“Katılımevim güvenilir mi, Birevim güvenilir mi?” sorusuna hukuk, bir şirket hakkında not vererek değil, o şirketin hangi kurallara uymak zorunda olduğunu ve bu kurallara uymadığında ne olacağını göstererek cevap verir. Tasarruf finansman şirketleri BDDK’nın izni ve denetimi altında çalışır. Bağımsız denetime tabidirler (Yön. m.13), faaliyetlerini BDDK’ya gönderdikleri bir genel faaliyet ilkeleri dokümanına göre yürütmek zorundadırlar (m.15) ve özkaynaklarının toplam aktiflerine oranını en az yüzde üçte tutmak zorundadırlar; bu oranı sağlayamayan şirket oranı tutturuncaya kadar yeni sözleşme yapamaz (m.20). Müşteri birikimleri şirketin hesaplarından ayrı tutulan tasarruf fon havuzundadır ve Kanunda sayılan istisnalar dışında haczedilemez, iflas masasına dâhil edilemez (6361 m.39/B). Buna karşılık bu birikimler mevduat değildir ve BDDK’nın açıklamasıyla herhangi bir kamusal sigorta mekanizması kapsamında değildir. Güvence, havuzun ayrılığına, oranlara, denetime ve bozulma hâlinde işleyecek tedbir ve tasfiye kurallarına dayanır.
Sözleşmenize devam etmeli misiniz, feshetmeli misiniz?
Hukukçular Evi Ankara — bu kararın hukuki sonuçlarını sözleşmeniz ve ödeme durumunuz üzerinden birlikte değerlendirelim.
⚡ Net Cevap: Bir tasarruf finansman şirketinin “güvenilir” olup olmadığını hukuk değil, şirketin mali durumu ve uyduğu kurallar belirler; hukuk ise bu kuralları ve ihlallerinin sonuçlarını gösterir. Şirketler BDDK izniyle çalışır ve bağımsız denetime tabidir (Yön. m.13). Özkaynak / toplam aktif oranı en az yüzde üç olmalıdır ve bu oranı sağlayamayan şirket yeni sözleşme yapamaz (m.20). Kullandırılan finansmanların toplamı tasarruf fon havuzu ile özkaynak toplamının yüzde iki yüzünü aşamaz, özkaynağın toplam sözleşme tutarına oranı en az yüzde üç olmalıdır (m.22/1) ve şirketin borçlanması özkaynağının yüzde otuzunu geçemez (m.22/5). Havuz ayrı tutulur ve haczedilemez (6361 m.39/B); 1 Ekim 2026’dan itibaren yalnızca düşük riskli ve likit araçlarda değerlendirilebilir (BDDK Karar 11537). Organizasyon ücretlerinin binde beşi tasfiye hâlinde tasarruf sahipleri için ayrılır (6361 m.15/5; Yön. m.19). Mali bünye bozulursa BDDK tedbir ister ve tahsisat tarihlerini öteleyebilir (6361 m.15/4); en ağır hâlde faaliyet iznini kaldırıp tasfiyeye karar verebilir (m.50/A). Birikimler mevduat değildir ve kamusal sigorta kapsamında değildir.
“Güvenilir mi?” Sorusunun Hukuki Karşılığı
Bir müşterinin bu soruyu sorarken aslında merak ettiği üç şey vardır: şirketin yasal olarak faaliyet gösterip göstermediği, parasının şirketin başına bir şey gelirse korunup korunmadığı ve şirketin mali durumu bozulursa bunu kimin fark edip ne yapacağı. Aşağıdaki tablo, bu üç sorunun karşılığı olan hukuki güvenceleri gösterir.
| Katman | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Faaliyet izni | Şirket BDDK izniyle ve denetimi altında çalışır | 6361; Yönetmelik |
| Bağımsız denetim | KGK tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşlarınca | Yön. m.13 |
| Genel faaliyet ilkeleri dokümanı | Hesaplama yöntemleri, havuz ayrımı, iade süreci ve ihtiyat fonu; BDDK’ya gönderilir | Yön. m.15 |
| Standart oran | Özkaynak / toplam aktif en az yüzde üç; sağlanamazsa yeni sözleşme yasağı | Yön. m.20 |
| Finansman ve borçlanma sınırları | Finansmanlar havuz ve özkaynağın yüzde iki yüzünü, borçlanma özkaynağın yüzde otuzunu aşamaz | Yön. m.22/1, m.22/5 |
| Havuzun ayrılığı | Şirket hesaplarından ayrı; haczedilemez, iflas masasına girmez | 6361 m.39/B |
| Havuz yatırım kuralları | Düşük riskli ve likit araçlar; getirisiz bakiye sınırı | BDDK Karar 11537 |
| Tasfiye payı | Organizasyon ücretlerinin binde beşi tasarruf sahipleri için | 6361 m.15/5; Yön. m.19 |
| BDDK müdahalesi | Tedbir, tahsisat ötelemesi, izin iptali ve tasfiye | 6361 m.15, m.15/4, m.50/A |
| Cezai koruma | İadeyi engellemek suçtur | 6361 m.49/A |
Tablodaki hiçbir katman tek başına “paranız kesinlikle güvende” anlamına gelmez; birlikte ele alındıklarında riskin nasıl sınırlandığını gösterir. Bu yazı belirli bir şirketin mali durumu hakkında değerlendirme içermez.
Güncel durum bakımından: Kamuya yansıyan bilgilere göre 28.09.2026 itibarıyla Katılımevim veya Birevim’in faaliyet izninin kaldırıldığına ya da müşteri sözleşmelerinin sona erdiğine ilişkin açıklanmış bir BDDK kararı bulunmamaktadır. Kamuya açıklanan gelişme, Emlak Katılım’ın iki şirketin paylarını devralmak için 25.09.2026’da izin başvurularını yaptığıdır. Resmî gelişmeler KAP ve BDDK açıklamalarından izlenmelidir.
1 Ekim 2026 kuralları bakımından: BDDK’nın 11537 sayılı kararıyla havuzun değerlendirilebileceği araçların daraltılması, getirisiz bakiyenin sınırlanması ve bir kişinin aynı şirketle yapabileceği sözleşme sayısı ile tutarının sınırlanması, sistemin likiditesini ve risk dağılımını güçlendirmeye yönelik düzenlemelerdir. Bu kuralların mevcut müşterilere etkisi Katılımevim ve Birevim müşterileri rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
İzin, Bağımsız Denetim ve Genel Faaliyet İlkeleri Dokümanı
1- Faaliyet izni bakımından: Tasarruf finansman faaliyeti ancak BDDK’dan izin almış şirketlerce yürütülebilir. 2021’de izin alamayan şirketlerin tasfiyesi bu kuralın somut sonucudur; o sürecin ayrıntıları tasfiye edilen evim şirketleri yazımızda anlatılmıştır. Bir şirketle sözleşme yapmadan önce faaliyet izninin bulunup bulunmadığı BDDK’nın kuruluş listelerinden kontrol edilebilir.
2- Yönetmelik m.13/1 bakımından, bağımsız denetim: Şirketlerin bağımsız denetimi, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve ilgili mevzuat çerçevesinde, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından kamu yararını ilgilendiren kuruluşlarda bağımsız denetim yapmak üzere yetkilendirilen bağımsız denetim kuruluşlarınca yapılır.
3- Yönetmelik m.15 bakımından, faaliyet dokümanı: Şirketler, faaliyetlerinin kapsam ve işleyişini belirleyen bir genel faaliyet ilkeleri dokümanı hazırlamak ve faaliyetlerini bu dokümana göre sürdürmek zorundadır. Doküman; hesaplama yöntemleri, tahsisat sırası, şirket ve havuz hesaplarının ayrımı, havuz getirisi, iade süreci ve ihtiyat fonuna ilişkin açıklamaları içerir, uygulanmadan önce BDDK’ya gönderilir ve şirketin müşteri yükümlülüklerini yerine getiremeyeceği tespit edilirse BDDK dokümanda değişiklik yapılmasını şart koşabilir (m.15/3). Dokümandan yönetim kurulu sorumludur (m.15/4).
4- Yönetmelik m.16/2 bakımından, çerçeve sözleşme: Tasarruf finansman sözleşmeleri, BDDK’nın uygun görüşü alınarak Finansal Kurumlar Birliği tarafından belirlenen çerçeve sözleşmeye dayanır. Sözleşme içeriğinin denetimi sözleşmede haksız şart rehberimizde anlatılmıştır.
5- Yönetmeliğin diğer başlıkları bakımından: Yönetmelik ayrıca tasarruf fon havuzunun değerlendirilmesine ilişkin sınırlamalar (m.23), gayrimenkul edinilmesine ilişkin sınırlamalar (m.24), bağış sınırları (m.25), aşımların giderilmesi (m.26), risklerin ölçümü ve yönetimi (m.27), likidite yönetimi (m.28), ürün tarifeleri ve fiyatlama (m.29) ve ihtiyat fonu (m.30) başlıklı hükümler içerir. Bu başlıklar, şirketin mali yapısının yalnızca oranlarla değil, risk ve likidite yönetimiyle de denetlendiğini gösterir.
Şirketin Uymak Zorunda Olduğu Oranlar
Oranlar, bir tasarruf finansman şirketinin topladığı parayla orantısız risk almasını engelleyen kurallardır. Aşağıdaki oranların her biri Yönetmelikte veya BDDK kararında açıkça düzenlenmiştir.
1- Yönetmelik m.20 bakımından, standart oran: Şirketin özkaynağının toplam aktiflerine oranının asgari yüzde üç olarak tutturulması ve idame ettirilmesi zorunludur. BDDK bu oranı artırabilir veya şirket bazında farklılaştırabilir. Standart oranı sağlayamayan şirket, bu oranı tutturuncaya kadar yeni sözleşme yapamaz.
2- Yönetmelik m.22/1 bakımından, finansman sınırı: Bir şirket tarafından sağlanabilecek finansmanların toplamı, tasarruf fon havuzu ile özkaynakları toplamının yüzde iki yüzünü aşamaz. Bir önceki çeyrek dönem itibarıyla hesaplanan özkaynağın toplam sözleşme tutarına oranının asgari yüzde üç olarak tutturulması ve idame ettirilmesi zorunludur. Kurul bu oranları değiştirmeye ve şirket bazında farklılaştırmaya yetkilidir.
3- Yönetmelik m.22/5 bakımından, borçlanma sınırı: Şirketlerin bankalardan veya finansal kuruluşlardan sağlayacağı katılım esasına uygun finansman yöntemleri ile kira sertifikası ihracı ve benzeri katılım esasına uygun borçlanma araçları vasıtasıyla edinebileceği mali yükümlülüklerinin toplamı özkaynaklarının yüzde otuzunu geçemez.
4- Yönetmelik m.21/1 bakımından, portföy dağılımı: Yüksek tutarlı sözleşmelerin toplamı şirketin tüm sözleşme tutarlarının yüzde on beşini, tüzel kişilerle yapılan sözleşmeler toplam sözleşme tutarının yüzde beşini geçemez. Bu sınırlar portföyün birkaç büyük müşteride yoğunlaşmasını engeller.
5- BDDK Karar 11537 bakımından, 1 Ekim 2026 kuralları: Aynı kişi veya risk grubu aynı şirketle en fazla iki aktif sözleşme yapabilir; taşıt sözleşmesinde azami tutar 6.250.000 TL, konut veya çatılı iş yerinde 62.500.000 TL’dir ve bir kişinin veya risk grubunun toplamı 62.500.000 TL’yi aşamaz.
| Ölçüt | Sınır | Aşılırsa | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Özkaynak / toplam aktif | En az yüzde 3 | Oran tutturulana kadar yeni sözleşme yapılamaz | Yön. m.20 |
| Finansmanlar / (havuz + özkaynak) | En fazla yüzde 200 | Kurul tedbirleri ve aşımların giderilmesi | Yön. m.22/1, m.26 |
| Özkaynak / toplam sözleşme tutarı | En az yüzde 3 (çeyrek dönem) | Kurul tedbirleri | Yön. m.22/1 |
| Borçlanma / özkaynak | En fazla yüzde 30 | Kurul tedbirleri ve aşımların giderilmesi | Yön. m.22/5, m.26 |
| Yüksek tutarlı sözleşmeler / toplam | En fazla yüzde 15 | Yeni yüksek tutarlı sözleşme yapılamaz | Yön. m.21/1 |
| Tüzel kişi sözleşmeleri / toplam | En fazla yüzde 5 (Kurul iki katına çıkarabilir) | Yeni tüzel kişi sözleşmesi yapılamaz | Yön. m.21/1 |
| Aynı kişi veya risk grubu | En fazla iki aktif sözleşme; toplam 62.500.000 TL | Yeni sözleşme yapılamaz | BDDK Karar 11537 |
Tablodaki “aşılırsa” sütununun bir kısmı Yönetmeliğin doğrudan hükmüdür (m.20/3), bir kısmı ise aşımların giderilmesine ilişkin m.26 ve BDDK’nın genel tedbir yetkisi çerçevesinde değerlendirilir.
Şirketinizin durumu hakkında endişeli misiniz?
Endişe, sözleşmenizi aceleyle feshetmek için yeterli sebep değildir. Seçeneklerinizi birlikte değerlendirelim: 0554 648 37 15.
Tasarruf Fon Havuzu: Paranız Nerede ve Nasıl Korunuyor?
1- 6361 m.39/B bakımından, ayrılık ve haczedilemezlik: Havuz hesapları şirketin diğer hesaplarından ayrı tutulur; havuz varlıkları tasarruf finansman sözleşmelerinden doğan yükümlülükler dışında kullanılamaz, rehnedilemez, teminat gösterilemez, müşterilerin sözleşmeden doğan alacakları dışında haczedilemez ve iflas masasına dâhil edilemez. Şirketin kendi alacaklıları havuza ulaşamaz. Müşterinin kendi alacaklılarının birikime ulaşıp ulaşamayacağı ise birikime haciz rehberimizde anlatılmıştır.
2- BDDK Karar 11537 bakımından, yatırım araçları: 1 Ekim 2026’dan itibaren havuz; katılım bankalarındaki Türk lirası özel cari veya katılma hesaplarında, altına dayalı olmayan Türk lirası kira sertifikalarında ve hisse senedi içermeyen, risk değeri 1 veya 2 olan katılım esaslı fonlarda değerlendirilebilir. Getirisiz tutulan günlük bakiye, bir önceki ay sonu havuzunun binde ikisini aşamaz.
3- 6361 m.15/5 ve Yönetmelik m.19 bakımından, binde beşlik pay: Şirketlerin tahsil ettikleri organizasyon ücretlerinin binde beşi oranında ayrılan tutarlar özkaynak hesaplarında izlenir. Kanun bu payı tasfiye hâlinde tasarruf sahiplerine ödenmek üzere öngörür.
4- Yönetmelik m.17/6 bakımından, havuzdan teşvik yasağı: Şirketler yeni müşteri kazanımı amacıyla tasarruf fon havuzu veya şirket kaynaklarından teşvik edici herhangi bir uygulamada bulunamaz. Mevcut müşterilerin birikimi, yeni müşterilere kampanya finansmanı olarak kullanılamaz.
5- Sınır bakımından: Havuzun ayrılığı, şirketin başına bir şey gelmesi hâlinde birikimin şirketin diğer borçlarına karışmasını önler; ancak havuzun kendisinin yeterliliğini garanti etmez. Birikimler mevduat değildir ve kamusal sigorta kapsamında değildir. Havuzun getirisi ve birikimin enflasyon karşısındaki durumu birikim ve enflasyon rehberimizde anlatılmıştır.
Mali Bünye Bozulursa Ne Olur? Kademeli Müdahale
Bir tasarruf finansman şirketinin mali durumu bozulduğunda Kanun ve Yönetmelik doğrudan tasfiyeye gitmez; kademeli bir müdahale sistemi öngörür. Müşteri bakımından her kademenin sonucu farklıdır.
1- Yönetmelik m.20/3 bakımından, yeni sözleşme yasağı: Standart oranı sağlayamayan şirket oranı tutturuncaya kadar yeni sözleşme yapamaz. Bu kural mevcut müşterilerin sözleşmelerini sona erdirmez; şirketin büyümesini durdurur.
2- 6361 m.15 bakımından, tedbir: BDDK, denetim sonucunda bir şirkette yükümlülüklerin karşılanamaması, gelir-gider dengesinin bozulması, sermayenin önemli ölçüde azalması, risk yönetiminin yetersizliği gibi Kanunda sayılan durumları tespit ederse, gerekli tedbirlerin belirli bir süre ve plan içinde alınmasını şirketten isteyebilir.
3- 6361 m.15/4 bakımından, tahsisat ötelemesi: BDDK tasarruf finansman şirketleri için tahsisat tarihlerini ötelemeye yetkilidir. Böyle bir karar varsa şirketin gecikmesi temerrüt sayılmaz; ancak şirket bu kararı müşteriye belgeleyebilmelidir. Somut bir karar gösterilmeden “BDDK tahsisatları durdurdu” denmesi yeterli değildir; ayrıntı tahsisat gecikmesi rehberimizde yer almaktadır.
4- Yönetmelik m.15/3 bakımından, dokümanın değiştirilmesi: Şirketin müşterilerine ilişkin yükümlülüklerini yerine getiremeyeceği tespit edilirse BDDK genel faaliyet ilkeleri dokümanında değişiklik yapılmasını veya uygun göreceği bir dokümanın uygulanmasını şart koşabilir.
5- 6361 m.50/A bakımından, izin iptali ve tasfiye: BDDK Kurulu, Kanunda sayılan şartların varlığı hâlinde en az beş üyesinin aynı yöndeki oyuyla şirketin faaliyet iznini kaldırıp tasfiyesine karar verebilir; bu durumda müşterilerin sözleşmelerde yer alan finansman kullanma hakları uygulanmaz. Tasfiyeyi, 7333 sayılı Kanunla 28.07.2021’de yapılan değişiklikten bu yana Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun atadığı en az üç kişilik tasfiye komisyonu yürütür. Tasfiye senaryosunun ayrıntıları tasfiye rehberimizde anlatılmıştır.
| Kademe | Ne olur? | Müşteri için sonucu | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Oranın bozulması | Yeni sözleşme yapılamaz | Mevcut sözleşme devam eder | Yön. m.20/3 |
| Tedbir | Şirketten süre ve plan içinde tedbir istenir | Sözleşme devam eder; şirketin durumu takip edilir | 6361 m.15 |
| Tahsisat ötelemesi | Tahsisat tarihleri ileri alınır | Teslim gecikir; fesih hakkı saklıdır | 6361 m.15/4 |
| Dokümanın değiştirilmesi | BDDK uygun göreceği dokümanı şart koşar | İşleyiş kuralları değişebilir | Yön. m.15/3 |
| İzin iptali ve tasfiye | Faaliyet izni kaldırılır, TMSF’nin atadığı komisyon tasfiye eder | Finansman kullanma hakları uygulanmaz; birikimler havuzdan ödenir | 6361 m.50/A |
Ortak Değişirse: Pay Devri, Birleşme ve BDDK İzni
Şirketin ortaklık yapısındaki değişiklikler de BDDK denetiminin kapsamındadır. Bu denetim, müşteri sözleşmelerinin yeni ortaklık yapısında nasıl sürdürüleceğini güvence altına almaya yöneliktir.
1- 6361 m.11 bakımından, pay devri: Tasarruf finansman şirketlerinde kontrol değişikliği doğuran pay devri BDDK iznine tabidir. Emlak Katılım’ın Katılımevim ve Birevim paylarını devralma sürecinde 25.09.2026’da izin başvurularının yapıldığı açıklanmıştır; devir izinler alınmadan tamamlanmaz.
2- 6361 m.12/3 bakımından, birleşme ve sözleşmelerin devri: Şirketlerin birleşmesi veya sözleşmelerin başka bir şirkete devri, mevcut yükümlülüklerin nasıl yerine getirileceğini gösteren bir planla BDDK iznine tabidir; plana uyulmazsa veya müşterilerin hak ve menfaatleri zarar görecekse izin iptal edilebilir.
3- Müşteri bakımından sonuç: Pay devri şirketin ortaklarını değiştirir; sözleşmenin tarafı olan şirket, birikim, tahsisat hakkı ve iade kuralları aynı kalır. Birleşme veya sözleşme devri gündeme gelirse, BDDK’nın onayladığı plan müşteri yükümlülüklerinin nasıl sürdürüleceğini gösterir.
İzinli Şirket ile İzinsiz Şirket Arasındaki Fark
2021’den bu yana tasarruf finansman faaliyeti yalnızca BDDK’dan izin almış şirketlerce yürütülebilir. Bu ayrım, yukarıda anlatılan bütün güvencelerin kimin için geçerli olduğunu belirler.
| Konu | İzinli şirket | İzinsiz faaliyet |
|---|---|---|
| Hukuki durum | BDDK izni ve denetimi | Suç: iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası (6361 m.46/1) |
| İzinli izlenimi yaratmak | — | Ayrı suç: üç aydan bir yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezası (m.46/2) |
| Tasarruf fon havuzu koruması | Uygulanır (m.39/B) | Kanuni havuz koruması yoktur |
| Oran ve denetim kuralları | Uygulanır (Yön. m.13, 20, 22) | Uygulanmaz |
| Tasfiye usulü | BDDK kararı ve TMSF’nin atadığı komisyon (m.50/A) | BDDK’nın tasfiye kararı ve alacakların tasfiye usulüne göre takibi (m.46/5) |
2021 intibak sürecinde tasfiye edilen şirketlerin tasarruf dönemindeki sözleşmeleri, 7394 sayılı Kanunla 6361 sayılı Kanuna eklenen geçici 9’uncu madde uyarınca lisanslı şirketlere devredilmiştir. Bu sürecin ayrıntıları tasfiye edilen evim şirketleri yazımızda anlatılmıştır.
Sözleşmesi Devam Eden Müşteri İçin Pratik Güvenlik Adımları
| Adım | Neden? | Dayanak |
|---|---|---|
| Ödemeleri yalnızca şirketin kendi banka hesabına ve kendi adınıza yapın | Ödemenin ispatı ve iadenin kime yapılacağı | Yön. m.17/8 |
| Temsilciye elden para vermeyin | Ödemenin şirkete ulaştığının ispatı güçleşir | Yön. m.16 (sözleşmesiz ödeme yasağı) |
| Sözleşme, form ve tarifeyi saklayın | Her uyuşmazlıkta hakkın dayanağı | Yön. m.16/5, m.17/5 |
| Talepleri yazılı ve tarihli yapın | Sürelerin başlangıcının ispatı | Yön. m.17/8 |
| KAP ve BDDK duyurularını izleyin | Devir, tedbir ve düzenleme değişiklikleri | SPKn m.14; BDDK açıklamaları |
| Üçüncü kişilere sıra veya sözleşme satışı için para ödemeyin | Dolandırıcılık riski | Yön. m.16/4-e; TBK m.205 |
Müşteriyi Koruyan Davranış Kuralları
Şirketin mali yapısına ilişkin kuralların yanında, müşteriyle ilişkide uyulması gereken davranış kuralları da güvencenin bir parçasıdır. Bu kuralların ihlali, şirketin mevzuata uyum düzeyi hakkında da fikir verir.
| Kural | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Sözleşmesiz ödeme yasağı | Sözleşme imzalanmadan hiçbir ad altında ödeme kabul edilemez | Yön. m.16 |
| Ön bilgilendirme | Sözleşmeden en az bir gün önce, tarihli ve numaralı form | Yön. m.16/5 |
| Etkin bilgilendirme | Sistemin işleyişi, sözleşme hükümleri, cayma ve fesih hakları | Yön. m.17/2 |
| Müşteri soruları | Cevap verecek sistem kurulması | Yön. m.17/4 |
| Sözleşme örneği | Müşteriye teslim zorunluluğu | Yön. m.17/5 |
| Teşvik yasağı | Havuzdan veya şirket kaynağından kampanya yapılamaz | Yön. m.17/6 |
| Tasarruf döneminde teminat yasağı | İpotek, rehin veya senet alınamaz; ek ödeme yükümlülüğü yüklenemez | Yön. m.17/7 |
| İade süreleri | Caymada on dört gün, fesihte en geç altmış gün | 6361 m.39/A/3-4; Yön. m.17/8 |
| Cezai yaptırım | İade yükümlülüğüne aykırılık suçtur | 6361 m.49/A |
Satış sırasında bu kurallara aykırı vaatlerle karşılaşan müşterinin hakları satışta yanıltıldım rehberimizde anlatılmıştır.
Müşteri Neyi Kontrol Edebilir?
Bir tasarruf finansman şirketinin iç verilerine müşterinin doğrudan erişimi yoktur; ancak kamuya açık bazı bilgiler ve şirketten istenebilecek belgeler, bilinçli karar vermeye yardımcı olur.
1- İzin bakımından: Şirketin BDDK’dan faaliyet izni bulunup bulunmadığı BDDK’nın kuruluş listelerinden kontrol edilebilir.
2- Finansal tablolar bakımından: Payları borsada işlem gören bir tasarruf finansman şirketi, sermaye piyasası mevzuatı gereğince finansal raporlarını kamuya açıklar (SPKn m.14). Katılımevim’in payları borsada KTLEV koduyla işlem gördüğünden finansal raporları ve özel durum açıklamaları Kamuyu Aydınlatma Platformunda yayımlanır. KAP’ın nasıl takip edileceği KAP rehberimizde anlatılmıştır.
3- Sözleşme ve tarife bakımından: Sözleşmenin bir örneği, ön bilgilendirme formu ve tarife (Yön. m.3) müşterinin elinde bulunmalıdır. Organizasyon ücretinin, taksitlerin ve tahsisat koşullarının dayanağı bu belgelerdir.
4- BDDK açıklamaları bakımından: BDDK, tasarruf finansmana ilişkin açıklamalarını ve genel düzenlemelerini kamuoyuyla paylaşır; tasarruf finansman faaliyetine ilişkin başvuruların tasarruffinansman@bddk.org.tr adresine iletilebileceğini de açıklamıştır.
| Kontrol | Nereden? | Neden? |
|---|---|---|
| Faaliyet izni | BDDK kuruluş listeleri | İzinsiz faaliyet riskinin elenmesi |
| Finansal raporlar (payları borsada ise) | KAP | Özkaynak ve aktif büyüklüğüne ilişkin kamuya açık bilgi |
| Özel durum açıklamaları | KAP | Pay devri, tedbir veya önemli gelişmeler |
| Sözleşme, ön bilgilendirme formu, tarife | Şirket | Ücret, taksit, tahsisat ve iade kurallarının dayanağı |
| Ödeme dökümü | Şirket ve banka kayıtları | Birikimin ve organizasyon ücretinin ispatı |
| BDDK açıklamaları | BDDK | Sektöre ilişkin genel kararlar ve kurallar |
Sık Duyulan Güvenceler ve Değerlendirmesi
1- “BDDK güvencesindeyiz” ifadesi bakımından: BDDK denetimi, şirketin kurallara uymasını sağlayan ve bozulma hâlinde müdahaleye imkân veren bir mekanizmadır; birikimlerin geri ödenmesini garanti eden bir sigorta değildir. BDDK’nın kendi açıklamasına göre birikimler kamusal bir sigorta mekanizması kapsamında değildir.
2- “Kamu bankası devraldı, paranız garantide” ifadesi bakımından: Emlak Katılım sürecinde kamuya açıklanan işlem pay devridir ve BDDK iznine tabidir (6361 m.11). Devralanın kamu sermayeli bir banka olması şirketin mali yapısını güçlendirebilir; ancak bu hukuken bir teminat değil, fiilî bir beklentidir. Ayrıntı Emlak Katılım devri rehberimizde yer almaktadır.
3- “Havuz sigortalı, mevduat gibi” ifadesi bakımından: Tasarruf fon havuzu mevduat değildir. Koruma, havuzun ayrılığına ve haczedilemezliğine (6361 m.39/B), yatırım kurallarına ve binde beşlik tasfiye payına dayanır.
4- “Şirket batarsa ev veya aracınızı yine alırsınız” ifadesi bakımından: Faaliyet izninin kaldırılması ve tasfiye hâlinde müşterilerin sözleşmedeki finansman kullanma hakları uygulanmaz (6361 m.50/A). Tasfiyede beklenti, birikimin havuzdan iadesine dönüşür.
5- “KTLEV hissesindeki soruşturma sözleşmenizi etkiler” ifadesi bakımından: SPK’nın KTLEV pay piyasasındaki işlemlere ilişkin suç duyurusu, şirketin paylarında yapılan işlemlerle ilgilidir ve tasarruf finansman sözleşmelerini kendiliğinden etkilemez. Pay sahiplerinin durumu KTLEV pay sahibi rehberimizde anlatılmıştır.
Fesih mi, devam mı, aktarım mı?
Hukukçular Evi Ankara — şirketin durumu hakkındaki endişenizi, sözleşmenizin hukuki sonuçlarıyla birlikte değerlendirelim.
BDDK’ya Bilgi ve Bildirim Yazısı Örneği
Aşağıdaki metin, şirketin Yönetmeliğe aykırı bir uygulamasıyla karşılaşan ve bunu denetim otoritesine bildirmek isteyen müşteri için hazırlanmıştır. BDDK’ya bildirim bireysel alacağı tahsil eden bir yol değildir; alacak için hakem heyeti veya mahkeme başvurusu ayrıca yapılmalıdır.
Şirkete yazılacak bilgi talebi ve ihtarname örnekleri Katılımevim ve Birevim dilekçe örneklerimizde, diğer şablonlar dilekçe örnekleri dizinimizde yer almaktadır. Dosyanızın değerlendirilmesi için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- BDDK denetimini devlet güvencesi sanmak: Birikimler kamusal sigorta kapsamında değildir.
- Haberle aceleyle feshetmek: Fesihte organizasyon ücreti iade edilmez; önce aktarım, tutar değişikliği gibi seçenekleri değerlendirin.
- Ödemeleri kendiliğinden durdurmak: Endişe, ödemeyi kesmek için hukuki bir sebep değildir; temerrüt riski doğar.
- Sözleşme imzalanmadan para ödemek: Sözleşmesiz ödeme kabulü yasaktır.
- “Kampanya” vaadine güvenmek: Havuzdan veya şirket kaynaklarından teşvik yasaktır.
- KAP açıklamalarını takip etmemek: Pay devri ve önemli gelişmeler burada duyurulur.
- Belgeleri saklamamak: Sözleşme, form ve dekontlar her senaryoda hakkınızın dayanağıdır.
Sık Sorulan Sorular
Katılımevim veya Birevim güvenilir mi?
Hukuk belirli bir şirkete not vermez; şirketin uymak zorunda olduğu kuralları ve ihlal hâlinde işleyecek mekanizmaları gösterir. Tasarruf finansman şirketleri BDDK izni ve denetimi altında çalışır, bağımsız denetime tabidir (Yön. m.13) ve özkaynak oranı gibi kurallara uymak zorundadır (m.20, m.22).
Birikimim devlet güvencesinde mi?
Hayır. BDDK’nın açıklamasına göre birikimler mevduat değildir ve herhangi bir kamusal sigorta mekanizması kapsamında değildir. Koruma, havuzun ayrılığına ve haczedilemezliğine dayanır (6361 m.39/B).
Standart oran nedir?
Şirketin özkaynağının toplam aktiflerine oranıdır ve en az yüzde üç olmalıdır. Bu oranı sağlayamayan şirket, oranı tutturuncaya kadar yeni sözleşme yapamaz (Yön. m.20).
Şirket topladığı paradan ne kadar finansman kullandırabilir?
Kullandırılan finansmanların toplamı, tasarruf fon havuzu ile özkaynakları toplamının yüzde iki yüzünü aşamaz; özkaynağın toplam sözleşme tutarına oranı da en az yüzde üç olmalıdır (Yön. m.22/1).
Şirket borçlanabilir mi?
Katılım esasına uygun finansman ve borçlanma araçlarıyla edinilebilecek mali yükümlülüklerin toplamı özkaynağın yüzde otuzunu geçemez (Yön. m.22/5).
Havuzdaki para nerede tutuluyor?
1 Ekim 2026’dan itibaren katılım bankalarındaki TL cari ve katılma hesaplarında, altına dayalı olmayan TL kira sertifikalarında ve risk değeri 1 veya 2 olan, hisse içermeyen katılım fonlarında (BDDK Karar 11537).
Şirket batarsa havuzdaki paramı alacaklılar alabilir mi?
Hayır. Havuz şirketin hesaplarından ayrı tutulur; müşterilerin sözleşmeden doğan alacakları dışında haczedilemez ve iflas masasına dâhil edilemez (6361 m.39/B).
Binde beşlik pay nedir?
Şirketlerin tahsil ettikleri organizasyon ücretlerinin binde beşi oranında ayrılan tutarlardır; özkaynak hesaplarında izlenir ve Kanun bunu tasfiye hâlinde tasarruf sahiplerine ödenmek üzere öngörür (6361 m.15/5; Yön. m.19).
Şirketin mali durumu bozulursa ne olur?
Oran bozulursa yeni sözleşme yapılamaz (Yön. m.20/3); BDDK tedbir isteyebilir ve tahsisat tarihlerini öteleyebilir (6361 m.15, m.15/4); en ağır hâlde faaliyet iznini kaldırıp tasfiyeye karar verebilir (m.50/A).
Tasfiyede evimi veya aracımı alabilir miyim?
Hayır. Tasfiye hâlinde müşterilerin sözleşmedeki finansman kullanma hakları uygulanmaz; birikimler tasarruf fon havuzundan ödenir (6361 m.50/A).
Tasfiyeyi kim yürütür?
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun atadığı en az üç kişilik tasfiye komisyonu yürütür; bu usul 7333 sayılı Kanunla 28.07.2021’de getirilmiştir.
Şirketin bağımsız denetimi kim yapar?
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından kamu yararını ilgilendiren kuruluşlarda bağımsız denetim yapmak üzere yetkilendirilen bağımsız denetim kuruluşları (Yön. m.13/1).
Şirketin finansal durumunu nereden görebilirim?
Payları borsada işlem gören şirketler finansal raporlarını KAP’ta yayımlar (SPKn m.14). Katılımevim’in payları KTLEV koduyla borsada işlem görmektedir.
Emlak Katılım devri paramı garanti eder mi?
Hayır, hukuken garanti etmez. Pay devri şirketin ortaklarını değiştirir ve BDDK iznine tabidir; güçlü bir ortak mali yapıyı destekleyebilir, ancak bu bir teminat değildir.
Endişeliyim; sözleşmemi hemen feshetmeli miyim?
Fesih bir yatırım ve yaşam kararıdır; hukuken sonucu organizasyon ücretinin iade edilmemesi ve birikimin en geç altmış günde nominal iadesidir. Aktarım, tutar değişikliği ve erteleme gibi seçenekler de değerlendirilmelidir.
Katılımevim veya Birevim hakkında BDDK’nın bir tedbir kararı var mı?
Kamuya yansıyan bilgilere göre 28.09.2026 itibarıyla iki şirketin faaliyet izninin kaldırıldığına veya müşteri sözleşmelerinin sona erdiğine ilişkin açıklanmış bir BDDK kararı bulunmamaktadır. Güncel gelişmeler KAP ve BDDK açıklamalarından izlenmelidir.
İzinsiz bir şirketle sözleşme yaptıysam ne olur?
İzinsiz tasarruf finansman faaliyeti suçtur (6361 m.46/1) ve bu şirketlerde kanuni havuz koruması ile oran ve denetim kuralları uygulanmaz. BDDK tasfiye kararı verirse alacaklar tasfiye usulüne göre takip edilir (m.46/5).
BDDK’ya nasıl bildirimde bulunabilirim?
BDDK, tasarruf finansman faaliyetine ilişkin başvuruların tasarruffinansman@bddk.org.tr adresine iletilebileceğini açıklamıştır. Bildirim alacağınızı tahsil etmez; alacak için hakem heyeti veya mahkeme yolu ayrıca izlenir.
Şirket sözleşmeden önce ön kayıt parası isteyebilir mi?
Hayır. Şirketler, tasarruf finansman sözleşmesi imzalanmaksızın her ne nam altında olursa olsun ödeme kabul edemez (Yön. m.16).
Kampanya kapsamında taksit indirimi yapılabilir mi?
Şirketler yeni müşteri kazanımı amacıyla tasarruf fon havuzu veya şirket kaynaklarından teşvik edici herhangi bir uygulamada bulunamaz (Yön. m.17/6).
Bu yazının kaynakları. 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu (m.11, 12/3, 15, 15/4, 15/5, 39/A/3-4, 39/B, 46/1, 46/2, 46/5, 49/A, 50/A, geçici m.9) ile 7333 ve 7394 sayılı Kanunlarla yapılan değişiklikler; Tasarruf Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 07.04.2021; değişiklik RG 30.05.2025; m.3, 13, 15, 16, 16/2, 16/5, 17/2-8, 19, 20, 21/1, 22/1, 22/5 ve m.23-30 başlıkları); BDDK’nın 30.07.2026 tarihli ve 11537 sayılı Kurul Kararı; BDDK’nın tasarruf finansmana ilişkin açıklaması ve başvuru adresi; 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (m.14). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; belirli bir şirketin mali durumu hakkında değerlendirme veya yatırım tavsiyesi içermez.
📚 İlgili Rehberler
- Katılımevim ve Birevim Hukuk Rehberi
- Katılımevim ve Birevim Müşterisiyim, Param Ne Olacak?
- Katılımevim veya Birevim Tasfiye Edilirse Ne Olur?
- Katılımevim ve Birevim Emlak Katılım’a Devrediliyor
- Birikimim Enflasyonda Eridi mi?
- Çekilişli Tasarruf Finansman: Çekiliş Kuralları
- Tasarruf Finansman Şirketi Paramı İade Etmiyor
Katılımevim veya Birevim sözleşmeniz için değerlendirme
Şirketin durumu, fesih, aktarım veya bekleme: kararınızın hukuki sonuçlarını sözleşmenizle birlikte netleştirelim.
Bu içerik tüketici hukuku ve tasarruf finansman kümesindedir.
Katılımevim ve Birevim Hukuk Rehberi · Tüketici Hukuku Rehberi · Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi · Tüm hukuk dalları

