SGK Cezai Şartı ve Sözleşme Feshi Merkezi 2026: Özel Hastane, Tıp Merkezi ve Diyaliz Merkezine Ceza Koşulu Tebliğ Edildi, MEDULA Pasife Alındı veya Sözleşme Feshedildi — 10 İş Günlük İtiraz, Üst Sınırlar, İhtiyati Tedbir ve Dava Yolu (5510 sayılı Kanun m.73, 96, 103; 2026 Sözleşmesi m.8-17)
18 Kasım 2026

SGK Cezai Şartı ve Sözleşme Feshi Merkezi 2026: Özel Hastane, Tıp Merkezi ve Diyaliz Merkezine Ceza Koşulu Tebliğ Edildi, MEDULA Pasife Alındı veya Sözleşme Feshedildi — 10 İş Günlük İtiraz, Üst Sınırlar, İhtiyati Tedbir ve Dava Yolu (5510 sayılı Kanun m.73, 96, 103; 2026 Sözleşmesi m.8-17)

SGK’dan ceza koşulu (cezai şart) veya MEDULA’nın pasif hâle getirilmesi kararı tebliğ edilen özel sağlık kuruluşu, tebliğ tarihinden itibaren 10 iş günü içinde sözleşmesinin yürütüldüğü sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya sağlık sosyal güvenlik merkezine itiraz eder. Süresinde yapılan itiraz, cezanın ve pasife alma işleminin uygulanmasını durdurur; itiraz, Kurum biriminde kurulan komisyonca 40 iş günü içinde karara bağlanır (2026 Sözleşmesi m.14.2). İtiraz edilmezse ceza kesinleşmiş sayılır ve kanuni faiziyle birlikte kuruluşun Kurumdaki alacağından mahsup edilir (m.11.2, m.14.2). Uyarı ve tekrar zincirine dayanan fesihte de itiraz süresi 10 iş günüdür ve itiraz feshin uygulanmasını durdurur (m.13.8, m.14.3). Komisyon kararı Kurum içinde nihaidir; sonrasında yol adli yargıdır ve sözleşme Ankara mahkemelerini yetkili kılar (m.17). Dava açılması tahsili, pasife almayı ve feshi kendiliğinden durdurmaz (m.14.2, m.14.3); bunun için mahkemeden ihtiyati tedbir istenir (6100 sayılı Kanun m.389).

Bu merkez; Sosyal Güvenlik Kurumu ile sağlık hizmeti satın alım sözleşmesi imzalamış özel hastaneler, tıp merkezleri, dal merkezleri, diyaliz merkezleri ve diğer özelleşmiş tedavi merkezleri için yazıldı. Kurumdan savunma istem yazısı, ceza koşulu tebliği, MEDULA’nın pasif hâle getirileceğine dair bildirim, fesih yazısı, yersiz ödeme borç bildirimi veya ödemelerin durdurulması kararı alan kuruluşun hangi sürede, hangi mercie, hangi dayanakla başvuracağı; 2026 sözleşmesindeki ceza tutarları ve üst sınırlar; fesih sebepleri ve yeniden sözleşme süreleri; dava ve ihtiyati tedbir yolu aynı sayfada, kanun ve sözleşme maddeleriyle ele alınır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Bu yazının dayanakları. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.67, 71, 73, 96, 101 ve 103; 2026 Yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi (Kurumun 12.12.2025 tarihli duyurusuyla yayımlanan metin) m.5, 7-17, 20 ve EK-5; Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmelerinin/Protokollerinin Hazırlanması ve Akdedilmesine İlişkin Yönetmelik (RG 26.03.2016, 29665) m.5-7; Sağlık Hizmeti Sunucularının Faturalarının İncelenmesine ve Bedellerinin Ödenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 08.03.2017, 30001; 15.04.2017 ve 26.10.2021 tarihli değişikliklerle) m.5-10 ve 24-27; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.20-25, 115 ve 179-182; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4, 5/A ve 22; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.2, 17, 106, 190 ve 389-394; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.72; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.158.

Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün 04.06.2013 tarihli (E.2012/254, K.2013/866) ve 01.03.2021 tarihli (E.2021/22, K.2021/94) kararları, Anayasa Mahkemesi’nin Mustafa Akyıldız kararı (B. No: 2020/23302, 2/10/2024) ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun E.2022/666, K.2023/546 sayılı kararı ilgili başlıklarda aktarılmıştır. Metin 18 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata ve 2026 sözleşmesine göre hazırlanmıştır.

Özel hastane ile Sosyal Güvenlik Kurumu arasındaki ilişki bir ruhsat ilişkisi değildir; her yıl yenilenen bir sözleşmeye dayanır. Kurum, genel sağlık sigortalılarına verilecek sağlık hizmetini sağlık hizmeti sunucularıyla yaptığı sözleşmeler yoluyla satın alır (5510 sayılı Kanun m.73/1). Sözleşmeyi Kurum hazırlar; kuruluş metni olduğu gibi imzalar. 2026 sözleşmesi 31.12.2026 tarihine kadar geçerlidir (m.18.1).

Bu sözleşmenin yaptırım bölümü geniştir. Kimlik tespitinden ilave ücret tabelasına, hekim bildiriminden fatura içeriğine kadar pek çok yükümlülüğün karşısında maktu veya katlı bir ceza koşulu vardır. Belirli fiillerin tekrarı sözleşmenin bir yıl süreyle feshine, sistematik bulunan fiiller üç yıl süreyle sözleşme yapılmamasına yol açar. Ceza koşulu, kuruluşun o ay Kurumdan alacağı hak edişten kesilerek tahsil edilir; bu nedenle itiraz süresi kaçırıldığında sonuç doğrudan nakit akışında görülür.

Aşağıda önce hangi yazının hangi süreyi başlattığı gösterilmekte, ardından ceza tutarları, itiraz usulü, fesih, yersiz ödeme ve dava yolu sırayla ele alınmaktadır.

Tutarlar hakkında. Bu sayfadaki Türk lirası tutarları 2026 sözleşmesinin kendi metninden alınmıştır ve 2026 yılında işlenen fiiller için geçerlidir. Kurum her yıl yeni sözleşme metni yayımlar; önceki yıllara ait bir fiil için ceza tebliğ edilmişse hangi yılın sözleşmesinin uygulanacağı aşağıda “Lehe Olan Sözleşmenin Uygulanması” başlığında açıklanmıştır.

Hangi Yazı Geldi? İlk Bakılacak Madde, Süre ve İlk Adım

Kurumdan gelen yazıların her biri ayrı bir süre başlatır ve ayrı bir mercie cevap verilir. İlk iş, yazının hangi aşamaya ait olduğunu belirlemektir: savunma istemi mi, kesinleşmemiş bir ceza tebliği mi, komisyon kararı mı, yoksa fatura incelemesinin sonucu mu.

Gelen yazıya göre dayanak, süre ve ilk adım

Gelen yazıDayanakSüreİlk adım
Savunma istem yazısıSözleşme m.14.1Tebliğden itibaren 10 iş günü; birim süreyi uzatabilirFiil, hasta ve dönem bazında yazılı savunma; belgelerin eklenmesi; gerekiyorsa ek süre talebi
Ceza koşulu tebliğiSözleşme m.14.2Tebliğden itibaren 10 iş günüKurum ilgili birimine gerekçeli itiraz; itiraz uygulamayı durdurur
MEDULA’nın pasif hâle getirileceği bildirimiSözleşme m.8.5.3, m.14.2Tebliğden itibaren 10 iş günüCeza koşuluyla birlikte itiraz; süre bitene kadar pasife alma uygulanmaz
Fesih bildirimi (uyarı ve tekrar zinciri)Sözleşme m.13.8, m.14.3Tebliğden itibaren 10 iş günüKurum ilgili birimine itiraz; itiraz feshi durdurur, dosya Genel Müdürlük komisyonuna gider
Müfettiş raporuna dayanan ceza tebliğiSözleşme m.14.1, m.14.2, m.14.4Tebliğden itibaren 10 iş günüBirim ayrıca savunma almaz; doğrudan itiraz edilir, rapordaki tespitler tek tek karşılanır
Fatura incelemesinde kesinti (“incelendi” ibaresi)Fatura İnceleme Yönetmeliği m.85 iş günü; üçüncü basamak kuruluşlarda 10 iş günüMEDULA üzerinden gerekçeli itiraz; gerekçesiz itiraz değerlendirilmez
Ödemelerin durdurulması kararı5510 sayılı Kanun m.103/3; Yönetmelik m.25-27Tebliği izleyen 5 iş günü (Yönetmelik m.26/5)İtiraz ve teminat karşılığı kaldırma talebi; itiraz uygulamayı durdurmaz
Eski yılın fiili için yeni sözleşmeye göre cezaSözleşme m.14.12Tebligattan itibaren 10 iş günüFiilin işlendiği dönemin sözleşmesinin uygulanmasının yazılı olarak istenmesi
Fazla ilave ücret nedeniyle cezaSözleşme m.12.5-12.7Ceza tebliğinden itibaren 10 iş günüHastaya tam iade ve Kuruma yazılı bildirim; ceza beş kattan bir kata iner

Sözleşmede süre belirtilen hükümlerde sürenin son günü resmî tatile rastlarsa süre, tatili izleyen ilk iş günü mesai bitiminde dolar (m.15.8). Tebligatlar kuruluşun sözleşmede gösterdiği adrese veya kayıtlı elektronik posta adresine yapılır ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu uygulanır (m.15.2, m.15.3). Kayıtlı elektronik posta kutusunun düzenli izlenmemesi, uygulamada sürelerin fark edilmeden geçmesinin başlıca sebebidir.

Sözleşmenin Hukuki Niteliği: Ceza Koşulu İdari Para Cezası Değildir

Kurumun kestiği cezaya uygulamada “SGK cezası” denildiği için pek çok kuruluş idare mahkemesinde iptal davası açmayı düşünür. Oysa sözleşmeden doğan ceza koşulu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 179 ila 182’nci maddelerinde düzenlenen sözleşme cezasıdır; idari para cezası değildir.

Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü, 04.06.2013 tarihli kararında (E.2012/254, K.2013/866), bir özel göz hastanesinin, hekiminin MEDULA’dan silinmesi nedeniyle tedavi bedellerinin ödenmemesine karşı açtığı davayı incelemiştir. Mahkeme, sözleşmenin Kuruma üstün hak ve yetkiler tanıyan idari bir niteliğinin bulunmadığını, kuruluşun serbest iradesiyle sözleşme koşullarında hizmet vermeyi kabul ettiğini ve uyuşmazlığın sözleşme hükümlerinin uygulanmasından kaynaklandığını belirterek, 5510 sayılı Kanun’un 101’inci maddesini de gözeterek davanın adli yargıda görülmesine oybirliğiyle karar vermiştir.

Aynı Bölüm, 01.03.2021 tarihli kararında (E.2021/22, K.2021/94) bir adım daha atmış; Kurumun bir eczacının sözleşme başvurusunu reddetmesinden doğan davada dahi adli yargıyı görevli bulmuştur. Karar oy çokluğuyla verilmiş, karşı oyda ret işleminin tek yanlı bir idari işlem olduğu savunulmuştur.

Bu nitelendirmenin üç sonucu vardır. Ceza koşuluna, pasife almaya ve feshe karşı idare mahkemesinde iptal davası açılmaz; açılırsa dava görev yönünden reddedilir ve süre kaybedilir. Ceza koşulunun geçerliliği, miktarı ve indirilmesi Türk Borçlar Kanunu’na göre değerlendirilir. Sözleşmenin Kurum tarafından tek taraflı hazırlanmış olması da genel işlem koşullarına ilişkin hükümlerin (TBK m.20-25) tartışılmasına imkân verir.

Kurumun özel sağlık kuruluşuna uygulayabileceği işlemler

İşlemDayanakKurum içi başvuruİtirazın etkisi
Ceza koşuluSözleşme m.8, 9 ve 12; TBK m.179-18210 iş günü içinde Kurum ilgili birimine itiraz (m.14.2)Uygulamayı durdurur
MEDULA’nın yaptırım olarak pasif hâle getirilmesiSözleşme m.8.5.310 iş günü içinde itiraz (m.14.2)İtiraz süresi bitene kadar uygulanmaz; itiraz uygulamayı durdurur
Sözleşmenin feshi5510 sayılı Kanun m.103/1; Sözleşme m.1310 iş günü içinde itiraz (m.14.3)Feshin uygulanmasını durdurur
Yersiz ödemenin geri alınması5510 sayılı Kanun m.96 ve m.103; Sözleşme m.11Ceza koşulu itirazıyla birlikte ileri sürülürAyrıca düzenlenmemiştir; tutar alacaktan mahsup edilir
Fatura kesintisiFatura İnceleme Yönetmeliği m.6-105 iş günü içinde MEDULA üzerinden itiraz (m.8)İtiraz edilmezse kesinti kabul edilmiş sayılır (m.24/4)
Ödemelerin durdurulması5510 sayılı Kanun m.103/3; Yönetmelik m.25-275 iş günü içinde itiraz (m.26/5)Uygulamayı durdurmaz

Özel sağlık kuruluşu aynı zamanda işverendir. İşveren sıfatıyla, sigortalı bildirimi veya belge verme yükümlülükleri nedeniyle 5510 sayılı Kanun’un 102’nci maddesine göre kesilen idari para cezaları bu sayfanın konusu dışındadır; o cezaların itiraz ve dava yolu ayrıdır. Yargı yolu ayrımının genel çerçevesi için Dava Adli Yargıda mı İdari Yargıda mı Açılır? rehberine bakılabilir.

Kimler Bu Sözleşmeye Tabidir?

Sözleşme, “sağlık hizmeti sunucusu”nu Sağlık Bakanlığınca ikinci veya üçüncü basamak olarak ruhsatlandırılmış özel sağlık kurumları, vakıf üniversiteleriyle iş birliği protokolü olan sağlık hizmeti sunucuları, diyaliz merkezleri ve Bakanlıktan ruhsatlı diğer özelleşmiş tedavi merkezleri olarak tanımlar (m.5). Sağlık Uygulama Tebliği’nde ikinci basamak özel sağlık hizmeti sunucuları arasında özel hastaneler, özel tıp merkezleri ve dal merkezleri ile özel diyaliz merkezleri sayılmıştır. Uygulamada bu sayfada anlatılan sözleşmeyi imzalayanlar bu kuruluşlardır.

Birden fazla kuruluşu bulunan gerçek veya tüzel kişi, her kuruluşu için ayrı sözleşme imzalar (m.15.4). Bu yüzden bir hastane grubunda bir şubeye verilen uyarı veya uygulanan fesih, kural olarak o şubenin sözleşmesine ilişkindir. Bunun önemli bir istisnası vardır: Kurum zararına nitelikli dolandırıcılık suçunun kuruluşun yöneticileri veya ortakları tarafından işlendiği kesinleşmiş mahkeme kararıyla sabit olursa, bu kişilerin sonradan yönetici veya ortak olduğu kuruluşlarla da sözleşme yapılmaz, yapılmış sözleşmeler feshedilir (5510 sayılı Kanun m.103/5; Sözleşme m.14.10).

Hizmet, diş hekimliği ve Kurumca bedeli ödenmeyen hizmetler dışında, faaliyet izin belgesindeki bütün branşlarda alınır (m.4, m.8.9). Kuruluş, sözleşme kapsamındaki her branşta görev yapan hekimlerinin, acil servis hekimleri hariç, en az yüzde 60’ı üzerinden hizmet sunmak zorundadır (m.9.2.1).

Eczaneler, tıbbi malzeme satış merkezleri ve optisyenlik müesseseleri Kurumla ayrı sözleşme ve protokollere tabidir; ceza koşulu tutarları ve itiraz usulü o metinlerde farklı düzenlenmiştir. Bu alanlar için Eczane–SGK Sözleşmesi ve Medikal Firmaların SGK Sözleşmesi rehberlerine bakılabilir.

2026 Sözleşmesinde Ceza Koşulu Tablosu: Hangi Fiile Ne Kadar?

Sözleşmedeki ceza koşulları iki gruba ayrılır. Birinci grupta tutar sözleşmede Türk lirası olarak yazılıdır ve fiil, başvuru, hasta veya belge başına uygulanır. İkinci grupta ceza, fazla alınan ücretin, yersiz ödemenin veya işlem bedelinin katı olarak hesaplanır. Her hükümde, tespit edilen fiilin açıkça belirtilerek kuruluşa tebliğ edileceği yazılıdır.

Maktu ceza koşulları (2026)

FiilMaddeTutarUygulama birimi
Kimlik tespiti yapılmaması8.1.157.241 TLHer başvuru
Hastanın mevzuata aykırı biçimde kabul edilmemesi8.1.257.241 TLFarklı branşlardaki her başvuru
Hastaya temin ettirilen malzeme ile yol ve gündelik belgelerindeki eksikliğin 10 iş günü içinde giderilmemesi8.25.724 TLHer takip
İlave ücret tabelasının asılmaması veya EK-3/EK-4’e aykırı olması8.3.157.241 TLHer tabela
İlave ücret oranının veya değişikliğinin Kuruma bildirilmemesi8.3.25.724 TLHer ihlal
Denetim kapsamında istenen bilgi ve belgenin süresinde veya eksiksiz verilmemesi8.4.2286.206 TLFarklı bilgi ve belgeye ilişkin her yazı
Yerinde denetimde belge ve kayıtların gösterilmemesi8.6.2114.483 TLHer inceleme dönemi
Denetim görevlilerine çalışma ortamı ve kolaylık sağlanmaması, görevin engellenmesi8.6.3286.206 TLHer inceleme dönemi; ayrıca uyarı
Ortak veya yönetim kurulu üyesi değişikliğinin 20 iş günü içinde bildirilmemesi8.7.157.241 TLHer değişiklik
Adres değişikliğinin 2, ruhsattaki diğer değişikliklerin 10 iş günü içinde bildirilmemesi8.7.257.241 TLHer değişiklik
Ruhsata branş eklenmesinin veya çıkarılmasının 10 iş günü içinde bildirilmemesi8.7.3114.483 TLTek seferde yapılan değişikliklerin tamamı
Hizmet alımıyla sağlanması gereken hizmetin sağlanmaması8.8.128.620 TLAynı hizmet için bir fatura döneminde
Hizmet alım sözleşmesinin Kuruma iletilmemesi, uygun bulunmayan yerden hizmet alınması, yenilenen sözleşmenin iletilmemesi8.8.2-8.8.457.241 TLHer hizmet alım sözleşmesi
Sona eren hizmet alım sözleşmesinin 10 iş günü içinde bildirilmemesi8.8.928.620 TLHer hizmet alım sözleşmesi
Mevzuata ve sözleşmeye uygun sağlık personeli bulundurulmaması9.157.241 TLHer sağlık personeli
Hekimlerin Kuruma bildirilmemesi; yeni başlayan personelin 5 iş günü içinde bildirilmemesi9.2.1, 9.2.228.620 TLHer hekim veya sağlık personeli
Ayrılan personelin MEDULA’da pasife alınmaması veya bildirilmemesi9.328.620 TLHer personel; fatura döneminde en çok 57.241 TL
Kurum personelinin veya resmî kuruluş başhekiminin, başhekim yardımcısının çalıştırılması, ortak veya yönetici olması9.6143.104 TLHer kişi
İncelemeye esas belgelerin usulüne uygun düzenlenmemesi veya iletilmemesi12.1572 TLHer belge; fatura döneminde en çok 28.620 TL
Tamamı incelenen işlemlerin SUT’a aykırı fatura edilmesi12.257.241 TLHer hasta
Hizmetleri ve ilave ücreti gösteren belgenin hastaya verilmemesi12.317.172 TLHer hasta
Katılım payının alınmaması12.42.862 TLHer hasta; günlük en çok 57.241 TL
Denetim görevlilerine karşı cebir veya tehdit12.8286.206 TLFiil başına; ayrıca uyarı
Hastaların kişisel verilerinin ve sağlık verilerinin gizliliğine uyulmaması12.19171.724 TLHer hasta; ayrıca uyarı

Katlı ceza koşulları (2026)

FiilMaddeCezaAlt sınır ve ek sonuç
Kampanya veya tarama kapsamındaki işlemlerin Kuruma fatura edilmesi8.5.1İşlem bedelleri toplamının 3 katı—
Hasta yönlendirmesi veya bu amaçla iş birliği sonucu Kurum zararı8.5.3Kurum zararının 5 katıEn az 57.241 TL; yazılı ihtar, bir yıl içinde her tekrarda MEDULA 2 gün pasif
Mevzuata aykırı fazla ilave ücret alınması12.5Fazla alınan tutarın 5 katı10 iş günü içinde iade ve bildirim hâlinde 1 katı
İlave ücret alınmayacak kişiden ilave ücret alınması12.6Alınan tutarın 5 katı10 iş günü içinde iade ve bildirim hâlinde 1 katı
İlave ücret alınmayacak hizmetten ilave ücret alınması12.7Alınan tutarın 5 katı10 iş günü içinde iade ve bildirim hâlinde 1 katı
Kayıtsız, yasaklı veya kullanım tanımına aykırı ilaç veya tıbbi malzeme kullanılması12.9Malzeme, ilaç ve işlem bedelleri toplamının 10 katıEn az 57.241 TL; uyarı; bedel ödenmez
Tek kullanımlık tıbbi malzemenin birden fazla kullanılması12.10Malzeme ve işlem bedelleri toplamının 10 katıEn az 57.241 TL; uyarı; bedel ödenmez
Bozuk veya miadı geçmiş ilaç, kan ürünü, tıbbi malzeme kullanılıp fatura edilmesi12.11Bedeller toplamının 10 katıEn az 57.241 TL; uyarı; Sağlık Bakanlığına bildirim
Sunulmayan sağlık hizmetinin fatura edilmesi12.12Yersiz ödeme toplamının 10 katıEn az 57.241 TL; uyarı; sistematikse uyarısız fesih (m.13.4)
Faturanın veya dayanağı belgelerin gerçeğe aykırı düzenlenmesi12.13Yersiz ödeme toplamının 10 katıEn az 57.241 TL; uyarı; sistematikse uyarısız fesih (m.13.4)
Hak sahibi olmayan kişiye verilen hizmetin hak sahibi üzerinden fatura edilmesi12.14Yersiz ödeme toplamının 10 katıEn az 57.241 TL; uyarı
Fatura veya eki belgelerde Kurum zararına tahrifat12.15Yersiz ödeme toplamının 10 katıEn az 57.241 TL; uyarı
Ödenmeyen hizmetin ödenen hizmet gibi gösterilerek fatura edilmesi12.16Yersiz ödeme toplamının 10 katıEn az 57.241 TL; uyarı
Biyometrik veya ek kimlik doğrulamada kalıcı durum beyanının gerçeğe aykırı olması12.17Hizmet bedelleri toplamının 5 katıHer hasta için en az 5.724 TL; uyarı
Biyometrik veya ek kimlik doğrulamada geçici durum beyanının gerçeğe aykırı olması12.18Hizmet bedelleri toplamının 5 katıHer hasta için en az 5.724 TL
Hizmetin, beyan edilen hekim yerine sözleşme kapsamındaki aynı branştan başka hekimce verilmesi12.20İşlem bedelleri toplamının 1 katıEn az 5.724 TL; hizmet bedeli ödenir
Hizmetin Kuruma bildirilmeyen veya sözleşme kapsamı dışındaki hekimce verilmesi12.21Yersiz ödeme toplamının 5 katıEn az 57.241 TL; uyarı; bedel ödenmez
Yatan hastada kuruluşça temini zorunlu ilacın hastaya aldırılması12.22Kurumca hastaya ödenen fatura bedelinin 5 katıEn az 57.241 TL; bedel alacaktan mahsup edilir

Tablodaki “uyarı” ibaresi, fiilin sözleşmenin 13.8 numaralı maddesinde sayılan fiillerden olduğunu gösterir. Bu fiillerde ceza koşuluyla birlikte kuruluş yazılı olarak uyarılır ve tekrar sayacı işlemeye başlar. Uyarının sonuçları “Uyarı, Pasife Alma ve Fesih” başlığında anlatılmıştır.

Kurum ceza koşulunun yanında yersiz ödediği tutarı da geri alır. Örneğin sunulmadığı hâlde fatura edildiği ileri sürülen işlemlerin bedeli 300.000 TL ise, 12.12 numaralı maddeye göre ceza koşulu 3.000.000 TL olarak hesaplanır; 300.000 TL’lik bedel de ödenmez, ödenmişse yersiz ödeme olarak ayrıca geri istenir.

Ceza Koşulunun Üst Sınırı: Yüzde 15 ve Yüzde 70 Kuralı

Sözleşme, ceza koşullarının bir bölümü için fatura dönemi başına üst sınır koymuştur. Sınır, kuruluşun “aylık ortalama tutarı” üzerinden hesaplanır. Aylık ortalama tutar, fiilin işlendiği fatura döneminden önce kuruluşun Kuruma tahakkuk ettirdiği son 12 fatura döneminin ortalamasıdır; fiil birden fazla dönemde işlenmişse son fiilin dönemi esas alınır. Tahakkuk ettirilen dönem sayısı 12’den azsa mevcut dönemlerin ortalaması alınır; hiç fatura iletilmemişse aylık ortalama tutar 250.000 TL kabul edilir (m.14.17).

Fatura dönemi başına üst sınırlar

Üst sınırKapsadığı maddelerDayanak
Aylık ortalama tutarın yüzde 15’i (her bir fiil için)8.1.1, 8.1.2, 8.2, 8.3.1, 8.3.2, 8.4.2, 8.5.1, 8.5.3, 8.6.2, 8.6.3, 8.7.1, 8.7.2, 8.7.3, 8.8.1, 8.8.2, 8.8.3, 8.8.4, 8.8.9, 9.1, 9.2.1, 9.2.2, 9.6, 12.2, 12.3, 12.4, 12.5 ve 12.18m.14.8
Aylık ortalama tutarın yüzde 70’i (her bir fiil için)12.8, 12.9, 12.10, 12.11, 12.17, 12.19 ve 12.20m.14.9
Kendi maddesindeki sınır9.3 (fatura döneminde 57.241 TL), 12.1 (fatura döneminde 28.620 TL), 12.4 (günlük 57.241 TL)İlgili madde
Genel üst sınır öngörülmemiştir12.6, 12.7, 12.12, 12.13, 12.14, 12.15, 12.16, 12.21 ve 12.22m.14.8 ve m.14.9’da sayılmamıştır

Bir örnekle: Aylık ortalama tutarı 8.000.000 TL olan bir hastanede, hizmetleri ve ilave ücreti gösteren belgenin 100 hastaya verilmediği tespit edilmiş olsun. 12.3 numaralı maddeye göre hesap 100 × 17.172 TL = 1.717.200 TL’dir. Bu madde yüzde 15 sınırına tabi olduğundan o fatura dönemi için uygulanabilecek ceza koşulu 8.000.000 TL × yüzde 15 = 1.200.000 TL’yi geçemez. Aynı hastanede kişisel verilerin gizliliğine ilişkin 12.19 numaralı madde uygulanırsa sınır 8.000.000 TL × yüzde 70 = 5.600.000 TL olur.

Üst sınır hesabında üç kural daha gözetilir. Bir fiil sözleşmenin ceza koşulu gerektiren birden fazla hükmüne uyuyorsa yalnızca tutarı en yüksek olan hüküm uygulanır (m.14.5). Buna karşılık bir fatura döneminde tespit edilen aynı veya farklı her fiil için ayrı ceza koşulu uygulanır (m.14.6). 12.9 ila 12.16 ve 12.21 numaralı maddelerdeki fiillerin aynı fatura döneminde işlendiği sonradan tespit edilirse, yeni tespit edilen yersiz ödeme önceki tutara eklenerek ceza yeniden hesaplanır ve yalnızca aradaki fark kadar ceza uygulanır (m.14.7).

İtiraz ve dava dosyalarında ilk kontrol edilen noktalardan biri budur: Kurumun hesabında aylık ortalama tutarın hangi dönemlerden alındığı, üst sınırın fiil bazında uygulanıp uygulanmadığı ve aynı fiile iki ayrı maddeden ceza kesilip kesilmediği.

İlave Ücret Kaynaklı Cezalar ve 10 İş Günü İçinde İade

Sözleşmeli özel sağlık kuruluşunun hastadan alabileceği ilave ücretin tavanını Cumhurbaşkanı belirler; tavan, Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen hizmet bedelinin iki katını geçemez. İstisnai sağlık hizmetlerinde ve standartların üstündeki otelcilik hizmetlerinde üst sınır hizmet fiyatının üç katıdır. Acil hâllerde ve Kurumun belirlediği hizmetlerde ilave ücret alınamaz (5510 sayılı Kanun m.73). Tavanın üzerinde ilave ücret alınması, Kanun’un 103’üncü maddesinde sözleşmenin feshine yol açabilecek fiiller arasında sayılmıştır.

Sözleşme bu yükümlülüğü dört hükümle destekler. Kuruluş, ilave ücret alınmayan hizmetleri ve aldığı ilave ücret oranını EK-3’e uygun tabelayla, hiç ilave ücret almıyorsa EK-4’e uygun tabelayla duyurur (m.8.3.1). Belirlediği oranı, tavanın veya hizmet bedellerinin duyurulmasından itibaren 20 iş günü, değişiklikleri 10 iş günü içinde Kuruma bildirir (m.8.3.2). Kurumca finanse edilen bir hizmet Kuruma fatura edilmemişse, hastanın ödediği ücretin tamamı mevzuata aykırı ilave ücret sayılır (m.8.1.3). Hastaya, sunulan hizmetleri ve ilave ücreti gösteren belge verilir (m.12.3).

Fazla ilave ücret, ilave ücret alınmayacak kişiden veya hizmetten alınan ücret tespit edildiğinde ceza koşulu her hasta için ilgili tutarın beş katıdır (m.12.5, 12.6, 12.7). Sözleşme burada kuruluşa bir çıkış tanır: Ücret, cezanın tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde hastaya veya yakınına tamamen iade edilir ve aynı süre içinde Kuruma yazılı olarak bildirilirse ceza, fazla alınan tutar kadar uygulanır. 20.000 TL fazla ilave ücret alınan bir hastada ceza 100.000 TL’den 20.000 TL’ye iner. İade yapılmazsa Kurum, 12.6 numaralı madde kapsamındaki ücreti kuruluşun alacağından keserek hastaya kendisi öder.

Bu imkân itiraz hakkını ortadan kaldırmaz; ancak iade süresi ile itiraz süresi aynı gün başlar ve aynı gün biter. Tespitin doğru olduğu hastalarda iade ve bildirim, tartışmalı hastalarda itiraz aynı on iş günü içinde birlikte yürütülür. İlave ücretin hasta yönünden sınırları için Özel Hastanede İlave Ücret (Fark Ücreti) rehberine bakılabilir.

Cezayı Baştan Önleyen Hükümler: Kendiliğinden Bildirim ve Mücbir Sebep

Sözleşmenin en az bilinen hükmü 14.20 numaralı maddedir. Ceza koşulu gerektiren bir fiilin gerçekleştiği, fatura Kuruma teslim edilmeden önce kuruluş tarafından Kuruma bildirilirse yersiz ödeme tahsil edilir, ancak ceza koşulu uygulanmaz. Kimlik tespitinde kural daha da geniştir: Fiil, Kurumun tespitinden veya denetim, inceleme ya da soruşturma başlamadan önce kuruluşça bildirilirse yalnızca yersiz ödeme alınır, ceza uygulanmaz (m.8.1.1).

Bu iki hüküm, iç denetimi düzenli yapan kuruluş için on kata varan cezaları sıfıra indirebilir. Fatura dönemi kapanmadan önce hekim–işlem eşleşmelerinin, kimlik doğrulama kayıtlarının ve ilave ücret tahsilatlarının kontrol edilmesi; hata bulunduğunda faturanın tesliminden önce yazılı bildirim yapılması gerekir. Bildirimin tarihinin ispatlanabilir olması için kayıtlı elektronik posta veya evrak kayıt numarası alınarak yapılması doğru olur.

Kuruma yapılacak bildirimlere ve hastaya verilecek belgelere ilişkin yükümlülükler mücbir sebep yüzünden yerine getirilememişse ceza koşulu uygulanmaz (m.14.16). Sözleşme doğal afetleri, kanuni grevi, genel salgın hastalığı, kısmi veya genel seferberlik ilanını ve Kurumca kabul edilecek diğer hâlleri mücbir sebep sayar; kuruluşun kusurundan kaynaklanmaması, hizmetin yerine getirilmesine engel olması, kuruluşun engeli kaldırmaya gücünün yetmemesi, olayı izleyen 10 iş günü içinde Kuruma yazılı bildirim yapılması ve durumun yetkili mercilerce belgelendirilmesi şarttır (m.16).

Savunma ve İtiraz Süreci: 20, 10, 10 ve 40 İş Günü

Sözleşme, ceza koşulu veya fesih uygulanmadan önce izlenecek yolu dört süreyle çizer. Bu sürelerin her biri hem Kurum hem kuruluş bakımından bağlayıcıdır ve itiraz ile dava dosyasının iskeletini oluşturur.

Ceza koşulu ve fesihte aşamalar

AşamaKim, ne yaparSüreDayanak
Savunma istemiKurum, fiilin tespitinden sonra kuruluştan yazılı savunma isterTespitten itibaren 20 iş günüm.14.1
SavunmaKuruluş yazılı savunmasını verir; birim gerekli görürse süreyi uzatabilirYazının tebliğinden itibaren 10 iş günüm.14.1
TebliğSavunma verilmez veya yeterli görülmezse ceza koşulu ve pasife alma kararı tebliğ edilir—m.14.2
İtirazKuruluş Kurum ilgili birimine itiraz eder; süre dolana kadar ceza ve pasife alma uygulanmazTebliğden itibaren 10 iş günüm.14.2
Komisyon kararıKurum ilgili biriminde kurulan komisyon itirazı karara bağlar; karar nihaidir ve tebliğle birlikte uygulanırİtirazdan itibaren 40 iş günü (mücbir sebepler dışında)m.14.2
Fesihte ikinci aşamaBirim komisyonu ceza koşulunu yerinde bulursa dosyayı Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğüne iletir; Genel Müdürlük komisyonu feshi karara bağlarİtirazdan itibaren 20 iş günü içinde iletimm.14.3

Savunma, itirazın provası değildir; ayrı bir aşamadır ve dosyanın sonraki seyrini belirler. Savunmada fiilin gerçekleşmediği belgeyle gösterilebiliyorsa ceza koşulu hiç tebliğ edilmeyebilir. Savunmada ileri sürülmeyen bir olgunun itirazda veya davada ileri sürülmesine engel yoktur; ancak savunmada verilen bir kabul beyanı sonradan aleyhe kullanılır. Bu nedenle savunma, hasta ve işlem bazında, belgeleri eklenerek ve kabul anlamına gelebilecek genel ifadelerden kaçınılarak yazılır.

Kurum müfettişlerince yürütülen inceleme ve soruşturmalarda savunmayı müfettiş alır. Müfettiş raporuna dayanılarak ceza koşulu tebliğ edildiğinde Kurum ilgili birimi yeniden savunma istemez; kuruluş doğrudan itiraz eder (m.14.1). Müfettiş raporuna yapılan itirazlar önce ceza koşulunu değerlendiren komisyonda görüşülür; komisyon itirazın yeniden incelenmesini uygun bulursa gerekçeli kararını, raporu düzenleyen birime iletilmek üzere Genel Müdürlüğe gönderir (m.14.4).

İtirazın iki etkisi vardır. İtiraz süresi dolana kadar ceza koşulu ve pasife alma uygulanmaz; süresinde yapılan itiraz da uygulamayı komisyon kararına kadar durdurur. Süresinde itiraz edilmezse ceza ve pasife alma kesinleşmiş sayılır ve uygulanır (m.14.2). Komisyon kararına karşı Kurum içinde yeniden itiraz edilemez; yapılan itirazlar değerlendirmeye alınmaz.

Sözleşme, mahkemeye başvurulmasının ceza koşulunun takip ve tahsilini, pasife almayı ve feshi durdurmayacağını da yazar (m.14.2, m.14.3). Bu hüküm, mahkemenin ihtiyati tedbir kararı verme yetkisini ortadan kaldırmaz; yalnızca dava açılmasının tek başına durdurucu etkisi olmadığını belirtir.

Durdurucu etki yalnızca Kurum içi aşamadadır. İtiraz süresi ve komisyon incelemesi boyunca ceza koşulu mahsup edilmez, sistem pasife alınmaz, fesih uygulanmaz. Komisyon kararının tebliğiyle bu koruma biter. Dava ve ihtiyati tedbir dilekçesinin komisyon kararı beklenirken hazırlanması bu yüzden gerekir.

Lehe Olan Sözleşmenin Uygulanması Talebi

Denetimler çoğu zaman geçmiş yılları kapsar. 2024 yılında gerçekleşen bir fiil için ceza koşulu 2026 yılında tebliğ edilebilir. Sözleşmenin kuralı şudur: Tebliğ ve itiraz aşamaları tamamlanmamış fiillere 2026 sözleşmesi uygulanır. Kuruluş, tebligat tarihinden itibaren 10 iş günü içinde yazılı olarak isterse fiilin gerçekleştiği dönemde yürürlükte olan sözleşme hükümleri uygulanır (m.14.12).

Bu tercih hesapla yapılır. Maktu ceza tutarları her yıl artırıldığından eski sözleşme çoğu fiilde daha düşük tutar verir. Buna karşılık yeni sözleşmede bulunan bir indirim veya üst sınır eski metinde yer almıyorsa yeni sözleşme lehe olabilir. İki metnin ilgili maddeleri yan yana konulup tutar, üst sınır ve uyarı sonucu birlikte karşılaştırılmadan talepte bulunulmaz. Talep süresi itiraz süresiyle aynı gün dolar; itiraz dilekçesinde ayrı bir başlık olarak yer alması yeterlidir.

Tekrara bağlı yaptırımlarda madde numaraları yıldan yıla değişmiş olabilir. Bu durumda bir fiilin tekrar sayılıp sayılmayacağı, numaraya göre değil aynı içeriğe sahip hükümlere göre belirlenir (m.20.1).

Uyarı, MEDULA’nın Pasif Hâle Getirilmesi ve Fesih

Sözleşmenin feshe giden olağan yolu üç basamaklıdır. 13.8 numaralı maddede sayılan fiillerden biri tespit edildiğinde ceza koşulu uygulanır ve kuruluş yazılı olarak uyarılır. Aynı fiil, uyarının tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde tekrarlanırsa ceza koşuluyla birlikte ikinci uyarı yapılır. Aynı fiil bir yıl içinde ikinci kez tekrarlanırsa ceza koşulu uygulanır, sözleşme feshedilir ve bir yıl süreyle yeniden sözleşme yapılmaz.

Bu zincirde savunmanın dayanabileceği iki hüküm vardır. Birincisi, tekrar sayılabilmesi için fiilin “aynı fiil” olması gerekir; farklı maddelerdeki ihlaller birbirinin tekrarı değildir. İkincisi, yazılı uyarının tebliğ edildiği tarihten önce gerçekleşmiş aynı fiil sonradan tespit edilirse ceza koşulu uygulanır, ancak bu fiil 13.4 ve 13.8 numaralı maddeler kapsamında değerlendirilmez; yani tekrar sayacını ilerletmez (m.14.19). Denetimler geriye dönük yapıldığından, Kurumun “tekrar” olarak nitelendirdiği fiilin tarihinin uyarının tebliğ tarihiyle karşılaştırılması feshe karşı itirazın ilk adımıdır.

Uyarıya da itiraz edilir. Ceza tutarı düşük olsa bile 13.8 numaralı maddeye bağlı bir uyarı, bir yıl boyunca feshin birinci basamağı olarak kalır. Ceza koşuluna itiraz edilirken uyarının kaldırılması da ayrıca istenir.

Sözleşmenin sona erme ve fesih hâlleri

SebepMaddeUsulYeniden sözleşme
Taraflardan birinin bildirimli feshi13.120 iş günü önceden yazılı bildirimKuruluş feshetmişse 6 ay süreyle yapılmaz
İflas, faaliyete son verme veya kapanma13.2Sözleşme kendiliğinden sona erer; 10 iş günü içinde Kuruma bildirilir—
Ruhsatın Sağlık Bakanlığınca iptali13.3İptal tarihinde başka işleme gerek olmadan feshedilmiş sayılır—
12.12 veya 12.13’teki fiillerin sistematik ve süreklilik arz edecek şekilde işlendiğinin müfettiş raporuyla tespiti13.4Ceza koşulu uygulanır; yazılı uyarı yapılmadan fesihKurum alacakları tahsil edilmeden ve 3 yıl geçmeden yapılmaz
Kurumca duyurulan ek sözleşmenin süresinde imzalanmaması13.5Verilen sürenin sonunda fesihSon 6 aylık fatura ortalamasının yüzde 1’i ödenerek; borç varsa ödeme veya taksit şartıyla (m.13.6, 13.7)
13.8’de sayılan fiilin iki uyarıdan sonra yeniden işlenmesi13.8Ceza koşulu uygulanır ve sözleşme feshedilir1 yıl süreyle yapılmaz
Kurum zararına nitelikli dolandırıcılığın yönetici veya ortaklarca işlendiğinin kesinleşmiş kararla sabit olması5510 s. Kanun m.103/5; Sözleşme m.14.10Mevcut sözleşmeler feshedilirAynı kuruluşla ve bu kişilerin yönetici veya ortak olduğu kuruluşlarla hiçbir şekilde yapılmaz
Kuruluşun devri veya başka bir kuruluşla birleşmesi15.7Valilik oluru veya devir sözleşmesi tarihinde sözleşme fesih olurDevralanla, devreden ve devralanın Kurum borçları tahsil edildikten sonra yapılabilir
m.15.9 kapsamında taksitlendirilen borcun taksidinin ödenmemesi15.10Sözleşme feshedilirKalan borç defaten ödenirse yapılabilir

Fesihten ayrı olarak sözleşme, bazı yükümlülükler yerine getirilene kadar MEDULA’nın pasif hâle getirilmesini öngörür. Hasta yönlendirmesinin uyarıdan sonraki her tekrarında sistem iki gün süreyle pasife alınır ve yeni hasta kabulü durdurulur (m.8.5.3). Kurum personelinin veya resmî kuruluş başhekiminin kuruluşta çalışması, ortak veya yönetici olması hâlinde durum giderilene kadar sistem pasif kalır (m.9.6). Kurumun sözleşme yürürken yaptığı değişikliklerin gereği süresinde yerine getirilmezse, gerekli bildirim yapılana kadar sistem pasife alınır ve bu sürede sunulan hizmetlerin bedeli ödenmez (m.15.1). Teminat mektubu, imzalı sözleşmenin tesliminden itibaren 10 iş günü içinde verilmezse 11’inci iş gününden başlayarak mektup teslim edilene kadar sistem pasif hâle getirilir (EK-5).

Sistem pasife alındığında veya sözleşme sona erdiğinde kuruluşun hastalara karşı yükümlülüğü hemen bitmez. O tarihten önce yatan hastaların tedavisi taburcu edilinceye kadar tamamlanır; fizik tedavi gibi seanslı tedaviler rapordaki süre sonuna kadar, önceden planlanmış kemoterapi, radyoterapi ve nakil tedavileri protokol kapsamında sürdürülür; hemodiyaliz tedavileri ilgili ayın sonuna kadar sağlanır. Bu hastalar için düzenlenen faturalar Kurumca ödenir; bunların dışındaki işlemler fatura edilemez (m.10.1).

Bildirimli Fesih Yetkisi ve Yargı Denetimi

Sözleşmenin 13.1 numaralı maddesi her iki tarafa, 20 iş günü önceden yazılı bildirimde bulunarak sözleşmeyi her zaman tek taraflı feshetme imkânı verir. Hüküm, bir sebep gösterilmesini aramaz. Bu, Kurumun hiçbir denetime tabi olmadan dilediği kuruluşla ilişkisini sona erdirebileceği anlamına gelmez.

Anayasa Mahkemesi, Mustafa Akyıldız başvurusunda (B. No: 2020/23302, 2/10/2024) Kurumun bir eczaneyle sözleşmesini, protokoldeki bildirimli fesih hükmüne dayanarak tek taraflı feshetmesini incelemiştir. Mahkeme, feshin başvurucunun mesleki hayatına müdahale oluşturduğunu kabul etmiş; derece mahkemelerinin başvurucunun feshin gerçek sebebine ilişkin itirazlarını incelemediğini ve Kurumun takdir yetkisini keyfî kullanıp kullanmadığını denetlemediğini belirterek özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ve yeniden yargılama yapılmasına karar vermiştir. Karara konu dava Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmüş, temyiz incelemesini Yargıtay 3. Hukuk Dairesi yapmıştır.

Karar eczane protokolüne ilişkindir; ancak özel sağlık kuruluşu sözleşmesindeki bildirimli fesih hükmü bakımından da yol göstericidir. Kurum 13.1 numaralı maddeye dayanarak fesih bildiriminde bulunduğunda, kuruluş feshin gerçek sebebinin açıklanmasını, bu sebebin sözleşmedeki fesih hâllerinden birine karşılık gelip gelmediğinin ve feshin ölçülü olup olmadığının mahkemece denetlenmesini isteyebilir.

Fesihten Sonra: Ödemeler, Yeniden Sözleşme ve Beraat Hâli

Sözleşme taraflardan herhangi biri tarafından feshedildiğinde, kuruluşa ait bütün fatura dönemlerindeki inceleme, denetim ve itiraz işlemleri sonuçlanıncaya kadar avans dâhil hiçbir ödeme yapılmaz (Sözleşme m.11.9). Fesih bu yüzden yalnızca gelecekteki geliri değil, o güne kadar tahakkuk etmiş alacakların tahsilini de etkiler.

Kurum, sözleşmesini feshettiği kuruluşla, feshe yol açan fiillerden doğan alacakları tahsil edilmeden ve fesih süresi dolmadan yeni sözleşme yapmaz; sözleşmesi feshedilen kuruluşun muayene ve işlemlerine ilişkin fatura bedelleri ödenmez (5510 sayılı Kanun m.103/4; Sözleşme m.14.18). Diğer sözleşmeli kuruluşlar da feshedilen kuruluştan fesih süresince hizmet alımı yapamaz (m.8.8.5).

Fesih sürelerini kısaltan tek hüküm ceza yargılamasının sonucuna bağlıdır. Kuruluş yetkilileri veya personeli hakkında açılan ceza davasında beraat kararı verilirse kararın kesinleşmesi beklenmeden; soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına karar verilirse bu karara itirazın reddedilmesi veya kararın itiraz edilmeden kesinleşmesi üzerine, 13.4 ve 13.8 numaralı maddelerdeki süreler beklenmeden yeniden sözleşme yapılabilir. Beraat kararı sonradan bozulursa kalan süre uygulanır (m.14.15).

Feshedilen kuruluşun teminat mektubu, Kuruma tahakkuk etmiş borcu bulunmadığı tespit edildikten sonra iade edilir. Ceza koşulu veya yersiz ödeme tutarı önce hak edişten mahsup edilir; bu yapılmadan teminat mektubu nakde çevrilip borca mahsup edilemez (EK-5).

Yersiz Ödeme, Mahsup, Faiz ve Taksitlendirme

Kurum mevzuatına ve sözleşmeye aykırı olarak fatura edilen hizmet bedelleri ödenmez; ödenmişse yersiz ödeme sayılır ve geri alınır (m.11.1). Kanun’un 103’üncü maddesi, orada sayılan fiiller nedeniyle Kurumun yersiz ödediği tutarın 96’ncı maddeye göre geri alınacağını öngörür. 96’ncı maddeye göre ödeme kuruluşun kasıtlı veya kusurlu davranışından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, ödeme tarihlerinden itibaren kanuni faiziyle istenir. Ödeme Kurumun hatalı işleminden kaynaklanmışsa geriye doğru en fazla beş yıllık ödemeler istenebilir; tebliğden itibaren yirmi dört ay içinde ödenirse faiz uygulanmaz.

Bu ayrım dosyanın tutarını doğrudan değiştirir. Kurumun kendi provizyon veya inceleme hatasından kaynaklanan bir ödeme için on yıl geriye gidilemez ve ödeme tarihinden faiz istenemez. Kuruluşun belgeleri en az on yıl saklama yükümlülüğü de (m.7.2.6) bu süreyle bağlantılıdır.

Sözleşmeye göre yersiz ödemeler ödeme tarihinden, ceza koşulu ise tebliğ tarihinden itibaren hesaplanacak kanuni faiziyle birlikte kuruluşun Kurumdaki tahakkuk etmiş alacağından mahsup edilir; yeterli alacak yoksa genel hükümlere göre tahsil edilir (m.11.2). Mahsupta önce yersiz ödeme, sonra ceza koşulu düşülür (m.11.4).

Kuruluş taksitlendirme isteyebilir. Taksitlendirilecek tutarın, talepten önceki son bir yılda MEDULA üzerinden iletilen tahakkuk tutarına göre hesaplanan aylık ortalamanın yüzde 25’inden az olmaması gerekir. Aylık taksit bu ortalamanın yüzde 10’undan düşük olamaz; borç, faiziyle birlikte en fazla 12 aya bölünür (m.11.5). Taksitlerden biri vadesinde ödenmezse veya eksik ödenirse taksitlendirme bozulur ve kalan borcun tamamı defaten tahsil edilir (m.11.6).

Sözleşmede ceza koşulu doğurmayan ama aynı sonucu veren bir sınır daha vardır: Acil serviste sunulan hizmetlere ilişkin tahakkuk tutarı, yeşil alan muayenesi hariç, aynı fatura dönemindeki toplam tahakkuk tutarının yüzde 25’ini geçemez; geçen tutar mücbir sebepler dışında ödenmez (m.11.8).

Ödemelerin Durdurulması

Müfettiş incelemesi sürerken Kurum, henüz kesinleşmiş bir alacağı olmadan da kuruluşun ödemelerini durdurabilir. Kanun’un 103’üncü maddesinin üçüncü fıkrasına göre, inceleme veya soruşturma sırasında yapılan tespitlere göre oluşabilecek Kurum alacağının tahsilinin riske gireceği öngörülürse, en az üç müfettişten oluşan komisyonun uygun görüşü ve Rehberlik ve Teftiş Başkanının onayıyla, altı ayı geçmemek üzere ve tahsili riske gireceği öngörülen alacakla orantılı olarak kuruluşun muaccel veya müeccel alacaklarının ödemesi durdurulabilir.

Altı ay içinde inceleme sonuçlanmazsa durdurma kararı kendiliğinden kalkar ve o tarihten sonra muaccel olan alacaklar ödenmeye devam eder; altı ayın sonuna kadar durdurulmuş alacaklar ise inceleme sonuçlanıncaya kadar ödenmez. Kuruluş, muaccel alacaklarının her biri için bankalarca verilen süresiz ve şartsız teminat mektubu gibi 6183 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının 2 ve 3 numaralı bentlerindeki teminatlardan birini verirse durdurma kararı kaldırılır ve alacakları ödenir.

Fatura İnceleme Yönetmeliği, kuruluşun Sağlık Hizmeti Sunucuları Değerlendirme Komisyonuna iletileceği hâlleri sayar: öngörülen Kurum zararının son altı aylık fatura ortalamasının yüzde 5’ini aşması, fiillerin incelenen dönem dışında da işlendiğine dair emare bulunması, kayıt ve belgelerin ibrazından kaçınılması, kuruluşun muvazaalı işletildiğine dair emare bulunması bunların başındadır (m.25). Komisyon, ödemesi durdurulacak tutarın üst sınırını her ay için aylık fatura tutarının yüzde 80’ini geçmeyecek şekilde belirler. Karara, tebliği izleyen beş iş günü içinde Kuruma elden itiraz edilir; itiraz kararın uygulanmasını durdurmaz ve Üst Komisyonca karara bağlanır (m.26, m.27).

Durdurma kararının tebliğinde üç nokta kontrol edilir: durdurulan tutarın öngörülen alacakla orantılı olup olmadığı, altı aylık sürenin hangi tarihte dolacağı ve teminat karşılığı kaldırma imkânının kullanılıp kullanılmayacağı. Personel maaşları ve tedarikçi ödemeleri bu gelirle karşılandığından teminat mektubu çoğu dosyada en hızlı çözümdür.

Fatura Kesintisi ve Örnekleme: 5 İş Günlük İtiraz

Fatura kesintisi ceza koşulundan ayrı bir işlemdir ve kendi yönetmeliğine tabidir. Kuruluş, bir fatura dönemindeki hizmetlere ilişkin fatura eki belgeleri izleyen ayın 1’i ile 15’i arasında Kuruma teslim eder (Fatura İnceleme Yönetmeliği m.5). Kurum bu başvuruları yüzde 5 ila yüzde 10 oranında, basit rastgele yöntemle örnekleyerek inceler; örneklemede bulunan kesinti oranı faturanın tamamına yansıtılır (m.4, m.6). Örnekleme yöntemini kabul etmeyen kuruluşun belgelerinin tamamı incelenir; Kurum ihtiyaç duyduğunda da tamamını incelemeye yetkilidir. Kuruluş bu tercihi sözleşme başvuru formunda bildirir (Sözleşme EK-2).

Kuruluş, kesinti tutarı ve gerekçelerine ilişkin kabul veya itiraz kararını, MEDULA’da “incelendi” ibaresinin belirdiği veya sonucun tebliğ edildiği tarihi izleyen 5 iş günü içinde sistem üzerinden bildirir; üçüncü basamak kuruluşlarda süre 10 iş günüdür. Gerekçesi belirtilmeyen itiraz değerlendirilmez; aynı fatura dönemi için ikinci kez itiraz edilemez (m.8). Süresinde itiraz edilmezse kesinti kabul edilmiş sayılır (m.24/4).

İtirazı, içinde kuruluşun bir hekiminin de üye olarak yer aldığı Sağlık Kurum/Kuruluşu İtiraz Değerlendirme Komisyonu inceler. Komisyon itirazın Kurum kayıtlarına girmesini izleyen 5 iş günü içinde toplanır ve en fazla 30 iş günü içinde karar verir; karara bağlanamayan itirazlar Üst Komisyona gider (m.9, m.10). Kuruluş temsilcisi mücbir sebep olmadan toplantıya katılmazsa diğer üyeler karar verir ve bu karara itiraz edilemez (m.9/7).

Ödeme takvimi de aynı Yönetmelik’te düzenlenmiştir: İncelemesi teslimden itibaren 60 gün içinde tamamlanan faturaların kesinti dışındaki tutarı 60’ıncı güne kadar ödenir; inceleme tamamlanamamışsa tahakkuk eden tutarın tamamı 60’ıncı gün avans olarak ödenir ve inceleme üç ay içinde bitirilerek avans kapatılır (m.24). Örneklemeye ve komisyon aşamasına ilişkin ayrıntılar için SGK Fatura İncelemesi ve Kesinti rehberine bakılabilir.

Yeni Dönem Sözleşmesi: Borç Eşiği, Teminat Mektubu ve Aralık Takvimi

Sözleşme yıllıktır ve her yıl yeniden imzalanır. 2026 sözleşmesi için Kurum duyurusu 12.12.2025 tarihinde yayımlanmış, sözleşmeli kuruluşların en geç 22.12.2025 günü mesai bitimine kadar başvurması istenmiş, süresinde başvurmayanların MEDULA ekranlarının 31.12.2025 günü saat 24.00 itibarıyla kapatılacağı, sonradan yapılan başvuruların yeni sözleşme başvurusu sayılacağı ve sözleşmenin Kurumca imzalandığı tarihten geçerli olacağı bildirilmiştir. Yeni dönemin takvimi Kurumun o yılki duyurusuyla belli olur; başvuru süresi kısa tutulduğundan Aralık ayında duyuruların günlük izlenmesi gerekir.

Yeni sözleşmenin önündeki en önemli engel birikmiş borçtur. Bu ve önceki sözleşmelerden doğan ceza koşulu veya yersiz ödeme nedeniyle Kuruma olan borcu, MEDULA üzerinden iletilen tahakkuk tutarına göre hesaplanan son altı aylık fatura ortalamasını aşan kuruluşla sözleşme yapılmaz. Kuruluş talep eder ve borcun yüzde 10’unu öderse sözleşme yapılabilir; kalan tutar faiziyle birlikte en fazla 12 aya kadar eşit taksitlere bağlanır (Sözleşme m.15.9; Yönetmelik m.6/6). Taksitlerden biri ödenmezse sözleşme feshedilir (m.15.10).

Aralık ayı için. Kuruma olan borcu son altı aylık fatura ortalamasını aşan kuruluş, yeni dönem başvurusuyla birlikte yüzde 10 ödeme ve taksitlendirme talebini de sunmazsa sözleşmesi yenilenmez ve MEDULA ekranları yıl sonunda kapanır. Borç dökümünün başvuru süresi başlamadan Kurum ilgili biriminden alınması gerekir.

Bu yüzden yıl içinde tebliğ edilen ceza koşullarına itiraz edilmemesi yalnızca o ayın hak edişini değil, bir sonraki yılın sözleşmesini de tehlikeye atar. İtiraz ve dava aşamasındaki tutarların borç hesabına nasıl yansıtıldığı, sözleşme başvurusundan önce Kurum ilgili biriminden yazılı olarak öğrenilmelidir.

Kuruluş ayrıca teminat mektubu verir. Tutar, Kuruma tahakkuk ettirilen son 12 aylık fatura döneminin aylık ortalamasının yüzde 20’sidir; ilk kez sözleşme yapan kuruluşta 250.000 TL’nin yüzde 20’si alınır. Mektup Türkiye’de yerleşik bir bankadan, vadesiz ve ilk talepte ödeme kayıtlı kesin teminat mektubu olarak düzenlenir. Teminatın bir kısmı veya tamamı borca mahsup edilirse 20 iş günü içinde tamamlanması gerekir; aksi hâlde 21’inci iş gününden itibaren sistem pasife alınır (EK-5).

Kurum, ilk defa sözleşme yapılacak kuruluşları mahallî sağlık hizmeti ihtiyacı, kamu yararı ve aktüeryal denge gibi ölçütlerle; sözleşmesi yenilenecek kuruluşları önceki tespitler, hasta memnuniyeti ve verimlilik gibi ölçütlerle belirler (Yönetmelik m.6/8, 6/9). Sözleşme yapılmaması veya yenilenmemesi hâlinde de yargı yolu adli yargıdır; Uyuşmazlık Mahkemesi’nin yukarıda anılan 2021 tarihli kararı tam da böyle bir ret işlemine ilişkindir.

Devir, Birleşme ve Ortak Değişikliğinde Kurum Borcu

Özel hastane veya tıp merkezi satın alan yatırımcı için en az ruhsat kadar önemli olan konu, devralınan kuruluşun Kurumla ilişkisidir. Sözleşme devredilemez. Ruhsat sahipliğinin değişmesi, işletme hakkının devri ve kiralama, işletmenin devri gibi sonuç doğurur; kuruluş devredildiğinde veya başka bir kuruluşla birleştiğinde Kurumla imzalanmış sözleşme, valilik oluru gereken işlemlerde olur tarihinde, diğerlerinde taraflar arasındaki sözleşme tarihinde kendiliğinden sona erer. Devir sözleşmesine Kurum sözleşmesinin de devredildiği yönünde konulan hükümler geçersizdir (m.15.7).

Devreden ile devralan, ihtilaflı olanlar dâhil her türlü Kurum alacağından müştereken ve müteselsilen sorumludur. Hem devredenin hem devralanın tahakkuk etmiş Kurum borçları tahsil edilmeden devralanla sözleşme yapılmaz. Fesih ile yeni sözleşme arasında geçen sürede sunulan hizmetlerin bedeli Kurumca ödenmez (Sözleşme m.15.7; Yönetmelik m.5/13). Kurumca sözleşmesi feshedilmiş bir kuruluş devralınmışsa, feshe yol açan alacaklar tahsil edilmeden ve en az bir yıllık fesih süresi geçmeden devralanla sözleşme yapılmaz (5510 sayılı Kanun m.103/4; Sözleşme m.14.11).

Pay devrinde ruhsat sahibi tüzel kişi değişmediğinden sözleşme kural olarak sürer; ancak ortak veya yönetim kurulu üyesi değişikliği, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’ndeki ilan tarihinden veya noter onaylı karar tarihinden itibaren 20 iş günü içinde, yeni ortak veya üyelerin adli sicil kayıtlarıyla birlikte Kuruma bildirilir (m.8.7.1). Kuruluş Kurumdan doğmuş ve doğacak alacaklarını devir ve temlik edemez (m.15.5); hak edişlerin bankaya veya tedarikçiye temlikiyle finansman sağlanması bu yüzden mümkün değildir.

Devralma öncesi hukuki incelemede Kurum yönünden bakılacak başlıklar şunlardır: tahakkuk etmiş ve itiraz aşamasındaki ceza koşulu ve yersiz ödeme tutarları, süren müfettiş incelemeleri, son bir yıl içinde tebliğ edilmiş uyarılar ve bunların hangi maddelere dayandığı, ödeme durdurma kararı bulunup bulunmadığı ve teminat mektubunun durumu. Ruhsat ve kadro yönünden ayrıntı için Özel Hastane Açmak ve Devretmek rehberine bakılabilir.

Ceza Soruşturması Boyutu

Ceza koşulu veya fesih gerektiren fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa Kurum, ilgililer hakkında Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunur (Sözleşme m.14.13; Yönetmelik m.5/8). Sunulmayan hizmetin fatura edilmesi, gerçeğe aykırı belge düzenlenmesi ve hak sahibi olmayan kişiye verilen hizmetin başkası üzerinden fatura edilmesi iddiaları uygulamada kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık suçlamasıyla soruşturulur. Bu suçun cezası üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır; kamu kurumunun zararına işlenen hâlde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezası suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz (5237 sayılı Kanun m.158/1-e).

Ceza dosyasının sözleşmeye etkisi Kanun’da yazılıdır. Kurum zararına nitelikli dolandırıcılığın işlendiği kesinleşmiş mahkeme kararıyla sabit olursa, fiil kuruluşun yöneticileri veya ortaklarınca işlenmişse aynı kuruluşla ve bu kişilerin sonradan yönetici veya ortak olduğu kuruluşlarla hiçbir şekilde sözleşme yapılmaz; fiil hekimlerce işlenmişse ilgili hekimlerle en az üç yıl sözleşme yapılmaz ve bu hekimlerden gelen muayene ve işlemlerin bedeli en az üç yıl ödenmez. Durum, ruhsat iptali dâhil gerekli işlemler için Sağlık Bakanlığına bildirilir. Kesinleşmiş kararın beklenmesi, sözleşmedeki fesih sürelerinin uygulanmasına engel değildir (5510 sayılı Kanun m.103/5, 103/6; Sözleşme m.9.4, 9.5, 14.10).

Bu yüzden Kurum dosyası ile ceza dosyası birbirinden bağımsız yürütülemez. Kurum müfettişine verilen ifade ve savunmalar ceza dosyasına girer; ceza dosyasındaki bilirkişi raporu da hukuk davasında delil olarak kullanılır. Savunmanın en başından iki dosya birlikte gözetilerek kurulması gerekir. Dolandırıcılık suçlamasının unsurları için Sahte Fatura ve Nitelikli Dolandırıcılık: Kamu Zararında TCK m.158/1-e rehberine bakılabilir.

Dava Yolu: Yargı Yolu, Görevli ve Yetkili Mahkeme

Komisyon kararıyla Kurum içi yol tükenir. Sonrasında açılacak dava adli yargıda görülür; bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 2013 ve 2021 tarihli kararları yukarıda aktarılmıştır.

Yetki bakımından sözleşme açık bir hüküm içerir: Sözleşmenin uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda Ankara mahkemeleri ve icra müdürlükleri yetkilidir (m.17). Tacirler ve kamu tüzel kişileri aralarındaki uyuşmazlık için yetki sözleşmesi yapabilir; aksi kararlaştırılmadıkça dava yalnızca sözleşmeyle belirlenen mahkemede açılır (6100 sayılı Kanun m.17). Kuruluş hangi ilde faaliyet gösterirse göstersin, dava Ankara’da açılır.

Yetkili mahkeme Ankara’dır. İstanbul, İzmir, Antalya veya başka bir ildeki hastanenin ceza koşulu ve fesih davası da Ankara mahkemelerinde görülür; icra takibi için de Ankara icra müdürlükleri yetkilidir (Sözleşme m.17).

Görev bakımından tek cümlelik bir formül vermek doğru olmaz. 5510 sayılı Kanun’un 101’inci maddesi, Kanun’un uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceğini öngörür ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarında bu hükme de değinilmiştir. Buna karşılık sözleşmeden doğan ceza koşulu ve fesih davalarının uygulamada asliye hukuk mahkemelerinde görüldüğü ve Yargıtay’da sözleşme uyuşmazlıklarına bakan dairece incelendiği örnekler vardır: Anayasa Mahkemesi’nin Mustafa Akyıldız kararına konu fesih davası Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmüş, Kurumun görev itirazı kabul edilmemiş, karar Yargıtay 3. Hukuk Dairesince incelenmiştir; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun E.2022/666, K.2023/546 sayılı kararına konu ceza koşulu davası da Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmüştür. Asliye hukuk mahkemesi, aksine düzenleme bulunmayan malvarlığı davalarında genel görevli mahkemedir (6100 sayılı Kanun m.2).

Kurum tacir olmadığından uyuşmazlık her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili sayılmaz ve dava ticari dava niteliği taşımaz (6102 sayılı Kanun m.4); bu nedenle ticari davalar için öngörülen dava şartı arabuluculuk (m.5/A) bu davalarda kural olarak aranmaz. Görev ve dava şartları mahkemece kendiliğinden gözetildiğinden, dava açılmadan önce güncel daire kararlarıyla bir kez daha kontrol edilir.

Davanın türü talebe göre belirlenir. Henüz tahsil edilmemiş ceza koşulu veya yersiz ödeme için borçlu olunmadığının tespiti istenir (2004 sayılı Kanun m.72; 6100 sayılı Kanun m.106). Hak edişten mahsup edilmiş tutarlar için istirdat veya alacak talebi eklenir. Fesih ve pasife alma işlemlerinde feshin haksızlığının tespiti ile Kurumun sözleşmeye aykırı uygulamasının giderilmesi istenir. Sözleşme, dava açmak için ayrı bir süre öngörmez; ancak mahsup her ay sürdüğü ve fesih süresi işlediği için davanın komisyon kararının tebliğini izleyen günlerde, ihtiyati tedbir talebiyle birlikte açılması gerekir.

İtirazda ve Davada İleri Sürülebilecek Hususlar

Her dosyanın savunması kendi belgelerinden çıkar. Yine de sözleşme ve kanun, hemen her dosyada sırasıyla kontrol edilmesi gereken başlıkları verir.

Fiilin açıkça belirtilmesi ve ispatı. Sözleşmenin ceza koşulu içeren bütün hükümleri, tespit edilen fiilin açıkça belirtilerek tebliğ edilmesini arar. Tebliğ yazısında hangi hastaya ait hangi işlemin, hangi tarihte, hangi maddeye aykırı bulunduğu gösterilmemişse kuruluş neye karşı savunma yapacağını bilemez. Fiilin gerçekleştiğini ispat yükü, bu fiile dayanarak ceza koşulu isteyen Kurumdadır (6100 sayılı Kanun m.190).

Savunma ve itiraz usulüne uyulması. Savunma istenmeden ceza koşulu tebliğ edilmesi, itiraz süresi dolmadan mahsup yapılması, komisyonun gerekçe göstermeden karar vermesi sözleşmenin 14.1 ve 14.2 numaralı maddelerine aykırıdır.

Doğru maddenin uygulanması. Aynı olay birden fazla hükme temas edebilir. Hizmetin beyan edilen hekim yerine sözleşme kapsamındaki aynı branştan başka bir hekimce verilmesi hâlinde hizmet bedeli ödenir ve ceza bir kattır (m.12.20); Kurum aynı olayı bildirilmeyen hekim sayarak beş kat ceza ve yersiz ödeme isteyebilir (m.12.21). Hekimin Kuruma bildirildiğini ve MEDULA’da aktif olduğunu gösteren kayıtlar sonucu değiştirir.

Tek fiile tek ceza ve üst sınır. Bir fiile birden fazla maddeden ceza kesilmişse yalnızca en yüksek tutarlı hüküm uygulanabilir (m.14.5). Yüzde 15 ve yüzde 70 sınırlarının fiil ve fatura dönemi bazında doğru uygulanıp uygulanmadığı, aylık ortalama tutarın doğru dönemlerden hesaplanıp hesaplanmadığı kontrol edilir (m.14.8, 14.9, 14.17).

Tekrarın şartları. Uyarının tebliğinden önce işlenmiş fiil tekrar sayılmaz (m.14.19). Fesih kararında dayanılan her uyarının tebliğ tarihi ile her fiilin işlendiği tarih tek tek karşılaştırılır.

Yersiz ödemenin hesabı. Örneklemede bulunan oranın faturanın tamamına yansıtılması Yönetmelik’in tanıdığı bir yöntemdir; ancak katlı ceza koşulunun matrahı olan “yersiz ödeme toplamı”nın fiilen tespit edilen işlemlerle sınırlı tutulması gerektiği ileri sürülebilir. Kurumun hatasından doğan ödemelerde beş yıllık sınır ve faizsiz ödeme imkânı da hesaba katılır (5510 sayılı Kanun m.96).

Aşırı ceza koşulunun indirilmesi. Hâkim, aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir (6098 sayılı Kanun m.182/3). Tacir sıfatını taşıyan borçlu ise kural olarak bu indirimi isteyemez (6102 sayılı Kanun m.22); özel hastaneyi işleten şirket tacirdir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, eczane ile Kurum arasındaki protokolden doğan ve reçete bedelinin on katı olarak uygulanan ceza koşuluna ilişkin E.2022/666, K.2023/546 sayılı kararında, ceza koşulunun tacir borçlunun iktisaden mahvına yol açacak ve ticari faaliyetini sürdürmesine imkân bırakmayacak ölçüde olması hâlinde kısmen veya tamamen iptal edilebileceğini kabul etmiş; ilk derece mahkemesinin yüzde 50 indirim yönündeki direnme kararını yerinde bulmuştur. Bu savunma soyut ileri sürülemez; kuruluşun mali tabloları, Kurum gelirinin toplam gelir içindeki payı ve ceza tutarının öz kaynağa oranı gibi somut verilerle desteklenir. Ayrıntı için Tacir Cezai Şartın İndirilmesini İsteyebilir mi? ve Cezai Şart ve Hâkimin İndirim Yetkisi rehberlerine bakılabilir.

Genel işlem koşulu denetimi. Sözleşme, Kurum tarafından çok sayıda kuruluşla kullanılmak üzere önceden ve tek başına hazırlanmış bir metindir (6098 sayılı Kanun m.20). Kanun, düzenleyene karşı taraf aleyhine sözleşmeyi tek yanlı değiştirme yetkisi veren kayıtları yazılmamış sayar (m.24) ve dürüstlük kuralına aykırı biçimde karşı tarafın durumunu ağırlaştıran hükümlere izin vermez (m.25). Sözleşmenin Kuruma ücret, koşul ve mevzuatta tek taraflı değişiklik yetkisi veren hükümleri (m.7.1.2, m.15.1) ile pasife alınan veya sözleşmesi feshedilen kuruluşun hiçbir tazminat talebinde bulunmayacağına ilişkin taahhüt (m.14.14) bu çerçevede tartışmaya açıktır; ağır kusurdan sorumlu olunmayacağına ilişkin önceden yapılan anlaşmalar kesin hükümsüzdür (m.115). Bu itirazların sonucu mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır ve tek başına değil, yukarıdaki somut savunmalarla birlikte ileri sürülür.

İhtiyati Tedbir: MEDULA’nın Açık Kalması ve Mahsubun Durdurulması

Dava açmak tahsili ve feshi durdurmadığı için asıl koruma ihtiyati tedbirdir. Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da gecikme sebebiyle ciddi bir zararın doğacağından endişe edilen hâllerde mahkeme ihtiyati tedbir kararı verebilir (6100 sayılı Kanun m.389). Tedbir dava açılmadan önce de istenebilir; talep eden, dayandığı tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır (m.390). Mahkeme sakıncayı ortadan kaldıracak her türlü tedbire karar verebilir (m.391) ve kural olarak teminat ister (m.392).

Bu dosyalarda üç tür tedbir istenir: feshin veya pasife almanın uygulanmasının dava sonuna kadar durdurulması, ceza koşulunun hak edişlerden mahsubunun durdurulması ve Kurumun genel hükümlere göre başlatabileceği icra takibinin durdurulması. İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasında mahkeme, alacağın yüzde 15’inden az olmayan teminat karşılığında takibin durdurulmasına karar verebilir; takipten sonra açılan davada takip durdurulmaz, yalnızca icra veznesine giren paranın alacaklıya ödenmemesi istenebilir (2004 sayılı Kanun m.72). Talebin kabulü, yaklaşık ispatın gücüne bağlıdır: fiilin gerçekleşmediğini gösteren hasta dosyaları, hekim bildirim kayıtları ve MEDULA çıktıları ile fesih hâlinde doğacak zararı gösteren mali veriler dilekçeye eklenir.

Tedbir kararı her dosyada verilmez; Anayasa Mahkemesi’nin Mustafa Akyıldız kararına konu davada ilk derece mahkemesi tedbir talebini reddetmişti. Bu yüzden Kurum içi itirazın durdurucu etkisi, kuruluşun elindeki en güvenli zamandır ve dava dosyasının bu süre içinde hazırlanması gerekir. Tedbirin şartları ve teminat için İhtiyati Tedbir (HMK 389-397) rehberine bakılabilir.

Süre Tablosu

Sözleşme, Kanun ve Yönetmelik’teki süreler

KonuSüreBaşlangıçDayanak
Savunma10 iş günüSavunma istem yazısının tebliğiSözleşme m.14.1
Ceza koşuluna ve pasife almaya itiraz10 iş günüKararın tebliğiSözleşme m.14.2
Komisyonun itirazı karara bağlaması40 iş günüİtirazın yapıldığı tarihSözleşme m.14.2
Feshe itiraz10 iş günüFesih bildiriminin tebliğiSözleşme m.14.3
Fiil dönemindeki sözleşmenin uygulanması talebi10 iş günüTebligat tarihiSözleşme m.14.12
Fazla ilave ücretin iadesi ve Kuruma bildirim10 iş günüCezanın tebliğiSözleşme m.12.5-12.7
Fatura kesintisine itiraz5 iş günü (üçüncü basamakta 10)“İncelendi” ibaresi veya tebliğYönetmelik m.8
Ödeme durdurma kararına itiraz5 iş günüKararın tebliğiYönetmelik m.26/5
Ödeme durdurmanın azami süresi6 ayDurdurma kararı5510 s. Kanun m.103/3
Mücbir sebebin Kuruma bildirilmesi10 iş günüMücbir sebebin meydana gelmesiSözleşme m.16
Yeni personelin bildirilmesi5 iş günüGöreve başlamaSözleşme m.9.2.2
Ortak ve yönetim kurulu değişikliğinin bildirilmesi20 iş günüSicil gazetesi ilanı veya karar tarihiSözleşme m.8.7.1
Adres değişikliğinin bildirilmesi2 iş günüDeğişiklik tarihiSözleşme m.8.7.2
Teminat mektubunun teslimi10 iş günüİmzalı sözleşmenin teslimiSözleşme EK-5
Yersiz ödemede geriye gidilebilecek süre10 yıl (kasıt veya kusur); 5 yıl (Kurum hatası)Hatalı işlemin tespiti5510 s. Kanun m.96
Uyarının tekrar bakımından etkili olduğu süre1 yılUyarının tebliğiSözleşme m.13.8

Dosyada Bulunması Gereken Belgeler

  • Fiilin işlendiği yıla ve tebliğ yılına ait imzalı sözleşmeler, ek sözleşmeler ve sözleşme başvuru formu (örnekleme tercihi dâhil).
  • Savunma istem yazısı, ceza koşulu veya fesih tebliği, tebliğ mazbatası veya kayıtlı elektronik posta teslim kaydı.
  • Varsa müfettiş raporunun kuruluşa tebliğ edilen bölümü ve müfettişe verilen yazılı savunma ve ifadeler.
  • Tespite konu hastaların dosyaları, epikrizler, tetkik sonuçları, ameliyat ve anestezi kayıtları, hasta imzalı belgeler.
  • MEDULA takip ve provizyon kayıtları, biyometrik veya ek kimlik doğrulama kayıtları, fatura ve eki belgeler.
  • İlgili hekimlerin personel çalışma belgeleri, Kuruma yapılan başlama ve ayrılış bildirimleri ile evrak kayıt numaraları, nöbet ve mesai çizelgeleri.
  • İlave ücret tabelası fotoğrafları, Kuruma yapılan oran bildirimi, hastaya verilen hizmet ve ilave ücret belgeleri, iade dekontları.
  • Hizmet alım sözleşmeleri ve bunların Kuruma iletildiğini gösteren kayıtlar.
  • Son 12 fatura dönemine ait tahakkuk tutarları (aylık ortalama tutarın ve üst sınırın hesabı için).
  • Önceki uyarı yazıları ve tebliğ tarihleri; Kurumun mahsup yazıları ve hak ediş dökümleri.
  • Fesih veya yüksek tutarlı cezada kuruluşun mali tabloları ve Kurum gelirinin toplam gelire oranını gösteren muhasebe kayıtları.

Adım Adım: Ceza Koşulu Tebliğ Edildiğinde Ne Yapılır?

  1. Tebliğ tarihini ve yolunu saptayın; 10 iş günlük itiraz süresinin son gününü, resmî tatilleri düşerek hesaplayıp yazıya geçirin.
  2. Tebliğdeki her fiili madde numarasıyla eşleştirin; fiilin tarihi hangi yılın sözleşme dönemine düşüyor, belirleyin.
  3. Fiilin işlendiği yılın sözleşmesiyle 2026 sözleşmesini karşılaştırın; lehe olan metni seçip m.14.12 talebini hazırlayın.
  4. Tespite konu hasta ve işlemlerin kayıtlarını tek tek çıkarın; doğru olan tespitler ile tartışmalı olanları ayırın.
  5. İlave ücret tespitlerinde doğru bulunan tutarları 10 iş günü içinde hastaya iade edin ve Kuruma yazılı bildirin.
  6. Aylık ortalama tutarı ve üst sınırı kendiniz hesaplayın; Kurumun hesabıyla karşılaştırın.
  7. Önceki uyarıların tebliğ tarihleriyle fiil tarihlerini karşılaştırın; tekrar ve fesih riskini belirleyin.
  8. Gerekçeli itiraz dilekçesini, ekleriyle birlikte Kurum ilgili birimine süresi içinde verin; evrak kayıt numarasını alın.
  9. Komisyon kararını beklerken dava ve ihtiyati tedbir dilekçesini ve mali verileri hazırlayın; borç yeni dönem sözleşme eşiğini aşıyorsa taksitlendirme seçeneğini değerlendirin.
  10. Komisyon kararı aleyhe çıkarsa tebliğini izleyen günlerde Ankara’da davayı tedbir talebiyle açın; fiil suç duyurusuna konu olmuşsa ceza dosyasını eş zamanlı takip edin.

Ceza Koşulu ve Uyarı Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, hizmetin Kuruma bildirilmeyen hekimce verildiği gerekçesiyle 12.21 numaralı maddeden ceza koşulu ve uyarı tebliğ edilen bir tıp merkezi için hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; kuruluşun durumuna uymayan başlıklar çıkarılır.

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
[İl] SOSYAL GÜVENLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ
[…] SAĞLIK SOSYAL GÜVENLİK MERKEZİNE

İTİRAZ EDEN: [Unvan] Özel Sağlık Hizmetleri A.Ş. ([İşletme adı] Tıp Merkezi) — [adres], [vergi kimlik numarası], [kayıtlı elektronik posta adresi]

VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres]

İLGİ: Müdürlüğünüzün [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı, müvekkile [tarih] tarihinde tebliğ edilen yazısı

KONU: 2026 Yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi’nin 12.21 numaralı maddesine dayanılarak uygulanan [tutar] TL ceza koşuluna, [tutar] TL yersiz ödeme tahakkukuna ve yazılı uyarıya, Sözleşme’nin 14.2 numaralı maddesi uyarınca süresi içinde itirazlarımızın sunulmasıdır.

AÇIKLAMALAR

A. Sözleşme m.14.2: İtiraz süresindedir ve uygulamayı durdurur

1. İlgi yazı müvekkile [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. On iş günlük süre [tarih] günü mesai bitiminde dolmaktadır; itirazımız süresindedir.

2. Sözleşme’nin 14.2 numaralı maddesi gereğince itirazımız karara bağlanıncaya kadar ceza koşulunun müvekkilin hak edişlerinden mahsup edilmemesi gerekir.

B. Sözleşme m.12.21 ve 6100 sayılı Kanun m.190: Fiil açıkça belirtilmemiş ve ispatlanmamıştır

3. İlgi yazıda [fatura dönemi] döneminde [sayı] hastaya ait işlemlerin “Kuruma bildirilmeyen hekim tarafından” yapıldığı belirtilmiş; ancak hangi hastaya ait hangi işlemin hangi tarihte ve hangi hekimce yapıldığı gösterilmemiştir. Sözleşme, tespit edilen fiilin açıkça belirtilerek tebliğ edilmesini aramaktadır.

4. Tespite konu olduğu anlaşılan işlemler [branş] uzmanı Dr. [ad soyad] tarafından yapılmıştır. Dr. [ad soyad], [tarih] tarihinde müvekkil kuruluşta göreve başlamış; personel çalışma belgesi, çalışma süresini gösterir form ve adli sicil kaydı [tarih] tarihinde [evrak kayıt numarası] ile Müdürlüğünüze teslim edilmiştir (Ek-2). Hekim bu tarihten itibaren MEDULA’da aktiftir (Ek-3).

5. Bildirimi süresinde yapılmış ve sistemde aktif olan bir hekimin “bildirilmeyen hekim” sayılması mümkün değildir. Fiilin gerçekleştiğini ispat yükü Kurumdadır; ilgi yazı ekinde bu yönde bir belge sunulmamıştır.

C. Sözleşme m.12.20: Aynı branştaki sözleşmeli hekimin verdiği hizmette uygulanacak hüküm farklıdır

6. Bir an için işlemlerin MEDULA’da adı görünen hekimden başka bir hekimce yapıldığı kabul edilse dahi, işlemi yapan hekim sözleşme kapsamındaki aynı branş hekimidir. Bu hâlde Sözleşme’nin 12.20 numaralı maddesi uygulanır; hizmet bedeli ödenir ve ceza koşulu işlem bedelinin bir katıdır. Yersiz ödeme tahakkuku ile beş kat ceza koşulunun ve uyarının dayanağı yoktur.

D. Sözleşme m.14.5 ve m.14.17: Ceza hesabı hatalıdır

7. İlgi yazıda aynı işlemler için hem 12.21 hem [madde] numaralı maddeden ceza koşulu hesaplanmıştır. Bir fiilin birden fazla hükme uyması hâlinde yalnızca tutarı en yüksek olan hüküm uygulanabilir.

8. Hesaba esas alınan yersiz ödeme tutarı, örneklemeden elde edilen oranın bütün faturaya yansıtılmasıyla bulunmuştur. Ceza koşulunun matrahı, fiilen tespit edilen işlemlerin bedeliyle sınırlı tutulmalıdır; bu işlemlerin toplam bedeli [tutar] TL’dir (Ek-4).

E. Sözleşme m.13.8 ve m.14.19: Uyarının şartları oluşmamıştır

9. Ceza koşulunun dayanağı ortadan kalktığından buna bağlı yazılı uyarı da kaldırılmalıdır. Kaldı ki müvekkile aynı maddeden daha önce yapılmış bir uyarı bulunmamaktadır; ilgi yazıdaki “tekrar” nitelendirmesi dayanaksızdır.

F. Sözleşme m.14.12: Fiilin işlendiği dönemdeki sözleşmenin uygulanması talebi

10. Tespite konu işlemlerin bir bölümü [yıl] yılına aittir. Bu işlemler bakımından, fiilin gerçekleştiği dönemde yürürlükte olan [yıl] yılı sözleşmesi hükümlerinin uygulanmasını talep ediyoruz.

DELİLLER

11. İlgi yazı ve tebliğ kaydı (Ek-1); hekim başlama bildirimi ve evrak kayıt belgesi (Ek-2); MEDULA hekim tanımlama kayıtları (Ek-3); tespite konu hastaların dosyaları ve işlem dökümü (Ek-4); [yıl] ve 2026 yılı sözleşmeleri; gerektiğinde sunulacak diğer deliller.

SONUÇ VE İSTEM

12. Açıklanan nedenlerle; ilgi yazı ile uygulanan ceza koşulunun, yersiz ödeme tahakkukunun ve yazılı uyarının kaldırılmasına; aksi kanaat hâlinde Sözleşme’nin 12.20 numaralı maddesinin uygulanmasına ve ceza koşulunun fiilen tespit edilen işlemlerle sınırlı olarak yeniden hesaplanmasına; itirazımız sonuçlanıncaya kadar mahsup yapılmamasına karar verilmesini vekâleten talep ederiz.

[Tarih]
İtiraz Eden Vekili
Av. [ad soyad]

Menfi Tespit ve İhtiyati Tedbir Talepli Dava Dilekçesi Örneği

Bu örnek, komisyonca itirazı reddedilen ve sözleşmesi bir yıl süreyle feshedilen bir özel hastane için hazırlanmıştır. Dava değeri, harç ve görev yönünden dosyanın somut verilerine göre ayrıca değerlendirme yapılır.

ANKARA NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE

İHTİYATİ TEDBİR TALEPLİDİR

DAVACI: [Unvan] Özel Sağlık Hizmetleri A.Ş. — [adres], [vergi kimlik numarası]

VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres]

DAVALI: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı — Ziyabey Caddesi No: 6 Balgat, Çankaya/Ankara

KONU: Davalı Kurumun [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı işlemiyle uygulanan [tutar] TL ceza koşulu ve [tutar] TL yersiz ödeme nedeniyle müvekkilin borçlu olmadığının tespiti, bu nedenle hak edişlerinden mahsup edilen [tutar] TL’nin mahsup tarihlerinden işleyecek faiziyle iadesi, sözleşmenin feshine ilişkin işlemin haksızlığının tespiti ve muarazanın giderilmesi; yargılama süresince feshin uygulanmasının ve mahsubun ihtiyati tedbir yoluyla durdurulması istemidir.

DAVA DEĞERİ: [tutar] TL

AÇIKLAMALAR

A. Sözleşme m.17 ve 6100 sayılı Kanun m.17: Mahkemenizin yetkisi

1. Müvekkil, [il]’de faaliyet gösteren [işletme adı] Hastanesi’ni işletmektedir ve davalı Kurumla 2026 Yılı Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi’ni imzalamıştır (Ek-1). Sözleşme’nin 17’nci maddesi Ankara mahkemelerini yetkili kılmaktadır.

2. Uyuşmazlık, taraflar arasındaki özel hukuk sözleşmesinin uygulanmasından doğmaktadır; Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün 04.06.2013 tarihli ve E.2012/254, K.2013/866 sayılı kararında da belirtildiği üzere dava adli yargıda görülür.

B. Sözleşme m.12.12 ve 6100 sayılı Kanun m.190: Fatura edilen hizmetler sunulmuştur

3. Davalı Kurum, [fatura dönemleri] dönemlerinde [sayı] hastaya ait [işlem] işlemlerinin sunulmadığı hâlde fatura edildiğini ileri sürerek Sözleşme’nin 12.12 numaralı maddesine göre yersiz ödeme toplamının on katı tutarında ceza koşulu uygulamıştır (Ek-2).

4. Anılan işlemlerin tamamı yapılmıştır. Her hastaya ait başvuru kaydı, hekim muayene notu, tetkik sonucu, işlem raporu ve hasta imzalı bilgilendirme belgesi dosyadadır (Ek-3). Kurumun tespiti, işlemlerin yapılmadığına değil, [kayıt eksikliği / hasta beyanı] gerekçesine dayanmaktadır.

5. Sunulmadığı ileri sürülen hizmetin gerçekten sunulmadığını ispat yükü, bu olguya dayanarak ceza koşulu isteyen davalıdadır. Hasta dosyaları ve hastane bilgi yönetim sistemi kayıtları üzerinde yapılacak bilirkişi incelemesi işlemlerin yapıldığını gösterecektir.

C. Sözleşme m.14.1 ve m.14.2: Savunma ve itiraz usulüne uyulmamıştır

6. Müvekkilden [tarih] tarihli yazıyla savunma istenmiş, savunma süresi içinde verilmiştir (Ek-4). Ceza koşulu tebliğinde savunmada sunulan belgelerin neden yeterli görülmediği açıklanmamış; komisyon kararında da itirazlar tek tek karşılanmamıştır (Ek-5).

D. Sözleşme m.13.8 ve m.14.19: Feshin şartları oluşmamıştır

7. Fesih, aynı fiilin iki uyarıdan sonra tekrarlandığı gerekçesine dayanmaktadır. Birinci uyarı müvekkile [tarih], ikinci uyarı [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir (Ek-6). Feshe gerekçe gösterilen işlemler ise [tarih] tarihlidir; yani ikinci uyarının tebliğinden önce gerçekleşmiştir.

8. Sözleşme’nin 14.19 numaralı maddesine göre uyarının tebliğinden önce gerçekleşmiş fiil 13.8 numaralı madde kapsamında değerlendirilemez. Feshin dayandığı tekrar koşulu bu nedenle oluşmamıştır.

9. Anayasa Mahkemesi, Mustafa Akyıldız kararında (B. No: 2020/23302, 2/10/2024), Kurumun sözleşmeyi sona erdirme yetkisini kullanırken dayandığı sebebin ve ölçülülüğün mahkemece denetlenmesi gerektiğini kabul etmiştir.

E. 6098 sayılı Kanun m.182/3: Ceza koşulu aşırıdır

10. Kabul anlamına gelmemek kaydıyla, uygulanan ceza koşulu müvekkilin son on iki aylık Kurum tahakkuk ortalamasının [kat] katına ulaşmaktadır. Müvekkilin gelirinin yüzde [oran]’ı Kurum hak edişlerinden oluşmaktadır (Ek-7). Bu tutarın tahsili ve bir yıllık fesih, hastanenin faaliyetini sürdürmesini imkânsız kılacaktır.

11. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2022/666, K.2023/546 sayılı kararında, tacir borçlunun iktisaden mahvına yol açacak ölçüdeki ceza koşulunun kısmen veya tamamen iptal edilebileceğini kabul etmiştir. Müvekkilin mali tabloları üzerinde yapılacak inceleme bu sonucu ortaya koyacaktır.

F. 6100 sayılı Kanun m.389: İhtiyati tedbir talebimiz

12. Feshin uygulanmasıyla müvekkil hastanenin MEDULA erişimi kapanacak, [sayı] yataklı hastanede Kurum kapsamındaki hastalara hizmet verilemeyecek, [sayı] çalışanın ücretleri ödenemeyecektir. Dava sonunda feshin haksızlığı tespit edilse dahi bu zarar giderilemez.

13. Sunulan hasta dosyaları ve uyarı tebliğ tarihleri davanın esası yönünden haklılığımızı yaklaşık olarak ispat etmektedir. Mahkemenizce takdir edilecek teminat karşılığında, yargılama sonuna kadar feshin uygulanmasının ve ceza koşulunun hak edişlerden mahsubunun durdurulmasına karar verilmesini talep ediyoruz.

HUKUKİ SEBEPLER

14. 5510 sayılı Kanun m.73, 96, 103; 6098 sayılı Kanun m.20-25, 179-182; 6100 sayılı Kanun m.17, 106, 190, 389-392; 2004 sayılı Kanun m.72; 2026 Yılı Sözleşmesi m.11-14 ve 17; ilgili diğer mevzuat.

DELİLLER

15. Sözleşme (Ek-1); ceza koşulu ve fesih yazıları (Ek-2); hasta dosyaları ve hastane bilgi yönetim sistemi kayıtları (Ek-3); savunma ve itiraz dilekçeleri (Ek-4); komisyon kararı (Ek-5); uyarı yazıları ve tebliğ kayıtları (Ek-6); mali tablolar ve hak ediş dökümleri (Ek-7); davalı Kurumdaki işlem dosyasının celbi; bilirkişi incelemesi; tanık; gerektiğinde sunulacak diğer deliller.

SONUÇ VE İSTEM

16. Açıklanan nedenlerle; öncelikle teminat karşılığında, yargılama sonuna kadar feshin uygulanmasının ve mahsubun ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasına; davanın kabulü ile müvekkilin [tutar] TL ceza koşulu ve [tutar] TL yersiz ödeme nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, mahsup edilen [tutar] TL’nin mahsup tarihlerinden işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, sözleşmenin feshine ilişkin işlemin haksızlığının tespitine ve muarazanın giderilmesine; aksi kanaat hâlinde ceza koşulunun hakkaniyete uygun biçimde indirilmesine; yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini vekâleten talep ederiz.

[Tarih]
Davacı Vekili
Av. [ad soyad]

Sık Yapılan Hatalar

  • İdare mahkemesinde iptal davası açmak. Uyuşmazlık sözleşmeden doğar; dava görev yönünden reddedilir ve bu arada mahsup sürer.
  • Kayıtlı elektronik posta kutusunu izlememek. On iş günlük süre tebliğle başlar; yazının fark edildiği gün başlamaz.
  • Savunmayı genel ifadelerle geçiştirmek. “Bir daha tekrarlanmayacaktır” gibi cümleler kabul beyanı olarak yorumlanır ve sonraki aşamada aleyhe kullanılır.
  • İlave ücret cezasında iadeyi geciktirmek. On iş günü içinde iade ve bildirim yapılmazsa beş kat ceza kesinleşir.
  • Lehe sözleşme talebini unutmak. Eski yıla ait fiil için on iş günü içinde talep edilmezse güncel sözleşmenin tutarları uygulanır.
  • Uyarıya itiraz etmemek. Ceza tutarı küçük olduğu için itiraz edilmeyen bir uyarı, bir yıl içinde feshin birinci basamağı olur.
  • Üst sınırı ve aylık ortalama tutarı kontrol etmemek. Kurumun hesabı esas alınır; hata varsa ancak itirazla düzeltilir.
  • Hekim başlama ve ayrılış bildirimlerinin evrak kaydını saklamamak. Bildirimin yapıldığı ispatlanamazsa hekim “bildirilmeyen hekim” sayılır.
  • Müfettişe hazırlıksız ifade vermek. Aynı tutanak hem ceza koşulu dosyasına hem ceza soruşturmasına girer.
  • Dava dosyasını komisyon kararından sonra hazırlamaya başlamak. Karar tebliğle birlikte uygulanır; tedbir talebi o gün hazır olmalıdır.
  • Hastane devralırken Kurum borcunu ve uyarı geçmişini incelememek. Devralan, ihtilaflı olanlar dâhil Kurum alacaklarından müteselsilen sorumludur.

Hukukçular Evi SGK Sözleşme Dosyalarında Ne Yapar?

Savunma istem yazısı veya ceza koşulu tebliği geldiğinde önce süre takvimini ve tespite konu işlemlerin listesini çıkarıyoruz. Hasta dosyalarını, MEDULA kayıtlarını ve hekim bildirimlerini kuruluşun tıbbi ve idari ekibiyle birlikte inceliyor; fiil, hasta ve madde bazında savunma ve itiraz dilekçesini hazırlıyoruz. Ceza hesabını, üst sınırı ve lehe olan sözleşmeyi ayrıca hesaplıyor; ilave ücret dosyalarında iade ve bildirim sürecini yürütüyoruz.

Komisyon aşamasından sonra ceza koşulu ve yersiz ödeme için menfi tespit ve istirdat davalarını, fesih ve pasife alma işlemlerine karşı tespit davalarını ve ihtiyati tedbir taleplerini takip ediyoruz. Ödemelerin durdurulması kararlarında itiraz ve teminat karşılığı kaldırma başvurularını, yeni dönem sözleşmesi öncesinde borç ve taksitlendirme görüşmelerini yürütüyoruz. Aynı olaydan doğan ceza soruşturmasında müdafilik yapıyor, hastane ve tıp merkezi devirlerinde Kurum yönünden hukuki inceleme raporu hazırlıyoruz.

Büromuz Ankara’dadır. Sözleşme bu uyuşmazlıklarda Ankara mahkemelerini yetkili kıldığından ve fesih itirazlarını karara bağlayan Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü de Ankara’da bulunduğundan, başka illerdeki kuruluşların dosyalarını da buradan yürütüyoruz. Kurumdan gelen yazıyı 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz.

İlgili Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

SGK cezai şartına itiraz süresi kaç gündür?

Ceza koşulu veya MEDULA’nın pasif hâle getirilmesi kararının tebliğinden itibaren 10 iş günüdür. İtiraz, sözleşmenin yürütüldüğü sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya sağlık sosyal güvenlik merkezine yapılır (2026 Sözleşmesi m.14.2). Uyarı ve tekrar zincirine dayanan fesihte de süre 10 iş günüdür (m.14.3). Fatura kesintisine itiraz süresi ise 5 iş günüdür; üçüncü basamak kuruluşlarda 10 iş günü uygulanır (Fatura İnceleme Yönetmeliği m.8).

İtiraz edersem ceza hemen kesilir mi?

Hayır. İtiraz süresi dolana kadar ceza koşulu ve pasife alma uygulanmaz; süresinde yapılan itiraz uygulamayı durdurur. Komisyon itirazı 40 iş günü içinde karara bağlar. Komisyon ceza yönünde karar verirse karar tebliğle birlikte uygulanır ve tutar, tebliğ tarihinden itibaren işleyen kanuni faiziyle hak edişten mahsup edilir (m.11.2, m.14.2).

SGK cezai şartına karşı dava nerede açılır?

Dava adli yargıda açılır; idare mahkemesi görevli değildir (Uyuşmazlık Mahkemesi, 04.06.2013, E.2012/254, K.2013/866). Sözleşmenin 17’nci maddesi Ankara mahkemelerini yetkili kıldığından dava Ankara’da açılır. Uygulamada ceza koşulu ve fesih davalarının asliye hukuk mahkemelerinde görüldüğü örnekler vardır; 5510 sayılı Kanun’un 101’inci maddesi nedeniyle görev konusu dava açılmadan önce ayrıca kontrol edilir.

Dava açmak cezanın tahsilini veya feshi durdurur mu?

Kendiliğinden durdurmaz. Sözleşme, mahkemeye başvurulmasının ceza koşulunun tahsilini, pasife almayı ve feshi durdurmayacağını yazar (m.14.2, m.14.3). Durdurma için mahkemeden ihtiyati tedbir istenir; talep eden, haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek ve kural olarak teminat göstermek zorundadır (6100 sayılı Kanun m.389-392).

SGK özel hastanenin sözleşmesini hangi hâllerde fesheder?

Sözleşmenin 13.8 numaralı maddesinde sayılan bir fiil, iki yazılı uyarıdan sonra bir yıl içinde yeniden işlenirse sözleşme feshedilir ve bir yıl süreyle yeniden yapılmaz. Sunulmayan hizmetin fatura edilmesi veya gerçeğe aykırı belge düzenlenmesi fiillerinin sistematik ve sürekli olduğu müfettiş raporuyla tespit edilirse sözleşme uyarı yapılmadan feshedilir ve üç yıl geçmeden yeniden yapılmaz (m.13.4). Ruhsatın iptali, ek sözleşmenin imzalanmaması, devir ve taksitlerin ödenmemesi de sözleşmeyi sona erdirir.

Fazla ilave ücret nedeniyle kesilen ceza nasıl azaltılır?

Fazla alınan ilave ücret, cezanın tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde hastaya veya yakınına tamamen iade edilir ve aynı süre içinde Kuruma yazılı olarak bildirilirse ceza koşulu beş kat yerine fazla alınan tutar kadar uygulanır (m.12.5, 12.6, 12.7).

SGK ceza koşulunun bir üst sınırı var mı?

Bazı maddeler için vardır. Sözleşmenin 14.8 numaralı maddesinde sayılan fiillerde bir fatura döneminde uygulanacak ceza koşulu, kuruluşun aylık ortalama tutarının yüzde 15’ini; 14.9 numaralı maddede sayılan fiillerde yüzde 70’ini geçemez. Sunulmayan hizmetin fatura edilmesi gibi on katlı cezalarda (m.12.12-12.16) böyle bir genel sınır öngörülmemiştir.

SGK’ya olan ceza ve yersiz ödeme borcu taksitlendirilebilir mi?

Evet. Kuruluşun talebi üzerine, tutarın son bir yıllık aylık tahakkuk ortalamasının yüzde 25’inden az olmaması şartıyla borç faiziyle birlikte en fazla 12 aya bölünür; aylık taksit bu ortalamanın yüzde 10’undan az olamaz (m.11.5). Bir taksit ödenmezse taksitlendirme bozulur ve kalan borç defaten tahsil edilir (m.11.6).

Mahkeme SGK’nın kestiği ceza koşulunu indirebilir mi?

Hâkim aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir (6098 sayılı Kanun m.182/3); ancak tacir borçlu kural olarak indirim isteyemez (6102 sayılı Kanun m.22). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2022/666, K.2023/546 sayılı kararında, ceza koşulunun tacir borçlunun iktisaden mahvına yol açacak ölçüde olması hâlinde kısmen veya tamamen iptal edilebileceğini kabul etmiştir. Bunun için kuruluşun mali durumunun somut verilerle ortaya konulması gerekir.

Hastaneyi devralan kişi önceki dönemin SGK borcundan sorumlu olur mu?

Evet. Devreden ile devralan, ihtilaflı olanlar dâhil her türlü Kurum alacağından müştereken ve müteselsilen sorumludur; borçlar tahsil edilmeden devralanla sözleşme yapılmaz (m.15.7). Devirle birlikte mevcut sözleşme sona erer; devralan Kurumla yeni sözleşme imzalar.

Ceza davasında beraat edilirse SGK ile yeniden sözleşme yapılabilir mi?

Evet. Kuruluş yetkilileri veya personeli hakkındaki ceza davasında beraat kararı verilirse kararın kesinleşmesi beklenmeden, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar kesinleşirse yine süre beklenmeden yeniden sözleşme yapılabilir. Beraat kararı bozulursa kalan fesih süresi uygulanır (m.14.15).

MEDULA pasife alınırsa yatan hastaların tedavisi ne olur?

Sistem pasife alınmadan veya sözleşme sona ermeden önce yatan hastaların tedavisi taburcu edilinceye kadar tamamlanır; seanslı tedaviler rapordaki süre sonuna kadar, hemodiyaliz tedavileri ilgili ayın sonuna kadar sürdürülür. Bu hastalar için düzenlenen faturalar Kurumca ödenir (m.10.1).

Kaynakça

  • 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metin).
  • 2026 Yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi ve Sosyal Güvenlik Kurumu Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü’nün sözleşmeye ilişkin 12.12.2025 tarihli duyurusu.
  • Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmelerinin/Protokollerinin Hazırlanması ve Akdedilmesine İlişkin Yönetmelik (RG 26.03.2016, 29665).
  • Sağlık Hizmeti Sunucularının Faturalarının İncelenmesine ve Bedellerinin Ödenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 08.03.2017, 30001); değişiklikler: RG 15.04.2017, 30039 ve RG 26.10.2021, 31640.
  • Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği (RG 24.03.2013, 28597), sağlık hizmeti sunucularının basamaklandırılmasına ilişkin hükümler.
  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu; 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun.
  • Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü, 04.06.2013, E.2012/254, K.2013/866 (RG 16.07.2013).
  • Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü, 01.03.2021, E.2021/22, K.2021/94.
  • Anayasa Mahkemesi, Mustafa Akyıldız, B. No: 2020/23302, 2/10/2024.
  • Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2022/666, K.2023/546.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi sözleşme dönemi, tebliğ tarihi, belgeleri ve süreleriyle birlikte değerlendirilmelidir.


SGK’dan ceza koşulu veya fesih yazısı mı geldi? Süre dolmadan değerlendirelim

Savunma ve itiraz dilekçesi, ceza hesabının kontrolü, ihtiyati tedbir talepli dava ve ödeme durdurma kararına itiraz için Kurumdan gelen yazıyla birlikte hemen arayın.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Süreyi kaçırmayın

Savunma için 10 iş günü, ceza koşuluna ve feshe itiraz için 10 iş günü, fatura kesintisine itiraz için 5 iş günü. Süreler tebliğle işlemeye başlar. Telefon: 0554 648 37 15.

İletişime Geçin

Post by Av. Fatma Öztürk