Katılımevim veya Birevim’e yıllardır taksit ödeyen müşterinin en sık sorusu, biriktirdiği paranın enflasyon karşısında erimiş olup olmadığı ve bunun bir karşılığı bulunup bulunmadığıdır. Tasarruf finansman sistemi faizsiz finansman esaslarına dayanır; müşterinin birikimine kanunen işleyen bir faiz yoktur. Birikime getiri sağlanıp sağlanmayacağı sözleşmeye bağlıdır: Yönetmelik, varsa tasarruf dönemi için müşteriye sağlanacak getirinin sözleşmede yazılmasını ister (m.16/4-g). Fesihte iade edilen tutar, organizasyon ücreti dışındaki toplam birikimdir (6361 m.39/A/4); para borçları kural olarak nominal değeri üzerinden ödenir. Buna karşılık şirket altmış günlük iade süresini aşarsa, temerrüt tarihinden itibaren temerrüt faizi işler ve alacaklı gecikme faizini aşan zararını ispat ederse bu zarar da istenebilir (TBK m.117, m.120, m.122). Yani enflasyonun bedelini sözleşme süresince müşteri taşır; gecikmenin bedelini ise şirket taşır.
İadeniz gecikti ve paranız değer mi kaybetti?
Hukukçular Evi Ankara — temerrüt faizi ve aşkın zarar talebinizi ödeme ve fesih tarihleriniz üzerinden birlikte hesaplayalım.
⚡ Net Cevap: Tasarruf finansmanda birikime kanundan doğan bir faiz veya enflasyon farkı işlemez. Getiri ancak sözleşmede öngörülmüşse ve sözleşmedeki yönteme göre sağlanır (Yön. m.16/4-g); getiri ve maliyet hesaplama yöntemleri şirketin BDDK’ya gönderdiği genel faaliyet ilkeleri dokümanında yer alır (m.15/2-a, ç). Tasarruf fon havuzu 1 Ekim 2026’dan itibaren yalnızca katılım bankalarındaki Türk lirası özel cari ve katılma hesapları, altına dayalı olmayan Hazine kira sertifikaları ve risk değeri 1 veya 2 olan, hisse senedi içermeyen katılım esaslı fonlarda değerlendirilebilir (BDDK Karar 11537). Fesihte iade nominaldir; ancak iade altmış gün içinde yapılmazsa şirket temerrüde düşer, temerrüt faizi işler ve gecikme faizini aşan zarar ispat edilirse bu zarar da tazmin edilir (TBK m.120, m.122). Enflasyon karşısında ev veya araç fiyatı arttıysa, müşteri tasarruf dönemi bitene kadar sözleşme tutarını artırabilir; tutar artışı dışında ek ücret alınamaz (Yön. m.17/11). Şirket yeni müşteri kazanmak için havuzdan veya kendi kaynaklarından teşvik veremez (m.17/6).
Birikime Faiz veya Getiri İşler mi?
Tasarruf finansman, müşterinin önce birikim yaptığı, koşullar gerçekleştiğinde ise konut, çatılı iş yeri veya taşıt edinimi için finansman kullandığı faizsiz bir sistemdir. Bu yapı, birikim döneminde müşterinin parasına ne olduğu sorusunu doğrudan etkiler.
1- 6361 m.39/A/1 bakımından, sistemin niteliği: Tasarruf finansman sözleşmesi, belirli bir tasarruf tutarı ve dönemine bağlı olarak önceden belirlenmiş koşulların gerçekleşmesi şartıyla müşteriye finansman kullanma hakkı veren sözleşmedir. 7292 sayılı Kanunla getirilen bu düzenleme faizsiz finansman esaslarına dayanır; şirketin gelir kalemi faiz değil, organizasyon ücretidir.
2- Yönetmelik m.16/4-g bakımından, getiri: Sözleşmede “varsa tasarruf dönemi için müşteriye sağlanacak getiri” yer almak zorundadır. Bu ifade, getirinin zorunlu olmadığını ama sağlanacaksa sözleşmede açıkça gösterilmesi gerektiğini ortaya koyar. Sözleşmenizde bir getiri hükmü yoksa, birikiminize getiri isteme hakkınız da kural olarak yoktur.
3- Yönetmelik m.15/2-a ve ç bakımından, hesaplama yöntemleri: Her şirket, faaliyetinin kapsam ve işleyişini belirleyen bir genel faaliyet ilkeleri dokümanı hazırlamak ve faaliyetlerini buna göre sürdürmek zorundadır. Bu doküman; biriktirilecek toplam tasarruf tutarı, hak kazanılan finansman miktarı, organizasyon ücreti ve masraflar ile varsa sözleşme kapsamındaki diğer getiri ve maliyetlerin hesaplama yöntemlerini ve tasarruf fon havuzu yatırımlarından elde edilen net getirilerin hesaplanmasını içerir.
4- Yönetmelik m.15/3-4 bakımından, denetim: Genel faaliyet ilkeleri dokümanı uygulanmaya başlanmadan önce BDDK’ya gönderilir. Şirketin müşterilerine ilişkin yükümlülüklerini yerine getiremeyeceği tespit edilirse Kurum dokümanda değişiklik yapılmasını veya uygun göreceği bir dokümanın uygulanmasını şart koşabilir. Dokümanın hazırlanmasından ve faaliyetlerin buna göre yürütülmesinden şirket yönetim kurulu sorumludur.
| Bent | Konu | Müşteri için önemi |
|---|---|---|
| a | Toplam tasarruf tutarı, finansman miktarı, organizasyon ücreti, masraflar, varsa getiri ve maliyetlerin hesaplama yöntemi | Birikimin ve ücretin nasıl hesaplandığını gösterir |
| b | Tahsisat fonu bileşimi, tahsisat tarihi, ön koşullar ve sıra belirleme yöntemi | Tahsisat sırasının dayanağı |
| c | Şirket hesapları ile tasarruf fon havuzu hesaplarının ayrımı | Birikimin şirket borçlarından ayrılığı |
| ç | Havuz yatırımlarından elde edilen net getirilerin hesaplanması | Havuz gelirinin nasıl hesaplandığı |
| d | Finansmana konu varlıkların değerinin hesaplanması | Değerleme ve finansman tutarı |
| e | Ticari amaçlı sözleşmelere ilişkin usul ve esaslar | Şirket ve esnaf müşteriler |
| f | Tamamlanamadan sona erdirilen sözleşmelerde tasarrufların geri ödenme süreci | Fesih ve iade süreci |
| g | İhtiyat fonunun hesaplanması ve tutulması | Şirketin yedek yükümlülüğü |
| ğ | Sözleşmelerde yer alacak unsurlar | Sözleşmenin asgari içeriği |
Genel faaliyet ilkeleri dokümanının müşteriye verilmesine ilişkin açık bir hüküm Yönetmelikte yer almaz. Ancak şirket, müşteri sorularını cevaplayacak bir sistem kurmakla (Yön. m.17/4) ve sözleşmenin bir örneğini vermekle (m.17/5) yükümlüdür. Birikiminize uygulanan hesaplama yöntemini ve varsa getiri hükmünü yazılı olarak isteyebilirsiniz; bilgi talebi örneği dilekçe ve ihtarname örneklerimizde yer almaktadır.
Tasarruf Fon Havuzu Nasıl Değerlendirilir?
Müşterilerin birikimleri şirketin kendi hesaplarından ayrı tutulan tasarruf fon havuzunda toplanır ve Kanunda sayılan istisnalar dışında haczedilemez, iflas masasına dâhil edilemez (6361 m.39/B). Havuzdaki paranın hangi araçlarda tutulabileceği ise BDDK tarafından belirlenir.
1- BDDK’nın 30.07.2026 tarihli ve 11537 sayılı Kurul Kararı bakımından, izin verilen araçlar: 1 Ekim 2026’dan itibaren havuz; katılım bankalarındaki Türk lirası özel cari veya katılma hesaplarında, Hazine ve Maliye Bakanlığının ihraç ettiği altına dayalı olmayan Türk lirası kira sertifikalarında ve hisse senedi içermeyen, risk değeri 1 veya 2 olan katılım esaslı yatırım fonlarında değerlendirilebilir.
2- Aynı karar bakımından, getirisiz bakiye: Havuzda getiri sağlanmadan tutulan günlük tutar, şirketin bir önceki ay sonu havuz büyüklüğünün binde ikisini aşamaz. Bu kural havuzun atıl bekletilmesini sınırlar.
3- Net getirinin akıbeti bakımından: Havuzun değerlendirilmesinden elde edilen net getirinin nasıl hesaplanacağı genel faaliyet ilkeleri dokümanında gösterilir (Yön. m.15/2-ç); bu getirinin müşteriye yansıtılıp yansıtılmayacağı ise sözleşmedeki getiri hükmüne bağlıdır (m.16/4-g). Havuz gelir elde ediyor diye müşteriye kendiliğinden getiri hakkı doğmaz; sözleşmede getiri öngörülmüşse ise şirket bunu dokümandaki yönteme göre hesaplamak zorundadır.
4- Yönetmelik m.17/6 bakımından, teşvik yasağı: Şirketler, tasarruf finansman faaliyetleri kapsamında yeni müşteri kazanımı amacıyla tasarruf fon havuzu veya şirket kaynaklarından teşvik edici herhangi bir uygulamada bulunamaz. Mevcut müşterilerin birikimiyle yeni müşterilere kampanya yapılması bu hükümle yasaklanmıştır.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Havuzun şirket hesaplarından ayrılığı | Ayrı hesap; haciz ve iflas masasından korunma | 6361 m.39/B |
| İzin verilen araçlar | Katılım bankalarında TL cari ve katılma hesapları, TL kira sertifikaları, risk değeri 1-2 katılım fonları | BDDK Karar 11537 |
| Getirisiz bakiye | Önceki ay sonu havuzunun binde ikisini aşamaz | BDDK Karar 11537 |
| Net getirinin hesaplanması | Genel faaliyet ilkeleri dokümanındaki yönteme göre | Yön. m.15/2-ç |
| Müşteriye getiri | Yalnızca sözleşmede öngörülmüşse | Yön. m.16/4-g |
| Havuzdan teşvik | Yeni müşteri kazanımı için yasak | Yön. m.17/6 |
| Kamusal sigorta | Birikimler mevduat değildir; kamusal sigorta kapsamında değildir | BDDK açıklaması |
Havuzun korunmasının sınırları ve 1 Ekim 2026 kurallarının mevcut müşterilere etkisi Katılımevim ve Birevim müşterileri rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Sözleşmenizde getiri hükmü var mı?
Sözleşmenizi ve ödeme dökümünüzü WhatsApp’tan gönderin; birikiminize uygulanan kuralları birlikte kontrol edelim: 0554 648 37 15.
Fesihte İade Nominal midir?
Fesih hâlinde müşteriye ne kadar iade edileceği Kanunda açıkça düzenlenmiştir. Bu düzenleme, enflasyonun etkisini de belirler.
1- 6361 m.39/A/4 bakımından, iade kapsamı: Müşteri tasarruf dönemi bitene kadar sözleşmeyi feshedebilir; şirket organizasyon ücreti bedeli dışında kalan toplam birikim tutarını iade eder. Kanun iade edilecek tutarı ödenen birikimle tanımlar; enflasyon farkı öngörmez.
2- TBK m.99 bakımından, para borcu: Para borcu ülke parasıyla ödenir. Borçlar hukukunda para borçlarının kural olarak nominal değeri üzerinden ifa edileceği kabul edilir. Sözleşmede veya kanunda aksine bir hüküm yoksa, alacaklının paranın satın alma gücündeki düşüşü gerekçesiyle ek ödeme istemesi mümkün değildir.
3- Organizasyon ücreti bakımından: Fesihte organizasyon ücreti iade edilmez. Anayasa Mahkemesi bu kuralı 05.11.2024 tarihli, E.2024/114, K.2024/186 sayılı kararıyla Anayasa’ya aykırı bulmamış; Yargıtay 3. Hukuk Dairesi de 04.05.2026 tarihli, E.2026/2876, K.2026/2703 sayılı kanun yararına bozma kararıyla ücretin kısmen dahi iade edilemeyeceğini belirtmiştir. Enflasyonun yarattığı kayıp, organizasyon ücretinin kaybıyla birlikte düşünüldüğünde fesih kararı dikkatle verilmelidir.
| Kalem | Tutar | Açıklama |
|---|---|---|
| Toplam ödenen | 400.000 TL | Organizasyon ücreti ve taksitler toplamı |
| Organizasyon ücreti | 40.000 TL | Fesihte iade edilmez (6361 m.39/A/4) |
| Birikim | 360.000 TL | Fesihte iade edilir |
| Sözleşmede getiri hükmü | Yok | Birikime ek tutar eklenmez |
| İade tutarı | 360.000 TL | Talep tarihinden itibaren en geç altmış gün içinde (Yön. m.17/8) |
Tablodaki rakamlar yalnızca yöntemi göstermek için seçilmiştir. Sözleşmenizde bir getiri hükmü varsa, iade tutarı bu hükme ve genel faaliyet ilkeleri dokümanındaki yönteme göre artabilir. Fesih ve iadenin ayrıntıları iade rehberimizde anlatılmıştır.
İade Gecikirse: Temerrüt Faizi ve Aşkın Zarar
Enflasyonun sözleşme süresince yarattığı kaybın hukuken bir karşılığı yoktur; ancak şirket iade süresini aştığı andan itibaren durum değişir. Bu andan sonra paranın değer kaybının bedeli, kusurlu gecikmeye yol açan şirkete yüklenir.
1- Yönetmelik m.17/8 bakımından, iade süresi: Fesihte iade, iade talep tarihinden itibaren azami altmış gün içinde müşterinin kendi adına açılmış banka hesabına defaten yapılır. İade alacağı bu sürenin sonunda muaccel olur; Yargıtay da süre dolmadan yapılan başvuruda hukuki yarar bulunmadığını belirtmiştir.
2- TBK m.117 bakımından, temerrüt: Muaccel bir borcun borçlusu alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer; ifa günü birlikte belirlenmişse bu günün geçmesiyle temerrüt kendiliğinden oluşur. Altmış günlük azami sürenin dolmasıyla şirketin temerrüde düştüğü ileri sürülebilir; tartışmayı önlemek için yazılı ihtar gönderilmesi yararlıdır.
3- TBK m.120 ve 3095 sayılı Kanun bakımından, temerrüt faizi: Temerrüde düşen borçlu, temerrüt faizi ödemekle yükümlüdür. Oran sözleşmede belirlenmemişse 3095 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenir; ticari işlerde ayrıca bu Kanundaki özel kural uygulanır. Faiz oranlarındaki güncel değişiklikler yasal faiz yazımızda anlatılmıştır.
4- TBK m.122 bakımından, aşkın zarar: Alacaklının uğradığı zarar gecikme faizini aşıyorsa, borçlu kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe bu zararı da gidermekle yükümlüdür. Örneğin iadenin gecikmesi nedeniyle bir konut alımı gerçekleştirilemediyse ve aynı konutun fiyatı gecikme süresinde temerrüt faizini aşacak ölçüde arttıysa, bu fark aşkın zarar olarak ileri sürülebilir. Zararın varlığını ve miktarını alacaklı ispat eder; paranın genel olarak değer kaybettiğinin ileri sürülmesi tek başına yeterli görülmeyebilir, somut belgelerle desteklenmelidir.
| Talep | Şart | Dayanak |
|---|---|---|
| Asıl iade alacağı | Fesih ve altmış günlük sürenin dolması | 6361 m.39/A/4; Yön. m.17/8 |
| Temerrüt faizi | Şirketin temerrüdü; faiz temerrüt tarihinden işler | TBK m.117, m.120; 3095 |
| Aşkın zarar | Zararın temerrüt faizini aşması, zarar ve illiyetin ispatı; şirketin kusursuzluğunu ispat edememesi | TBK m.122 |
| Cezai sorumluluk | İade yükümlülüğüne aykırılık | 6361 m.49/A |
Aşkın zarar talebinde en önemli delil, gecikme olmasaydı yapılacak işlemin belgeleridir: satıcıyla yapılan görüşmeler, fiyat teklifleri, kapora belgeleri ve gecikme süresindeki fiyat artışını gösteren kayıtlar. Bu belgeler olmadan talep çoğu zaman temerrüt faiziyle sınırlı kalır.
| Tarih | Olay | Hukuki sonuç |
|---|---|---|
| 1 Mart | Fesih ve iade talebi şirkete teslim edildi | Altmış günlük süre başlar (Yön. m.17/8) |
| 30 Nisan | Altmış günlük süre doldu, iade yapılmadı | Alacak muaccel; temerrüt tartışması başlar |
| 5 Mayıs | Yazılı ihtar tebliğ edildi | Temerrüt kesinleşir (TBK m.117) |
| 5 Mayıs sonrası | Gecikme sürüyor | Temerrüt faizi işler (TBK m.120) |
| Gecikme süresinde | Satın alınacak konutun fiyatı arttı, kapora yandı | Belgelenirse aşkın zarar (TBK m.122) |
Tablodaki tarihler yalnızca hesap yöntemini göstermek için seçilmiştir. Sürenin başlangıcı, fesih ve iade talebinin şirkete ulaştığı tarihtir; bu nedenle talebin teslim tarihini ispat edecek bir yolla yapılması, sonraki bütün taleplerin temelidir.
Finansman Döneminde Enflasyon: Taksitler Sabit midir?
Enflasyonun etkisi, sözleşmenin hangi döneminde bulunulduğuna göre tersine döner. Tasarruf döneminde müşteri, değeri zamanla azalan bir birikim yapar; finansman döneminde ise müşteri, kullandığı finansmanı sözleşmede belirlenmiş tutarlar üzerinden geri öder.
1- Yönetmelik m.16/4-b bakımından, toplam geri ödeme: Sözleşmede sözleşme tutarı, asgari tasarruf oranı, finansman tutarı, masraflar ve toplam geri ödeme tutarı yer almak zorundadır. Finansman döneminin ödeme planı bu hükümlerle baştan belirlenir.
2- TBK m.24 bakımından, tek taraflı değişiklik: Şirkete, ödeme planını veya geri ödeme tutarını enflasyon gerekçesiyle tek taraflı değiştirme yetkisi veren kayıtlar yazılmamış sayılır. Faizsiz sistemde finansman döneminde kapatılan şey, kullanılan finansmanın henüz ödenmemiş kısmıdır.
3- Sonuç bakımından: Tasarruf döneminde enflasyon müşteri aleyhine işlerken, finansman döneminde sabit geri ödeme planı nedeniyle müşteri lehine işleyebilir. Bu nedenle bir müşterinin enflasyondan etkilenme derecesi, tahsisatı ne zaman aldığına ve finansman döneminin ne kadar süreceğine bağlıdır. Finansman dönemindeki haklar tahsisat ve finansman rehberimizde ve taksit rehberimizde anlatılmıştır.
| Dönem | Müşterinin ödediği | Enflasyonun etkisi |
|---|---|---|
| Tasarruf dönemi | Kendi birikimi | Birikimin satın alma gücü azalır; sözleşmede getiri yoksa telafi edilmez |
| Fesih ve iade süresi | — | İade nominaldir; süre içinde değer kaybı müşteriye aittir |
| İade gecikmesi | — | Temerrüt faizi ve belgelenen aşkın zarar şirkete aittir |
| Finansman dönemi | Sözleşmedeki geri ödeme planı | Sabit plan nedeniyle taksitlerin gerçek yükü azalabilir |
Ev veya Araç Fiyatı Arttı: Sözleşme Tutarını Artırmak
Enflasyon, sözleşmede öngörülen tutarın tahsisat anında hedeflenen ev veya aracı almaya yetmemesi sonucunu doğurabilir. Mevzuat bu durumda müşteriye sözleşmeyi güncelleme imkânı tanır.
1- Yönetmelik m.17/11 bakımından, tutar değişikliği: Müşteri tasarruf dönemi bitene kadar yazılı olarak veya uzaktan iletişim araçlarıyla ileteceği taleple sözleşme tutarını değiştirebilir; talep on beş iş günü içinde karşılanır ve tutar artışı dışında ek ücret alınamaz. Artırılan tutar için organizasyon ücreti doğabilir; bunun dışında bir ücret talep edilemez.
2- Yönetmelik m.17/10 bakımından, finansman konusu: Müşteri tasarruf dönemi bitene kadar finansman konusunu bir defaya mahsus değiştirebilir; talep on beş iş günü içinde karşılanır. Örneğin konut yerine daha düşük tutarlı bir taşıt hedeflenebilir.
3- Tahsisat eşikleri bakımından: Sözleşme tutarının artırılması, tahsisat için gereken asgari birikimin de artması sonucunu doğurur. Müşteri bazlı sözleşmelerde bu oran 01.07.2026’dan itibaren sözleşme tutarının yüzde 45’idir. Tutar artışı bu nedenle tahsisat tarihini ileri atabilir.
4- BDDK Karar 11537 bakımından, üst sınırlar: 1 Ekim 2026’dan itibaren taşıt sözleşmesinde azami tutar 6.250.000 TL, konut veya çatılı iş yeri sözleşmesinde 62.500.000 TL’dir. Tutar artışı bu sınırları aşamaz.
| Sonuç | Açıklama | Dayanak |
|---|---|---|
| Talebin karşılanma süresi | On beş iş günü | Yön. m.17/11 |
| Ek ücret | Tutar artışı dışında ek ücret alınamaz | Yön. m.17/11 |
| Asgari birikim | Yeni tutar üzerinden hesaplanır | Yön. m.21/2; BDDK talimatı |
| Finansman tutarı sınırı | Toplam tasarruf tutarının yüzde 150’si (müşteri bazlı sözleşmelerde) | Yön. m.22/2 |
| Üst sınır | Taşıt 6.250.000 TL; konut ve iş yeri 62.500.000 TL | BDDK Karar 11537 |
Tutar düşürme, erteleme ve aktarım seçenekleri taksit rehberimizde anlatılmıştır.
Sözleşmenin Uyarlanması Mümkün mü?
Bazı müşteriler, enflasyon nedeniyle sözleşmenin dengesinin bozulduğunu ve sözleşmenin yeni koşullara uyarlanması gerektiğini düşünür. Borçlar Kanunu bu imkânı tanır; ancak şartları sıkıdır.
1- TBK m.138 bakımından, aşırı ifa güçlüğü: Sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durum, borçludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya çıkar ve sözleşmenin yapıldığı sırada mevcut olguları kendisinden ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değiştirirse ve borçlu borcunu henüz ifa etmemiş veya ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmişse, hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını, bu mümkün değilse sözleşmeden dönmeyi isteyebilir.
2- Tasarruf finansmandaki uygulanabilirlik bakımından: Uyarlama, olağanüstü ve öngörülemeyen bir değişikliği şart koşar. Uzun süreli bir sözleşmede enflasyonun varlığının öngörülebilir kabul edilmesi ihtimali yüksek olduğundan, genel enflasyon artışına dayanan bir uyarlama talebinin kabulü güçtür. Ayrıca müşterinin elinde, sözleşme tutarını değiştirme (Yön. m.17/11), finansman konusunu değiştirme (m.17/10) ve fesih (6361 m.39/A/4) gibi mevzuatta öngörülmüş araçlar bulunmaktadır.
3- Şirket bakımından: Şirketin enflasyon gerekçesiyle organizasyon ücretini, taksitleri veya sözleşme şartlarını tek taraflı değiştirmesi mümkün değildir. Düzenleyene tek taraflı değişiklik yetkisi veren kayıtlar yazılmamış sayılır (TBK m.24). Bu konu sözleşmede haksız şart rehberimizde ayrıca ele alınmıştır.
İadeniz gecikti mi, sözleşmenizi güncellemek mi istiyorsunuz?
Hukukçular Evi Ankara — temerrüt faizi, aşkın zarar veya tutar değişikliği için doğru adımı birlikte belirleyelim.
Fesih mi, Devam mı? Hukuki Sonuçlar Açısından Karşılaştırma
Enflasyon kaygısı, bazı müşterileri sözleşmeyi feshedip parasını başka bir alana yönlendirmeye, bazılarını ise tahsisatı beklemeye yöneltir. Bu bir yatırım kararıdır ve müşteriye aittir; hukukun gösterebileceği, her seçeneğin hangi sonuçları doğurduğudur.
| Seçenek | Hukuki sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| İmzadan itibaren on dört gün içinde cayma | Organizasyon ücreti dâhil bütün ödemeler on dört gün içinde iade | 6361 m.39/A/3; Yön. m.17/8 |
| Tasarruf döneminde fesih | Organizasyon ücreti iade edilmez; birikim en geç altmış günde nominal olarak iade | 6361 m.39/A/4; Yön. m.17/8 |
| Sözleşme tutarını artırarak devam | Güncel fiyata uygun finansman; asgari birikim eşiği yükselir | Yön. m.17/11; m.21/2 |
| Sözleşme tutarını düşürerek devam | Daha düşük taksit; daha düşük finansman | Yön. m.17/11 |
| Finansman konusunu değiştirme | Bir defaya mahsus, on beş iş günü içinde | Yön. m.17/10 |
| Birikimi başka sözleşmeye aktarma | Birikim ve ödenmiş organizasyon ücreti aktarılabilir | Yön. m.17/12 |
| Tahsisatı bekleyerek devam | Finansman dönemine geçişte sabit geri ödeme planı | Yön. m.16/4-b, m.22 |
Emlak Katılım devri sürecinin bu seçenekleri kendiliğinden değiştirmediği de unutulmamalıdır: kamuya açıklanan işlem pay devridir ve sözleşmenin tarafı olan şirket aynı kalır. Devir haberine dayanarak aceleyle fesih kararı vermek, organizasyon ücretinin kaybı ve nominal iade nedeniyle geri dönüşü olmayan bir sonuç doğurabilir.
Şirketin Sık Verdiği Cevaplar ve Değerlendirmesi
1- “Havuz gelir elde ediyor ama size getiri vermiyoruz” cevabı bakımından: Sözleşmede getiri öngörülmemişse bu cevap mevzuata uygundur; getiri sözleşmeye bağlıdır (Yön. m.16/4-g). Sözleşmede getiri öngörülmüşse, şirket bunu genel faaliyet ilkeleri dokümanındaki yönteme göre hesaplamak zorundadır (m.15/2-a, ç).
2- “İade süresi geçti ama faiz ödemeyiz, sistem faizsizdir” cevabı bakımından: Faizsizlik ilkesi, finansmanın faize dayanmamasına ilişkindir; borcunu zamanında ödemeyen borçlunun temerrüt sonuçlarını ortadan kaldırmaz. Temerrüt faizi borçlunun gecikmesinin kanuni sonucudur (TBK m.120). Bu nitelendirme tartışması bir savunma olarak ileri sürülebilir; ancak müşterinin talebinden vazgeçmesini gerektirmez.
3- “Enflasyon yüzünden ödeme planını güncelledik” cevabı bakımından: Ödeme planı ve sözleşme tutarı müşterinin talebiyle değiştirilir (Yön. m.17/11); şirketin tek taraflı güncellemesi TBK m.24 karşısında müşteriyi bağlamaz.
4- “Kampanya kapsamında ilk taksitler bizden” teklifi bakımından: Şirketler yeni müşteri kazanımı amacıyla havuzdan veya kendi kaynaklarından teşvik edici uygulamada bulunamaz (Yön. m.17/6). Bu tür teklifler, BDDK’ya bildirilebilecek bir mevzuat aykırılığıdır; satış sırasında verilen vaatlerin hukuki sonuçları satışta yanıltıldım rehberimizde anlatılmıştır.
5- “Organizasyon ücreti de enflasyonla güncellenir” iddiası bakımından: Organizasyon ücreti sözleşmede gösterilir (Yön. m.16/4-f) ve sözleşme tutarının müşteri talebiyle artırılması dışında değişmez; tutar artışı dışında ek ücret alınamaz (m.17/11). Organizasyon ücreti dışındaki maliyet kalemleri ve şirketin isteyemeyeceği ücretler Katılımevim ve Birevim faizsiz mi rehberimizde anlatılmıştır.
Kontrol Listesi: Birikiminizin Durumunu Nasıl Anlarsınız?
| Soru | Bakılacak yer | Dayanak |
|---|---|---|
| Sözleşmede getiri hükmü var mı? | Sözleşme ve ön bilgilendirme formu | Yön. m.16/4-g, m.16/5 |
| Birikim ve organizasyon ücreti doğru hesaplanmış mı? | Ödeme dökümü; şirketten hesaplama yöntemi talebi | Yön. m.15/2-a, m.17/4 |
| Kampanya veya teşvik vaadi aldınız mı? | Satış yazışmaları | Yön. m.17/6 |
| Fesih talebinizin tarihi belgeli mi? | Fesih yazısı ve teslim kaydı | Yön. m.17/8 |
| Altmış gün doldu mu? | Talep tarihinden itibaren hesap | Yön. m.17/8 |
| Gecikme nedeniyle somut bir zarar oluştu mu? | Satış görüşmeleri, fiyat teklifleri, kapora belgeleri | TBK m.122 |
| Sözleşme tutarını artırmak mantıklı mı? | Tahsisat eşikleri ve üst sınırlar | Yön. m.17/11, m.21/2; BDDK Karar 11537 |
Geciken İade İçin İhtarname Örneği: Temerrüt Faizi ve Aşkın Zarar
Aşağıdaki metin, altmış günlük süre dolduğu hâlde birikimi iade edilmemiş ve gecikme nedeniyle somut bir zarara uğramış müşteri için hazırlanmıştır. Parantez içindeki alanlar doldurulmalı, dosyaya uymayan bentler çıkarılmalıdır.
Hakem heyeti başvurusu parasal sınır rehberimizde ve başvuru dilekçesi örneğimizde, dava dilekçesi tüketici mahkemesi dava dilekçesi örneğimizde, diğer şablonlar dilekçe örnekleri dizinimizde yer almaktadır. Dosyanızın değerlendirilmesi için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Enflasyon farkını kanuni bir hak sanmak: Getiri yalnızca sözleşmede öngörülmüşse doğar.
- Organizasyon ücretini enflasyon zararı gibi talep etmek: Fesihte bu ücret kanun gereği iade edilmez.
- Altmış gün dolmadan faiz istemek: Temerrüt ve faiz iade süresinin sonundan itibaren gündeme gelir.
- Aşkın zararı belgelememek: Genel değer kaybı iddiası yeterli görülmeyebilir; somut zarar belgelenmelidir.
- Tutar artışını tahsisat hesabına katmamak: Artan tutar asgari birikim eşiğini de yükseltir.
- Kampanya vaadine güvenmek: Havuzdan veya şirket kaynaklarından teşvik yasaktır.
- Uyarlama davasını ilk yol sanmak: Mevzuattaki tutar değişikliği ve fesih araçları önce değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Katılımevim veya Birevim’de birikimime faiz işler mi?
Hayır. Tasarruf finansman faizsiz finansman esaslarına dayanır. Birikime getiri ancak sözleşmede öngörülmüşse sağlanır (Yön. m.16/4-g).
Birikimim enflasyona karşı korunuyor mu?
Kanunda bir enflasyon farkı öngörülmemiştir. Fesihte organizasyon ücreti dışındaki toplam birikim iade edilir (6361 m.39/A/4) ve para borçları kural olarak nominal değeri üzerinden ödenir (TBK m.99).
Havuzdaki paramız nerede değerlendiriliyor?
1 Ekim 2026’dan itibaren katılım bankalarındaki TL cari ve katılma hesaplarında, altına dayalı olmayan Hazine kira sertifikalarında ve risk değeri 1 veya 2 olan, hisse içermeyen katılım fonlarında (BDDK Karar 11537).
Havuzun getirisi kime ait?
Net getirinin hesaplanma yöntemi şirketin genel faaliyet ilkeleri dokümanında yer alır (Yön. m.15/2-ç). Müşteriye getiri yansıtılması ise sözleşmedeki getiri hükmüne bağlıdır (m.16/4-g).
Genel faaliyet ilkeleri dokümanı nedir?
Şirketin tasarruf, finansman, ücret, getiri, tahsisat, havuz ayrımı, iade süreci ve ihtiyat fonu hesaplamalarını düzenleyen ve uygulanmadan önce BDDK’ya gönderilen belgedir (Yön. m.15).
İadem gecikti; faiz isteyebilir miyim?
Evet. Altmış günlük süre dolduktan sonra şirket temerrüde düşer ve temerrüt faizi işler (Yön. m.17/8; TBK m.117, m.120).
Faizden fazla zararım var; isteyebilir miyim?
Gecikme faizini aşan zarar, şirket kusursuzluğunu ispat edemedikçe tazmin edilir (TBK m.122). Zararın varlığını ve miktarını somut belgelerle ispat etmeniz gerekir.
Paranın değer kaybı aşkın zarar sayılır mı?
Paranın genel olarak değer kaybettiğinin ileri sürülmesi tek başına yeterli görülmeyebilir. Gecikme nedeniyle kaçırılan bir alım veya artan bir fiyat gibi somut ve belgeli bir zarar gösterilmelidir.
Ev fiyatları arttı; sözleşme tutarımı artırabilir miyim?
Evet. Tasarruf dönemi bitene kadar yazılı veya uzaktan iletişim araçlarıyla taleple tutar değiştirilebilir; talep on beş iş günü içinde karşılanır ve tutar artışı dışında ek ücret alınamaz (Yön. m.17/11).
Tutar artışı tahsisatımı etkiler mi?
Evet. Asgari birikim yeni tutar üzerinden hesaplanır; müşteri bazlı sözleşmelerde bu oran 01.07.2026’dan itibaren yüzde 45’tir. Bu nedenle tahsisat tarihi ileri kayabilir.
Şirket enflasyon nedeniyle organizasyon ücretini artırabilir mi?
Hayır. Organizasyon ücreti sözleşmede gösterilir (Yön. m.16/4-f); tek taraflı değişiklik yetkisi veren kayıtlar yazılmamış sayılır (TBK m.24).
Sözleşmenin enflasyon nedeniyle uyarlanmasını isteyebilir miyim?
TBK m.138 olağanüstü ve öngörülemeyen bir değişikliği şart koşar. Uzun süreli sözleşmelerde enflasyonun öngörülebilir sayılması ihtimali nedeniyle bu talebin kabulü güçtür; önce mevzuattaki tutar değişikliği ve fesih araçları değerlendirilmelidir.
Şirketin “ilk taksitler bizden” kampanyası hukuka uygun mu?
Şirketler yeni müşteri kazanımı amacıyla tasarruf fon havuzu veya şirket kaynaklarından teşvik edici uygulamada bulunamaz (Yön. m.17/6).
Birikimim mevduat sigortası kapsamında mı?
Hayır. BDDK’nın açıklamasına göre bu birikimler mevduat değildir ve kamusal bir sigorta mekanizması kapsamında değildir. Koruma, havuzun ayrılığına ve haczedilemezliğine dayanır (6361 m.39/B).
Fesihte organizasyon ücretinin enflasyon kaybını isteyebilir miyim?
Hayır. Fesihte organizasyon ücreti iade edilmez; Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay bu kuralı uygulanabilir bulmuştur.
Getiri hükmü olup olmadığını nasıl öğrenirim?
Sözleşmenizin ve ön bilgilendirme formunun getiri bölümüne bakın; şirketten hesaplama yöntemini yazılı olarak isteyin. Şirket müşteri sorularını cevaplayacak bir sistem kurmakla yükümlüdür (Yön. m.17/4).
Finansman dönemindeki taksitlerim enflasyonla artar mı?
Toplam geri ödeme tutarı sözleşmede gösterilir (Yön. m.16/4-b) ve şirket ödeme planını tek taraflı değiştiremez (TBK m.24). Sabit plan nedeniyle finansman döneminde enflasyon taksitlerin gerçek yükünü azaltabilir.
Temerrüt faizi hangi orandan hesaplanır?
Sözleşmede oran belirlenmemişse 3095 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenir; ticari işlerde bu Kanundaki özel kural uygulanır.
Bu yazının kaynakları. 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu (m.39/A/1, 39/A/4, 39/B, 49/A) ve 7292 sayılı Kanun; Tasarruf Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 07.04.2021; değişiklik RG 30.05.2025; m.15, 16/4-b, 16/4-f, 16/4-g, 16/5, 17/4, 17/5, 17/6, 17/8, 17/10, 17/11, 17/12, 21/2, 22/2); BDDK’nın 30.07.2026 tarihli ve 11537 sayılı Kurul Kararı ve müşteri bazlı sözleşmelere ilişkin 01.07.2026’da duyurulan talimatı; BDDK’nın tasarruf finansmana ilişkin açıklaması; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m.24, 99, 117, 120, 122, 138); 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun; Anayasa Mahkemesinin 05.11.2024 tarihli, E.2024/114, K.2024/186 sayılı kararı; Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 04.05.2026 tarihli, E.2026/2876, K.2026/2703 sayılı kanun yararına bozma kararı. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir.
📚 İlgili Rehberler
- Katılımevim ve Birevim Hukuk Rehberi
- Tasarruf Finansman Şirketi Paramı İade Etmiyor
- Katılımevim ve Birevim Müşterisiyim, Param Ne Olacak?
- Tasarruf Finansmanda Taksit Ödeyemiyorum
- Katılımevim ve Birevim Sözleşmesinde Haksız Şart
- Katılımevim ve Birevim Müşterileri Toplu Dava Açabilir mi?
- Şirket Adına Tasarruf Finansman: Tüketici Sayılır mıyım?
- Katılımevim ve Birevim Güvenilir mi? Denetim ve Güvenceler
Birikiminiz ve iadeniz için değerlendirme
Getiri hükmü, iade gecikmesi, temerrüt faizi ve aşkın zarar: sözleşmeniz ve tarihlerinizle birlikte değerlendirelim.
Bu içerik tüketici hukuku ve tasarruf finansman kümesindedir.
Katılımevim ve Birevim Hukuk Rehberi · Tüketici Hukuku Rehberi · Haksız Şart Rehberi · Tüm hukuk dalları