Şirket Adına, İş Yeri veya Ticari Araç İçin Tasarruf Finansman: Tüketici Sayılır mıyım? Katılımevim ve Birevim’de Tüzel Kişi ve Esnaf Müşteri (2026) — Yönetmelik m.16/1 ve 21/1, TKHK m.3, TTK m.4, 5/A ve 19, HMK m.17, TBK m.20-25

Katılımevim veya Birevim ile şirketiniz adına, iş yeriniz için ya da ticari aracınız için tasarruf finansman sözleşmesi yaptıysanız, uyuşmazlıkta ilk soru tüketici sayılıp sayılmadığınızdır. Bu sorunun cevabı başvuracağınız merciyi, dava şartını, sözleşmedeki yetki maddesinin sizi bağlayıp bağlamadığını ve haksız şart korumasından yararlanıp yararlanamayacağınızı belirler. Tüketici, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişidir (TKHK m.3). Bir şirketin ticari işletmesi için yaptığı sözleşme, kural olarak tüketici işlemi değildir. Buna karşılık 6361 sayılı Kanunun cayma, fesih ve iade hükümleri “müşteri” için konulmuştur ve Yönetmelik müşteriyi tasarruf finansman sözleşmesi imzalayan gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlar. Yani şirket müşteri de birikimini aynı kurallarla geri alır; değişen, bu hakkı hangi yoldan ve hangi kurallarla arayacağıdır.

Kimler Tasarruf Finansman Müşterisi Olabilir?

Tasarruf finansman mevzuatı gerçek kişi ile tüzel kişi müşteriyi aynı kavram altında toplar, ancak tüzel kişiler için ayrıca sınırlamalar öngörür. Bu sınırlamalar, bir şirketin hangi amaçla ve hangi tür sözleşme yapabileceğini belirler.

1- Yönetmelik m.3 bakımından, müşteri tanımı: Müşteri, tasarruf finansman sözleşmesi imzalayan gerçek veya tüzel kişidir. Kanunun cayma, fesih ve iade hükümleri bu kavram üzerinden işler.

2- Yönetmelik m.16/1 bakımından, konu sınırlaması: Tasarruf finansman sözleşmelerine yalnızca konut, çatılı iş yeri veya taşıt edinimi amacıyla tasarruf yapılması ve finansman sağlanması konu edilebilir. 30.05.2025 tarihli değişiklikle eklenen hükme göre tüzel kişi müşteriler ile konut finansmanına yönelik sözleşme yapılamaz. Şirket müşteri bu nedenle yalnızca çatılı iş yeri veya taşıt için sözleşme kurabilir.

3- Yönetmelik m.16/3 bakımından, belgeleme: Şirketler, kimliklerini belgelemeyen gerçek kişi ya da imza sirkülerini veya beyannamesini belgelemeyen tüzel kişi müşteriler ile sözleşme düzenleyemez ve işlem yapamaz. Şirket adına imza atan kişinin temsil yetkisi bu belgelerle gösterilir.

4- Yönetmelik m.21/1 bakımından, çekiliş ve oran sınırı: Tüzel kişi müşterilere çekilişli sözleşme düzenlenemez; tüzel kişilerle yapılan sözleşmeler toplam sözleşme tutarının yüzde beşini geçemez ve Kurul bu oranı iki katına kadar artırabilir. Şirket müşteri bu nedenle yalnızca müşteri bazlı sözleşme yapabilir.

Tüketici miyim? Ölçüt Amaçtır

Tüketici olup olmamak, kişinin sıfatına değil, işlemin amacına göre belirlenir. Aynı kişi bir sözleşmede tüketici, başka bir sözleşmede tacir olarak hareket edebilir.

1- TKHK m.3 bakımından, tanımlar: Tüketici, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişidir. Tüketici işlemi ise ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden kişiler ile tüketiciler arasında kurulan her türlü sözleşme ve hukuki işlemdir. Tanımda tüzel kişilere de yer verildiği için, ticari amaç gütmeyen bir tüzel kişi de belirli bir işlemde tüketici olabilir.

2- TTK m.3 ve m.19/1 bakımından, ticari iş: Bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir. Bir tacirin borçlarının ticari olması asıldır; ancak gerçek kişi olan tacir, işlemi yaptığı anda bunun ticari işletmesiyle ilgili olmadığını diğer tarafa açıkça bildirir veya işin ticari sayılmasına durum elverişli olmazsa borç adi sayılır. Ticaret şirketi bakımından böyle bir istisna yoktur.

3- TTK m.19/2 bakımından, tek taraflı ticari iş: Taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça diğeri için de ticari iş sayılır. Tüketici işlemlerinde 6502 sayılı Kanunun özel hükümleri bu kuralın önüne geçer; tüketici, karşı tarafın tacir olması nedeniyle tüketici korumasını kaybetmez.

Esnaf ve serbest meslek sahipleri bakımından gri alan geniştir. Yargıtay uygulamasında, mal veya hizmetin mesleki faaliyette kullanılmak üzere edinildiği durumlarda tüketici işleminin bulunmadığı kabul edilmektedir; buna karşılık aynı kişinin ailesi için edindiği ev veya araç tüketici işlemidir. Şahıs işletmesi sahibi olan gerçek kişi tacir için TTK m.19/1’deki istisna ayrıca önem taşır: işlem sırasında sözleşmenin ticari işletmeyle ilgili olmadığı karşı tarafa açıkça bildirilmişse borç adi sayılır. Bu bildirimin sonradan ispat edilebilmesi için sözleşmede veya ayrı bir yazıda yer alması gerekir.

Şirketin sözleşmeyi kurarken müşteriden aldığı beyanlar da bu değerlendirmeye girer. Sözleşmede finansman konusunun “ticari faaliyette kullanılacağı” beyan edilmişse, müşterinin sonradan tüketici olduğunu ileri sürmesi zorlaşır; tersine, aile kullanımına yönelik bir beyan tüketici sıfatını destekler. Beyanın gerçeği yansıtmaması hâlinde ise asıl belirleyici olan fiilî kullanım amacıdır.

Tablodaki tartışmalı durumlarda yanlış merciye başvurmak zaman kaybına yol açar. Bu nedenle sözleşmenin kimin adına yapıldığı, finansman konusunun kimin adına tescil edileceği ve sözleşmede kullanım amacına ilişkin bir beyan bulunup bulunmadığı, başvuru yapılmadan önce belgelerle kontrol edilmelidir.

Tüketici Olmak veya Olmamak Neyi Değiştirir?

Tüketici sıfatı, uyuşmazlığın hangi usulle ve hangi kurallarla çözüleceğini belirler. Aşağıdaki tablo, aynı iade uyuşmazlığının tüketici müşteri ile şirket müşteri bakımından nasıl farklı yollardan ilerlediğini gösterir.

Şirket Müşteri İçin de Aynen Geçerli Olan Haklar

Tüketici sayılmamak, tasarruf finansman mevzuatının müşteriye tanıdığı hakları ortadan kaldırmaz. 6361 sayılı Kanun ve Yönetmelik bu hakları “müşteri” için düzenler ve müşteri tanımı tüzel kişileri de kapsar.

1- 6361 m.39/A/3 bakımından, cayma: Müşteri, sözleşmenin kurulmasından itibaren on dört gün içinde cayabilir; organizasyon ücreti dâhil hiçbir kesinti yapılmaksızın yapılan bütün ödemeler cayma bildiriminden itibaren on dört gün içinde iade edilir (Yön. m.17/8).

2- 6361 m.39/A/4 bakımından, fesih: Müşteri tasarruf dönemi bitene kadar sözleşmeyi feshedebilir; şirket organizasyon ücreti dışındaki toplam birikimi, iade talep tarihinden itibaren azami altmış gün içinde müşterinin kendi adına açılmış banka hesabına defaten iade eder (Yön. m.17/8). Şirket müşteride bu hesap şirketin kendi adına açılmış hesabıdır; ortak veya yöneticinin kişisel hesabına iade yapılmaz.

3- Yönetmelik m.17/1 ve m.17/7 bakımından, kısıtlama yasakları: Tahsisattan önce sona eren sözleşmede tasarrufları geri alma hakkı hiçbir suretle sınırlandırılamaz; tasarruf döneminde müşteriden ipotek, rehin veya senet gibi teminatlar alınamaz ve organizasyon ücreti dışında ödeme yükümlülüğü yüklenemez.

4- 6361 m.39/B bakımından, havuzun korunması: Müşterilerin birikimleri şirketin hesaplarından ayrı tutulan tasarruf fon havuzundadır ve Kanunda sayılan istisnalar dışında haczedilemez, iflas masasına dâhil edilemez. Şirket müşterinin birikimi de bu korumadan yararlanır.

5- 6361 m.49/A bakımından, cezai koruma: Cayma veya fesih hâlinde iade yükümlülüğüne aykırı davrananlar altı aydan iki yıla kadar hapis ve beş yüz güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Bu koruma müşterinin tüketici olup olmamasına bağlı değildir.

6- Yargıtay 3. HD, 04.05.2026, E.2026/2876, K.2026/2703 bakımından: Fesihte organizasyon ücretinin kısmen dahi iade edilemeyeceğine ilişkin tespit, kanun hükmünün yorumuna dayandığından şirket müşteri için de geçerlidir. İade kurallarının ayrıntısı iade rehberimizde anlatılmıştır.

Görev, Yetki ve Arabuluculuk: Şirket Müşterinin Yolu

Şirket müşteri için uyuşmazlık çözüm yolu, tüketici müşterinin yolundan farklıdır. Yanlış merciye başvurmak, dava şartı yokluğu veya görevsizlik nedeniyle zaman kaybına yol açar.

1- TTK m.4 bakımından, ticari dava: Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ticari davadır. Şirketin ticari işletmesi için yaptığı tasarruf finansman sözleşmesinden doğan iade ve tazminat davaları bu kapsamda değerlendirilir ve asliye ticaret mahkemesinde görülür.

2- TTK m.5/A bakımından, arabuluculuk: Ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. İade alacağı için dava açacak şirket müşteri, önce arabuluculuk sürecini tamamlamalıdır. Arabuluculuk başvurusunun hazırlanması arabuluculuk başvuru dilekçesi örneğimizde anlatılmıştır.

3- HMK m.17 ve m.18/2 bakımından, yetki sözleşmesi: Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilir; taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava yalnızca bu mahkemelerde açılır. Yetki sözleşmesinin geçerli olması için yazılı yapılması ve uyuşmazlığın doğabileceği hukuki ilişkinin belirli veya belirlenebilir olması gerekir. Tüketici için geçersiz olan yetki maddesi, şirket müşteri için bu şartlarla bağlayıcı olabilir.

4- HMK m.20 bakımından, görevsizlik: Görevsizlik kararı verilirse taraflardan birinin kararın kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde başvurusu üzerine dosya görevli mahkemeye gönderilir; bu süre içinde başvurulmazsa dava açılmamış sayılır. Tüketici mahkemesi ile asliye ticaret mahkemesi arasındaki görev ayrımında yanılan taraf bu süreyi kaçırmamalıdır. Görev ve yetki kuralları tüketici mahkemesi görev ve yetki rehberimizde ve hangi mahkemede dava açılır yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Haksız Şart Koruması Yoksa Ne Kalır? Genel İşlem Koşulları Denetimi

Şirket müşteri, 6502 sayılı Kanunun haksız şart hükümlerinden yararlanamaz. Ancak tasarruf finansman sözleşmesi, şirketin önceden hazırlayıp bütün müşterilerine sunduğu matbu bir metindir ve bu nitelik şirket müşteri için de denetim imkânı sağlar.

1- TBK m.20 bakımından, genel işlem koşulu: Önceden tek taraflı hazırlanıp çok sayıda benzer sözleşmede kullanılmak üzere karşı tarafa sunulan kayıtlar genel işlem koşuludur; her birinin tartışılarak kabul edildiğine ilişkin kayıtlar onları tek başına bu nitelikten çıkarmaz (m.20/3). Bu hükümler taraflardan birinin tacir olmasına bakılmaksızın uygulanır.

2- TBK m.21 bakımından, yürürlük denetimi: Karşı taraf aleyhine olan genel işlem koşulları, sözleşme kurulurken açıkça bilgi verilmez ve içeriğini öğrenme imkânı sağlanmazsa yazılmamış sayılır; sözleşmenin niteliğine ve işin özelliğine yabancı koşullar da yazılmamış sayılır.

3- TBK m.24 ve m.25 bakımından, değiştirme yasağı ve içerik denetimi: Düzenleyene tek taraflı olarak karşı taraf aleyhine değişiklik yapma yetkisi veren kayıtlar yazılmamış sayılır; genel işlem koşullarına dürüstlük kurallarına aykırı olarak karşı tarafın aleyhine veya onun durumunu ağırlaştırıcı nitelikte hükümler konulamaz.

4- TTK m.55/1-f bakımından, haksız rekabet: Dürüstlük kuralına aykırı işlem şartları kullanmak, ticari ilişkilerde haksız rekabet hâli olarak da düzenlenmiştir.

5- Emredici hükümler bakımından: Yönetmeliğin açık hükümlerine aykırı kayıtlar, örneğin altmış günü aşan iade süresi veya fesihte birikimden kesinti öngören kayıtlar, müşterinin tüketici olup olmamasından bağımsız olarak değerlendirilir. Tüketici müşteri bakımından bu kayıtların değerlendirmesi sözleşmede haksız şart rehberimizde, genel işlem koşullarının ayrıntısı ise genel işlem koşulları yazımızda yer almaktadır.

Sözleşme Sayısı, Tutar Sınırları ve Risk Grubu

Şirket müşteriler ve ortakları bakımından sözleşme sınırları ayrıca önem taşır. Aynı kişinin hem kendi adına hem de şirketi adına sözleşme yapmak istemesi, bu sınırlar karşısında değerlendirilmelidir.

1- Yönetmelik m.21/1 bakımından, yüksek tutarlı sözleşmeler: Bir şirketin bir gerçek veya tüzel kişi ya da Yönetmeliğin 22/A maddesinde düzenlenen bir risk grubu ile imzalayacağı yüksek tutarlı sözleşmelerin toplamı, şirketin tüm sözleşme tutarlarının belirli bir oranını aşamaz ve yüksek tutarlı sözleşmeler çekilişli sözleşmelere konu edilemez.

2- BDDK’nın 30.07.2026 tarihli ve 11537 sayılı Kurul Kararı bakımından, 1 Ekim 2026’dan itibaren: Aynı kişi veya aynı risk grubu, aynı şirketle en fazla iki aktif sözleşme yapabilir: bir taşıt ve bir konut veya çatılı iş yeri. Taşıt sözleşmesinde azami tutar 6.250.000 TL, konut veya çatılı iş yeri sözleşmesinde 62.500.000 TL’dir ve bir kişinin veya risk grubunun bütün sözleşmelerinin toplamı 62.500.000 TL’yi aşamaz.

3- Risk grubu bakımından: Bir şirket ile ortaklarının veya yöneticilerinin aynı risk grubunda sayılıp sayılmayacağı, Yönetmeliğin 22/A maddesindeki tanıma göre belirlenir. Aynı risk grubunda sayılıyorlarsa sözleşme sayısı ve tutar sınırları birlikte hesaplanır; bu durumda ortağın kişisel sözleşmesi, şirketin yeni bir sözleşme yapmasına engel olabilir.

1 Ekim 2026 kurallarının mevcut müşterilere etkisi Katılımevim ve Birevim müşterileri rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Şirket Adına mı, Kişi Adına mı? Karar Verirken Bilinmesi Gerekenler

Şirket ortakları ve yöneticileri, iş yeri veya ticari araç için sözleşmeyi şirket adına mı yoksa kendi adlarına mı yapacaklarına karar verirken aşağıdaki sonuçları göz önünde tutmalıdır. Bu tercih vergisel ve ticari sonuçlar da doğurur; bu yazı yalnızca hukuki sonuçları ele alır.

Şirket adına yapılan sözleşmede şirket ortağının veya yöneticisinin ayrıca kefil olması istenirse, kefaletin şekil kuralları uygulanır (TBK m.583). Ticaret şirketlerinin ortak veya yöneticileri tarafından şirketle ilgili olarak verilecek kefaletler gibi Kanunda sayılan bazı hâllerde eşin rızası aranmaz (TBK m.584). Tahsisat aşamasında kefil istenmesinin sınırları tahsisatta kefil ve finansman reddi rehberimizde, kefaletin genel kuralları kefalet rehberimizde anlatılmıştır.

Devir veya Tasfiye Hâlinde Şirket Müşterinin Durumu

Emlak Katılım’ın Katılımevim ve Birevim paylarını devralma süreci ve olası tasfiye senaryoları, şirket müşteriler bakımından da aynı kurallarla değerlendirilir. Tüketici sıfatının bulunmaması, müşterinin bu süreçlerdeki konumunu zayıflatmaz.

1- Pay devri bakımından: Kamuya açıklanan işlem pay devridir; şirketin ortakları değişse de sözleşmenin tarafı olan şirket aynı kalır. Şirket müşterinin sözleşmesi, birikimi ve tahsisat hakkı kendiliğinden değişmez.

2- 6361 m.39/B bakımından, havuz: Birikimler şirketin hesaplarından ayrı tutulan tasarruf fon havuzundadır ve Kanunda sayılan istisnalar dışında haczedilemez, iflas masasına dâhil edilemez. Bu koruma müşteri ayrımı yapmaz.

3- 6361 m.50/A bakımından, tasfiye: Faaliyet izninin kaldırılması ve tasfiye hâlinde süreç, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun atadığı tasfiye komisyonu tarafından yürütülür ve bu tasfiyede müşterilerin sözleşmedeki finansman kullanma hakları uygulanmaz. Tasfiye senaryosunda şirket müşterinin alacağı da havuzdan yapılacak ödemeler çerçevesinde değerlendirilir. Ayrıntı tasfiye rehberimizde yer almaktadır.

Şirket Müşteri İçin Belge Listesi

Temerrüt faizi bakımından da tüketici müşteri ile ticari müşteri arasında fark doğabilir: ticari işlerde temerrüt faizine ilişkin özel kural 3095 sayılı Kanunun 2’nci maddesinde yer alır. Faizin başlangıcı ise her iki durumda da borçlunun temerrüde düştüğü tarihtir (TBK m.117); bu nedenle altmış günlük süre dolduktan sonra yazılı ihtar gönderilmesi önemlidir.

Şirketin Sık Verdiği Cevaplar ve Değerlendirmesi

1- “Tüketici değilsiniz, iade süresi sözleşmemizdeki gibidir” cevabı bakımından: Altmış günlük azami iade süresi Yönetmeliğin müşteri için koyduğu kuraldır (m.17/8) ve müşteri tanımı tüzel kişileri de kapsar. Tüketici sıfatının bulunmaması, Yönetmelikteki süreyi uzatmaz.

2- “Şirket müşteride organizasyon ücreti caymada da iade edilmez” cevabı bakımından: Cayma hakkı Kanunda müşteri için düzenlenmiştir (6361 m.39/A/3); on dört gün içinde yapılan caymada organizasyon ücreti dâhil bütün ödemeler iade edilir. Tüzel kişi müşteri için ayrı bir istisna öngörülmemiştir.

3- “Uyuşmazlık için tüketici hakem heyetine gidin” cevabı bakımından: Sözleşme ticari işletme için yapılmışsa hakem heyetinin görevi yoktur; hakem heyeti başvurusunda zaman kaybedilmemesi için sözleşmenin amacı baştan doğru tespit edilmelidir. Tersine, aile aracı için yapılmış bir sözleşmede şirketin “siz tacirsiniz” savunması da amaç ölçütü karşısında değerlendirilir.

4- “Yetkili mahkeme sözleşmede İstanbul olarak yazılı” cevabı bakımından: Bu cevap tacir müşteri için, yazılı ve belirli bir yetki sözleşmesi varsa doğru olabilir (HMK m.17-18). Tüketici müşteri için ise yetki maddesi bağlayıcı değildir.

5- “Birikiminizi ortağınızın hesabına gönderdik” uygulaması bakımından: İade, müşterinin kendi adına açılmış banka hesabına yapılır (Yön. m.17/8). Şirket müşterinin birikiminin ortak veya yönetici hesabına gönderilmesi, iadenin şirkete yapıldığını göstermez ve ileride ortaklar arasında uyuşmazlık doğurabilir.

Şirket Müşteri İçin İade İhtarnamesi Örneği

Aşağıdaki metin, çatılı iş yeri veya taşıt için yapılmış bir tasarruf finansman sözleşmesini tasarruf döneminde feshetmiş ve altmış günlük süre dolduğu hâlde birikimi iade edilmemiş şirket müşteri için hazırlanmıştır. Metin, şirketi temsile yetkili kişi tarafından imzalanmalı ve imza sirküleri eklenmelidir.

Tüketici müşteriler için hazırlanmış yazışma örnekleri Katılımevim ve Birevim dilekçe örneklerimizde, diğer şablonlar dilekçe örnekleri dizinimizde yer almaktadır. Şirketinizin dosyasının değerlendirilmesi için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Şirket sözleşmesinde tüketici hakem heyetine başvurmak: Ticari işletme için yapılan sözleşmede hakem heyetinin görevi yoktur.
• Arabuluculuğu atlamak: Ticari para alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır (TTK m.5/A).
• Yetki maddesini okumamak: Tacirler arasında yazılı yetki sözleşmesi bağlayıcı olabilir.
• Cayma hakkını tüketicilere özgü sanmak: Kanun cayma hakkını müşteri için düzenler.
• İadeyi ortak hesabına kabul etmek: İade, müşterinin kendi adına açılmış hesabına yapılır.
• Karma kullanımlı araçta amacı belgelememek: Tüketici sıfatı tartışmasında sözleşmedeki beyanlar belirleyici olabilir.
• Görevsizlik kararından sonra iki haftayı kaçırmak: Süre içinde başvurulmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m.20).

Sık Sorulan Sorular

Şirket adına Katılımevim veya Birevim sözleşmesi yapılabilir mi?

Evet; ancak tüzel kişi müşterilerle konut finansmanına yönelik sözleşme yapılamaz (Yön. m.16/1) ve tüzel kişilere çekilişli sözleşme düzenlenemez (m.21/1). Şirket müşteri yalnızca çatılı iş yeri veya taşıt için müşteri bazlı sözleşme yapabilir.

Şirket müşteri tüketici sayılır mı?

Kural olarak hayır. Tüketici, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişidir (TKHK m.3). Bir şirketin ticari işletmesi için yaptığı sözleşme ticari iştir (TTK m.3, m.19).

Şirket müşteri cayma hakkını kullanabilir mi?

Evet. Cayma hakkı Kanunda müşteri için düzenlenmiştir (6361 m.39/A/3) ve müşteri tanımı tüzel kişileri kapsar. On dört gün içinde caymada organizasyon ücreti dâhil bütün ödemeler iade edilir (Yön. m.17/8).

Şirket müşterinin birikimi ne zaman iade edilir?

Fesihte organizasyon ücreti dışındaki birikim, iade talep tarihinden itibaren azami altmış gün içinde şirketin kendi adına açılmış banka hesabına defaten iade edilir (6361 m.39/A/4; Yön. m.17/8).

Şirket müşteri tüketici hakem heyetine başvurabilir mi?

Ticari işletme için yapılan sözleşmede hayır; hakem heyetinin görevi tüketici uyuşmazlıklarıyla sınırlıdır. Şirket müşteri arabuluculuk sonrasında asliye ticaret mahkemesinde dava açar (TTK m.4, m.5/A).

Ticari uyuşmazlıkta arabuluculuk zorunlu mu?

Evet. Ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A).

Sözleşmedeki yetki maddesi şirketimizi bağlar mı?

Tacirler arasında yazılı olarak yapılmış ve uyuşmazlığın doğabileceği hukuki ilişkisi belirli olan yetki sözleşmesi geçerlidir; aksi kararlaştırılmadıkça dava yalnızca o mahkemede açılır (HMK m.17-18).

Şirket müşteri haksız şart korumasından yararlanır mı?

6502 sayılı Kanunun haksız şart hükümleri tüketici sözleşmeleri içindir. Şirket müşteri ise genel işlem koşullarına ilişkin TBK m.20-25 hükümlerinden yararlanır; tek taraflı değişiklik yetkisi veren kayıtlar yazılmamış sayılır (TBK m.24).

Taksici veya nakliyeci iş aracı için tüketici sayılır mı?

Kural olarak hayır; iş aracının edinilmesi mesleki amaçlıdır. Sonuç somut olaya göre değişebileceğinden sözleşmedeki beyanlar ve aracın kullanım amacı belgelenmelidir.

Hem işte hem ailede kullandığım araç için ne olur?

Karma kullanımda tüketici sıfatı tartışmalıdır. Ağırlıklı kullanım amacı, sözleşmedeki beyanlar ve aracın tescil ve kullanım durumu birlikte değerlendirilir.

Gerçek kişi tacirin sözleşmesi her zaman ticari mi?

Hayır. Gerçek kişi tacir, işlemi yaptığı anda bunun ticari işletmesiyle ilgili olmadığını diğer tarafa açıkça bildirir veya işin ticari sayılmasına durum elverişli olmazsa borç adi sayılır (TTK m.19/1). Ticaret şirketleri için bu istisna yoktur.

Şirket ve ortağı aynı şirketle ayrı ayrı sözleşme yapabilir mi?

1 Ekim 2026’dan itibaren aynı kişi veya aynı risk grubu aynı şirketle en fazla iki aktif sözleşme yapabilir (BDDK Karar 11537). Şirket ile ortağının aynı risk grubunda sayılıp sayılmayacağı Yönetmeliğin 22/A maddesindeki tanıma göre belirlenir.

Şirket müşteri için iade suçu koruması var mı?

Evet. Cayma veya fesih hâlinde iade yükümlülüğüne aykırılık 6361 m.49/A uyarınca suçtur ve bu koruma müşterinin tüketici olmasına bağlı değildir.

Cezai şartın indirilmesini isteyebilir miyiz?

Tacir sıfatını taşıyan borçlu, cezai şartın fahiş olduğu gerekçesiyle indirilmesini isteyemez (TTK m.22). Tüketici müşteri ise TBK m.182 uyarınca indirim isteyebilir.

Organizasyon ücretini şirket müşteri geri alabilir mi?

Fesihte hayır; bu kural müşteri ayrımı yapmaz ve Yargıtay 3. HD’nin 04.05.2026 tarihli kararı ücretin kısmen dahi iade edilemeyeceğini belirtmiştir. On dört günlük cayma süresinde ise ücret dâhil tam iade yapılır.

Görevsiz mahkemede dava açarsak ne olur?

Görevsizlik kararının kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde başvurulursa dosya görevli mahkemeye gönderilir; başvurulmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m.20).

Şirketin birikimi ortağın hesabına iade edilebilir mi?

Hayır. İade müşterinin veya yasal temsilcisinin kendi adına açılmış banka hesabına yapılır (Yön. m.17/8). Şirket müşteride bu hesap şirketin kendi hesabıdır.

Dernek veya vakıf tüketici sayılabilir mi?

Tüketici tanımı tüzel kişileri de kapsadığından, ticari veya mesleki olmayan amaçla hareket eden bir tüzel kişi belirli bir işlemde tüketici sayılabilir (TKHK m.3). Ancak tüzel kişilerle konut finansmanına yönelik sözleşme yapılamayacağı kuralı onlar için de geçerlidir (Yön. m.16/1).