar mıdır; mahsup veya bloke var mıdır?
FaizFaiz hangi tarihten, hangi oranla ve kaç gün için hesaplanmıştır; oranın dayanağı nedir?
KarşılaştırmaBulunan tutarlar takip talebindeki ve dava dilekçesindeki tutarlarla nasıl karşılaştırılmaktadır?

Dilekçe Örneği 1: Kök Raporla Çelişen ve Sonradan Sunulan Belgeye Dayanan Ek Rapora İtiraz

Aşağıdaki metin, bir alacak veya itirazın iptali davasında kök rapor davalı lehine çıktıktan sonra, davacının rapora itiraz dilekçesi ekinde sunduğu belgelere dayanarak düzenlenen ve sonucu tersine çeviren ek rapora karşı davalı vekili tarafından verilecek itiraz için hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulmalı, dosyada bulunmayan hususlar çıkarılmalıdır.

[ ] ASLİYE HUKUK / ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE

DOSYA NO: [Yıl/Esas]

İTİRAZ EDEN DAVALI: [Ad Soyad]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]

DAVACI: [Unvan]

KONU: [Tarih] tarihli bilirkişi ek raporuna itirazlarımızın sunulmasıdır.

AÇIKLAMALAR

1. [Tarih] tarihli ek rapor [tebliğ tarihi] tarihinde tebliğ edilmiş olup süresi içinde itiraz ediyoruz. Aynı bilirkişi [tarih] tarihli kök raporunda davacının iddiasını destekleyen somut ve denetlenebilir bir belgenin dosyada bulunmadığını tespit etmiştir. Ek raporda bu tespitten dönülmüştür. Dönüşün tek dayanağı, davacının kök rapordan sonra [tarih] tarihli dilekçesi ekinde sunduğu belgelerdir. Bu belgelere muvafakatimiz yoktur.

A. Ek rapor süresinden sonra sunulan belgelere dayanmaktadır (HMK m.119/1-f, m.140/5, m.145)

2. Ek rapora dayanak yapılan [belgelerin adı] dava dilekçesinde delil olarak gösterilmemiş, dilekçeye eklenmemiş ve ön inceleme aşamasında da sunulmamıştır. Taraflar Kanunda belirtilen süreden sonra delil gösteremez. Belgeler davacının kendi kayıtlarından ibarettir ve dava açılmadan önce de davacının elindedir; süresinde sunulmamaları davacının kusurudur. Davacı sonradan delil göstermek için izin istememiş, gecikmenin sebebini de açıklamamıştır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 21.05.2025 tarihli ve 2024/9-208 E., 2025/328 K. sayılı kararında, tarafın elinde bulunduğu hâlde bilirkişi raporundan sonra sunulan belgelerin dikkate alınamayacağını kabul etmiştir.

B. Ek rapor görevlendirmenin sınırını aşmıştır (HMK m.281/2, m.273/1; 6754 s.K. m.3/7)

3. Aynı konuda bir kez rapor alınması esastır; ek rapor ancak rapordaki eksiklik veya belirsizliğin giderilmesi için istenebilir. Kök raporda eksiklik veya belirsizlik yoktur; rapor, dosyada belge bulunmadığını açıkça tespit etmiştir. Eksik olan rapor değil, davacının delilidir. Ek rapor kararında bilirkişiye yeni bir soru da yöneltilmemiştir. Bilirkişi bu hâliyle uyuşmazlığı baştan yeniden incelemiş ve kök raporla bağdaşmayan bir sonuca varmıştır.

C. Kök rapor ile ek rapor arasındaki çelişki giderilmemiştir (HMK m.279/2, m.281/3)

4. Kök raporun [sayfa] sayfasında [tespit]; ek raporun [sayfa] sayfasında ise [çelişen tespit] yazılıdır. Bilirkişi aynı olay için iki ayrı sonuç bildirmiş, görüşünü neden değiştirdiğini açıklamamıştır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 20.02.2014 tarihli ve 2013/17848 E., 2014/2582 K. sayılı kararında, raporlar arasındaki çelişki giderilmeden hüküm kurulmasını eksik inceleme saymış ve önceki bilirkişiler dışında uzman bir kuruldan rapor alınması gerektiğini belirtmiştir.

D. Ek rapor hukuki değerlendirme içermektedir (HMK m.279/4; 6754 s.K. m.3/2)

5. Ek raporun [sayfa] sayfasında “[ifade]” ve “[ifade]” sonuçlarına varılmıştır. Sözleşmenin yorumu, ispat yükü, sorumluluk ve temerrüt hâkimin çözeceği hukuki meselelerdir. Raporun bu bölümleri hükme esas alınamaz.

E. Ek rapor denetime elverişli değildir (HMK m.279/2, m.222, m.278/3)

6. Ek rapor davacının kendi sisteminden aldığı ekran görüntülerine ve kendi düzenlediği tablolara dayanmaktadır. Bu kayıtların aslı, davacının ticari defterleri ve banka hesap hareketleri incelenmemiş, bedelin müvekkile hangi tarihte ve hangi tutarda ödendiği tespit edilmemiştir. [Bilirkişi davacıyla doğrudan yazışmışsa: Raporda davacı tarafından bilirkişiye iletildiği belirtilen belgeler mahkeme kararıyla istenmemiş ve müvekkile tebliğ edilmemiştir.]

7. Kök rapora karşı [tarih] tarihli dilekçemizle ileri sürdüğümüz itirazlar ek rapora aynen aktarılmış, ancak hiçbiri karşılanmamıştır.

SONUÇ VE İSTEM

8. Ek rapora itirazlarımızın kabulüne,

9. Süresinden sonra sunulan belgelere muvafakatimiz bulunmadığından bu belgelerin ve bunlara dayanan ek raporun hükme esas alınmamasına,

10. Davacı davasını süresinde gösterdiği delillerle ispatlayamadığından davanın reddine,

11. Mahkemeniz aksi kanaatte ise, usule ilişkin itirazlarımız saklı kalmak kaydıyla, önceki bilirkişi dışında [uzmanlık alanları] alanlarında uzman bilirkişilerden oluşacak bir heyetten, ekte sunduğumuz sorular da yöneltilerek rapor alınmasına (HMK m.281/3) karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz. [Tarih]

Davalı Vekili
Av. [Ad Soyad]

Dilekçe Örneği 2: Hesap ve Faiz Hatası İçeren Ek Rapora İtiraz

Bu metin, kök rapordaki bir alacak kalemini gerekçesiz düşüren, faizi yanlış başlangıçla ve dayanaksız bir oranla hesaplayan ek rapora karşı davacı vekili tarafından verilecek itiraz için hazırlanmıştır. Aynı yapı, hesabı talebi aşan ek rapora karşı davalı tarafından da kullanılabilir.

[ ] ASLİYE HUKUK / ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE

DOSYA NO: [Yıl/Esas]

İTİRAZ EDEN DAVACI: [Ad Soyad / Unvan]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]

DAVALI: [Ad Soyad / Unvan]

KONU: [Tarih] tarihli bilirkişi ek raporundaki hesaba itirazlarımızın sunulmasıdır.

AÇIKLAMALAR

1. [Tarih] tarihli ek rapor [tebliğ tarihi] tarihinde tebliğ edilmiş olup süresi içinde itiraz ediyoruz. Kök raporda [kalem] alacağı [tutar] TL olarak hesaplanmışken ek raporda bu kalem [tutar] TL’ye indirilmiş, işlemiş faiz de [tutar] TL yerine [tutar] TL bulunmuştur.

A. Kök rapordaki alacak kalemi gerekçesiz düşürülmüştür (HMK m.279/2, m.281/2)

2. Ek rapor kararında bilirkişiden yalnızca [soru] sorusunun cevaplanması istenmiştir. Bilirkişi bu soruyu cevaplamakla yetinmemiş, kök raporda hesapladığı [kalem] kalemini hiçbir yeni belgeye dayanmadan ve görüş değişikliğinin sebebini açıklamadan düşürmüştür. Aynı bilirkişinin aynı belgelerden iki ayrı sonuca varması gerekçe yokluğudur.

B. Faiz başlangıcı hatalıdır (TBK m.117)

3. Ek raporda faiz [tarih] tarihinden başlatılmıştır. Oysa davalı, [tarih] tarihinde tebliğ edilen ihtarnameyle temerrüde düşürülmüştür / sözleşmenin [madde] maddesinde ödeme günü [tarih] olarak belirlenmiştir. Faizin bu tarihten başlatılması gerekir. Temerrüt tarihinin belirlenmesi hukuki bir değerlendirme olup bilirkişinin takdirine bırakılamaz (HMK m.279/4).

C. Faiz oranının dayanağı gösterilmemiştir (TBK m.120; 3095 s.K. m.1-2; TTK m.8/1)

4. Taraflar arasındaki sözleşmenin [madde] maddesinde [oran ölçütü] kararlaştırılmıştır. Ek raporda bu ölçüt yerine [uygulanan oran] uygulanmış, oranın hangi tarihe ve hangi kaynağa dayandığı gösterilmemiştir. Sözleşmede kararlaştırılan oran uygulanmalı, oranın kaynağı rapora eklenmelidir.

D. Doğru hesap

5. [Tutar] TL asıl alacak için [tarih] ile [tarih] arasındaki [gün] gün ve yüzde [oran] oran üzerinden basit faiz, [tutar] × [oran] × [gün] / 36.500 = [sonuç] TL’dir. Ek rapordaki hesap [gün sayısı / oran / başlangıç] yönünden hatalı olup aradaki fark [tutar] TL’dir. Hesap tablosu ektedir.

SONUÇ VE İSTEM

6. Ek rapora itirazlarımızın kabulüne,

7. Bilirkişiden, kök rapordaki [kalem] kaleminin neden düşürüldüğünü açıklayan ve faizi [tarih] tarihinden itibaren sözleşmedeki oranla yeniden hesaplayan ek rapor alınmasına; bu mümkün görülmezse yeni bir bilirkişiden rapor alınmasına (HMK m.281/2-3),

8. Bilirkişinin duruşmaya davet edilerek sözlü açıklamasının alınmasına (HMK m.281/2) karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz. [Tarih]

Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]


EKLER: 1) Faiz hesap tablosu. 2) İhtarname ve tebliğ şerhi. 3) [Varsa] uzman mütalaası.

Dilekçe örnekleri hakkında. Bu metinler genel çerçevedir. Ek rapora itiraz, görevlendirme kararı, kök rapor, kök rapora yapılan itirazlar ve duruşma tutanakları birlikte incelenerek kurulmalıdır. Hesaba yönelik itirazlarda rakamlar mutlaka yeniden hesaplanarak yazılmalıdır.

Sık Yapılan Hatalar

Ek rapora itirazda sık yapılan hatalar ve doğrusu

HataSonucuDoğrusu
Ek rapor lehe değil diye hiç itiraz etmemekUsulî kazanılmış hak tartışmasında savunmasız kalınır.Aleyhe her husus için süresinde itiraz edilir.
“Aleyhe hususları kabul etmiyoruz” demekle yetinmekSomut itiraz yapılmamış sayılabilir.Her sebep ayrı başlık, kanun maddesi ve rapor sayfasıyla yazılır.
Ek süreyi iki hafta dolduktan sonra istemekTalep süresinden sonra yapılmış olur.Ek süre ilk iki hafta içinde istenir (m.281/1).
Sonradan sunulan belgeye yalnızca içerik yönünden itiraz etmekBelgenin süresiz sunulması tartışma dışı kalır.Önce muvafakat edilmediği ve m.145, sonra içerik itirazı.
Hesabı yeniden yapmadan “hesap hatalı” demekİtiraz mahkemede karşılık bulmaz.Hesap yeniden yapılır, fark rakamla gösterilir.
Yeni heyet isterken uzmanlık alanı ve soru belirtmemekMahkeme aynı bilirkişiden ek rapor almakla yetinebilir.Heyetin uzmanlık alanları ve soru listesi yazılır.
Ret kararını tutanağa geçirtmemekİstinafta usul hatasının ispatı güçleşir.Talep ve ret tutanağa geçirilir (m.154, m.156).
Takip talebiyle karşılaştırma yapmamakTalebi aşan veya farklı sebebe dayanan hesap gözden kaçar.Ek rapor takip talebiyle satır satır karşılaştırılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Ek rapora itiraz süresi kaç gündür?

Ek rapor da bir bilirkişi raporu olduğundan HMK m.281/1 uygulanır: itiraz, raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde yapılır. Teknik bir çalışma gerekiyorsa aynı iki hafta içinde başvurularak bir defaya mahsus ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre istenebilir.

Ek rapor ne zaman alınır?

HMK m.281/2 uyarınca mahkeme, bilirkişi raporundaki eksiklik veya belirsizliğin giderilmesi için bilirkişiden yeni sorular düzenleyerek ek rapor alabilir. Bilirkişilik Kanunu m.3/7’ye göre aynı konuda bir kez rapor alınması esastır; ek rapor yalnızca eksikliğin veya belirsizliğin giderilmesi için istenebilir.

Ek rapor kök raporun tam tersini söylüyorsa ne yapılmalı?

Bilirkişinin görüş değişikliğinin hangi yeni veriye dayandığı sorgulanmalı, gerekçe yoksa veya yeni veri usulsüz yoldan dosyaya girmişse ek raporun hükme esas alınmaması ve önceki bilirkişi dışında uzman bir heyetten rapor alınması istenmelidir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2013/17848 E., 2014/2582 K. sayılı kararında raporlar arasındaki çelişki giderilmeden hüküm kurulmasını eksik inceleme saymıştır.

Ek rapor sonradan sunulan belgelere dayanabilir mi?

Dilekçelerde gösterilmeyen ve süresinde sunulmayan belgeler HMK m.145’teki koşullar bulunmadıkça dikkate alınamaz; bu belgelere dayanan ek rapor da hükme esas alınamaz. Hukuk Genel Kurulu 2024/9-208 E., 2025/328 K. sayılı kararında, tarafın elinde bulunduğu hâlde bilirkişi raporundan sonra sunulan belgelerin dikkate alınmamasını hukuka uygun bulmuştur.

Bilirkişi hukuki değerlendirme yapabilir mi?

Hayır. HMK m.279/4 ve Bilirkişilik Kanunu m.3/2 uyarınca bilirkişi, çözümü uzmanlık gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hukuki nitelendirme ve değerlendirmede bulunamaz. İspat yükü, sorumluluk, temerrüt ve sözleşmenin yorumu hâkime aittir.

Bilirkişi taraflardan birinden doğrudan belge alabilir mi?

Bilirkişi kayıt ve belgelerin getirtilmesine ihtiyaç duyarsa bunu mahkemeden ister (HMK m.275/2). Tarafların bilgisine ancak mahkemenin uygun bulmasıyla başvurabilir ve taraflardan biri bulunmaksızın diğeri dinlenemez (m.278/3). Mahkeme kararı olmadan bir taraftan alınan belgeye dayanan ek rapor sorgulanmalıdır.

Ek rapora itiraz edilmezse ne olur?

Süre kesin olduğundan itiraz hakkı kaybedilir ve usulî kazanılmış hak tartışması doğabilir. Bununla birlikte Hukuk Genel Kurulu 2022/508 E., 2023/226 K. sayılı kararında, karar vermeye elverişli olmayan bir rapora itiraz edilmemesinin hâkimi bağlayan bir usulî kazanılmış hak doğurmayacağını belirtmiştir. Güvenli yol, aleyhe her husus için süresinde itiraz etmektir.

Ek rapora itiraz edilince mahkeme yeni bilirkişi atamak zorunda mı?

Hayır. HMK m.281 yeni bilirkişi atanmasını mahkemenin takdirine bırakmıştır; hâkim raporu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir (m.282). Bu nedenle yeni heyetin neden zorunlu olduğu, yani çelişkinin, uzmanlık eksikliğinin veya usulsüz dayanağın başka türlü giderilemeyeceği itiraz dilekçesinde gösterilmelidir.

Ek rapordaki faiz hesabı nasıl kontrol edilir?

Asıl alacak, temerrüt tarihi (TBK m.117), faiz oranı ve dayanağı, gün sayısı ve takip talebindeki tutarlar ayrı ayrı denetlenir. Basit faiz, asıl alacak × yıllık oran × gün / 36.500 formülüyle hesaplanır; kanuni ve temerrüt faizinde mürekkep faiz yürütülemez (3095 s.K. m.3).

Ek rapora karşı uzman görüşü sunulabilir mi?

Evet. HMK m.293 uyarınca taraflar uzmanından bilimsel mütalaa alabilir; sadece bu nedenle ayrıca süre istenemez. Hâkim uzmanın duruşmada dinlenmesine karar verebilir; uzman geçerli özrü olmadan gelmezse raporu değerlendirilmez.

Güncellik notu. Bu yazıdaki madde metinleri; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ve 16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanun’la değişik 3095 sayılı Kanun’un güncel metinlerinden Kasım 2026’da kontrol edilmiştir.

İlgili Rehberler

Ek rapor davanın sonucunu değiştirebilir

Kök raporla çelişen, sonradan sunulan belgeye dayanan veya hesabı hatalı bir ek rapora iki hafta içinde gerekçeli itiraz edilmelidir. Değerlendirme için: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

Dosyanız için değerlendirme

Görevlendirme kararını, kök raporu, ek raporu ve hesap tablosunu birlikte inceleyip itirazın hangi eksende kurulacağını belirleyelim. Telefon: 0554 648 37 15

İletişime Geçin

Bu içerik yargılama usulü alanındadır.

Yargılama Usulü Rehberi  ·  Dilekçe örnekleri  ·  Tüm hukuk dalları  ·  Hukuk gündemi

Post by Av. Fatma Öztürk