SGK yersiz ödeme borç bildirimi, Kurumun özel hastaneye, tıp merkezine veya diyaliz merkezine daha önce ödediği sağlık hizmeti bedelini, mevzuata ya da sözleşmeye aykırı fatura edildiği gerekçesiyle faiziyle birlikte geri istemesidir. Kurum, ödeme kuruluşun kasıtlı veya kusurlu davranışından doğmuşsa hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıl, kendi hatalı işleminden doğmuşsa en fazla beş yıl içinde yapılan ödemeleri geri isteyebilir (5510 sayılı Kanun m.96). Sözleşmeye göre yersiz ödemeye ödeme tarihinden itibaren kanuni faiz işler; tutar önce kuruluşun Kurumdaki hak edişinden mahsup edilir, hak ediş yetmezse genel hükümlere göre icra takibi veya dava yoluyla tahsil edilir (Sözleşme m.11.2). Kanuni faiz oranı 31 Temmuz 2026’dan beri yıllık yüzde 31’dir. Borç, talep üzerine ve sözleşmedeki şartlarla en fazla 12 aya kadar taksitlendirilebilir (m.11.5). Kuruma itiraz, icra takibine yedi gün içinde itiraz ve menfi tespit davası yolları açıktır.
Bu rehber; Sosyal Güvenlik Kurumundan yersiz ödeme borç bildirimi alan, hak edişinden kesinti yapılan ya da hakkında icra takibi başlatılan özel hastaneler, tıp merkezleri, dal merkezleri ve diyaliz merkezleri için yazıldı. Kurumun geriye doğru kaç yıllık ödemeyi isteyebileceği, faizin hangi tarihten ve hangi oranla işleyeceği, hak edişten mahsubun sırası, taksitlendirme şartları, borcun sözleşme yenilemesine etkisi, icra takibine itiraz, menfi tespit ve alacak davası madde numaralarıyla anlatılmıştır. Borç bildirimini Av. Fatma Öztürk’e 0554 648 37 15 numaralı hattan WhatsApp ile gönderebilirsiniz; Kuruma itiraz süreleri iş günüyle, icra takibine itiraz süresi günle sayılır.
Bu yazının dayanakları. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.59, m.88, m.96 ve m.103; 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun m.1 (7589 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesiyle değişik) ve m.3; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.62, m.66, m.67 ve m.72; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.78, m.82, m.139, m.146, m.154 ve m.161; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.105, m.106, m.109, m.190 ve m.389; 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m.58; 2026 Yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi m.11.1-11.6, m.12.12-12.16, m.12.20, m.12.21, m.14.2, m.14.20, m.15.9, m.15.10 ve m.17; Sağlık Hizmeti Sunucularının Faturalarının İncelenmesine ve Bedellerinin Ödenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 08.03.2017, 30001) m.8 ve m.24; Fazla veya Yersiz Ödemelerin Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 27.09.2008, 27010).
Madde numaraları ve tutarlar 2026 sözleşmesine göredir. Faiz hesapları 18 Kasım 2026 tarihine göre yapılmıştır.
Yersiz ödeme borcu ceza koşulundan ayrı bir alacaktır, ancak onunla birlikte yürür: on kat ve beş kat ceza koşulları yersiz ödeme toplamı üzerinden hesaplanır, mahsupta önce yersiz ödeme düşülür, sözleşmenin yenilenmesinde ikisinin toplamına bakılır. Borç bildirimindeki asıl tutarın, dönem sınırının ve faiz hesabının doğru olup olmadığı bu nedenle dosyanın geri kalanını da belirler.
Ceza koşulu türleri ile savunma ve itiraz usulünün tamamı SGK Cezai Şartı ve Sözleşme Feshi Merkezi sayfasında; yersiz ödemenin on katı tutarındaki ceza koşulu SGK 10 Kat Ceza Koşulu rehberinde; inceleme sürerken hak edişlerin ödenmemesi SGK Ödemelerin Durdurulması ve Müfettiş İncelemesi rehberinde anlatılmıştır.
Yersiz Ödeme Nedir? Fatura Kesintisi ve Ceza Koşulundan Farkı
Sözleşme yersiz ödemeyi tek cümleyle tanımlar: Kurum mevzuatına ve sözleşme hükümlerine aykırı olarak fatura edilen sağlık hizmeti bedelleri ödenmez; ödenmişse bu ödemeler yersiz ödeme kabul edilir ve mevzuat hükümleri çerçevesinde tahsil edilir (m.11.1). Yersiz ödemenin iki unsuru vardır: bedelin Kurumca ödenmiş olması ve faturanın mevzuata veya sözleşmeye aykırı düzenlenmiş olması. Aykırılığın kasıtla yapılmış olması aranmaz; kasıt ve kusur, aşağıda görüleceği gibi, Kurumun kaç yıl geriye gidebileceğini ve faizin nasıl işleyeceğini belirler.
Kuruluşun hak edişinden yapılan her kesinti yersiz ödeme değildir. Üç kavram birbirine karıştırıldığında yanlış süre içinde yanlış yola başvurulur:
Fatura kesintisi, yersiz ödeme ve ceza koşulu arasındaki farklar
| Fatura kesintisi | Yersiz ödeme | Ceza koşulu | |
|---|---|---|---|
| Ne zaman ortaya çıkar | Fatura incelenirken, bedel ödenmeden önce | Bedel ödendikten sonra yapılan kontrol, denetim veya incelemede | Sözleşmede ceza koşulu öngörülen bir fiil tespit edildiğinde |
| Dayanak | Fatura İnceleme Yönetmeliği m.8 ve m.24 | 5510 sayılı Kanun m.96 ve m.103; Sözleşme m.11.1 | Sözleşme m.8, m.9, m.12 ve m.14 |
| Kuruma itiraz | İncelemenin sonuçlandığının sistemde görüldüğü veya tebliğ edildiği tarihi izleyen 5 iş günü; üçüncü basamak sağlık hizmeti sunucularında 10 iş günü | Sözleşmede yersiz ödeme için ayrı bir itiraz süresi yazılı değildir; ceza koşuluyla birlikte bildirilmişse aynı itirazda ileri sürülür | Tebliğden itibaren 10 iş günü (m.14.2) |
| Süresinde itiraz edilmezse | Kesinti kabul edilmiş sayılır (Yönetmelik m.24/4) | Tutar hak edişten mahsup edilir veya takibe konulur | Ceza koşulu kesinleşmiş sayılır ve uygulanır (m.14.2) |
| Faiz | Kesilen tutar ödenmediğinden faiz doğmaz | Ödeme tarihinden itibaren kanuni faiz (m.11.2) | Tebliğ tarihinden itibaren kanuni faiz (m.11.2) |
| Tahsil | Fatura tutarından düşülür | Önce hak edişten mahsup, yetmezse genel hükümler; ceza koşulundan önce mahsup edilir (m.11.2, m.11.4) | Hak edişten mahsup, yetmezse genel hükümler (m.11.2) |
Yersiz ödeme aynı zamanda en ağır ceza koşullarının hesap tabanıdır. Sunulmayan hizmetin fatura edilmesi, faturanın veya dayanağı belgelerin gerçeğe aykırı düzenlenmesi, hak sahibi olmayan kişiye sunulan hizmetin hak sahibi üzerinden fatura edilmesi, fatura ve eki belgelerde tahrifat ve bedeli ödenmeyen hizmetin ödenen hizmet gibi gösterilmesi hâllerinde ceza koşulu, 57.241 TL’den az olmamak üzere yersiz ödeme toplamının on katıdır (m.12.12-12.16). Hizmetin Kuruma bildirilmeyen veya sözleşme kapsamı dışındaki bir hekimce sunulmasında oran beş kattır (m.12.21). Alt sınırın üzerindeki dosyalarda yersiz ödeme tutarından düşülen her lira ceza koşulunu on veya beş lira azaltır; yersiz ödeme hesabına itiraz bu nedenle ceza koşuluna itirazın da ilk adımıdır.
Yersiz Ödeme Hangi Durumlarda Doğar?
Kanun beş fiili ayrıca saymıştır. Kurumca yapılan inceleme sonucunda sağlık hizmeti sunulmadığı hâlde fatura edildiği, faturanın veya dayanağı belgelerin gerçeğe aykırı düzenlendiği, kapsam dışı tutulan hizmetlerin kapsam içindeymiş gibi gösterildiği, sağlık hizmetine hak kazanmayan kişilere hizmet sunularak Kuruma fatura edildiği veya belirlenen tavanın üzerinde ilave ücret alındığı tespit edilen sağlık hizmeti sunucuları hakkında genel hükümlere göre takip yapılır; bu fiiller nedeniyle Kurumun yersiz ödediği tutar 96’ncı maddeye göre geri alınır (5510 sayılı Kanun m.103/1). Kimlik tespiti yükümlülüğünü yerine getirmeyen ve bu nedenle başka bir kişiye sağlık hizmeti sunulmasına yol açan kuruluştan, Kurumun uğradığı zarar geri alınır (m.103/2).
Sözleşme bu çerçeveyi genişletir. Yersiz ödeme şu yollardan doğabilir:
- Ceza koşulu gerektiren fiiller. On kat ve beş kat ceza koşulu öngören maddelerin hepsinde “hizmet bedeli ödenmez, ödenmiş ise yapılan bu ödemeler yersiz ödeme kabul edilir” hükmü yer alır (m.12.12-12.16, m.12.21).
- Mevzuata aykırı faturalama. Ceza koşulu öngörülmemiş olsa bile, Kurum mevzuatına veya sözleşmeye aykırı fatura edildiği sonradan belirlenen her bedel yersiz ödemedir (m.11.1).
- Ödemeden sonra tamamlanan fatura incelemesi. Teslim tarihinden itibaren 60 gün içinde incelenemeyen dönemin tahakkuk tutarının tamamı avans olarak ödenir ve incelemeye devam edilir. İnceleme sonunda fazla ödeme yapıldığı anlaşılırsa bu tutar kanuni faiziyle birlikte kuruluşun Kurumdaki alacağından mahsup edilir, alacağı yetmezse genel hükümlere göre tahsil edilir (Fatura İnceleme Yönetmeliği m.24/3 ve m.24/5).
- Kuruluşun kendi bildirimi. Ceza koşulu gerektiren bir fiili faturayı teslim etmeden önce Kuruma kendisi bildiren kuruluştan yersiz ödeme tahsil edilir, ceza koşulu uygulanmaz (m.14.20).
Her tespit yersiz ödeme doğurmaz. Hizmetin, beyan edilen hekim yerine sözleşme kapsamındaki aynı branştan başka bir hekimce sunulduğu hâlde hizmet bedeli ödenir; yalnızca işlem bedelleri toplamının bir katı tutarında ceza koşulu uygulanır (m.12.20). Borç bildiriminde bu tür bir işlemin bedeli ayrıca yersiz ödeme olarak da istenmişse talebin sözleşmede karşılığı yoktur. Hekim bildirimine bağlı tespitler SGK’ya Bildirilmeyen Hekim Cezası rehberinde ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Geriye Dönük Süre: Kurum Kaç Yıl Geriye Gidebilir?
Kurumun geri isteyebileceği ödemelerin zaman sınırı Kanun’da yazılıdır ve ödemenin neden yersiz olduğuna göre değişir (5510 sayılı Kanun m.96). Kanun’un 103’üncü maddesi, sağlık hizmeti sunucularına yapılan yersiz ödemelerin 96’ncı maddeye göre geri alınacağını açıkça belirtir.
5510 sayılı Kanun m.96: yersiz ödemenin nedenine göre geri alma sınırı ve faiz
| Kasıtlı veya kusurlu davranıştan doğan ödeme (m.96/1-a) | Kurumun hatalı işleminden doğan ödeme (m.96/1-b) | |
|---|---|---|
| Geriye dönük sınır | Hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıl içinde yapılan ödemeler | Hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıl içinde yapılan ödemeler |
| Faiz | Her ödemenin yapıldığı tarihten itibaren kanuni faiz | Borcun tebliğinden itibaren yirmi dört ay içinde ödenirse faizsiz; daha sonra ödenirse yirmi dört aylık sürenin sonundan itibaren kanuni faiz |
| Mahsup | Kurumdaki alacaktan; en eski borçtan başlanarak borç aslına (m.96/2) | Kurumdaki alacaktan; en eski borçtan başlanarak borç aslına (m.96/2) |
| Kurumda alacak yoksa | Genel hükümlere göre geri alınır | Genel hükümlere göre geri alınır |
Süre, ödemenin yapıldığı tarihten ileriye doğru değil, hatalı işlemin tespit edildiği tarihten geriye doğru sayılır. Tespit tarihi 20 Ekim 2026 olan bir dosyada kuruluşun kusuruna dayanılıyorsa 20 Ekim 2016’dan, Kurumun hatasına dayanılıyorsa 20 Ekim 2021’den önce yapılmış ödemeler geri istenemez. Borç tablosundaki her ödeme tarihi bu sınırla karşılaştırılır; sınırın dışında kalan satırlar asıl ve faiziyle birlikte borçtan çıkarılır. Tespit tarihinin hangi gün olduğu borç bildiriminde yazmıyorsa Kurumdan yazıyla sorulur.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, aylık alan bir hak sahibine yapılan ödemelere ilişkin bir kararında bu maddenin sebepsiz zenginleşmede geri verme konusuna ilişkin özel bir düzenleme olduğunu ve zamanaşımı hükmü olarak yorumlanamayacağını belirtmiştir (23.09.2010, E.2009/4896, K.2010/12128). Bu nitelendirme, on ve beş yıllık sınırların zamanaşımı süresinden ayrı değerlendirilmesi gerektiğini gösterir; genel zamanaşımı kuralları aşağıda ayrıca ele alınmıştır.
Kusur mu, Kurum hatası mı? Bu ayrım borcun tutarını doğrudan değiştirir: beş yıl ile on yıl arasındaki fark ve işlemiş faizin tamamı nitelendirmeye bağlıdır. Fazla veya Yersiz Ödemelerin Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, kasıtlı ve kusurlu davranışa örnek olarak Kuruma verilen belgelerle gerçeğe aykırı bildirimde bulunulmasını ve sahte bilgi ve belgeyle haklardan yararlanılmasını sayar (m.5); ilgilinin kasıtlı ve kusurlu davranışı dışında kalan, Kurum çalışanlarının kasıtlı veya kusurlu davranışı, ihmali, dikkatsizliği ve bilgisizliği gibi sebeplerden doğan ödemeleri ise Kurumun hatalı işlemi olarak tanımlar (m.6). Yönetmelik’in tanımlarında sağlık hizmeti sunucuları ayrıca sayılmamıştır; ancak Kanun bu kuruluşlara yapılan yersiz ödemenin 96’ncı maddeye göre geri alınacağını söylediğinden, aynı ölçütlere sağlık hizmeti sunucusu dosyalarında da dayanılabilir.
Sağlık kuruluşu bakımından Kurum hatası savunması şu tür olgulara dayandırılabilir: bedelin Kurumun kendi sisteminde tanımladığı fiyat veya puan üzerinden hesaplanmış olması; faturanın Kurumun inceleme birimince incelenip uygun bulunarak ödenmiş ve aynı uygulamanın yıllarca kesintisiz sürmüş olması; Kurumun aynı hükmü daha önce yazılı olarak farklı yorumlamış olması. Bu olgulardan biri varsa ödemenin kuruluşun kusurundan değil Kurumun kendi işleminden kaynaklandığı, dolayısıyla beş yıllık sınırın ve yirmi dört aylık faizsiz ödeme imkânının uygulanması gerektiği ileri sürülebilir. Sözleşme yersiz ödemeler için ayrım yapmaksızın ödeme tarihinden itibaren faiz öngördüğünden (m.11.2) Kurum bu savunmayı kabul etmeyebilir; nitelendirme uyuşmazlığı o zaman mahkemede çözülür.
Kanuni Faiz: Hangi Tarihten, Hangi Oranla İşler?
Sözleşmeye göre yersiz ödemeler ödeme tarihinden, ceza koşulu ise tebliğ tarihinden itibaren hesaplanacak kanuni faiziyle birlikte tahsil edilir (m.11.2). Kanuni faiz, 3095 sayılı Kanun’un 1’inci maddesindeki faizdir. Oranı dönemlere göre değişmiştir ve her dönemin faizi o dönemde geçerli olan oranla hesaplanır.
Kanuni faiz oranı: dönemler
| Dönem | Yıllık oran | Dayanak |
|---|---|---|
| 1 Ocak 2006 – 31 Mayıs 2024 | Yüzde 9 | 2005/9831 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı |
| 1 Haziran 2024 – 30 Temmuz 2026 | Yüzde 24 | 8485 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı |
| 31 Temmuz 2026’dan itibaren | Yüzde 31 | 7589 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesiyle değişik 3095 sayılı Kanun m.1 |
31 Temmuz 2026’da yalnızca oran değil, yöntem de değişmiştir. Kanuni faiz artık Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının bir önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80’idir; 30 Haziran’daki oran bundan beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında yeni oranın yüzde 80’i uygulanır. Bu nedenle 1 Ocak 2027’den itibaren geçerli olacak oran, 31 Aralık 2026’daki reeskont oranına göre yeniden belirlenecektir. Güncel dönem tablosu ve hesaplama aracı Yasal Faiz Hesaplama sayfasındadır.
Kanuni faiz hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemez; işlemiş faiz anaparaya eklenerek yeniden faizlendirilmez (3095 sayılı Kanun m.3). Aşağıdaki tablo, 100.000 TL’lik tek bir ödemenin 18 Kasım 2026’ya kadar işlemiş faizini ödeme tarihine göre gösterir:
Örnek: 100.000 TL yersiz ödemenin 18 Kasım 2026 itibarıyla kanuni faizi
| Ödeme tarihi | Yüzde 9 dönemi | Yüzde 24 dönemi | Yüzde 31 dönemi | Toplam faiz | Asıl ve faiz |
|---|---|---|---|---|---|
| 15 Ocak 2022 | 867 gün: 21.378 TL | 790 gün: 51.945 TL | 111 gün: 9.427 TL | 82.751 TL | 182.751 TL |
| 15 Ocak 2024 | 137 gün: 3.378 TL | 790 gün: 51.945 TL | 111 gün: 9.427 TL | 64.751 TL | 164.751 TL |
| 15 Mart 2025 | — | 502 gün: 33.008 TL | 111 gün: 9.427 TL | 42.436 TL | 142.436 TL |
Tablo iki şeyi gösterir. Birincisi, 2022 başında yapılmış bir ödemenin faizi bugün asıl borcun yüzde 80’ini aşmıştır; eski dönemlere uzanan dosyalarda faiz, asıl kadar önemlidir. İkincisi, faiz her ödeme için kendi ödeme tarihinden ayrı ayrı hesaplanır. Borç tablosunda bütün tutarın en eski ödeme tarihinden faizlendirilmesi ya da 1 Haziran 2024’ten önceki döneme yüzde 24, 31 Temmuz 2026’dan önceki döneme yüzde 31 uygulanması hesap hatasıdır ve itirazda rakamla gösterilir.
Faizi azaltan ikinci kural mahsuba ilişkindir. Kanun’a göre alacakların yersiz ödemelere mahsubu en eski borçtan başlanarak borç aslına yapılır, kanuni faiz kalan borca uygulanır (5510 sayılı Kanun m.96/2). Hak edişten kesilen tutar önce asıl borcu azaltır; kesinti tarihinden sonra faiz yalnızca kalan asıl üzerinden işler. Kurumun kesintiyi önce faize sayması bu hükme aykırıdır.
Mahsup: Hak Edişten Kesinti Hangi Sırayla Yapılır?
Sözleşme, Kuruma yersiz ödemeyi kuruluşun hak edişinden doğrudan düşme imkânı verir: yersiz ödemeler ve ceza koşulu, kanuni faiziyle birlikte kuruluşun Kurumda tahakkuk etmiş alacağından mahsup edilir (m.11.2). Kuruluş adına tahakkuk etmiş her türlü Kurum alacağı ve fer’ileri hak edişten düşülür, kalan tutar kuruluşa ödenir ve yazıyla bilgi verilir (m.11.3).
Mahsubun sırası üç kurala bağlıdır:
- Yersiz ödeme ile ceza koşulunun birlikte tahsilinde önce yersiz ödemenin mahsubu yapılır (m.11.4).
- Yersiz ödemeler arasında en eski borçtan başlanır (5510 sayılı Kanun m.96/2).
- Kesilen tutar borç aslına sayılır; faiz kalan borca uygulanır (m.96/2).
Kuruluşun borca itiraz etmiş olması, tek başına mahsuba engel değildir. Borçlar hukukunda alacaklardan biri çekişmeli olsa bile takas ileri sürülebilir (6098 sayılı Kanun m.139). Sözleşme, itirazın ceza koşulunun ve MEDULA’nın pasife alınmasının uygulanmasını durduracağını açıkça yazar (m.14.2); yersiz ödemenin mahsubu bakımından aynı açıklıkta bir hüküm yoktur. Bu nedenle mahsubun bekletilmesi isteniyorsa itiraz dilekçesinde ayrıca talep edilir; Kurum kabul etmezse mahkemeden ihtiyati tedbir istenir.
Her mahsup işlemi için Kurumdan döküm istenir: hangi fatura döneminin hak edişinden, hangi tarihte, ne kadar kesildiği ve kesintinin asıl, faiz veya ceza koşulundan hangisine sayıldığı. Sonraki itirazın ve davanın rakamları bu dökümden çıkar.
Mahsup, ödemelerin durdurulmasından farklıdır. Durdurma, inceleme sürerken ve Kurum alacağı henüz doğmadan uygulanır; altı ayla, aylık fatura tutarının yüzde 80’iyle sınırlıdır ve teminat karşılığında kaldırılabilir (5510 sayılı Kanun m.103/3). Mahsup ise tahakkuk etmiş bir Kurum alacağı için yapılır ve sözleşmede aylık bir üst sınır yazılı değildir. İki işlem aynı dosyada art arda uygulanabildiğinden, durdurulan tutarların sonradan hangi borca sayıldığı ayrıca izlenir.
Kuruma İtiraz: Yersiz Ödeme Hesabında Neler Denetlenir?
Yersiz ödeme ceza koşuluyla birlikte tebliğ edilmişse tebliğden itibaren 10 iş günü içinde Kurumun ilgili birimine itiraz edilir (m.14.2); dilekçede ceza koşulu ile yersiz ödeme ayrı başlıklarda ele alınır. Yalnızca yersiz ödeme bildirilmişse sözleşmede ayrı bir itiraz süresi yazılı değildir. Fazla veya Yersiz Ödemelerin Tahsiline İlişkin Yönetmelik, itirazın başvuru tarihinden itibaren on iş günü içinde karara bağlanacağını, itirazın ve değerlendirme süresinin ödeme süresini değiştirmeyeceğini öngörür (m.11/3). İtiraz, borç bildiriminde bir süre gösterilmişse o süre içinde, gösterilmemişse beklemeden ve her hâlde 10 iş günü dolmadan yazılı olarak verilir.
İtiraz hazırlanırken borç tablosu şu başlıklarda satır satır denetlenir:
- İşlem gerçekten mevzuata aykırı mı? Her hasta ve her işlem için, dayanak gösterilen hükmün işlem tarihinde yürürlükte olan metni hasta dosyasıyla karşılaştırılır. Sonradan değişen bir kural, değişiklikten önce yapılmış işlemi aykırı hâle getirmez.
- Geriye dönük sınır. Tespit tarihinden geriye doğru on yılın, Kurum hatası ileri sürülüyorsa beş yılın dışında kalan ödemeler ayrılır.
- Nitelendirme. Ödemenin kuruluşun kusurundan mı Kurumun kendi işleminden mi kaynaklandığı, yukarıdaki ölçütlere göre değerlendirilir.
- Mükerrerlik. Aynı işlemin bedeli daha önce fatura incelemesinde kesilmiş veya önceki bir borç bildirimiyle tahsil edilmişse ikinci kez istenemez; dönem dökümleri karşılaştırılır.
- Tutar. Yersiz ödeme, Kurumun o işlem için fiilen ödediği tutardır. Faturada yer aldığı hâlde incelemede kesilmiş veya hiç ödenmemiş bedeller borca eklenemez.
- İncelenmeyen işlemler. Kurum sınırlı sayıda dosyayı inceleyip sonucu bütün döneme yaymışsa hesap yöntemi ayrıca tartışılır; örneklemeye ilişkin kurallar SGK Fatura İncelemesi ve Kesinti rehberinde anlatılmıştır.
- Faiz. Her ödemenin faiz başlangıcı, dönem oranları ve mahsup tarihlerinden sonra faizin kalan asıl üzerinden yürütülüp yürütülmediği kontrol edilir.
- Ceza koşuluna etkisi. Yersiz ödeme tutarı düştüğünde buna bağlı on kat veya beş kat ceza koşulu da yeniden hesaplanır.
Ceza koşuluna itirazı karara bağlayan komisyonun kararı Kurum içinde nihaidir (m.14.2). İtirazın reddedilmesi yargı yolunu kapatmaz; aşağıda anlatılan davalar bu aşamadan sonra da açılabilir.
Taksitlendirme: Şartlar, Örnek Hesap ve Riskler
Sözleşme, yersiz ödeme ve ceza koşulu borcunun taksitle ödenmesine dört şartla izin verir (m.11.5):
- Kuruluş talepte bulunmalıdır. Taksitlendirme kendiliğinden yapılmaz; hüküm “yapılabilir” dediğinden talep Kurumun değerlendirmesine bağlıdır.
- Taksitlendirilmesi istenen tutar, talep tarihinden önceki son bir yılda MEDULA üzerinden Kuruma iletilen toplam tahakkuk tutarına göre hesaplanan aylık ortalamanın yüzde 25’inden az olmamalıdır.
- Her aylık taksit, aynı aylık ortalamanın yüzde 10’undan az olmamalıdır.
- Süre, hesaplanacak faiziyle birlikte en fazla 12 aydır.
Aşağıdaki tablo, son bir yıllık aylık ortalama tahakkuku 4.000.000 TL olan bir kuruluş için bu şartların sonucunu gösterir. Bu kuruluşta taksitlendirilebilecek en düşük borç 1.000.000 TL, en düşük aylık taksit 400.000 TL’dir. Hesap eşit taksit varsayımıyla ve faiz eklenmeden yapılmıştır.
Örnek: aylık ortalama tahakkuku 4.000.000 TL olan kuruluşta taksitlendirme
| Borç | Yüzde 25 eşiği (1.000.000 TL) | En fazla taksit sayısı | Aylık taksit |
|---|---|---|---|
| 800.000 TL | Eşiğin altında | Taksitlendirme şartı oluşmaz | Borç mahsup edilir veya tek seferde ödenir |
| 1.200.000 TL | Eşiğin üstünde | 3 | 400.000 TL |
| 3.000.000 TL | Eşiğin üstünde | 7 | Yaklaşık 428.571 TL |
| 6.000.000 TL | Eşiğin üstünde | 12 | 500.000 TL |
Tablonun gösterdiği sonuç şudur: on iki ay üst sınırdır, her borç için kullanılabilecek bir süre değildir. Her taksit aylık ortalamanın yüzde 10’undan az olamayacağı için taksit sayısı, borcun aylık ortalamanın yüzde 10’una bölümünü geçemez. On iki taksit, ancak borç aylık ortalamanın 1,2 katına ulaştığında mümkündür.
Taksitler faiziyle birlikte öncelikle kuruluşun Kurumdaki hak edişinden mahsup edilir. Taksitlerden biri vadesinde faiziyle birlikte ödenmez veya eksik ödenirse taksitlendirme bozulur ve kalan borcun tamamı defaten tahsil edilir (m.11.6).
Borç Eşiği: Yersiz Ödeme Borcu Sözleşmenin Yenilenmesini Nasıl Etkiler?
Yersiz ödeme borcu yalnızca nakit akışını değil, kuruluşun bir sonraki yıl Kurumla sözleşme yapıp yapamayacağını da belirler. Bu ve önceki sözleşmelerden kaynaklanan ceza koşulu ve yersiz ödeme nedeniyle tahakkuk etmiş borcu, MEDULA üzerinden iletilen toplam tahakkuk tutarına göre hesaplanan son altı aylık fatura ortalamasını aşan kuruluşla sözleşme yapılmaz. Kuruluşun talep etmesi ve borcun yüzde 10’unu ödemesi şartıyla sözleşme yapılabilir; kalan tutar faiziyle birlikte eşit taksitlerle en fazla 12 aya kadar taksitlendirilebilir (m.15.9).
Son altı aylık fatura ortalaması 4.000.000 TL olan bir kuruluşun tahakkuk etmiş borcu 4.500.000 TL ise eşik aşılmıştır; sözleşme yapılabilmesi için en az 450.000 TL’nin ödenmesi ve kalan 4.050.000 TL’nin taksite bağlanması gerekir. Bu yolla borcu taksitlendirilen kuruluş taksitlerden birini vadesinde faiziyle birlikte ödemez veya eksik öderse sözleşmesi feshedilir; kalan borç defaten ödenirse yeniden sözleşme yapılabilir (m.15.10). Yıl içindeki taksitlendirmede taksitin aksaması yalnızca taksitlendirmeyi bozarken (m.11.6), yenileme sırasında yapılan taksitlendirmede sözleşmenin kendisini sona erdirir.
Sözleşmesi feshedilmiş kuruluşlar için Kanun ayrıca hüküm koymuştur: feshe neden olan fiillere bağlı Kurum alacakları tahsil edilmeden ve fesih süresi tamamlanmadan yeni sözleşme yapılmaz; kuruluş devredilmişse, bu alacaklar tahsil edilmeden ve en az bir yıllık fesih süresi geçmeden devralanla da sözleşme yapılmaz (5510 sayılı Kanun m.103/4). Yenileme takvimi, borç eşiği hesabı ve başvuru belgeleri SGK Sözleşmesi Yenileme rehberinde anlatılmıştır.
Kendiliğinden Bildirim: Ceza Koşulu Olmadan Yalnızca Yersiz Ödeme
Sözleşme, hatasını Kurumdan önce kendisi fark edip bildiren kuruluşu ceza koşulundan korur. Ceza koşulu gerektiren fiillerin gerçekleştirildiğinin, faturayı teslim etmeden önce kuruluş tarafından Kuruma bildirilmesi durumunda yersiz ödeme tahsil edilir, ancak ceza koşulu uygulanmaz (m.14.20). Kimlik tespitine ilişkin yükümlülükte benzer bir hüküm vardır: fiilin, Kurumun tespitinden veya denetim, inceleme ya da soruşturma başlamadan önce Kuruma bildirilmesi hâlinde tespit edilen yersiz ödeme tahsil edilir, bu madde kapsamında ceza koşulu uygulanmaz (m.8.1.1).
İlave ücrette de erken düzeltmenin sonucu sözleşmede yazılıdır; tavanı aşan tutarın süresinde hastaya iade edilip Kuruma yazıyla bildirilmesi ceza koşulunu beş kattan bir kata indirir. Bu konu SGK İlave Ücret Cezası rehberinde ele alınmıştır.
Bu hükümler, kuruluşun kendi fatura kontrolünü Kurumdan önce yapmasını anlamlı kılar. Dönem faturası teslim edilmeden önce yapılan iç kontrolde saptanan hatalı kayıtların düzeltilmesi veya Kuruma yazıyla bildirilmesi, sonradan on kata varan ceza koşuluyla karşılaşmanın önüne geçer. Bildirimin tarihi ve içeriği evrak kaydıyla belgelenir.
Hak Ediş Yetmezse: Genel Hükümlere Göre Takip ve Yedi Günlük İtiraz
Kuruluşun Kurumda tahakkuk etmiş alacağı yoksa veya borcu karşılamıyorsa, Kurum alacağı kanuni faiziyle birlikte genel hükümlere göre tahsil edilir (Sözleşme m.11.2; 5510 sayılı Kanun m.96 ve m.103). Sözleşmesi sona ermiş, feshedilmiş veya faaliyeti durmuş kuruluşlarda tahsil bu yoldan yürür. Genel hükümler, Kurumun icra dairesi aracılığıyla ilamsız takip yapması veya doğrudan alacak davası açması demektir.
- İtiraz süresi yedi gündür. Borçlu itirazını, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde dilekçeyle veya sözlü olarak icra dairesine bildirir (2004 sayılı Kanun m.62). Süre iş günü olarak değil, gün olarak sayılır.
- Süresinde itiraz takibi durdurur (m.66). Borcun yalnızca bir kısmına itiraz ediliyorsa o kısmın sebebi ve miktarı açıkça gösterilir; aksi hâlde itiraz edilmemiş sayılır (m.62).
- Kurum itirazın iptalini dava edebilir. Alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurarak alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini isteyebilir (m.67).
- Tazminat riski tek taraflıdır. İtirazın haksızlığına karar verilirse borçlu, talep üzerine hükmolunan tutarın yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilir (m.67). Buna karşılık Kurumun taraf olduğu dava ve icra takiplerinin Kurum aleyhine sonuçlanması hâlinde 2004 sayılı Kanun’da yazılı tazminat ve cezalar Kurum hakkında uygulanmaz (5510 sayılı Kanun m.88). İtirazın kapsamı bu durum gözetilerek belirlenir: tartışmalı olan kısma gerekçesiyle itiraz edilir, tartışmasız kısım ayrılır.
İtiraz dilekçesinin biçimi için İcra Takibine İtiraz Dilekçesi Örneği, itirazdan sonraki dava aşaması için İtirazın İptali Davası sayfalarına bakılabilir.
Kanun, Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde 6183 sayılı Kanun’un uygulanacağını öngörür (5510 sayılı Kanun m.88); yersiz ödemeler için ise hem Kanun hem sözleşme genel hükümleri gösterir. Yersiz ödeme veya ceza koşulu için 6183 sayılı Kanun’a göre düzenlenmiş bir ödeme emri tebliğ edilirse, borcun esasına ilişkin itirazların yanında takip yolunun da hatalı olduğu ileri sürülebilir. Bu ödeme emrine karşı süre tebliğden itibaren 15 gündür (6183 sayılı Kanun m.58) ve başvuru, Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesine yapılır; başvuru takibi kendiliğinden durdurmaz (5510 sayılı Kanun m.88).
Menfi Tespit, Alacak ve İstirdat Davası: Hangi Durumda Hangisi?
Kurum ile özel sağlık kuruluşu arasındaki sözleşmeden doğan uyuşmazlıklar adli yargıda görülür (Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü, 04.06.2013, E.2012/254, K.2013/866) ve sözleşme Ankara mahkemelerini yetkili kılar (m.17). Görevli mahkemeye ilişkin ayrıntı merkez rehberde yer almaktadır. Açılacak davanın türü, dosyanın bulunduğu aşamaya göre değişir:
Yersiz ödeme uyuşmazlığında aşamaya göre dava ve geçici koruma
| Durum | Açılacak dava | Geçici koruma | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Borç bildirildi; henüz mahsup veya takip yok | Borçlu olunmadığının tespiti (menfi tespit) | Mahsubun durdurulması için ihtiyati tedbir; takipten önce açılan davada, alacağın yüzde 15’inden az olmayan teminatla icra takibinin durdurulması | 2004 sayılı Kanun m.72; 6100 sayılı Kanun m.106 ve m.389 |
| Hak edişten mahsup yapıldı | Kesilen hak edişin faiziyle ödenmesi (alacak davası); henüz kesilmemiş bölüm için menfi tespit | Sonraki dönemlerde mahsubun durdurulması için ihtiyati tedbir | 6100 sayılı Kanun m.105, m.106, m.109 ve m.389 |
| İcra takibi başladı; yedi gün içinde itiraz edildi | Kurumun açacağı itirazın iptali davasında savunma | İtiraz takibi durdurur | 2004 sayılı Kanun m.62, m.66 ve m.67 |
| İcra takibi kesinleşti | Takipten sonra menfi tespit | Takip durdurulamaz; yüzde 15’ten az olmayan teminatla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi istenebilir | 2004 sayılı Kanun m.72 |
| Borç takip altında ödendi | İstirdat (geri alma) davası | Yoktur | 2004 sayılı Kanun m.72: ödeme tarihinden itibaren bir yıl |
Menfi tespit ve hukuki yarar. Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir (2004 sayılı Kanun m.72). Tespit davası açanın bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır (6100 sayılı Kanun m.106). Hak edişten kesinti yapılmışsa kesilen tutarın ödenmesi istenebildiğinden, talep bu bölüm için alacak davası olarak kurulur; tespit yalnızca henüz kesilmemiş bölüm için istenir.
Tutarın belirlenmesi. Kesinti tutarı çoğu dosyada Kurumun mahsup dökümüyle belli olur; döküm alınamamışsa talep eldeki hak ediş kayıtlarına göre kurulur. 6100 sayılı Kanun’un belirsiz alacak davasını düzenleyen 107’nci maddesi 7589 sayılı Kanun’la yürürlükten kaldırılmıştır. Alacağın yalnızca bir kısmı dava edilmişse talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikat sona erene kadar artırılabilir; zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinde kesilmiş sayılır (m.109).
İspat. Borçlu olunmadığının tespiti davasında, borcun dayandığı olguyu, yani bedelin mevzuata aykırı fatura edildiğini ispat yükü kural olarak alacaklı olduğunu ileri süren Kurumdadır. Kurum bu yükü denetim tutanakları ve müfettiş raporuyla taşır; Kanun, denetimle görevli memurların düzenlediği tutanakların aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğunu söyler (5510 sayılı Kanun m.59). Davanın sonucu bu nedenle tutanağın aksini gösteren hasta dosyalarına, sistem kayıtlarına ve dosyada alınacak bilirkişi raporuna bağlıdır; rapora karşı izlenecek yol Bilirkişi Raporuna İtiraz rehberindedir.
İstirdat. Menfi tespit davasında tedbir kararı alınamamış ve borç ödenmişse davaya istirdat davası olarak devam edilir. Takibe itiraz etmemiş veya itirazı kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı ödemek zorunda kalan kişi, ödediği tarihten itibaren bir yıl içinde paranın geri verilmesini isteyebilir; bu davada davacı yalnızca paranın verilmesinin gerekmediğini ispat eder (2004 sayılı Kanun m.72). Bu davaların genel kuralları Menfi Tespit ve İstirdat Davası rehberinde anlatılmıştır.
İhtiyati Tedbir: Mahsubun Durdurulması
Dava açmak mahsubu veya tahsili kendiliğinden durdurmaz. Yargılama sürerken hak edişlerin kesilmemesi isteniyorsa mahkemeden ihtiyati tedbir talep edilir. Gecikme sebebiyle ciddi bir zararın doğacağından endişe edilen hâllerde mahkeme, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir (6100 sayılı Kanun m.389).
Talepte mahkemeye iki şey gösterilir. Birincisi borcun tartışmalı olduğudur: geriye dönük sınırın dışında kalan satırlar, yanlış oranla hesaplanmış faiz veya incelenmemiş işlemlere dayanan tutar gibi belgeyle ortaya konabilen hatalar tedbir talebinin en güçlü dayanağıdır. İkincisi mahsubun yol açacağı zarardır: aylık hak edişin ne kadarının kesileceği, personel ücretleri, prim ve vergi borçları, tedarikçi ödemeleri ve süren tedaviler rakamlarla açıklanır. Tedbir borcun tamamı yerine tartışmalı bölümü için de istenebilir.
Mahkeme tedbiri teminat karşılığında verir; teminatın türü ve tutarı talepte önerilir. Şartlar, teminat ve karara itiraz İhtiyati Tedbir rehberinde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Zamanaşımı ve Süre Tablosu
5510 sayılı Kanun’un 96’ncı maddesindeki on ve beş yıllık sınırlar, Kurumun tespit tarihinden geriye doğru hangi ödemeleri isteyebileceğini belirler. Tespitten sonra alacağın takibi genel hükümlere bırakıldığından zamanaşımı da genel hükümlere göre değerlendirilir: kanunda aksine hüküm bulunmadıkça her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir (6098 sayılı Kanun m.146); sebepsiz zenginleşmeden doğan istem ise geri isteme hakkının öğrenildiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar (m.82). Hangi sürenin uygulanacağı talebin hukuki dayanağına göre değişir. Zamanaşımı ileri sürülmedikçe hâkim bunu kendiliğinden göz önüne alamaz (m.161); savunma icra takibinde itirazla, davada cevap dilekçesiyle ileri sürülür.
Yersiz ödeme dosyasında süreler
| İşlem | Süre | Başlangıç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Fatura kesintisine itiraz | 5 iş günü; üçüncü basamakta 10 iş günü | İncelemenin sonuçlandığının sistemde görüldüğü veya tebliğ edildiği tarihi izleyen gün | Fatura İnceleme Yönetmeliği m.8 |
| Ceza koşuluna ilişkin savunma | 10 iş günü | Savunma talep yazısının tebliği | Sözleşme m.14.1 |
| Ceza koşuluna ve birlikte bildirilen yersiz ödemeye itiraz | 10 iş günü | Tebliğ | Sözleşme m.14.2 |
| Kurumun itirazı karara bağlaması | 40 iş günü | İtiraz tarihi | Sözleşme m.14.2 |
| İcra takibinde ödeme emrine itiraz | 7 gün | Ödeme emrinin tebliği | 2004 sayılı Kanun m.62 |
| 6183 sayılı Kanun’a göre ödeme emrine karşı iş mahkemesine başvuru | 15 gün | Ödeme emrinin tebliği | 6183 sayılı Kanun m.58; 5510 sayılı Kanun m.88 |
| Kurumun itirazın iptali davası açması | 1 yıl | İtirazın Kuruma tebliği | 2004 sayılı Kanun m.67 |
| İstirdat davası | 1 yıl | Ödeme tarihi | 2004 sayılı Kanun m.72 |
| Kurum hatasından doğan borcun faizsiz ödenmesi | 24 ay | Borcun tebliği | 5510 sayılı Kanun m.96/1-b |
| Taksitlendirme | En fazla 12 ay | Taksitlendirme tarihi | Sözleşme m.11.5 ve m.15.9 |
| Geri istenebilecek ödemeler | Geriye doğru en fazla 10 yıl; Kurum hatasında 5 yıl | Hatalı işlemin tespit tarihi | 5510 sayılı Kanun m.96 |
Borç Bildirimi Geldiğinde Yapılacaklar
- Tebliğ tarihini ve tebliğin yolunu belgeleyin; süreler bu tarihten işler.
- Yazıda kaç ayrı alacak bulunduğunu ayırın: yersiz ödeme aslı, faiz, ceza koşulu.
- Borç tablosunu ve dayanağı olan tutanak veya raporu isteyin; hasta, işlem, fatura dönemi ve ödeme tarihi bazında döküm olmadan hesap denetlenemez.
- Tespit tarihini belirleyin ve her ödeme tarihini on yıllık, Kurum hatası ileri sürülecekse beş yıllık sınırla karşılaştırın.
- Faizi her ödeme için kendi tarihinden ve dönem oranlarıyla yeniden hesaplayın.
- Listedeki işlemleri hasta dosyaları ve sistem kayıtlarıyla tek tek eşleştirin; daha önce kesilmiş veya tahsil edilmiş tutarları ayırın.
- Yersiz ödeme ceza koşuluyla birlikte bildirilmişse 10 iş günü içinde itiraz edin; itirazda mahsubun bekletilmesini ve gerekiyorsa taksitlendirmeyi, haklarınızı saklı tutarak isteyin.
- Borcun son altı aylık fatura ortalamasını aşıp aşmadığına bakın; aşıyorsa sözleşme yenilemesi için ödeme planını önceden kurun.
- Kurum mahsuba başlarsa mahsup dökümünü isteyin; dava ve ihtiyati tedbir kararını bu aşamada verin.
- Ödeme emri tebliğ edilirse yedi gün içinde icra dairesine itiraz edin.
Toplanacak Belgeler
- Borç bildirimi, eki borç tablosu ve tebliğ belgesi
- Bildirimin dayandığı inceleme tutanağı, müfettiş raporu veya fatura inceleme sonucu
- İlgili yılların sözleşmeleri; fiilin işlendiği yıl ile bildirim yılı farklıysa her ikisi
- İlgili fatura dönemlerinin tahakkuk, inceleme ve ödeme kayıtları; ödeme tarihlerini gösteren banka hesap dökümleri
- Listedeki hastalara ait dosyalar, tetkik ve işlem kayıtları, MEDULA provizyon ve takip kayıtları
- Aynı dönemlere ait fatura kesintileri ve bunlara yapılan itirazlar
- Kurumun yaptığı mahsuplara ilişkin yazılar ve hak ediş dökümleri
- Son 12 aylık ve son 6 aylık MEDULA tahakkuk toplamları
- Kurumdaki teminatı gösteren belge
- İşlemin yapıldığı tarihte yürürlükte olan mevzuat metni ve varsa Kurumun aynı konuda daha önce verdiği yazılı görüşler
Yersiz Ödeme Borç Bildirimine İtiraz Dilekçesi Örneği
Bu örnek, geçmiş yıllara ait işlemler nedeniyle yalnızca yersiz ödeme ve faiz bildirilen bir tıp merkezi için hazırlanmıştır. Dilekçe borç bildirimini gönderen Kurum birimine verilir. Köşeli parantez içindeki yerler dosyaya göre doldurulur; dosyada bulunmayan gerekçeler çıkarılır.
T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
[İl] SOSYAL GÜVENLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ
[…] SAĞLIK SOSYAL GÜVENLİK MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜNE
İTİRAZ EDEN: [Unvan] Özel Sağlık Hizmetleri Ltd. Şti. ([İşletme adı] Tıp Merkezi) — [adres], [vergi kimlik numarası], [tesis kodu]
VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres]
KONU: [Tarih] tarihli ve [sayı] sayılı yersiz ödeme borç bildirimine itirazımız ile mahsubun bekletilmesi ve taksitlendirme taleplerimizdir.
TEBLİĞ TARİHİ: [Tarih]
AÇIKLAMALAR
A. İtirazın konusu ve süresi
1. Kurumunuzun ilgi yazısıyla, müvekkile [dönem] fatura dönemlerinde ödenen [sayı] işleme ait [tutar] TL’nin yersiz ödeme olduğu bildirilmiş, bu tutarın [tutar] TL faiziyle birlikte ödenmesi istenmiştir (Ek-1). Bildirim [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir; itirazımız süresindedir.
B. Sözleşme m.11.1: İşlemler mevzuata uygun olarak fatura edilmiştir
2. Sözleşmeye göre bir ödemenin yersiz sayılabilmesi için bedelin Kurum mevzuatına veya sözleşmeye aykırı olarak fatura edilmiş olması gerekir. Borç bildiriminde işlemlerin [gerekçe] nedeniyle mevzuata aykırı olduğu belirtilmiştir. Listede yer alan hastaların dosyaları ve işlem kayıtları (Ek-2), işlemlerin [açıklama] şeklinde yapıldığını ve faturaya bu şekilde yansıtıldığını göstermektedir.
3. Bildirimde dayanılan [hüküm], işlemlerin yapıldığı [dönem] döneminde bu içerikte yürürlükte değildir. İşlem tarihinde geçerli olan düzenlemeye göre [açıklama]. Sonradan getirilen bir kuralın, daha önce yapılmış ve bedeli ödenmiş işlemlere uygulanmasının dayanağı yoktur.
4. Bildirime ekli listede [sayı] hastaya ait [sayı] işlem yer almaktadır. Bunlardan yalnızca [sayı] tanesinin dosyası incelenmiş, sonuç diğer işlemlere de yayılmıştır. Dosyası incelenmeyen işlemler bakımından bir aykırılık tespiti bulunmadığından, bu işlemlere ait [tutar] TL’nin yersiz ödeme olarak istenmesi mümkün değildir.
C. 5510 sayılı Kanun m.96: Geriye dönük sınırın dışındaki ödemeler istenemez
5. Kanun, yersiz ödemelerin geri alınmasını zaman bakımından sınırlamıştır: ilgilinin kasıtlı veya kusurlu davranışından doğan ödemelerde hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıl, Kurumun hatalı işleminden doğan ödemelerde en fazla beş yıl içinde yapılan ödemeler istenebilir. Bildirime göre tespit tarihi [tarih]’tir.
6. Borç tablosunun [sıra] ila [sıra] numaralı satırlarındaki ödemeler [tarih]’ten önce yapılmıştır. Bu satırlardaki toplam [tutar] TL asıl ile buna bağlı [tutar] TL faiz Kanun’daki sınırın dışında kalmaktadır ve borçtan çıkarılmalıdır.
D. 5510 sayılı Kanun m.96/1-b: Ödemeler müvekkilin kusurundan doğmamıştır
7. Müvekkil işlemleri yapıldığı gibi fatura etmiş, Kuruma gerçeğe aykırı bir bildirimde bulunmamıştır. Bedeller Kurumun kendi sisteminde tanımlı [fiyat/puan] üzerinden hesaplanmış, faturalar Kurumun inceleme biriminde incelenerek ödenmiştir (Ek-3). Aynı uygulama [yıl] yılından beri sürmüş, Kurumca bugüne kadar bu nedenle bir kesinti yapılmamıştır.
8. Müvekkilin kasıtlı veya kusurlu bir davranışı bulunmadığından, bir an için işlemlerin mevzuata aykırı olduğu düşünülse bile ödemeler Kurumun kendi işleminden kaynaklanmıştır. Bu durumda Kanun yalnızca tespit tarihinden geriye doğru beş yıl içinde yapılan ödemelerin istenmesine izin verir; borcun tebliğinden itibaren yirmi dört ay içinde ödenmesi hâlinde de faiz işletilmez. Borç tablosundaki [tarih]’ten önceki ödemelere ait [tutar] TL ile faizin tamamı bu nedenle de istenemez.
E. Sözleşme m.11.2 ve 3095 sayılı Kanun m.1: Faiz hesabı hatalıdır
9. Borç tablosunda faiz, tutarın tamamı için [tarih] tarihinden başlatılmıştır. Faiz her ödeme için o ödemenin yapıldığı tarihten hesaplanır; listedeki ödemelerin [sayı] tanesi bu tarihten sonra yapılmıştır.
10. Kanuni faiz oranı 31 Mayıs 2024’e kadar yüzde 9, 1 Haziran 2024 ile 30 Temmuz 2026 arasında yüzde 24, 31 Temmuz 2026’dan itibaren yüzde 31’dir. Borç tablosunda [dönem] dönemi için [oran] oranı uygulanmıştır. Her ödemenin tarihi ve dönem oranları esas alınarak yaptığımız hesaba göre işlemiş faiz en fazla [tutar] TL’dir (Ek-4).
F. 5510 sayılı Kanun m.96/2 ve Sözleşme m.11.4: Mahsup borç aslına yapılır
11. Kurumunuz [tarih] ve [tarih] tarihlerinde müvekkilin hak edişinden toplam [tutar] TL mahsup etmiştir (Ek-5). Kanun’a göre mahsup en eski borçtan başlanarak borç aslına yapılır, faiz kalan borca uygulanır. Mahsup edilen tutarlar kesinti tarihleri itibarıyla asıl borçtan düşülmeli, bu tarihlerden sonra faiz yalnızca kalan asıl üzerinden yürütülmelidir.
12. İtirazımız sonuçlanıncaya kadar tartışmalı tutarın hak edişlerden mahsup edilmemesini talep ediyoruz. Müvekkil faaliyetini sürdürmektedir ve Kurumunuzda [tutar] TL teminatı bulunmaktadır; itirazın sonucunun beklenmesi alacağın tahsilini güçleştirmez. Buna karşılık aylık hak edişin [oran] oranındaki bölümünün kesilmesi, personel ücretlerinin ve prim borçlarının ödenmesini güçleştirecektir.
G. Sözleşme m.11.5: Taksitlendirme talebi
13. İtirazımızın kısmen veya tamamen reddi hâlinde, itiraz ve dava haklarımız saklı kalmak ve borcun kabulü anlamına gelmemek kaydıyla, kalacak tutarın sözleşmenin 11.5 numaralı maddesi uyarınca [sayı] eşit taksitle ödenmesini talep ediyoruz. Müvekkilin son bir yıllık aylık ortalama tahakkuk tutarı [tutar] TL’dir; taksitlendirilmesi istenen tutar bu ortalamanın yüzde 25’inden, önerilen aylık taksit yüzde 10’undan az değildir (Ek-6).
SONUÇ VE İSTEM
14. Açıklanan nedenlerle; itirazımızın kabulüyle ilgi borç bildiriminin iptaline; aksi kanaat hâlinde [tarih]’ten önce yapılan ödemelere ilişkin [tutar] TL asıl ile faizinin borçtan çıkarılmasına, faizin her ödeme tarihinden ve dönemindeki oranla yeniden hesaplanmasına, yapılan mahsupların borç aslına sayılmasına, itiraz sonuçlanıncaya kadar hak edişlerden mahsup yapılmamasına ve kalacak tutarın taksitlendirilmesine karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz.
[Tarih]
İtiraz Eden Vekili
Av. [ad soyad]
EKLER: 1. Borç bildirimi, borç tablosu ve tebliğ belgesi 2. Hasta dosyaları ve işlem kayıtları 3. İlgili dönemlerin fatura inceleme ve ödeme kayıtları 4. Faiz hesap tablosu 5. Mahsup yazıları ve hak ediş dökümleri 6. Son bir yıllık MEDULA tahakkuk dökümü 7. Vekâletname
Yersiz Ödeme Borcu İçin Menfi Tespit ve Alacak Davası Dilekçesi Örneği
Bu örnek, itirazı reddedilen ve hak edişinden mahsup yapılmaya başlanan bir özel hastane için hazırlanmıştır. Kesilmiş tutar için alacak, henüz kesilmemiş tutar için menfi tespit istenmekte, yargılama süresince mahsubun durdurulması talep edilmektedir. Görevli mahkeme dava açılmadan önce ayrıca kontrol edilir.
ANKARA NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE
İHTİYATİ TEDBİR TALEPLİDİR
DAVACI: [Unvan] Özel Sağlık Hizmetleri A.Ş. ([İşletme adı] Hastanesi) — [adres], [vergi kimlik numarası]
VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres]
DAVALI: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı — Ziyabey Caddesi No: 6 Balgat, Çankaya/Ankara
KONU: Davalı Kurumun [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı borç bildirimine konu [tutar] TL yersiz ödeme ve faizi nedeniyle müvekkilin borçlu olmadığının tespiti, bu nedenle hak edişlerinden mahsup edilen [tutar] TL’nin mahsup tarihlerinden işleyecek faiziyle tahsili ve yargılama süresince mahsubun ihtiyati tedbir yoluyla durdurulması istemidir.
DAVA DEĞERİ: [tutar] TL
AÇIKLAMALAR
A. Sözleşme m.17: Mahkemenizin yetkisi ve yargı yolu
1. Müvekkil, [il]’de faaliyet gösteren [işletme adı] Hastanesi’ni işletmektedir ve davalı Kurumla [yıl] yılından beri Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi imzalamaktadır (Ek-1). Sözleşme’nin 17’nci maddesi Ankara mahkemelerini yetkili kılmaktadır.
2. Uyuşmazlık taraflar arasındaki özel hukuk sözleşmesinin uygulanmasından doğmaktadır; Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün 04.06.2013 tarihli ve E.2012/254, K.2013/866 sayılı kararında belirtildiği üzere dava adli yargıda görülür.
B. Uyuşmazlığın konusu
3. Davalı Kurum, [tarih] tarihli borç bildirimiyle müvekkile [dönem] fatura dönemlerinde ödediği [tutar] TL’nin yersiz ödeme olduğunu ileri sürmüş ve bu tutarı [tutar] TL faiziyle birlikte istemiştir (Ek-2). Müvekkilin [tarih] tarihli itirazı [tarih] tarihinde reddedilmiştir (Ek-3). Kurum [tarih] tarihinden itibaren müvekkilin hak edişlerinden mahsup yapmaya başlamış, bugüne kadar toplam [tutar] TL kesmiştir (Ek-4).
C. Sözleşme m.11.1 ve 6100 sayılı Kanun m.190: İşlemlerin mevzuata aykırı olduğu ispatlanmış değildir
4. Bir ödemenin yersiz sayılabilmesi için bedelin Kurum mevzuatına veya sözleşmeye aykırı fatura edilmiş olması gerekir. Bu olguyu ispat yükü, ondan kendi lehine hak çıkaran davalı Kurumdadır.
5. Davalı, [sayı] hastaya ait [sayı] işlemin [gerekçe] nedeniyle mevzuata aykırı olduğunu ileri sürmektedir. Hasta dosyaları, tetkik sonuçları ve sistem kayıtları (Ek-5) işlemlerin [açıklama] şeklinde yapıldığını göstermektedir. Davalının dayandığı tutanakta bu kayıtlar değerlendirilmemiş, yalnızca [açıklama] ile yetinilmiştir.
6. Davalının dayandığı [hüküm], işlemlerin yapıldığı dönemde bu içerikte yürürlükte değildir. İşlem tarihindeki düzenlemeye göre [açıklama]. Davalı ayrıca [sayı] işlemin dosyasını incelemeksizin, incelediği dosyalardan çıkardığı sonucu bütün döneme yaymıştır; incelenmeyen işlemler bakımından ortada bir tespit yoktur.
D. 5510 sayılı Kanun m.96 ve m.103: Geriye dönük sınır aşılmıştır
7. Kanun’un 103’üncü maddesi, sağlık hizmeti sunucularına yapılan yersiz ödemelerin 96’ncı maddeye göre geri alınacağını öngörür. 96’ncı maddeye göre ilgilinin kasıtlı veya kusurlu davranışından doğan ödemelerde tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıl, Kurumun hatalı işleminden doğan ödemelerde en fazla beş yıl içinde yapılan ödemeler geri istenebilir.
8. Davalının tespit tarihi [tarih]’tir. Borç tablosundaki [tutar] TL’lik bölüm [tarih]’ten önce yapılmış ödemelere ilişkindir ve Kanun’daki sınırın dışındadır. Müvekkil işlemleri yapıldığı gibi fatura etmiş, bedeller davalının kendi sisteminde tanımlı tutarlar üzerinden hesaplanmış, faturalar davalının inceleme biriminden geçerek ödenmiştir. Ödemeler müvekkilin kusurundan değil davalının kendi işleminden doğduğundan beş yıllık sınır uygulanmalı, [tarih]’ten önceki ödemelere ait [tutar] TL de borçtan çıkarılmalıdır.
E. Sözleşme m.11.2, 3095 sayılı Kanun m.1 ve 5510 sayılı Kanun m.96/2: Faiz ve mahsup hesabı hatalıdır
9. Davalı faizi tutarın tamamı için en eski ödeme tarihinden başlatmış ve [dönem] dönemi için [oran] oranını uygulamıştır. Faiz her ödeme için kendi ödeme tarihinden ve o dönemde geçerli olan kanuni faiz oranıyla hesaplanır. Doğru hesaba göre işlemiş faiz [tutar] TL’yi geçmez (Ek-6).
10. Davalı, hak edişlerden kestiği tutarları önce faize saymıştır. Kanun’a göre mahsup en eski borçtan başlanarak borç aslına yapılır, faiz kalan borca uygulanır. Kesintiler asıl borca sayıldığında, davalının talep ettiği tutarın [tutar] TL’lik bölümünün dayanağı kalmamaktadır.
F. 6100 sayılı Kanun m.105 ve m.106: Talebin kapsamı
11. Davalı bugüne kadar müvekkilin hak edişlerinden [tutar] TL kesmiştir. Bu tutar için müvekkilin alacağı doğmuş olduğundan, kesilen tutarın her kesinti tarihinden işleyecek faiziyle birlikte tahsilini talep ediyoruz. Borç bildiriminin henüz kesilmemiş [tutar] TL’lik bölümü için davalı mahsuba devam ettiğinden, müvekkilin bu bölüm bakımından borçlu olmadığının tespit edilmesinde güncel hukuki yararı vardır.
G. 6100 sayılı Kanun m.389: İhtiyati tedbir talebi
12. Davalı her ay müvekkilin hak edişinin [oran] oranındaki bölümünü kesmektedir. Müvekkil [sayı] kişi çalıştırmakta, aylık [tutar] TL ücret ve prim ödemektedir (Ek-7). Kesintinin sürmesi hâlinde müvekkil ücretleri ve tedarikçi borçlarını ödeyemeyecek, yargılama sonunda haklı çıksa bile telafisi güç bir zarara uğrayacaktır.
13. Borcun [tutar] TL’lik bölümünün Kanun’daki süre sınırının dışında kaldığı ve faizin yanlış oranla hesaplandığı sunulan belgelerden anlaşılmaktadır. Davalı kamu kurumudur; yargılama sonunda alacaklı çıkması hâlinde alacağını müvekkilin süren hak edişlerinden tahsil edebilecektir. Mahkemenizce uygun görülecek teminat karşılığında, hüküm kesinleşinceye kadar dava konusu borç nedeniyle müvekkilin hak edişlerinden mahsup yapılmasının ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasını talep ediyoruz.
HUKUKİ NEDENLER
14. 5510 sayılı Kanun m.96 ve m.103; 3095 sayılı Kanun m.1; 2004 sayılı Kanun m.72; 6098 sayılı Kanun; 6100 sayılı Kanun m.105, m.106, m.190 ve m.389; taraflar arasındaki sözleşmeler ve ilgili mevzuat.
DELİLLER
15. Taraflar arasındaki sözleşmeler (Ek-1); borç bildirimi ve borç tablosu (Ek-2); itiraz dilekçesi ve ret yazısı (Ek-3); mahsup yazıları ve hak ediş dökümleri (Ek-4); hasta dosyaları, tetkik ve sistem kayıtları (Ek-5); faiz hesap tablosu (Ek-6); ücret bordroları ve prim tahakkukları (Ek-7); davalı Kurum nezdindeki inceleme dosyası, fatura inceleme ve ödeme kayıtları; bilirkişi incelemesi, tanık ve gerektiğinde sunulacak diğer deliller.
SONUÇ VE İSTEM
16. Açıklanan nedenlerle; öncelikle mahkemenizce uygun görülecek teminat karşılığında, dava konusu borç nedeniyle müvekkilin hak edişlerinden mahsup yapılmasının ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasına; davanın kabulüyle müvekkilin davalı Kurumun [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı borç bildirimine konu [tutar] TL yersiz ödeme ve faizi nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, hak edişlerinden mahsup edilen [tutar] TL’nin her kesinti tarihinden işleyecek kanuni faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin haklarımızın saklı tutulmasına, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz.
[Tarih]
Davacı Vekili
Av. [ad soyad]
EKLER: 1. Sözleşmeler 2. Borç bildirimi ve borç tablosu 3. İtiraz dilekçesi ve ret yazısı 4. Mahsup yazıları ve hak ediş dökümleri 5. Hasta dosyaları, tetkik ve sistem kayıtları 6. Faiz hesap tablosu 7. Ücret bordroları ve prim tahakkukları 8. Vekâletname
Sık Yapılan Hatalar
- Toplam tutara topluca itiraz etmek. Asıl, faiz ve ceza koşulu ayrı ayrı ele alınmadığında dönem sınırı ve faiz hataları görülmeden kalır.
- Ödeme tarihlerini kontrol etmemek. Geriye dönük sınır ve faiz, her ödemenin tarihine göre belirlenir; borç tablosu ödeme tarihleri olmadan denetlenemez.
- Fatura kesintisi süresini kaçırmak. Fatura incelemesindeki kesintiye 5 iş günü içinde itiraz edilmezse kesinti kabul edilmiş sayılır.
- İtirazın mahsubu durduracağını varsaymak. Sözleşme bunu ceza koşulu için yazar; yersiz ödemenin mahsubu için ayrıca talepte bulunmak, gerekirse mahkemeden tedbir istemek gerekir.
- Taksit dilekçesini kayıtsız vermek. Haklar saklı tutulmadan yapılan taksit talebi ve ödeme, sonraki davada borcun kabulü olarak ileri sürülebilir.
- Taksiti aksatmak. Tek bir taksitin eksik ödenmesi taksitlendirmeyi bozar; yenileme sırasında yapılan taksitlendirmede sözleşmenin feshine yol açar.
- Borç eşiğini yıl sonunda fark etmek. Borcun son altı aylık fatura ortalamasını aştığı sözleşme yenileme döneminde anlaşılırsa ödeme planı kurmak için süre kalmaz.
- Ödeme emrine yedi gün içinde itiraz etmemek. Takip kesinleşir; bundan sonra açılacak menfi tespit davası takibi durdurmaz.
- Mahsup dökümünü istememek. Kesintinin hangi borca sayıldığı bilinmeden ne faiz hesabı denetlenebilir ne de dava değeri belirlenebilir.
Büromuzun Bu Dosyalarda Yaptığı İş
Yersiz ödeme dosyasında ilk iş borç tablosunun satır satır denetlenmesidir: her ödemenin tarihi, geriye dönük sınır, faiz başlangıcı ve oranı, daha önce kesilmiş tutarlar. Bu denetimin sonucuna göre Kuruma itirazı, mahsubun bekletilmesi ve taksitlendirme taleplerini hazırlıyor; itiraz reddedilirse menfi tespit ve alacak davasını ihtiyati tedbir talebiyle birlikte açıyoruz. Dosyada ceza koşulu, fesih veya ceza soruşturması da varsa savunmayı birlikte yürütüyoruz.
Büromuz Ankara’dadır; bu davalarda sözleşmeyle yetkili kılınan mahkemeler de Ankara’dadır. Borç bildirimini ve eki borç tablosunu 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilirsiniz.
İlgili Rehberler
- SGK Cezai Şartı ve Sözleşme Feshi Merkezi 2026: Ceza Koşulu, İtiraz, MEDULA, Fesih ve Dava Yolu
- SGK Fatura Kesintisine İtiraz ve Kesinti İadesi Davası: 5 İş Günü, Örnekleme, Komisyon ve Dava
- SGK Hak Edişine Haciz ve Temlik Yasağı: Haciz İhbarnamesi, Kurum Mahsubu, Fazla Haciz ve Konkordato
- SGK Ceza Koşulunun İndirilmesi Davası: Tacir İndirim İsteyebilir mi, İktisaden Mahv ve Mali Tablolarla İspat
- SGK Kimlik Tespiti ve Biyometrik Doğrulama Cezası: 57.241 TL, Durum Beyanında 5 Kat ve İtiraz
- SGK 10 Kat Ceza Koşulu: Sunulmayan Hizmet İddiası, Ceza Hesabı, Savunma ve İtiraz
- SGK Ödemelerin Durdurulması ve Müfettiş İncelemesi: Yüzde 80 Sınırı, 6 Ay, Teminat ve İtiraz
- SGK Sözleşmesi Yenileme: Borç Eşiği, Taksit, Teminat Mektubu ve Başvuru
- SGK Sözleşmeyi Feshetti, MEDULA Kapandı: İlk 10 İş Günü, Fesih İtirazı ve İhtiyati Tedbir
- SGK’ya Bildirilmeyen Hekim Cezası: Hekim Bildirimi, Yüzde 60 Kuralı, 1 Kat ve 5 Kat Ceza Koşulu
- SGK İlave Ücret Cezası: 5 Kat Ceza Koşulu, 10 İş Günü İçinde İade ve İtiraz
- SGK Fatura İncelemesi ve Kesinti: Örnekleme, İtiraz ve Komisyonlar
- Menfi Tespit ve İstirdat Davası (İİK 72): Teminat ve Tazminat
- İhtiyati Tedbir (HMK 389-397): Şartlar, Teminat, İtiraz
- Yasal Faiz Hesaplama: Dönem Oranları ve Hesaplama Aracı
- Hastane ve Tıp Merkezi Devrinde SGK İncelemesi: Pay Devri, İşletme Devri ve Müteselsil Sorumluluk
- SGK Zararına Nitelikli Dolandırıcılık Soruşturması: Hastane Yöneticisi, Ortağı ve Hekimi İçin Savunma
- SGK Sistematik Fesih ve 3 Yıl Sözleşme Yasağı: Müfettiş Raporuyla Uyarısız Fesih, İtiraz ve İptal Davası
- SUT’a Karşı Danıştay’da İptal Davası: 60 Gün, Sağlık Bakanlığı Görüşü ve Yürütmeyi Durdurma
Sıkça Sorulan Sorular
SGK yersiz ödeme borç bildirimi geldi, ilk ne yapmalıyım?
Tebliğ tarihini belgeleyin ve yazıdaki alacakları ayırın: yersiz ödeme aslı, faiz ve varsa ceza koşulu. Borç tablosunu ve dayanağı olan tutanağı isteyin, her ödemenin tarihini geriye dönük süre sınırıyla karşılaştırın ve faizi yeniden hesaplayın. Ceza koşuluyla birlikte bildirilmişse itiraz süresi tebliğden itibaren 10 iş günüdür.
SGK kaç yıl geriye dönük yersiz ödeme isteyebilir?
Ödeme kuruluşun kasıtlı veya kusurlu davranışından doğmuşsa hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıl, Kurumun hatalı işleminden doğmuşsa en fazla beş yıl içinde yapılan ödemeler istenebilir (5510 sayılı Kanun m.96). Bu sınırların dışında kalan ödemeler asıl ve faiziyle birlikte borçtan çıkarılır.
Yersiz ödemeye faiz hangi tarihten itibaren işler?
Sözleşmeye göre yersiz ödemeye ödeme tarihinden, ceza koşuluna tebliğ tarihinden itibaren kanuni faiz işler (m.11.2). Ödemenin Kurumun hatalı işleminden doğduğu kabul edilirse Kanun, borcun tebliğinden itibaren yirmi dört ay içinde ödenmesi hâlinde faiz alınmamasını öngörür (5510 sayılı Kanun m.96).
2026’da kanuni faiz oranı yüzde kaç?
Kanuni faiz 31 Mayıs 2024’e kadar yıllık yüzde 9, 1 Haziran 2024 ile 30 Temmuz 2026 arasında yüzde 24, 31 Temmuz 2026’dan itibaren yüzde 31’dir. Her dönemin faizi o dönemde geçerli oranla hesaplanır; oran yeni sistemde Merkez Bankası reeskont oranına bağlı olduğundan yılbaşında değişebilir.
Kuruma itiraz etmem hak edişimden kesinti yapılmasını durdurur mu?
Sözleşme, itirazın ceza koşulunun ve MEDULA’nın pasife alınmasının uygulanmasını durduracağını yazar (m.14.2). Yersiz ödemenin mahsubu için aynı açıklıkta bir hüküm yoktur. Mahsubun bekletilmesi itirazda ayrıca talep edilir; Kurum kabul etmezse mahkemeden ihtiyati tedbir istenir.
SGK yersiz ödeme borcu kaç taksitte ödenebilir?
En fazla 12 ayda. Taksitlendirilecek tutar son bir yıllık aylık ortalama tahakkukun yüzde 25’inden, her taksit aynı ortalamanın yüzde 10’undan az olamaz (m.11.5). Bu nedenle borç aylık ortalamanın 1,2 katından azsa taksit sayısı on ikinin altında kalır. Bir taksitin ödenmemesi taksitlendirmeyi bozar.
Taksit talep edersem borcu kabul etmiş olur muyum?
Kayıtsız yapılan taksit talebi ve ödeme, sonraki davada borcun ikrarı olarak ileri sürülebilir; borcun ikrarı zamanaşımını da keser (6098 sayılı Kanun m.154). Taksit dilekçesine ve her ödemeye, işlemin borcun kabulü anlamına gelmediği, itiraz ve dava haklarının saklı tutulduğu yazılmalıdır.
Yersiz ödeme borcu SGK sözleşmemin yenilenmesini engeller mi?
Ceza koşulu ve yersiz ödemeden doğan tahakkuk etmiş borç son altı aylık fatura ortalamasını aşıyorsa sözleşme yapılmaz. Talep edilmesi ve borcun yüzde 10’unun ödenmesi şartıyla sözleşme yapılabilir; kalan tutar en fazla 12 ayda taksitlendirilir. Bu taksitlerden biri ödenmezse sözleşme feshedilir (m.15.9, m.15.10).
SGK yersiz ödeme için icra takibi başlatabilir mi?
Evet. Kuruluşun Kurumda yeterli hak edişi yoksa alacak genel hükümlere göre tahsil edilir (m.11.2). Ödeme emrine itiraz süresi tebliğden itibaren yedi gündür ve süresinde yapılan itiraz takibi durdurur (2004 sayılı Kanun m.62, m.66). Kurum bu durumda bir yıl içinde itirazın iptali davası açabilir.
Menfi tespit davası mı, alacak davası mı açılır?
Borç bildirilmiş ama henüz kesinti yapılmamışsa borçlu olunmadığının tespiti istenir. Hak edişten kesinti yapılmışsa kesilen tutarın faiziyle ödenmesi için alacak davası açılır; kalan borç için tespit talebi buna eklenir. Dava adli yargıda ve sözleşmedeki yetki şartı nedeniyle Ankara’da görülür.
Yersiz ödeme ile fatura kesintisi arasındaki fark nedir?
Fatura kesintisi, fatura incelenirken ve bedel ödenmeden önce yapılır; itiraz süresi 5 iş günüdür ve itiraz edilmezse kesinti kabul edilmiş sayılır. Yersiz ödeme ise bedel ödendikten sonra yapılan denetimde ortaya çıkar; ödeme tarihinden itibaren faiziyle geri istenir ve hak edişten mahsup edilir.
Hatayı kendim fark edip SGK’ya bildirirsem ceza koşulu uygulanır mı?
Ceza koşulu gerektiren fiilin, faturayı teslim etmeden önce kuruluş tarafından Kuruma bildirilmesi hâlinde yersiz ödeme tahsil edilir, ceza koşulu uygulanmaz (m.14.20). Kimlik tespitinde de fiilin Kurum tespitinden veya denetim başlamadan önce bildirilmesi aynı sonucu doğurur (m.8.1.1).
Kaynakça
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metin).
- 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun; 7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026, 33326).
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu; 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun.
- 2024, 2025 ve 2026 Yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmeleri.
- Sağlık Hizmeti Sunucularının Faturalarının İncelenmesine ve Bedellerinin Ödenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 08.03.2017, 30001; 15.04.2017 ve 26.10.2021 tarihli değişikliklerle).
- Fazla veya Yersiz Ödemelerin Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 27.09.2008, 27010).
- Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü, 04.06.2013, E.2012/254, K.2013/866.
- Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 23.09.2010, E.2009/4896, K.2010/12128.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; madde numaraları ve tutarlar 2026 sözleşmesine, faiz hesapları 18 Kasım 2026 tarihine göredir. Kanuni faiz oranı ve Kurum düzenlemeleri değişebildiğinden her dosyada güncel metinler ve borç tablosu ayrıca kontrol edilmelidir.
SGK’dan yersiz ödeme borç bildirimi mi geldi, hak edişinizden kesinti mi başladı?
Borç tablosunun denetimi, geriye dönük süre ve faiz hesabı, itiraz, taksitlendirme, menfi tespit davası ve ihtiyati tedbir için borç bildirimiyle birlikte hemen arayın.
Süreyi kaçırmayın
Ceza koşuluyla birlikte bildirilen yersiz ödemeye itiraz için 10 iş günü; fatura kesintisine itiraz için 5 iş günü; icra takibinde ödeme emrine itiraz için 7 gün. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
SGK Cezai Şartı ve Sözleşme Feshi Merkezi · Sağlık Hukuku ve Malpraktis Rehberleri · TİTCK Rehberi · Dilekçe Örnekleri · İletişim


